Số hóa bởi Trung tâm Học liêu
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
–––––––––––––––––––––
PHẠM VĂN TỊNH BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
NGOÀI GIỜ LÊN LỚP THEO HƢỚNG HÌNH THÀNH
KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH THPT
TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
PHẠM VĂN TỊNH BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
NGOÀI GIỜ LÊN LỚP THEO HƢỚNG HÌNH THÀNH
KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH THPT
TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO
DỤC
Mã số: 60.14.01.14
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Số hóa bởi Trung tâm Học liêu
ii
LỜI CẢM ƠN
Trong thời gian học tập, nghiên cứu thực hiện đề tài luận văn Thạc sĩ
quản lý giáo dục, tại trường Đại học sư phạm- Đại Học Thái Nguyên, tôi đã
được các Thầy, các Cô giáo tận tình hướng dẫn, truyền đạt kiến thức và tạo mọi
điều kiện thuận lợi nhất cho tôi hoàn thành nhiệm vụ học tập, cũng như hoàn
thành luận văn tốt nghiệp của mình.
Nhân dịp này, cho phép tôi được trân trọng cảm ơn Banh giám hiệu, các
Danh mục các bảng v
Danh mục sơ đồ, biểu đồ vi
MỞ ĐẦU 1
1. Lý do chọn đề tài 1
2. Mục đích nghiên cứu 3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3
4. Giả thuyết khoa học 4
5. Nhiệm vụ nghiên cứu 4
6. Phạm vi đề tài nghiên cứu 5
7. Phương pháp nghiên cứu 5
8. Cấu trúc luận văn 6
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 7
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 7
1.1.1.Các nghiên cứu ở nước ngoài 7
1.1.2.Các nghiên cứu trong nước 8
11
11
1.2.2. 12
1.2.3. Khái niệm hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 14
1.2.4. Khái niệm quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 15
1.2.5. Khái niệm biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 15
Số hóa bởi Trung tâm Học liêu
iv
1.3. Một số vấn đề cơ bản về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường
Trung học phổ thông 16
1.3.1. Mục tiêu của HĐGDNGLL 16
1.3.2. Vị trí, vai trò của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 16
1.4.3.2. Quản lý về sách giáo viên 29
1.4.3.3. Quản lý giáo viên 30
1.4.4. Quản lý việc phối hợp các lực lượng giáo dục tham gia tổ chức
HĐGDNGLL theo hướng hình thành KNS 30
1.4.4.1. Quản lý việc phối hợp giữa giáo viên chủ nhiệm và cán bộ Đoàn 30
1.4.4.2. Quản lý sự phối hợp giữa giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn 31
1.4.4.3. Quản lý sự phối hợp của giáo viên chủ nhiệm với Ban giám hiệu, tiểu
ban HĐGDNGLL 31
1.4.4.4. Quản lý sự liên kết giữa giáo viên chủ nhiệm với các lực lượng giáo
dục ngoài nhà trường 31
1.4.4.5. Quản lý sự liên kết giữa Cán bộ Đoàn, tiểu ban hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp với các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường 32
1.4.4.6. Quản lý sự liên kết giữa nhà trường và các lực lượng giáo dục khác 32
1.4.5. Quản lý việc kiểm tra đánh giá kết quả HĐGDNGLL theo hướng hình
thành KNS 32
1.5. Một số yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và quản
lý HĐGDNGLL 33
1.5.1. Đổi mới của chương trình giáo dục Trung học Phổ thông 33
1.5.2. Nhận thức của các lực lượng giáo dục 34
1.5.3. Năng lực của người tổ chức HĐGDNGLL theo hướng hình thành KNS 34
1.5.4. Nội dung chương trình HĐGDNGLL theo hướng hình thành KNS 35
