Đề tài: Một số biện pháp dạy hát phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh lớp 4, 5
PHẦN MỘT: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
1. Lý do chọn đề tài:
Âm nhạc gắn liền với đời sống, là một phần không thể thiếu của cuộc sống
con người. Ngay từ khi cất tiếng khóc chào đời, con người đã cảm nhận được âm
điệu ngọt ngào trong lời ru tha thiết của mẹ, của bà. Đến khi trưởng thành, trong
cuộc sống hằng ngày, trong lao động, chiến đấu âm nhạc theo suốt con người, gắn
bó với con người qua điệu hò kéo lưới, hò giã gạo, hò kéo pháo hay khúc hát giao
duyên v.v.v. Âm nhạc như người bạn tri kỹ của mỗi con người, nó có thể giúp ta
giải bày tâm sự, giúp ta bày tỏ niềm vui, nỗi buồn hay thổ lộ tâm tình… Không chỉ
thế, nó còn có ảnh hưởng tác động lớn đến mỗi con người.
Sidney một nhà thơ nổi tiếng của Anh đã từng nói: “Âm nhạc là điều kì
diệu nhất kích thích cảm giác”.
Thật vậy, Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật nhằm phản ánh hiện thực
khách quan bằng những hình tượng có sức biểu cảm của âm thanh. Âm nhạc ngày
nay đã trở nên hết sức phổ biến và cần thiết với mọi đối tượng, mọi lứa tuổi. Tuy
nhiên, xã hội chúng ta tiếp xúc với âm nhạc không chỉ nhằm mục đích giải trí, mà
bên cạnh đó là khả năng hiểu và cảm thụ được âm nhạc. Như vậy, việc đưa âm nhạc
vào trường học cũng không nằm ngoài mục đích là nâng cao khả năng cảm thụ âm
nhạc của học sinh nói riêng, cũng như khả năng thẩm mỹ của các em về cái đẹp, cái
thiện. Vì thế, âm nhạc trở thành một môn học có tác dụng rất lớn đối với con người,
nhất là đối với trẻ em. Bởi tâm hồn trẻ như một tờ giấy trắng tùy thuộc vào môi
trường giáo dục mà tờ giấy ấy có sắc màu khác nhau. Các em rất nhạy bén với
những giai điệu lời ca trong sáng. Âm nhạc sẽ gieo vào trẻ những tình cảm tốt đẹp,
làm cho đời sống tâm hồn các em phong phú hơn. Với học sinh Tiểu học môn âm
nhạc là một trong những phương tiện hiệu quả nhất để thực hiện nhiệm vụ giáo dục
đạo đức, thẩm mĩ nhằm góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh theo mục tiêu đào
tạo, tạo cơ sở hình thành nhân cách con người mới Việt Nam. Tuy nhiên, âm nhạc
trong nhà trường tiểu học với tư cách là một môn học có mức độ nhất định về mục
đích và nội dung, song mục đích của việc dạy và học môn âm nhạc trong nhà
trường phổ thông là giáo dục văn hóa âm nhạc cho HS nhằm trang bị cho các em

mau quên". Muốn học sinh nhớ được vấn đề nào đó thì ngoài việc thường xuyên
phải củng cố, ôn tập về nội dung cần nhớ thì việc tạo cho các em cảm giác hứng thú
GV: T¹ ThÞ Ngäc TuyÒn - 2 - Trường TH Văn Bân
Đề tài: Một số biện pháp dạy hát phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh lớp 4, 5
và say mê với nội dung cần ghi nhớ, chắc chắn rằng các em sẽ dễ tiếp thu, dễ nhớ
và nhớ lâu hơn. Lứa tuổi học sinh tiểu học nói chung và học sinh lớp 4, 5 nói riêng
là lứa tuổi mang đặc điểm nhận thức, tư duy trực quan và cụ thể. Các em không
những nhận thức tốt các vấn đề mang tính cụ thể mà còn rất có hứng thú khi khai
thác, tìm hiểu các vấn đề mang tính cụ thể, đồng thời các em có nhiều ước mơ.
Trong quá trình học âm nhạc, sẽ thiệt thòi cho các em nếu giáo viên không tạo điều
kiện để học sinh học tập, rèn luyện và thể hiện sự tích cực tìm hiểu sáng tạo của
mình. Dạy âm nhạc để phát huy tính tích cực, sáng tạo có nhiều mức độ, từ dễ đến
khó, từ sáng tạo ở mức độ thấp đến mức độ cao. Vậy, phải dạy như thế nào để phát
huy được tính tích cực, sáng tạo của học sinh?
Xuất phát từ những lý do trên tôi mạnh dạn chọn đề tài: “ Một số biện pháp
dạy hát phát huy tinh tích cực, sáng tạo của học sinh Tiểu học”
2. Mục đích nghiên cứu:
Giúp giáo viên có những phương pháp dạy hát hiệu quả nhất để phát huy
tính tích cực, sáng tạo của học sinh lớp 4,5 bậc Tiểu học nói chung và của trường
Tiểu học Văn Bân nói riêng.
3. Đối tượng nghiên cứu:
Học sinh lớp 4, 5 trường Tiểu học Văn Bân
4. Giới hạn nội dung nghiên cứu:
Phương pháp dạy hát tích cực, sáng tạo trong chương trình âm nhạc lớp 4,5.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Hệ thống lại một số phương pháp dạy hát ở lớp 4,5 trong chương trình âm
nhạc Tiểu học, sưu tầm thêm một số phương pháp khác nhau mà học sinh có thể dễ
dàng vận dụng được.
- Truyền tải được toàn bộ vấn đề đã nghiên cứu đến với đối tượng học sinh.
Giúp học sinh lĩnh hội được và vận dụng phát huy một cách chủ động, sáng tạo

