SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH
CHỌN NGHỀ TRONG TƯƠNG LAI I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Đất nước ta đang bước vào giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa với mục tiêu
đến năm 2020 Việt Nam sẽ từ một nước nông nghiệp về cơ bản trở thành nước công
nghiệp, hội nhập với cộng đồng quốc tế. Nhân tố quyết định thắng lợi của công cuộc này
đó là con người, là nguồn lực người Việt Nam được phát triển về số lượng và chất lượng
trên cơ sở mặt bằng dân trí được nâng cao. Việc này cần được bắt đầu từ các trường phổ
thông, mà trước hết là các nhà trường cần xác định được đối với người học đầu ra cần đạt
được những gì ? Từ đó đào tạo học sinh phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức
khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã
hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng
yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, các trường phổ thông không
những chỉ cung cấp cho các em những kiến thức về các bộ môn văn hóa ( toán , lý, sử,
văn ) mà còn phải cung cấp cho các em những kiến thức cơ bản về chọn nghề trong
tương lai.
Dưới sự phát triển nhanh, mạnh với tốc độ mang tính bùng nổ của khoa học công
nghệ thì thế giới nghề nghiệp vô cùng phong phú. Nhưng hoạt động giáo dục hướng

các em phải có những hiểu biết nhất định về nghề và dựa trên cơ sở năng lực cxuar bản
thân, sở thích, hứng thú và nhu cầu của thị trường lao động để tiến hành lựa chọn.
- Quá trình chọn nghề phải xuất phát từ sự nhìn nhận, đánh giá về nghề, sau đó căn
cứ vào hứng thú, sở trường của bản thân mà tự xác định một trong những nghề hiện có
trong xã hội. Có thể: con người lựa chọn nghề nghiệp cho mình; hoặc nghề nghiệp lựa
chọn đối tượng cho chính nó. Trong quá trình lựa chọn nà, yếu tố tự giác là điều quan
trọng hàng đầu, bởi đó là nguồn hạnh phúc và sự hoàn mĩ của mỗi cá nhân chúng ta.

Tuyệt đối không nên chọn nghề khi ta chưa phân tích hết các yếu tố hoặc chọn theo cảm
tính và theo bạn bè.
Do đó, công tác giáo dục hướng nghiệp để phát hiện và bồi dưỡng phẩm chất, nhân
cách nghề nghiệp cho học sinh, giúp các em biết được khả năng của mình, hiểu yêu cầu
của là cần thiết. Thông qua hoạt động giáo dục hướng nghiệp, giáo viên giúp học sinh
điều chỉnh động cơ chọn nghề, trên cơ sở đó các em định hướng đi vào lĩnh vực sản xuất
mà xã hội đang có nhu cầu nhân lực. Để từ đó các em chọn cho mình một nghề thích hợp
trong tương lai.
3. Chọn nghề như thế nào ?
Chúng ta điều biết rằng, một nguyên tắt sống trong xã hội hiện nay, để trụ vững ở
cuộc đời, con người phải chọn cho mình một nghề phù hợp. Để chọn được nghề phù hợp,
trước hết phải tìm hiểu về sự phù hợp nghề tức là sự hòa hợp, sự ăn khớp, sự tương xứng
trong cặp “ Con người và nghề nghiệp ”, nghĩa là sự phù hợp qua lại giữa con người cụ
thể với công việc, với hoạt động nghề nghiệp của mỗi con người.
Trong điều kiện kinh tế hội nhập, xã hội được cải thiện và khoa học công nghệ
phát triển như vũ bão, số lượng nghề ngày càng tăng. Con người không dễ dàng lựa chọn
được một nghề nhất định trong biển nghề mênh mông ấy. Tuy nhiên mọi sự lựa chọn đều
nhằm mục đích thành công. Bởi vì chọn nghề thành công chẳng những giúp học sinh
nhiều điều như có công ăn việc làm, có thu nhập cao, có đời sống ổn định trong tương lai,
mà còn giúp các em phát triển tài năng, hoàn thiện nhân cách, đóng góp công sức xây
dựng và phát triển xã hội, thể hiện giá trị cuộc đời.
Thật vậy, bất kỳ một con người nào cũng có những phẩm chất đặc trưng riêng,

- Em cần phải làm nghề gì?
- Những hình thức em dùng để tìm hiểu nghề định lựa chọn cho mình.

