SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
" HÌNH THÀNH KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH THPT QUA
CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP"
1
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Một trong những nguyên lí giáo dục cơ bản của đất nước chúng ta là giáo dục
con người toàn diện. Nhiệm vụ của hệ thống giáo dục Việt Nam là đào tạo, bồi dưỡng
học sinh cả đức lẫn tài. Học sinh đến trường không chỉ để học chữ, hay chỉ để trang bị
cho mình vốn tri thức cần thiết cho hành trang nghề nghiệp mai sau mà còn để rèn luyện
tu dưỡng đạo đức, kỹ năng sống và hình thành nên những phẩm chất tốt đẹp, tiêu biểu
cho con người Việt Nam hiện đại.
Là một giáo viên giảng dạy ở trường BTTHPT hàng năm, ngoài nhiệm vụ chuyên
môn tôi đều kiêm nhiệm thêm công tác chủ nhiệm lớp. Trước những sự phát triển như vũ
bão của xã hội và cuộc sống thay đổi nhanh chóng như hiện nay tôi không khỏi băn
khoăn và lo lắng sẽ có những tác động không tốt đến học sinh của mình. Vì ở lứa tuổi này
các em rất dễ bị tác động, dễ có những hành động bồng bột và nông nổi. Và hơn nữa là sự
lo ngại trước sự suy thoái về đạo đức thấy rõ của học sinh hiện nay nên càng ý thức được
trọng trách không nhỏ đặt trên vai người giáo viên chủ nhiệm lớp trong việc giáo dục
nhân cách của học sinh.
Xuất phát từ trăn trở trên nên tôi có một mong muốn là làm thế nào để giúp học
sinh có đạo đức lành mạnh và kỹ năng sống phong phú vận dụng những kinh nghiệm đó
vào cuộc sống lao động sản xuất. Nên tôi chọn đề tài này mong muốn chia sẻ với đồng
nghiệp trong công tác chủ nhiệm lớp của mình đặc biệt là vấn đề giáo dục đạo đức và kỹ
năng sống cho học sinh, điều mà tôi cho là quan trọng nhất trong công tác chủ nhiệm lớp.
II . GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
1. Cơ sở lí luận:
2
Khái niệm Kỹ năng sống của UNESCO: “Kỹ năng sống là năng lực cá nhân để
họ thực hiện đầy đủ các chức năng và tham gia vào cuộc sống hàng ngày”
Khái niệm của Bộ Giáo dục và Đào tạo: “Kỹ năng sống là kỹ năng thực hiện

giá trị hành vi tích cực, lành mạnh về mọi mặt cho học sinh; là người kìm hãm, ngăn chặn
những hành động tiêu cực của học sinh và kích thích tích cực hoá những hành động có
giá trị xã hội và là người hình thành, rèn luyện kĩ năng giải quyết các vấn đề gặp phải
trong cuộc sống”.
- Để chuyển hoá những giá trị xã hội thành giá trị cá nhân thì người giáo viên chủ
nhiệm phải có những tác động tích cực giáo dục đạo đức và kĩ năng sống cho học sinh.
PGS.TS Hà Nhật Thăng trong tài liệu “Công tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường phổ
thông”(NXB GD – 2005) cho rằng: “Giáo dục đạo đức cho học sinh là nhiệm vụ quan
trọng hàng đầu của nhà trường nói riêng, của gia đình và xã hội nói chung. Đạo đức là
yếu tố chi phối hoạt động và giao lưu của con người suốt thời gian tồn tại và phát triển
của họ. Dù diễn ra trong điều kiện hoàn cảnh nào, mọi hoạt động và giao lưu đều góp
phần hình thành bộ mặt đạo đức của con người”. Nói như vậy thì giáo viên chủ nhiệm là
người chịu trách nhiệm giáo dục toàn diện cho học sinh nên cần chủ động triển khai các
hoạt đọng giao lưu chứa đựng những giá trị đạo đức và kĩ năng sống cho các em. Hơn
4
nữa trong xã hội hiện đại có rất nhiều vấn đề nảy sinh đòi hỏi con người phải có năng lực
ứng phó để tránh rủi ro, thất bại. Những năng lực đó phải được dựa trên nền tảng của giá
trị đích thực hướng tới hạnh phúc, hoà bình và chất
lượng cuộc sống cho con người. Vì vậy, việc giáo dục đạo đức, kĩ năng sống trở thành
những nội dung cấp thiết hiện nay.