xúc của các em giúp các em cảm thụ những giai điệu qua từng bài hát, từng câu
nhạc.
Vậy làm thế nào để các em phát huy được tính tích cực, sáng tạo trong học hát?
Trước hết các em phải nắm được kiến thức về âm nhạc, có sự đam mê, yêu thích
môn học này; đồng thời người giáo viên cần tạo cho các em một tâm trạng thoải
mái, một hứng thú tràn đầy khi học âm nhạc. Để làm được việc đó, một trong
những yếu tố quan trọng là người giáo viên phải truyền tải chính xác các kiến thức
về âm nhạc, tạo điều kiện để các em phát huy được tính tích cực, sáng tạo của mình.
2. Thực trạng của vấn đề:
2.1. Đặc điểm chung:
2.1.1. Về phía nhà trường:
*Thuận lợi:
- Âm nhạc là một môn học độc lập trong chương trình Tiểu học.
- Được sự quan tâm của Nhà trường và Ban giám hiệu.
GV: T¹ ThÞ Ngäc TuyÒn - 5 - Trường TH Văn Bân
Đề tài: Một số biện pháp dạy hát phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh lớp 4, 5
- Giáo viên nắm chắc về chuyên môn, tích cực tìm tòi, nghiên cứu những
phương pháp mới để vận dụng trong quá trình giảng dạy.
*Khó khăn:
- Cơ sở vật chất cho việc dạy và học âm nhạc ở Tiểu học thiếu thốn, nhà trường
chưa có phòng học chức năng âm nhạc. Nhạc cụ, băng, đĩa nhạc kém chất lượng,
tranh ảnh để phục vụ cho việc dạy học bộ môn âm nhạc đã cũ và còn thiếu nhiều.
- Sách đọc thêm và tài liệu tham khảo khác rất hiếm. Giáo viên phải tự tìm tài
liệu, sưu tầm đồ dùng dạy học.
2.1.2. Về phía học sinh:
*Thuận lợi:
Học sinh ngoan, đa số các em rất yêu thích môn âm nhạc, đặc biệt là phân
môn học hát. Học sinh cảm nhận giai điệu của các bài hát khá tốt. Thực hiện các bài
hát với đàn tương đối tốt.
*Khó khăn:

