Nguyên tắc thực hiện chế độ hai cấp xét xử trong Tố tụng dân sự và thực tiễn thực hiện.
Mục lục.
A.
A.LỜI NÓI ĐẦU.........................................................................................................1
B.NỘI DUNG..............................................................................................................2
I.Cơ sở pháp lí của nguyên tắc hai cấp xét xử trong TTDS ở Việt Nam.................2
2.Phương hướng hoàn thiện.................................................................................6
D. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................................8
A. LỜI NÓI ĐẦU.
Theo cách hiểu chung nhất, các nguyên tắc cơ bản của Luật Tố tụng dân sự (LTTDS)
là những nguyên lí, tư tưởng chủ đạo cho việc xây dựng và thi hành pháp luật TTDS, chúng
được thực hiện thông qua các quy phạm pháp luật và mang tính phổ biến, bắt buộc chung
đối với toàn xã hội. Về mặt kĩ thuật lập pháp, thông thường những nguyên tắc cơ bản của
Luật TTDS được ghi nhận trong từng điều luật riêng biệt. Hiện nay hoạt động tố tụng dân sự
được bảo đảm thực hiện bởi rất nhiều nguyên tắc trong đó nguyên tắc thực hiện chế độ hai
cấp xét xử là một nguyên tắc có ý nghĩa rất quan trọng, vừa đảm bảo cho Tòa án xét xử đúng
đắn, vừa đảm bảo cho đương sự bảo vệ được quyền, lợi ích hợp pháp của họ. Nhận thức
được ý nghĩa, tầm quan trọng của nguyên tắc này đối với hoạt động tố tụng nói chung và đối
Đào Thị Bích – HC33D004. 1
Nguyên tắc thực hiện chế độ hai cấp xét xử trong Tố tụng dân sự và thực tiễn thực hiện.
với hoạt động tố tụng dân sự nói riêng, em đã lựa chọn đề tài “Nguyên tắc thực hiện chế độ
hai cấp xét xử trong Tố tụng dân sự và thực tiễn thực hiện”. Theo đó bài tiểu luận tập
trung vào phân tích làm rõ các nội dung sau:
I. Cơ sở pháp lý của nguyên tắc hai cấp xét xử trong luật TTDS ở Việt Nam.
II. Nội dung và ý nghĩa của nguyên tắc thực hiện chế độ hai cấp xét xử trong Luật
TTDS năm 2004.
III. Thực tiễn thực hiện của nguyên tắc hai cấp xét xử và phương hướng hoàn thiện.
B. NỘI DUNG.
I.Cơ sở pháp lí của nguyên tắc hai cấp xét xử trong TTDS ở Việt Nam.
Trước năm 2004, mặc dù không được quy định là một nguyên tắc cơ bản nhưng trong
các quy định của pháp luật tố tụng dân sự ở nước ta đã thể hiện được nội dung của nguyên

thứ nhất) vì cho rằng đằng nào bản án, quyết định của Hội Đồng xét xử cấp cao hơn xét xử
lại.
Do đó việc xét xử ở cấp phúc thẩm sẽ không là bắt buộc đối với vụ án đã xét xử ở cấp sơ
thẩm nếu bản án, quyết định của hội đồng xét xử sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị.
Đối với bản án, quyết định không có kháng cáo, kháng nghị thì khi hết thời hạn kháng cáo,
kháng nghị bản án sẽ có hiệu lực pháp luật và được thi hành.
III.Nội dung và ý nghĩa của nguyên tắc hai cấp xét xử trong Luật TTDS năm 2004.
1. Nội dung của nguyên tắc hai cấp xét xử:
Việc Tòa án xét xử theo hai cấp có ý nghĩa quan trọng, vừa bảo đảm cho Tòa án xét xử
đúng vụ án dân sự vừa bảo đảm cho đương sự bảo vệ được quyền, lợi ích hợp pháp của họ
trước Tòa án. Vì thế, thực hiện chế độ xét xử theo hai cấp được pháp luật quy định là một
nguyên tắc của luật TTDS. Theo đó, Điều 17 BLTTDS năm 2004 quy định như sau: “1. Toà
án thực hiện chế độ hai cấp xét xử. Bản án, quyết định sơ thẩm của Toà án có thể bị kháng
cáo, kháng nghị theo quy định của Bộ luật này. Bản án, quyết định sơ thẩm không bị kháng
cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm trong thời hạn do Bộ luật này quy định thì có hiệu
lực pháp luật; đối với bản án, quyết định sơ thẩm bị kháng cáo, kháng nghị thì vụ án phải
được xét xử phúc thẩm. Bản án, quyết định phúc thẩm có hiệu lực pháp luật. 2. Bản án,
quyết định của Toà án đã có hiệu lực pháp luật mà phát hiện có vi phạm pháp luật hoặc có
tình tiết mới thì được xem xét lại theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm theo quy định
của Bộ luật này”.