1.5.5 Hình thức tổ chức HĐGDNGLL theo hướng hình thành KNS 35
1.5.6. Đánh giá HĐGDNGLL theo hướng hình thành KNS 36
1.5.7. Các điều kiện để việc tổ chức HĐGDNGLL theo hướng hình thành KNS
có hiệu quả 36
Tiểu kết chương 1 37
Số hóa bởi Trung tâm Học liêu
vi
vii
2.2.3.2. Thực trạng quản lý bồi dưỡng đội ngũ giáo viên về công tác hoạt động
giáo dục ngoài giờ lên lớp 63
2.2.3.3. Quản lí về cơ sở vật chất và các điều kiện thực hiện HĐGDNGLL 64
2.2.3.4. Thực trạng về quản lý sự phối hựp các lực lượng giào dục tham gia tổ
chức hoạt động giáo dục HĐGDNGLL của BGH 65
2.3.3.5. Thực trạng kiểm tra, đánh giá kết quả tổ chức HĐNGLL của BGH. 66
2.3. Nhận xét, đánh giá chung về thực trạng quản lí HĐGDNGLL theo hướng
hình thành KNS tại các trường THPT thành phố Hải Phòng 68
2.3.1. Đánh giá thực trạng 68
2.3.2. Nguyên nhân của thực trạng 69
2.3.3. Thuận lợi và khó khăn trong công tác quản lí HĐGDNGLL của các
trường THPT thành phố Hải Phòng 70
Tiểu kết chương 2 71
Chƣơng 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
NGOÀI GIỜ LÊN LỚP THEO HƢỚNG HÌNH THÀNH KỸ NĂNG
SỐNG CHO HỌC SINH THPT TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 72
3.1. Một số nguyên tắc đề xuất biện pháp 72
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 72
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo thực hiện mục tiêu giáo dục của bậc Trung học
Phổ thông 73
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo sự phối hợp các lực lượng giáo dục 73
3.1.4. Nguyên tắc tổ chức HĐGDNGLL phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa
tuổi học sinh Trung học Phổ thông 74
3.2. Các biện pháp quản lý HĐGDNGLL theo hướng hình thành kỹ năng sống
cho học sinh THPT tại thành phố Hải Phòng 74
3.2.1. Nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ, giáo viên, cán bộ Đoàn, phụ
huynh và học sinh nhà trường về vị trí, vai trò của HĐGDNGLL và ý nghĩa của
giáo dục KNS 74
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lí HĐGDNGLL 94
3.4. Tính khả thi và tinh cần thiết 96
Số hóa bởi Trung tâm Học liêu
ix
3.4.1. Mục đích khảo nghiệm 97
3.4.2. Đối tượng khảo nghiệm 97
3.4.3. Nội dung khảo nghiệm 97
3.4.4. Phương pháp khảo nghiệm 97
3.4.5. Kết quả 98
Tiểu kết chương 3 102
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 103
1.Kết luận 103
2. Khuyến nghị 104
TÀI LIỆU THAM KHẢO 109
PHỤ LỤC Số hóa bởi Trung tâm Học liêu
iv
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
STT
KÝ HIỆU
CHỮ VIẾT TẮT
1
BGH
Ban giám hiệu
2
GV, HS
Giáo viên, học sinh
13
HĐGDNGLL
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
14
KNS
Kỹ năng sống
15
KHGD
Kế hoạch giáo dục
16
LLGD
Lực lượng giáo dục
17
NXB
Nhà xuất bản
18
PHHS
Phụ huynh học sinh
19
QLGD
Quản lý giáo dục
20
RCT- CT- ICT- KCT
Rất cần thiếu- cần thiết, ít cần thiết-không cần thiết
21
RKT- KT- IKT
Rất khả thi- khả thi- ít khả thi
22
Số hóa bởi Trung tâm Học liêu
v
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1. Bảng tổng hợp đánh giá xếp loại học lực, hạnh kiểm học sinh (chung
toàn thành phố) 41
Bảng 2.2. Nhận thức của BGH, GV, CB Đoàn, PHHS, HS về vị trí, vai trò của
HĐGDNGLL 45
Bảng 2.3. Nhận thức của PHHS về vị trí, vai trò của HĐGDNGLL 48
Bảng 2.4. Nhận thức của cán bộ quản lý, cán bộ đoàn, giáo viên vai trò của
HĐGDNGLL trong việc hình thành KNS 51