Tóm lại: Khi hướng nghiệp trong nhà trường phổ thông cần phải nhằm mục đích
bồi dưỡng, hướng dãn việc chọn nghề của học sinh cho phù hợp với yêu cầu phát triển
của xã hội, đồng thời phải phù hợp với năng khiếu cá nhân của học sinh đó.
III. ĐỀ XUẤT:
1. Tình hình hướng nghiệp nghề cho học sinh hiện nay:
- Ðã nhiều năm qua dạy nghề hướng nghiệp với học sinh THCS và THPT đã được
bộ Giáo dục chú trọng và đặc biệt là chương trình phân ban đã đưa môn nghề và chính
khóa và bắt buộc và thêm một môn hướng nghiệp. Song tới nay, bên cạnh số lượng học
sinh học nghề tăng nhanh hằng năm thì chất lượng và hiệu quả dạy nghề hướng nghiệp
trong các trường phổ thông vẫn là điều mà chúng ta cần trăn trở.
- Học nghề cốt chỉ để được cộng điểm thi tốt nghiệp. Ðó là một thực tế hiện nay với
các trường THCS và THPT. Nói điều này để thấy rằng, con số học sinh được cấp chứng
chỉ học nghề tăng hằng năm không còn mấy ý nghĩa. Ðây là thực trạng đáng buồn với
dạy nghề, hướng nghiệp. Nhiều ý kiến của các thầy giáo, cô giáo cho rằng: Hiệu quả dạy
nghề còn quá thấp chỉ vì chương trình không được đổi mới, phù hợp các đối tượng học
sinh từng khu vực. Thậm chí hiện nay có một số phòng giáo dục đã bỏ luôn môn nghề
cho học sinh khối 9
- Vì không có biên chế giáo viên dạy nghề, hướng nghiệp phổ thông chuyên trách,
các trường phải tự thu xếp giáo viên dạy tư vấn hướng nghiệp dạy nghề. Trường nào giáo
viên dạy vật lý kiêm dạy nghề điện dân dụng, giáo viên sinh vật kiêm dạy làm vườn, cắt
may thì còn khả dĩ, ngược lại thì thầy ngán, trò ngán và đương nhiên mọi việc dạy và
học nghề, hướng nghiệp cốt chỉ để cho có. Ðã có không ít các thầy giáo, cô giáo chẳng
ngần ngại gì khi nói ra cái điều xem như là mặt trái của học nghề phổ thông rằng: Dạy
nghề mang nặng tính hình thức, song cái chính là học sinh được cấp chứng chỉ học nghề
phổ thông sẽ được cộng từ một đến hai điểm cho kỳ thi tốt nghiệp. Vì vậy phải động viên
để các em tham gia học nghề phổ thông. Thế là học nghề trở thành cứu cánh cho các trò
học lực yếu.

chọn không có căn cứ làm cho tôi không khỏi lo âu. Có những em thậm chí sắp hết năm
học vẫn chưa biết chọn cho mình nghề nghiệp gì
Tóm lại: Các hình thức hướng nghiệp trong nhà trường phổ thông hiện tại chưa
thực sự phong phú và được tổ chức thường xuyên. Nhiều hình thức hấp dẫn, có sức
thuyết phục tốt như tham quan thực tế các cơ sở sản xuất địa phương, nghe nói chuyện về
nghề v.v…. Vì vậy, nhìn chung hiệu quả của công tác hướng nghiệp trong trường phổ
thông hiện nay theo đánh giá của học sinh là chưa cao.
Nhu cầu tìm hiểu nghề là nhu cầu chính đáng của học sinh. Nhưng khi tìm hiểu về
nghề thì các em gặp phải rất nhiều khó khăn như nhà trường ít tổ chức hướng nghiệp, các
nội dung hướng nghiệp chỉ là hướng dẫn các em làm hồ sơ dăng ký dự thi…Các em tự
tìm hiểu nghề thì gặp khó khăn, không biết hỏi ai để hiểu và chọn nghề.
Mặt khác do tác động của nhà trường trong việc hướng nghiệp chưa cao nên các
thông tin về nghề mà học sinh thu nhận được khi chọn nghề phần lớn từ các kênh ngoài
nhà trường, ngoài giáo viên như từ cha mẹ người thân, từ những người đang làm trong
nghề đó hay từ các sách báo hoặc phương tiện thông tin đại chúng khác. Đây chính là
một trong những hạn chế của công tác hướng nghiệp trong nhà trường hiện nay.
Từ đó ta cho ta thấy rằng, hiệu quả công tác hướng nghiệp trong nhà trường thấp
và do tác động của gia đình và nhiều nguồn thông tin khác, cũng như từ quan sát của
chính các em, dẫn đến hiện nay có số lượng lớn học sinh lớp 12 muốn đi thoát ly khỏi
quê hương và một số em tốt nghiệp 12 lại thất nghiệp, bởi vì các em chọn nghề chưa phù
hợp. Đáng lễ ra trình độ của các em chi thi vào trung cấp thì em lại đăng ký vào địa học ,
để rồi phải ở nhà làm ruộng mà không có kiến thức 2. Đề xuất các giải pháp:
Là giáo viên chủ nhiệm 12 trong nhiều năm qua và thường tư vấn nghề cho học
sinh. Buổi sinh hoạt lớp vào khoảng thời gian giữa học kỳ II tôi tổ chức hướng nghiệp
cho học sinh và các em đều hăng hái tham gia buổi tư vấn nghề nghiệp tương lai.
Trước hết tôi giới thiệu và cung cấp cho các em chi tiết về một số trường đại học và trung
cấp, thông tin về ngành học cụ thể về mục tiêu đào tạo, việc làm Tổ chức cho học sinh