- Giáo viên chủ nhiệm lớp cũng nên biết bốn trụ cột trong giáo dục thế kỉ XXI được
xác định là:
 Học để biết (Kiến thức).
 Học để làm (Kĩ năng).
 Học để khẳng định mình (Nhân cách).
 Học để chung sống (Hội nhập).
Nói chung người giáo viên chủ nhiệm lớp cần giúp học sinh phát triển toàn diện về
đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản, nhằm hình thành nhân cách con
người Việt Nam XHCN.
2. Thực trạng của vấn đề:

phần lớn thiếu sự quan tâm của gia đình, nhiều em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn như
gia đình quá nghèo, bố mẹ không hoà thuận, bố mẹ li hôn Đây cũng là một “gánh nặng”
cho người làm công tác chủ nhiệm ở trường bổ túc THPT.
6
3. Các giải pháp giải quyết vấn đề:
3.1 Tổ chức các tiết học giáo dục kỹ năng sống:
* Nhằm trang bị cho học sinh những kiến thức, giá trị, thái độ và kĩ năng phù hợp,
trên cơ sở đó hình thành cho học sinh những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực, loại
bỏ những hành vi thói quen tiêu cực trong các mối quan hệ, các tình huống và hoạt động
hàng ngày.
* Các bước tổ chức tiết học kỹ năng:
Bước 1: Công tác chuẩn bị
- Giáo viên lựa chọn chủ đề của tiết học dựa vào đối tượng học sinh.
- Thông báo trước 1 tuần để học sinh có cơ hội tìm hiểu các thông tin liên quan đến
chủ đề của tiết học.
- Giáo viên chuẩn bị tài liệu, thông tin liên quan đến chủ đề đã chọn.
Bước 2: Tổ chức tiết học
- Ổn định tổ chức.
- Giáo viên nêu chủ đề, mục đích, yêu cầu của tiết học.
- Dựa vào đối tượng học sinh để lựa chọn hình thức tổ chức và phương pháp dạy
học phù hợp.
Bước 3: Kết thúc tiết học
- Giáo viên củng cố lại kiến thức đã học.
- Cho học sinh làm 1 bài kiểm tra đánh giá mức độ thông hiểu và vận dụng.
Ví dụ: Tổ chức 1 tiết học về chủ đề HIV/AIDS.
7
* Mục đích, yêu cầu: Sau khi học học sinh cần nắm được
- Khái niệm HIV/AIDS.
- Các con đường lây truyền HIV/AIDS.
- Các biện pháp phòng tránh HIV/AIDS.

Hạn chế tiêm chích: Chỉ sử dụng kim tiêm vô trùng, không dùng chung bơm kim
tiêm. Sử dụng dụng cụ tiệt trùng khi phẫu thuật, xăm, xỏ lỗ, châm cứu
Tránh tiếp xúc trực tiếp với các dịch cơ thể của người nhiễm HIV.
Dùng riêng đồ dùng cá nhân: dao cạo, bàn chải đánh răng, bấm móng tay
+ Phòng lây nhiễm HIV từ mẹ sang con: Phụ nữ nhiễm HIV không nên mang thai, vì tỉ lệ
lây truyền sang con là 30%, nếu có thai thì uống thuốc dự phòng theo hướng dẫn của bác
sĩ.
* Bước 2: Tổ chức dạy học:
- Ổn định tổ chức lớp.
9
- Giáo viên nêu chủ đề, mục tiêu của tiết học:
+ Chủ đề HIV-AIDS
+ Mục tiêu: Sau bài học học sinh cần nắm được: Khái niệm về HIV/AIDS, các con đường
lây truyền và các biện pháp phòng tránh.
- Giáo viên nêu câu hỏi, yêu cầu học sinh thảo luận nhóm.
- Sau đó lần lượt từng nhóm trình bày nội dung của mình, các nhóm còn lại có thể chất
vấn nhóm trình bày.
- Giáo viên lắng nghe và hướng dẫn học sinh thảo luận đúng hướng.