quá trình giảng dạy âm nhạc ở trường Tiểu học. Giáo viên cần tạo mọi điều kiện để
học sinh phát huy được những cảm xúc nghệ thuật, sự tích cực sáng tạo trong học
tập. Muốn làm được điều đó HS cần có quá trình rèn luyện không chỉ có ở các môn
học khác mà kể cả ở môn âm nhạc. Sự tích cực, sáng tạo giúp HS phát huy được
những suy nghĩ tư tưởng và hành động của mình, nâng cao kết quả học tập và hình
thành những năng lực riêng biệt của các em.
Học hát thực chất là quá trình bắt chước của HS để hát đúng giai điệu, lời ca
của bài hát. Sự bắt chước này gồm hoạt động nghe giáo viên hát mẫu, hoặc đánh
đàn rồi tái hiện lại. Với sự bắt chước đó thì chưa thể coi là tích cực, sáng tạo, vậy
muốn có sự tích cực, sáng tạo giáo viên cần phải làm như thế nào?
Ngoài cách dạy hát theo các bước cơ bản, để phát huy tính tích cực, sáng tạo của
học sinh, giáo viên có thể sử dụng một số phương pháp sau:
3.1. Học sinh tham gia hát và tự kiểm tra lẫn nhau:
Trong quá trình học hát, các em hát đúng về giai điệu, lời ca, để cho các em
nhanh thuộc bài và nhớ giai điệu bài hát, giáo viên có thể chia nhóm để các em tự
ôn tập và kiểm tra lẫn nhau.
*Ví dụ:
^ Bài hát “Cò lả” (Dân ca đồng bằng Bắc Bộ) – Lớp 4
GV: T¹ ThÞ Ngäc TuyÒn - 7 - Trường TH Văn Bân
Đề tài: Một số biện pháp dạy hát phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh lớp 4, 5
Giáo viên chia lớp thành 2 nhóm, từng nhóm lần lượt trình bày bài hát với hình
thức: Hát có lĩnh xướng và đồng ca. Mỗi nhóm sẽ cử một học sinh lĩnh xướng, còn
lại cả nhóm sẽ đồng ca.
+ Lĩnh xướng từ: “Con cò cò bay lả lả bay la. Bay từ từ cửa phủ, bay ra ra cánh
đồng”
+ Đồng ca: Tình tính tang là tang tính tình… nhớ hay chăng”
Sau đó giáo viên gọi từng nhóm nhận xét các bạn hát.
^ Bài hát “Những bông hoa những bài ca” (Nhạc và lời: Hoàng Long) – Lớp 5
Giáo viên chia nhóm và vận dụng hình thức hát đối đáp, đồng ca:
Lời 1: + Nhóm 1 hát câu 1: Cùng nhau cầm tay đi đến thăm các thầy các cô

+ Câu hát thứ 5: Thực hiện giống câu 2
+ Câu hát thứ 6: Thực hiện giống câu 3
Ngoài ra, các em còn có thể áp dụng vào một số bài hát khác như: Tre ngà bên
Lăng Bác (Lớp 5),
3.3. Khuyến khích kỹ năng nghe và đánh giá của học sinh
Để học sinh không bị thụ động trong cách lựa chọn tiết tấu cho bài hát, giáo viên
khuyến khích kỹ năng nghe và đánh giá của học sinh bằng cách: Giáo viên thay đổi
tiết tấu, tốc độ hay dịch giọng bài hát để học sinh nhận biết và thực hành.
Ví dụ 1: Bài hát: “Ước mơ” (Nhạc: Trung Quốc – Lời Việt: An Hòa) – Lớp 5
Giáo viên thay đổi tốc độ của bài hát: Từ tempo 98 lên 120
GV hỏi: Em có nhận xét gì nếu cô thay đổi tốc độ bài hát như cô vừa trình
bày?
 Học sinh trả lời: Bài hát “Ước mơ” nếu hát ở tốc độ nhanh sẽ không phù
hợp với sắc thái của bài hát vì bài hát có giai điệu nhẹ nhàng, vui tươi, tính chất
thiết tha, trìu mến.
Ví dụ 2: Bài hát: “Reo vang bình minh” (Nhạc và lời: Lưu Hữu Phước) – Lớp 5
GV đàn cho học sinh hát với nhip điệu Disco, rồi lần lượt chuyển sang
Rumba, Chacha, yêu cầu học sinh nghe và hát theo nhịp đàn.
GV: T¹ ThÞ Ngäc TuyÒn - 9 - Trường TH Văn Bân
Đề tài: Một số biện pháp dạy hát phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh lớp 4, 5
GV hỏi: Các em hãy cho cô biết sự thay đổi tiết tấu như cô và các em vừa trình
bày có phù hợp với bài hát không?
 HS nêu ý kiến dựa vào kỹ năng nghe của bản thân.
Hoặc có thể là: Khi ôn tập bài hát, giáo viên sẽ đệm đàn và yêu cầu học sinh
lần lượt trình bày bài hát đó ở giọng khác nhau cũng như ở tốc độ khác nhau,
học sinh cần nhận xét được rằng, hát ở giọng nào và tốc độ nào là phù hợp.
+ Lần thứ nhất giáo viên đệm đàn ở giọng Rê trưởng, tốc độ chậm;
+ Lần thứ hai đệm ở giọng Mi trưởng, tốc độ trung bình;
+ Lần thứ ba đệm ở giọng Pha trưởng, tốc độ nhanh.
 Học sinh nhận xét: Hát ở lần thứ hai là phù hợp cả về cao độ và tốc độ

