A - LỜI MỞ ĐẦU
Ủy ban nhân dân (UBND) vừa là cơ quan chấp hành quyền lực nhà
nước ở địa phương đồng thời là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương,
do đó UBND có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong hoạt động quản lý
nhà nước. Vị trí đó được khẳng định trên nhiều mặt, trong đó phải kể đến
hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL). Hoạt động ban
hành VBQPPL chính là công cụ pháp lý hữu hiệu nhất giúp UBND hoàn
thành chức năng, nhiệm vụ của mình. Trong bài viết này em xin đi vào tìm
hiểu về thực trạng hoạt động ban hành VBQPPL của UBND các cấp hiện
nay, từ đó chỉ ra những ưu điểm cũng như những thiếu sót, hạn chế còn tồn
đọng đồng thời tìm ra nguyên nhân và đề ra giải pháp cho những hạn chế đó.
B - NỘI DUNG
1. Cơ sở pháp lý của hoạt động ban hành VBQPPL của UBND
Trước khi đưa ra cơ sở pháp lý của hoạt động ban hành VBQPPL của
UBND, ta cần hiểu UBND là gì? Theo Điều 123 Hiến pháp 1992 định nghĩa:
"Uỷ ban nhân dân do Hội đồng nhân dân bầu là cơ quan chấp hành của Hội
đồng nhân dân, cơ quan hành chính Nhà nước ở địa phương, chịu trách
nhiệm chấp hành Hiến pháp, luật, các văn bản của các cơ quan Nhà nước
cấp trên và nghị quyết của Hội đồng nhân dân.”
Hoạt động ban hành VBQPPL của UBND được Hiến pháp 1992 ghi
nhận ghi nhận tại Điều 124: “Uỷ ban nhân dân trong phạm vi nhiệm vụ,
quyền hạn do pháp luật quy định, ra quyết định, chỉ thị và kiểm tra việc thi
hành những văn bản đó.”
1
Ngoài ra, hoạt động ban hành VBQPPL của UBND còn được các văn
bản luật có liên quan ghi nhận, đó là tại:
- Luật tổ chức HĐND và UBND năm 2003.
- Luật ban hành VBQPPL của HĐND, UBND 2004.
- Luật ban hành VBQPPL năm 2008.
Từ đó có thể thấy UBND có vị trí, vai trò vô cùng quan trọng ở địa
phương, có trách nhiệm phải tổ chức thực hiện Hiến pháp, luật, các văn bản
- UBND các cấp ban hành các VBQPPL phù hợp với đặc điểm, tính
chất, tình hình của từng vùng, miền, từng địa phương. Đồng thời còn quy
định những vấn đề thuộc thẩm quyền của UBND trong những lĩnh vực mà
VBQPPL của cơ quan cấp trên quy định chưa cụ thể nhằm đáp ứng yêu cầu
quản lý nhà nước ở địa phương.
- Đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác pháp chế và cán bộ làm
công tác văn bản ở các cấp thường xuyên được bồi dưỡng nghiệp vụ và tập
huấn nghiệp vụ soạn thảo văn bản. Một số địa phương cũng rất quan tâm
công tác soạn thảo, ban hành văn bản đã có sự đầu tư thích đáng cho hoạt
động này. Kinh nghiệm cho thấy nơi nào có sự quan tâm, đầu tư đúng mực
thì chất lượng văn bản quy phạm pháp luật nơi đó được đảm bảo và ngày
một nâng cao.
- Công tác kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa VBQPPL được thực hiện
thường xuyên, liên tục gắn liền với công tác xây dựng văn bản và thực hiện
pháp luật, giúp cho các địa phương phát hiện ra những văn bản mâu thuẫn,
3
chồng chéo, hết hiệu lực để trình cấp có thẩm quyền xem xét, sửa đổi, bổ
sung hay bãi bỏ.
- Hiện nay, ở hầu hết các tỉnh, thành phố đều thành lập trung tâm công
báo để thực hiện chức năng công báo các VBQPPL do địa phương mình ban
hành, tạo hiệu quả cao trong công tác quản lý văn bản. Đến nay, các địa
phương đã công bố được một số lượng lớn các VBQPPL trên công báo cấp
tỉnh, công báo điện tử cũng đang từng bước được xây dựng nhằm sớm đưa
vào sử dụng.
b. Những hạn chế còn tồn tại trong hoạt động ban hành VNQPPL
của UBND các cấp
Qua một thời gian thực hiện, hoạt động ban hành VBQPPL của
UBND các cấp đã đạt được nhiều kết quả đáng kể, tuy nhiên việc ban hành
VBQPPL của UBND cũng thể hiện nhiều bất cập, hạn chế, thiếu sót, làm
giảm hiệu quả hoạt động của UBND trong quá trình thực hiện chức năng
biệt trong lĩnh vực đất đai, đầu tư nước ngoài, văn hóa, giáo dục đã làm xuất
hiện mâu thuẫn trong trách nhiệm công vụ, không đảm bảo tính công khai,
minh bạch trong quản lý hành chính cũng như sự miễn cưỡng giải trình việc
ban hành các quyết định không phù hợp
3. Nguyên nhân dẫn tới những hạn chế còn tồn tại trong hoạt
động ban hành VBQPPL của UBND các cấp
Có thể thấy các nguyên nhân chính dẫn đến những hạn chế trong hoạt
động ban hành VBQPPL của UBND các cấp là:
5