Bảng 2.5. Thực trạng mức độ thực hiện giờ chào cờ đầu tuần 52
Bảng 2.6. Ý kiến của giáo viên chủ nhiệm về mức độ thực hiện và mức độ cần
thiết của các hình thức tổ chức HĐGDNGLL 54
Bảng 2.7. Ý kiến của học sinh về mức độ thực hiện các hình thức tổ chức
HĐGDNGLL GVCN đã triển khai 56
Bảng 2.8. Thực trạng thực hiện HĐGDNGLL của GVCN 57
Bảng 2.9. Thực trạng tổ chức thực hiện HĐGDNGLL của cán bộ Đoàn và tiểu
ban HĐGDNGLL 59
Bảng 2.10. Ý kiến đánh giá mức độ quản lí xây dựng chương trình, kế hoạch
HDGDNGLL của Tiểu ban 62
Bảng 2.11. Ý kiến đánh giá mức độ quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị, kinh
phí và điều kiện phục vụ cho HĐGDNGLL của BGH 64
Bảng 2.12. Ý kiến đánh giá mức độ quản lý sự phối hợp các lực lượng giáo dục
tham gia tổ chức HĐGDNGLL của BGH 65
Bảng 2.13. Ý kiến đánh giá mức độ quản lý việc thực hiện kiểm trađánh giá kết
quả tổ chức HĐGDNGLL của BGH 67
Bảng 3.1. Bảng phân công thực hiện HĐGDNGLL của tháng 82
Số hóa bởi Trung tâm Học liêu
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đất nước ta đang bước vào thời kỳ CNH-HĐH, với mục tiêu đến năm
2020 Việt Nam cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại hội
nhập với cộng đồng quốc tế. Nhân tố quyết định trong công cuộc CNH- HĐH
và hội nhập quốc tế là con người, là nguồn lực người Việt Nam được phát triển
về số lượng và chất lượng trên cơ sở mặt bằng dân trí được nâng cao. Văn kiện
Đại hội lần thứ X của Đảng đã chỉ rõ “Đổi mớí toàn diện giáo dục và đào tạo
phát triển nguồn nhân lực cao” [6] . Việc này được bắt đầu từ giáo dục phổ
thông, mà trước hết là xác định mục tiêu đào tạo nhằm tạo ra “nhân cách - sức
lao động” đáp ứng yêu cầu của xã hội. Nói cách khác, đó là hệ thống phẩm
chất và năng lực được hình thành trên một nền tảng kiến thức, kĩ năng đủ và
chắc chắn. Nội dung học vấn được hình thành và phát triển trong nhà trường
phổ thông phải góp phần quan trọng để phát triển hứng thú và năng lực nhận
thức của học sinh, cung cấp cho học sinh những kĩ năng cần thiết cho việc tự
giáo dục sau này.
Những kết quả nghiên cứu tâm, sinh lí và điều tra xã hội học gần đây cho
thấy sự thay đổi tâm, sinh lí của thanh, thiếu niên là sự thay đổi có gia tốc.
Trong điều kiện phát triển của các phương tiện truyền thông, trong bối cảnh hội
nhập mở rộng giao lưu học sinh ngày càng được tiếp nhận nhiều nguồn thông
tin đa dạng, phong phú từ nhiều mặt có hiểu biết hơn, linh hoạt và năng động
hơn so với các thế hệ học sinh trước đây, đặc biệt là học sinh THPT. Do những
yêu cầu đổi mới của mục tiêu giáo dục THPT, cần thiết phải đưa vào trong nhà
trường một số nội dung dạy học mới, hoạt động giáo dục phải gắn với thực tiễn
các em chưa thực sự làm chủ thể hoạt động, các hình thức tổ chức không phong
phú, đa dạng, lặp đi lặp lại thậm chí gây nhàm chán.
- Thứ hai, đội ngũ GVCN còn thiếu về kỹ năng tổ chức và cố vấn hoạt
động, nhiều phần dựa và tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh nhà trường trong
triển khai các HĐGDNGLL.
Số hóa bởi Trung tâm Học liêu
3
- Thứ ba, công tác chỉ đạo, quản lý chưa mang lại hiệu quả thiết thực.
Chúng tôi nhận thấy nguyên nhân chính của việc HĐGDNGLL chưa mang lại
hiệu quả là do các biện pháp quản lý, tổ chức mang tính hình thức, chưa triển
khai sâu rộng đến từng học sinh, chưa phát huy được tính tích cực chủ động
sáng tạo của các em.