nhiều các bạn thiếu nhi yêu mến. Đó là bài hát “Hãy giữ cho em bầu trời xanh”
của nhạc sỹ Huy Trân.
3.5. Hướng dẫn học sinh dàn dựng và biểu diễn bài hát:
Với học sinh lớp 4, 5, giáo viên nên dành cho các em nhiều sự tự do hơn khi
lựa chọn hình thức trình bày (đơn ca, song ca, tốp ca), lựa chọn cách hát (hát nối
tiếp, đối đáp, hát có lĩnh xướng, hát bè, hát đuổi…), lựa chọn cách gõ đệm và sáng
tạo động tác nhảy múa minh họa cho bài hát. Bên cạnh đó, cũng nên khuyến khích
học sinh thể hiện sự tìm tòi trong cách nhắc lại đoạn nhạc, câu nhạc, sáng tạo trong
cách mở đầu và kết thúc bài hát.
Thông thường mỗi bài hát giáo viên đều hướng dẫn học sinh hát kết hợp với
vận động giúp cho các em tự nhiên khi hát. Tuy nhiên, ở một số bài GV có thể gợi ý
hướng dẫn HS một vài động tác múa phụ họa đơn giản, phù hợp để các em có thêm
những lựa chọn khi biểu diễn bài hát.
*Ví dụ:
 Với bài “Hát mừng” - Lớp 5
GV hướng dẫn một số động tác múa Tây Nguyên sẽ không chỉ giúp cho
cách trình bày bài hát thêm sinh động mà các em còn được tìm hiểu về những điệu
múa của dân tộc Tây Nguyên rất cuốn hút và đặc sắc.
 Khi học bài “Em vẫn nhớ trường xưa” – Lớp 5
GV: T¹ ThÞ Ngäc TuyÒn - 11 - Trường TH Văn Bân
Đề tài: Một số biện pháp dạy hát phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh lớp 4, 5
GV đưa ra yêu cầu: Tự chọn nhóm 4 – 5 HS và biểu diễn bài hát kết hợp
động tác phụ họa.
- HS sẽ tự chọn nhóm phù hợp để trình bày bài hát. GV không nên áp đặt các
em vào từng nhóm, để các em tự chọn sẽ làm học sinh phấn khởi, vui thích khi
được làm việc với nhóm mà mình thích.
- HS tự chọn cách trình bày: Các em có thể trình bày bài bài Em vẫn nhớ
trường xưa một hoặc hai lần, mỗi câu hát sẽ do em nào đảm nhiệm hay cả nhóm
cùng hát. Bài hát gồm hai đoạn, GV cũng có thể gợi ý, các em hát đoạn 2 trước,
đoạn một sau cũng được. Ngoài ra, HS có thể tự chọn để sử dụng các cách hát như

Câu 4 lời 1, GV đưa tay kí hiệu chữ I, HS hát “I” theo giai điệu của câu hát 4.
Sang lời 2, GV tiếp tục thay đổi các kí hiệu tương tự như lời 1.
Có thể thực hiện với những bài hát khác. Trò chơi này giúp các em thay đổi
không khí học tập, đồng thời để kiểm tra việc ghi nhớ giai điệu của HS.
- Trò chơi: “Ai nhanh tai, nhanh mắt”
*Ví dụ:
Bài hát Những bông hoa những bài ca
4 HS ở 4 góc lớp mang số báo danh từ 1,2,3,4. GV hô 1 – 1, HS có SBD 1 sẽ
hát câu 1, hoặc GV hô 2 – 4, HS có SBD 2 sẽ hát câu 4, tương tự GV hô đảo lộn
SBD và thứ tự các câu của bài hát. Thực hiện tương tự đối với các bài hát khác.
Việc kết hợp tổ chức một trò chơi trong giờ học hát vừa giúp học sinh nắm
kiến thức chắc hơn, sâu hơn, nhanh hơn, vừa tạo không khí sôi nổi cho học sinh, tạo
hứng thú cho học sinh học môn Âm nhạc cũng như các môn học khác.
3.7. Sáng tác lời ca mới.
Đây là hoạt động sáng tạo và đòi hỏi rất nhiều kĩ năng cho học sinh. Phần lớn
nội dung này là bài tập nâng cao giành cho những học sinh khá giỏi và có năng
khiếu âm nhạc. Chủ yếu các em sáng tác lời ca mới dựa trên giai điệu của những bài
tập đọc nhạc, bài dân ca hoặc những bài nhạc nước ngoài.
+ Ở lớp 4 có những bài hát như: Chim sáo (DC Khơ-me); Bạn ơi lắng nghe (DC
Hrê), Chúc mừng (Nhạc Nga), Cò lả (Dân ca đồng bằng Bắc Bộ)
+ Ở lớp 5 có những bài hát như: Ước mơ (Nhạc Trung Quốc), Hát mừng (Dân ca
Hrê – Tây Nguyên).
GV: T¹ ThÞ Ngäc TuyÒn - 13 - Trường TH Văn Bân
Đề tài: Một số biện pháp dạy hát phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh lớp 4, 5
Ngoài ra, khi học bài hát theo chủ đề nào đó, giáo viên đề nghị học sinh tập
sáng tác bài hát với cùng chủ đề.
Ví dụ:
+ Với chủ đề hòa bình như bài hát: “Em yêu hòa bình” (Lớp 4), “Hãy giữ cho
em bầu trời xanh” (lớp 5),
+ Với chủ đề về mẹ như bài hát: “Bàn tay mẹ” (Lớp 4),