Theo đó, nguyên tắc hai cấp xét xử không những được quy định tại Điều 17 LTTDS
mà còn được quy định tại các Điều 245, 247, 252 BLTTDS với những nội dung cơ bản như
sau:
Thứ nhất, các bản án, quyết định giải quyết việc dân sự, quyết định đình chỉ hay tạm
đình chỉ giải quyết vụ án dân sự của tòa án sơ thẩm khi ban hành sẽ chưa có hiệu lực pháp
luật ngay mà được trù liệu một thời hạn nhất định cho các đương sự kháng cáo, viện kiểm
sát kháng nghị. Hết thời hạn đó mà các chủ thể không kháng cáo, kháng nghị thì bản án,
quyết định có hiệu lực pháp luật, còn nếu bản án, quyết định bị kháng cáo, kháng nghị thì sẽ
phải được xét xử lại theo thủ tục phúc thẩm.
Thứ hai, bản án, quyết định của tòa án cấp phúc thẩm không thể bị kháng cáo, kháng

phạm và tổng kết kinh nghiệm để hướng dẫn cho việc xét xử được thống nhất. Ngoài ra,
giám đốc thẩm, tái thẩm cũng nhằm bảo đảm tính khách quan, công bằng và đúng pháp luật
trong xét xử.
Theo nguyên tắc thực hiện chế độ hai cấp xét xử, thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm được
thực hiện sau khi bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật nếu phát hiện có vi phạm pháp
luật nghiêm trọng trong việc giải quyết vụ án hoặc có những tình tiết mới phát hiện được có
thể làm thay đổi cơ bản nội dung của bản án, quyết định mà Tòa án, các đương sự không
biết được khi Tòa án ra bản án, quyết định đó, chứ không phải là thủ tục nối tiếp của cấp sơ
thẩm và cấp phúc thẩm. Nó không phải là cấp xét xử thứ ba. Về nguyên tắc, sau khi vụ án đã
xét xử xong ở cấp phúc thẩm thì bản án có hiệu lực pháp luật. Tuy nhiên, để những người
tham gia tố tụng thực hiện trọn vẹn các quyền của mình, pháp luật tố tụng quy định quyền
được khiếu nại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật và đề nghị Tòa án cấp trên xem
xét lại theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm. Điều đó khác với việc những người tham
Đào Thị Bích – HC33D004. 4
Nguyên tắc thực hiện chế độ hai cấp xét xử trong Tố tụng dân sự và thực tiễn thực hiện.
gia tố tụng làm đơn kháng cáo yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm xét xử lại vụ án. Hai thuật ngữ
“xét xử lại” và “xét lại” tự nó đã trả lời cho sự khác nhau của hai thủ tục tố tụng.
2. Ý nghĩa của việc thực hiện nguyên tắc hai cấp xét xử:
Việc quy định một vụ án dân sự có thể được xét xử ở hai cấp là một đảm bảo pháp lý
cần thiết cho việc xét xử của Tòa án được chính xác và đúng đắn. Bởi lẽ, qua các cấp xét xử
khác nhau như vậy những vấn đề thuộc về nội dung vụ án sẽ một lần nữa được xem xét,
phân tích và đánh giá kỹ càng, đầy đủ hơn. Trên cơ sở đó, các phán quyết của Tòa án đưa ra
sẽ bảo đảm độ chính xác cao hơn. Việc quy định và thực hiện nguyên tắc hai cấp xét xử
trong tố tụng dân sự tạo cơ sở pháp lý quan trọng để các chủ thể có quyền và lợi ích pháp lý
liên quan thể hiện thái độ không đồng tình với việc xét xử của Tòa án bằng việc kháng cáo,
kháng nghị bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án theo quy định của pháp luật tố tụng dân
sự để vụ án được xét xử lại cấp phúc thẩm.
Việc quy định một vụ án dân sự có thể được xét xử ở hai cấp xét xử cũng như quy định
về việc sơ thẩm có thể bị sửa, bị hủy án, quyết định ở cấp phúc thẩm sẽ kịp thời sửa chữa
những sai lầm hoặc các vi phạm pháp luật mà cấp sơ thẩm đã mắc phải, góp phần nâng cao