Bên cạnh đó, biện pháp tổ chức, quản lý HĐGDNGLL hiện nay của các
nhà trường chưa mang lại cho đội ngũ GVCN nhận thức đầy đủ về tầm quan
trọng của HĐGDNGLL đối với sự phát triển toàn diện của học sinh, chưa phát
huy được hiệu quả và vai trò cố vấn của GVCN lớp, chưa gắn kết được sự tham
gia của các lực lượng giáo dục khác như Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Ban
ĐDCMHS, các cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức chính trị xã hội trên địa bàn vào
quá trình triển khai, tổ chức HĐGDNGLL.
Với những lý do nêu trên cùng với thực tiễn tham gia xây dựng kế hoạch,
triển khai thực hiện nhiệm vụ với vai trò của cá nhân từng làm Bí thư Đoàn
trường,C hủ tịch Công đoàn, Phó Hiệu trưởng nhà trường tôi đã chọn hướng
nghiên cứu với tên đề tài:
“Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo hướng
hình thành kỹ năng sống cho học sinh THPT tại thành phố Hải Phòng”
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất biện pháp quản lý
HĐGDNGLL theo hướng hình thành kỹ năng sống cho học sinh THPT tại
về tầm quan trọng của HĐGDNGLL và ý nghĩa của giáo dục KNS; bồi dưỡng
kỹ năng tổ chức; nội dung, hình thức tổ chức phong phú, sẽ nâng cao hiệu
quả hoạt động này cũng như góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện
của các nhà trường.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
1/ Nghiên cứu lý luận về biện pháp quản lý HĐGDNGLL theo hướng
hình thành KNS ở trường THPT thành phố Hải Phòng.
2/ Đánh giá thực trạng công tác quản lý HĐGDNGLL theo hướng hình
thành KNS tại các trường THPT thành phố Hải Phòng chủ yếu trong năm học
2012-2013.
Số hóa bởi Trung tâm Học liêu
5
3/ Đề xuất biện pháp quản lý HĐGDNGLL theo hướng hình thành KNS
cho học sinh THPT tại thành phố Hải Phòng. Khảo nghiệm tính khả thi và hiệu
quả của các biện pháp đề ra.
6. Phạm vi đề tài nghiên cứu
Nghiên cứu thực trạng quản lý HĐGDNGLL theo hướng hình thành
KNS của các trường THPT thành phố Hải Phòng chủ yếu trong năm học 2012-
2013. Trên cơ sở đề xuất các biện pháp quản lý HĐGDNGLL theo hướng hình
thành KNS cho học sinh THPT tại thành phố Hải Phòng trong những năm học
tiếp theo.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Phân tích các tài liệu các văn bản để tìm hiểu các khái niệm, thuật ngữ và
vấn đề lý luận liên quan đến HĐGDNGLL, giáo dục KNS và quản lí
HĐGDNGLL đặc điểm tâm lí và phương pháp giáo dục học sinh THPT.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Sử dụng nhóm phương pháp này nhằm xem xét phân tích các biện pháp, Số hóa bởi Trung tâm Học liêu
7
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ
LÊN LỚP Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
J.ACômenxki (1592-1570) ông tổ của nền sư phạm cận đại đã từng
khẳng định “Không có khát vọng học tập thì không thể trở thành nhân tài”[17].
Ông dã nêu ra các nguyên tắc, các phương pháp giáo dục nhằm phát huy tính
tích cực, tự giác học tập của người học. Đồng thời, ông kiên quyết phản đối lối
dạy học áp đặt, giáo điều đã làm cho người học thụ động, ỷ lại trong học tập.
Ông viết: “Ban giám hiệu và thanh tra nhà trường có thể kích thích lòng ham
học của HS bằng cách trực tiếp tham gia vào các hoạt động chung của lớp,
chẳng hạn các buổi tập luyện, ngâm thơ, thảo luận chuyên đề. Một hình thức
nữa là tăng cường khen thưởng”[17].
Sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, các nhà giáo dục ở các nước Tây Âu
và Mỹ đã đi tìm phương pháp dạy học mới trên cơ sở cách tiếp cận “lấy người
học làm nhân vật trung tâm”. Khởi nguồn từ mong muốn giải pháp năng lực
sáng tạo cho người học do Dewey đề xướng: “Học sinh là mặt trời, xung quanh
nó quy tụ mọi phương tiện giáo dục”[12]. Một loạt các phương pháp dạy học
theo tư tưởng “học sinh là nhân vật trung tâm” được đưa vào thử ngiệm như
“phương pháo tích cực”, “phương pháp hợp tác”.