- Giáo viên có thể yêu cầu từ 1, 2 học sinh nêu lại nội dung bài học.
Bước 3: Kết thúc tiết học:
- Giáo viên củng cố lại toàn bộ kiến thức của bài.
- Giáo viên đưa ra các con số có liên quan đến HIV:
+ Người đầu tiên trên thế giới được phát hiện là ở Châu Phi.
+ Việt Nam phát hiện ca nhiễm bệnh đầu tiên vào tháng 12/1990.
+ Tính đến năm 2008 thì trên thế giới có khoảng 60 triệu người bị nhiễm HIV, khoảng 25
triệu người đã chết do các bệnh liên quan đến AIDS.
- Giáo viên cho học sinh làm bài trắc nghiệm đánh giá mức độ thông hiểu, vận dụng của
học sinh.
3.2 Lồng ghép môn học:
10

+ Đọc bài trước khi lên lớp.
+ Tham khảo thêm các thông tin liên quan đến bài học từ các nguồn tin khác.
Bước 2: Tổ chức tiết học có lồng ghép nội dung giáo dục kỹ năng sống
- Ổn định tổ chức lớp.
- Hình thức tổ chức: nhóm, cá nhân.
- Phương pháp dạy học: nghiên cứu, vấn đáp - gợi mở, nêu vấn đề, quan sát…
- Trong quá trình dạy học giáo viên khuyến khích các em phát biểu ý kiến, cùng tham gia
vào tiết học:
+ Ở phần I và II giáo viên có thể khuyến khích học sinh đưa ra sự hiểu biết về cuộc sống
thực tế, từ đó giúp các em nắm được các kiến thức liên quan đến điều khiển sinh sản ở
Động vật và sinh đẻ có kế hoạch ở người.
- Liên hệ kiến thức đã học vào thực tế:
12
+ Phần I: Chủ động điều khiển giới tính ở Động vật, làm tăng sinh sản trong chăn nuôi,
phương pháp thụ tinh nhân tạo cho Động vật…
+ Phần II: Không nên lạm dụng thuốc tránh thai
Tuổi vị thành niên không nên sử dụng biện pháp đình sản.
Không nên phá thai quá nhiều lần.
Quan hệ tình dục an toàn.
Sử dụng bao cao su khi không muốn có thai.
Nhờ sự giúp đỡ của người lớn trong những tình huống không đủ khả năng
giải quyết như bị mang thai ngoài ý muốn cần nhờ sự giúp đỡ của bố mẹ và người thân.
Nếu phá thai hãy nhờ sự tư vấn của bác sĩ và chỉ nên phá thai ở các cơ sở y tế
đủ điều kiện phá thai an toàn.
Bước 3: Kết thúc tiết học:
- Giáo viên củng cố lại kiến thức đã học.
- Giáo viên có thể đặt một số câu hỏi kiểm tra mức độ thông hiểu, vận dụng.
3.3 Thảo luận chuyên đề:
- Giúp học sinh có cơ hội được cùng nhau chia sẻ, trao đổi thông tin, hợp tác để giải
quyết các vấn đề, thông qua đó giúp nhau hiểu một cách đúng đắn những vấn đề được

+ Chuẩn bị một số tiết mục văn nghệ để xen kẽ khi thảo luận.
+ Họp báo cáo kết quả chuẩn bị với giáo viên trước ngày tổ chức thảo luận, kịp thời giải
quyết những vướng mắc(nếu có).
- Bước 3: Tiến hành thảo luận:
+ Người dẫn chương trình tuyên bố lí do, giới thiệu đại biểu.
+ Người điều khiển thông báo chương trình thảo luận, nêu các vấn đề cần thảo luận.
+ Người điều khiển khéo léo dẫn dắt, điều khiển, khêu gợi sự mạnh dạn, tích cực của mọi
người tham gia thảo luận sôi nổi và hiệu quả
+ Xen kẽ một số tiết mục văn nghệ.
Khi gặp khó khăn, có thể có sự tham gia của các cố vấn hay giáo viên chủ nhiệm:
gợi ý, nêu lên các vấn đề hay hướng dẫn để học sinh thảo luận sôi nổi và đúng hướng.