vấn nghề nghiệp cho học sinh cuối cấp nên tỷ lệ học sinh trúng tuyển vào các trường ĐH,
CĐ, TCCN ngày càng tăng ( thường khoảng 80 đến 90% ) và được học sinh, phụ huynh
tín nhiệm cao.
Như vậy, tư vấn nghề nghiệp cho học sinh trong năm học cuối cấp là hoàn toàn
đúng hướng. Và trong tương lai, mô hình này nhà trường sẽ tiếp tục nghiên cứu, nhân
rộng hơn nữa, tạo hiệu quả trong công tác tuyển sinh cũng như sự cân bằng cho xã hội,
giảm bớt áp lực thi cử cho các học sinh, phụ huynh của nhà trường IV. KẾT LUẬN CHUNG
- Nhu cầu được trang bị kiến thức nghề nghiệp ở học sinh là rất cao. Điều đó chứng
tỏ việc cung cấp kiến thức nghề nghiệp cho học sinh là việc làm cần thiết hiện nay. Cần
mời chuyên gia tư vấn nói chuyện về nghề và chọn nghề, tổ chức các sinh hoạt câu lạc
bộ, tham quan các cơ sở sản xuất và các trường đại học, tổ chức lao động công ích v.v…
- Kết quả tìm hiểu cho thấy: trên thực tế, ở các nhà trường phổ thông hiện nay, công
tác giáo dục lao động, hướng nghiệp và dạy nghề phổ thông cho học sinh chưa được quan
tâm đúng mức. Hậu quả là học sinh hiểu biết rất ít về nghề, đặc biệt là các nghề hiện có ở
địa phương và những yêu cầu để hành nghề có kết quả. Điều này đặt ra vần đề cần thiết
phải tổ chức các họat động dạy nghề và hướng nghiệp cho học sinh, giúp các em trang bị
hiểu biết và kỹ năng tối thiểu về nghề, cũng như hành nghề ở địa phương, sau khi tốt
nghiệp PTTH, khi các em không có điều kiện học cao hơn.
- Tuy nhiên, việc chọn nghề không nên chỉ căn cứ vào sở thích hay nguyện vọng.
Bởi vì, sở thích dù là thích đến tột đỉnh cũng chưa hẳn là sở trường đích thực của các em.
Ngoài ra, nếu có sở thích mà chỉ nuôi dưỡng nó bằng sự đam mê chứ không lo học tập thì
sẽ thất bại.
Tóm lại: Hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh là một vấn đề quan trong
của giáo viên chủ nhiệm 12 nói riêng và của các trường phổ thông nói chung là rất cần
thiết cho học sinh. Trên cơ sở đó giúp các em biết được khả năng của mình, hiểu yêu cầu
của nghề. từ đó lựa chọn cho mình một nghề thích hợp trong tương lai. Ngoài ra qua hoạt
động hướng nghiệp còn giúp cho các em học sinh năm được thông tin cơ bản về phương