Vào những năm 1960-1970, đất nước Liên Xô đang trên con đường xây
dựng XHCN, việc giáo dục con người phát triển toàn diện được Đảng cộng sản
có cơ hội bộc lộ nhằm phát triển phẩm chất và năng lực của các em. Nghiên
cứu đã đề ra một số biện pháp như: Thành lập hoặc củng cố Ban chỉ đạo
HĐGDNGLL, tổ chức sinh hoạt chuyên đề để nâng cao nhận thức cho cán bộ
giáo viên, phụ huynh học sinh về vị trí, vai trò, tác dụng của HĐGDNGLL
trong việc giáo dục toàn diện học sinh, xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện
HĐGDNGLL, chỉ đạo đội ngũ giáo viên thực hiện chương trình HĐGDNGLL,
Số hóa bởi Trung tâm Học liêu
9
tăng cường cơ sở vật chất và các điều kiện để thực hiện HĐGDNGLL, kiểm tra
đánh giá kết quả HĐGDNGLL, phối hợp và huy động các lực lượng giáo dục
tham gia vào quá trình tổ chức HĐGDNGLL, đổi mới công tác thi đua khen
thưởng HĐGDNGLL [31].
Lâm Thị Mỹ Phương với nghiên cứu “Một số biện pháp quản lý hoạt
động giáo dục ngoài giờ lên lớp của Hiệu trưởng các trường trung học cơ sở
Thành phố HảI Dương” đã tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý
HĐGDNGLL ở trường THCS. Đánh giá thực trạng quản lý HĐGDNGLL ở
trương THCS của Thành phố Hải Dương. Đề xuất một số biện pháp quản lý
HĐGDNGLL của Hiệu trưởng trường THCS Thành phố Hải Dương [32].
Nguyễn Như Ý với nghiên cứu “Một số biện pháp quản lý hoạt động
giáo dục ngoài giờ lên lớp của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Phú
Xuyên tỉnh Hà Tây trong giai đoạn hiện nay” đã khẳng định HĐGDNGLL với
nội dung, hình thức đa dạng, phong phú sẽ là phương thức để thực hiện nguyên
lý giáo dục của Đảng “học đi đôi với hành”. Nghiên cứu đã chỉ ra được một số
biện pháp như: thành lập Ban chỉ đạo, kế hoạch hóa HĐGDNGLL, nâng cao
nhận thức của đội ngũ giáo viên về HĐGDNGLL, quy định tiêu chuẩn thi đua
đối với việc tham gia tổ chức hạt động của giáo viên, chỉ đạo tổ chuyên môn,
khối chủ nhiệm tham gia tổ chức HĐGDNGLL, sẽ góp phần làm cho công tác
quản lý chỉ đạo HĐGDNGLL của Hiệu trưởng được hoàn thiện hơn, góp phần
chức, nội dung, phương pháp giáo dục kỹ năng sống cũng được nhiều tác giả
quan tâm: Tác giả Nguyễn Dục Quang với đề tài nghiên cứu: “Một vài vấn đề
chung về kỹ năng sống và giáo dục kĩ năng sống”; Huỳnh Văn Sơn với “Nhập
môn kĩ năng sống”; Đào Thị Oanh “Một số cơ sở tâm lí học của việc giáo dục
kĩ năng sống cho học sinh”; Nguyễn Thanh Bình “Giáo dục kĩ năng sống”;
Phan Thanh Vân “Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh THPT thông qua hoạt
động ngoài giờ lên lớp”;…
Đã có không ít các luận văn nghiên cứu về HĐGDNGLL, giáo dục kỹ
năng sống, hoạt động quản lý đối với các HĐGDNGLL nhưng chưa có công
trình nào nghiên cứu về biện pháp quản lý HĐGDNGLL theo hướng hình thành
kỹ năng sống cho học sinh THPT tại thành phố Hải Phòng.
Số hóa bởi Trung tâm Học liêu
11 độ
.
.
-
: Do
la - .
.
- Frederick Winslow Taylor (1856-
: “
[12].
Copyright: Tài liệu đại học ©