Bước 4: Kết thúc thảo luận: Người điều khiển tổng hợp kết quả thảo luận:
+ Mời giáo viên nhận xét, đánh giá và định hướng cho các hoạt động kế tiếp.
+ Kết thúc thảo luận trong tiếng nhạc sôi động hay một bài hát tập thể vui nhộn. Để thực
hiện được phương hướng đổi mới, đòi hỏi giáo viên phải nắm chắc các kỹ năng sau:
Kỹ năng quan sát, kỹ năng đặt câu hỏi, kỹ năng giao bài tập, kỹ năng phản hồi, kỹ
năng trình bày, kỹ năng lắng nghe, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng kiên định, kỹ năng hợp tác,
kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ, kỹ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề, kỹ năng tự nhận
thức
15
Ví dụ: Thảo luận về chuyên đề: Chống bạo lực học đường.
Mục đích:
- Nhằm giúp học sinh có cái nhìn đúng đắn về bạo lực học đường.
- Rèn luyện kỹ năng tìm kiếm thông tin và chọn lọc thông tin.
- Rèn kỹ năng thuyết trình và thuyết phục trước đám đông.
- Rèn kỹ năng hợp tác và chia sẻ thông tin.
Các bước tổ chức:
- Bước 1: Định hướng cho thảo luận:
+ Đặt tên cho chủ đề hay chuyên đề thảo luận: Chống bạo lực học đường
+ Đưa ra các nội dung cần thảo luận:

Tình trạng bạo lực trong trường học đã và đang diễn ra nóng bỏng trên khắp thế
giới ở tất cả những cấp học, lớp học khác nhau. Bạo lực học đường không chỉ xảy ra ở
học sinh nam mà còn cả ở học sinh nữ; không chỉ giữa học sinh với học sinh mà còn có
bạo lực giữa học sinh với giáo viên và giáo viên với học sinh.
17
Tại Việt Nam, số liệu được Bộ Giáo dục và đào tạo (GD- ĐT) đưa ra gần đây nhất,
trong một năm học, toàn quốc xảy ra gần 1.600 vụ việc học sinh đánh nhau ở trong và
ngoài trường học (khoảng 5 vụ/ngày). Cũng theo thống kê của Bộ GD-ĐT, cứ khoảng
trên 5.200 học sinh (HS) thì có một vụ đánh nhau; cứ hơn 11.000 HS thì có một em bị
buộc thôi học vì đánh nhau; cứ 9 trường thì có một trường có học sinh đánh nhau Bạo
lực học đường đã trở thành mối quan tâm của rất nhiều gia đình, các nhà trường và là nỗi
trăn trở của toàn xã hội bởi hậu quả nghiêm trọng mà nó gây ra.
+ Người điều khiển thông báo chương trình thảo luận, nêu các vấn đề cần thảo luận:
Khái niệm bạo lực học đường.
Hậu quả của bạo lực học đường: Đối với học sinh, nhà trường, gia đình và xã hội.
+ Từng nhóm trình bày nội dung thảo luận, các nhóm còn lại có thể chất vấn lại nhóm
vừa trình bày.
+ Người điều khiển khéo léo dẫn dắt, điều khiển, khêu gợi sự mạnh dạn, tích cực của mọi
người tham gia thảo luận sôi nổi và hiệu quả
+ Xen kẽ một số tiết mục văn nghệ.
Khi gặp khó khăn, có thể có sự tham gia của các cố vấn hay giáo viên chủ nhiệm:
gợi ý, nêu lên các vấn đề hay hướng dẫn để học sinh thảo luận sôi nổi và đúng hướng.
Bước 4: Kết thúc thảo luận. Người điều khiển tổng hợp kết quả thảo luận:
+ Mời giáo viên nhận xét, đánh giá và định hướng cho các hoạt động kế tiếp.
+ Kết thúc thảo luận trong tiếng nhạc sôi động hay một bài hát tập thể vui nhộn.
3.4 Tổ chức hội thi: Giáo viên chủ nhiệm có thể tổ chức hội thi trong phạm vi lớp, chia
các tổ thành các đội thi
18
Mục đích của hội thi:
- Góp phần bồi dưỡng cho các em động cơ học tập tích cực, kích thích hứng thú

+ Tên hội thi: “Chúng em bảo vệ môi trường”.