hoà bình” (Nhạc và lời: Nguyễn Đức Toàn) – Lớp 4
Ảnh 1
Ảnh 2
GV: T¹ ThÞ Ngäc TuyÒn - 15 - Trường TH Văn Bân
Đề tài: Một số biện pháp dạy hát phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh lớp 4, 5
Ảnh 3
Ảnh 4
GV: T¹ ThÞ Ngäc TuyÒn - 16 - Trường TH Văn Bân
Đề tài: Một số biện pháp dạy hát phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh lớp 4, 5
Ảnh 5
Kết quả sắp xếp như sau:
Lời bài hát “Em yêu hòa bình”
Thứ tự phù hợp của
5 bức ảnh
Em yêu hòa bình yêu đất nước Việt Nam, yêu từng gốc đa
bờ tre đường làng.
Em yêu xóm làng nơi mà em khôn lớn, yêu những mái
trường rộn rã lời ca.
Em yêu dòng sông hai bên bờ xanh thắm, dòng nước êm
trôi lắng đọng phù sa.
Em yêu cánh đồng thơm mùi hương lúa
Giữa đám mây vàng có đàn cò trắng bay xa
Ảnh 2
Ảnh 5
Ảnh 1
Ảnh 3
Ảnh 4
GV: T¹ ThÞ Ngäc TuyÒn - 17 - Trường TH Văn Bân
Đề tài: Một số biện pháp dạy hát phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh lớp 4, 5
PHẦN BA: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

4 3 74 18 24% 56 76% 0
5 3 76 15 19,7% 61 80,3% 0
GV: T¹ ThÞ Ngäc TuyÒn - 18 - Trường TH Văn Bân
Đề tài: Một số biện pháp dạy hát phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh lớp 4, 5
Năm học 2010 – 2011:
Khối
lớp
Tổng
số
lớp
Tổng
số
HS
Xếp loại học lực cuối năm
Hoàn thành tốt (A+) Hoàn thành (A) Chưa
hoàn
thành
Số lượng Tỉ lệ (%) Số lượng Tỉ lệ (%)
4 4 101 26 25,7% 75 74,3% 0
5 3 74 22 29,7% 52 70,3% 0
2. Kiến nghị - Đề xuất:
2.1. Kiến nghị:
Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi về “Một số biện pháp dạy hát phát huy
tính tích cực, sáng tạo của học sinh lớp 4, 5 Trường Tiểu học Văn Bân” tôi đã
đưa những phương pháp cơ bản về cách dạy và học âm nhạc đặc biệt là phương
pháp dạy thực hành áp dụng cho HS lớp 4, 5 và đa phần các HS trong tập thể rất
thích hoạt động sáng tạo. Các em hứng thú học âm nhạc hơn, thực hành tự tin hơn
và có tiến bộ rõ rệt. Tôi rất mong được sự góp ý trao đổi kinh nghiệm để tìm ra
được những phương pháp tối ưu nhất nhằm giúp HS có hứng thú và ham mê học âm
nhạc, từ đó giáo dục óc thẩm mĩ cho các em, giúp các em hiểu được cái hay, cái đẹp


GV: T¹ ThÞ Ngäc TuyÒn - 21 - Trường TH Văn Bân
Đề tài: Một số biện pháp dạy hát phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh lớp 4, 5
MỤC LỤC
GV: T¹ ThÞ Ngäc TuyÒn - 22 - Trường TH Văn Bân