Bước 2: Xác định thời gian và địa điểm tổ chức hội thi:
+ Thời gian: Buổi sinh hoạt ngoại khoá tuần đầu tiên của tháng 5.
+ Địa điểm: Phòng học lớp 11A
Bước 3: Tổ chức công tác thông tin, tuyên truyền vận động cho hội thi:
Để tổ chức hội thi đạt mục tiêu giáo dục, cần phải làm tốt công tác thông tin tuyên
truyền. Cần phải thông báo cụ thể chủ đề nội dung, mục đích yêu cầu, thể lệ hội thi cho
toàn thể học sinh trong lớp trước 2 tuần để các em chuẩn bị.
Bước 4: Thành lập ban tổ chức hội thi
Gồm có:
- Trưởng ban: Giáo viên chủ nhiệm: Chịu trách nhiệm điều hành chung toàn bộ các hoạt
động của hội thi.
20
- Giám khảo: Có thể mời Giáo viên bộ môn có liên quan dến chủ đề hội thi
- Thư kí hội thi: Lớp trưởng
- Người dẫn chương trình: Lớp phó văn – thể - mỹ
Bước 5: Dự trù kinh phí, chuẩn bị cơ sở vật chất cho hội thi
Bước 6: Tổ chức hội thi:
* Trước khi tiến hành hội thi:
- Kiểm tra toàn bộ công tác chuẩn bị của các đội tham gia dự thi.
- Thông báo chương trình hội thi tới các thành phần tham dự.
- Họp ban tổ chức hội thi.
* Tổ chức hội thi:
- Tạo bầu không khí sôi nổi bằng cách mời các đội tham gia văn nghệ.
- Tuyên bố lí do, giới thiệu đại biểu, thông qua chương trình hội thi.
- Tổ chức thi.
Bước 7: Kết thúc hội thi
- Ban tổ chức công bố kết quả, tổng kết, đánh giá hội thi
4. Kết quả nghiên cứu:
Sau khi thực hiện 1 số biện pháp "Hình thành kỹ năng sống cho học sinh bổ túc

1. Kết luận:
22
- Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các hoạt động, để học sinh tự cảm nhận,
đánh giá, nhận xét qua các hành vi và từ đó hình thành các kỹ năng; thực hiện sự phối
hợp trong và ngoài nhà trường, làm tốt công tác xã hội hoá trong việc giáo dục học sinh.
- Giáo dục kỹ năng sống trong trường học góp phần rèn luyện, hình thành cho học sinh
sống có trách nhiệm hơn và biết lựa chọn cách ứng xử phù hợp, ứng phó với các sức ép,
thách thức trong cuộc sống; thúc đẩy hnàh vi mang tính xã hội, giảm bớt tỉ lệ phạm pháp.
- Giáo dục kỹ năng sống còn tạo mối quan hệ thân thiện, cởi mở giữa thầy và trò, sự hứng
thú, tự tin, chủ động, sáng tạo trong học tập, nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục. Học
sinh được giáo dục kỹ năng sống xác định được bổn phận và nghĩa vụ của mình đối với
bản than, gia đình và xã hội.
- Giáo dục kỹ năng sống cần cho suốt cả cuộc đời và luôn luôn được bổ sung nâng cấp để
phù hợp với sự thay đổi của cuộc sống biến động. Người trưởng thành cũng cần học kỹ
năng sống
- Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh không phải công việc “một sớm, một chiều” mà
đòi hỏi phải có quá trình, kiên nhẫn và bằng cả tâm huyết và ở mọi lúc, mọi nơi, thực
hiện càng sớm càng tốt đối với học sinh.
2. Kiến nghị, đề xuất:
- Với các cấp quản lí: Quan tâm hơn nữa đến công tác giáo dục kỹ năng sống cho học
sinh.
- Với các đoàn thể trong nhà trường: Cần sự hợp tác, hỗ trợ của đoàn thể trong nhà
trường trong công tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.
23
Trên đây là một số kinh nghiệm trong công tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
qua công tác chủ nhiệm lớp của bản thân, rất mong nhận được những ý kiến đóng góp
của quý thầy cô và các đồng nghiệp.
XÁC NHẬN
CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN
VỊ