SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI:
“MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC
PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT TRONG NHÀ TRƯỜNG
(MẦM NON, TIỂU HỌC VÀ THCS)”
1
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số: …………………………………………………………
1.Tên sáng kiến: Một số giải pháp nâng cao chất lượng công tác phổ
biến, giáo dục pháp luật trong nhà trường (mầm non, tiểu học, trung học cơ sở).
2.Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Quản lý giáo dục.
3.Mô tả bản chất của sáng kiến:
3.1.Tình trạng giải pháp đã biết:
Những năm qua, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán bộ giáo
viên và học sinh được ngành giáo dục và các trường học quan tâm, nhất là từ khi
Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định phê duyệt Đề án “Nâng cao chất
lượng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhà trường”. Tuy nhiên, công
tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhà trường thường chỉ được thực hiện chủ
yếu thông qua chương trình các môn học có liên quan trực tiếp đến pháp luật,
như môn Đạo đức (tiểu học), Giáo dục công dân (trung học cơ sở); công tác phổ
Nhằm góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác phổ biến, giáo
dục pháp luật trong trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở trên địa bàn
huyện Thạnh Phú, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức, ý thức tôn trọng
pháp luật và hành vi chấp hành pháp luật của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân
viên và học sinh, góp phần ổn định môi trường giáo dục và nâng cao chất lượng
giáo dục toàn diện theo mục tiêu Đề án “Nâng cao chất lượng công tác phổ biến,
giáo dục pháp luật trong nhà trường”.
- Nội dung giải pháp:
Các giải pháp để nâng cao chất lượng công tác phổ biến, giáo dục pháp
luật trong nhà trường:
Một là, nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của công tác phổ biến,
giáo dục pháp luật trong nhà trường cho đội ngũ cán bộ, giáo viên.
* Cách Thực hiện:
Tổ chức tuyên truyền trong đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên về tầm quan
trọng của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhà trường thông qua các
3
hội nghị sơ kết, tổng kết năm học của ngành, của chuyên môn; các lớp bồi
dưỡng về nghiệp vụ chuyên môn; các buổi tập huấn, hội nghị chuyên đề do
ngành tổ chức và thực hiện tốt cuộc vận động “Dân chủ - kỷ cương - tình
thương - trách nhiệm”. Từ đó, giúp cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên thấy
được việc đưa giáo dục pháp luật vào nhà trường, vào chương trình học tập, sinh
hoạt, vui chơi, giáo dục ý thức pháp luật cho học sinh ngay từ giai đoạn đầu sẽ
có tác động lớn trong việc định hướng, phát triển nhân cách, góp phần điều
chỉnh hành vi, nâng cao nhận thức, hình thành trong các em hành vi, thói quen
tự giác xử sự đúng pháp luật, và có ý thức tuân thủ pháp luật.
Hai là, phân công cán bộ, giáo viên phụ trách công tác phổ biến, giáo
dục pháp luật và mở rộng lực lượng tham gia công tác phổ biến, giáo dục pháp
luật trong nhà trường.
* Việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trước đây chỉ được thực
pháp luật mới có liên quan;
- Tăng cường công tác quản lý, nắm bắt tình hình và diễn biến tư tưởng
của đội ngũ nhà giáo qua nhiều kênh thông tin (nghiên cứu các văn bản báo cáo
định kỳ của các trường, theo dõi, kiểm tra, nắm bắt dư luận ) để có sự chấn
chỉnh kịp thời;
- Cung cấp tài liệu về nghiệp vụ phổ biến, giáo dục pháp luật cho đội ngũ
cán bộ, giáo viên thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhà
trường và giới thiệu nguồn tư liệu có liên quan đến nội dung giáo dục pháp luật
cho cán bộ, giáo viên trên Website của Phòng Giáo dục và Đào tạo (chuyên mục
Thông tin pháp luật);
- Tổ chức hội nghị chuyên đề về kiến thức pháp luật trong cán bộ giáo
viên nhằm giúp cho đội ngũ cán bộ, giáo viên nắm vững kiến thức pháp luật, có
cơ sở để xây dựng kế hoạch giảng dạy, tổ chức hoạt động giáo dục pháp luật cho
học sinh.
Bốn là, lựa chọn nội dung, hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật phù
hợp với khả năng nhận thức của từng cấp học theo hướng học đi đôi với hành,
kết hợp lý luận và thực tiễn; tích hợp, lồng ghép nội dung pháp luật một cách
5
hợp lý trong môn học Đạo đức, Giáo dục công dân và một số môn học khác;
bảo đảm sự liên thông về kiến thức giữa các lớp học, cấp học.
* Nội dung, hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật trước đây nhiều giáo
viên chỉ thực hiện theo hình thức cung cấp lý thuyết suông đã được trình bày
trong sách giáo khoa hoặc sách hướng dẫn, chưa quan tâm nhiều đến yêu cầu,
khả năng nhận thức của học sinh, chưa tạo ra tình huống để học sinh xử lý. Đặc
biệt là nhiều giáo viên dạy các môn học khác ít quan tâm đến việc lồng ghép nội
dung giáo dục, hoặc có lồng ghép chỉ mang tính qua loa, hình chức “cho có”,
chưa có trọng tâm, trọng điểm, chưa đặt ra mục tiêu rõ ràng; nội dung giáo dục
nhiều lúc bị trùng lặp giữa các lớp học, môn học.
* Cách thực hiện:
khoá.
* Trước đây, những bài giảng về pháp luật, đạo đức thường được thực hiện
một cách khô khan, khép kín một chiều trong nhà trường nên chưa mang lại tác
dụng xây dựng đạo đức, nhân cách, ý thức pháp luật cho học sinh.
* Cách thực hiện:
Hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật ngoại khoá, hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp nhằm bổ sung kiến thức cho các bài học chính khoá, cập nhật
các kiến thức pháp luật mới, tạo niềm tin, tình cảm pháp luật cho học sinh. Các
hoạt động ngoài giờ lên lớp cần đa dạng, sinh động, phù hợp với từng đối tượng
và được tổ chức thường xuyên. Có thể kết hợp với việc tổ chức kỷ niệm các
ngày lịch sử, dịp lễ, tết; thực hiện lồng ghép qua cuộc vận động “Học tập và làm
theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, cuộc vận động “Hai không”, cuộc vận
động “Mỗi thầy giáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”,
phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”; tổ chức
tuyên truyền pháp luật bằng những hình thức hấp dẫn để các em tham gia như:
thi đua giải quyết các tình huống pháp luật, trình bày tiểu phẩm về pháp luật, hội
thi thể hiện sự hiểu biết về pháp luật, tổ chức xem các phiên tòa giả định, các
đoạn video clip, băng hình có nội dung liên quan đến pháp luật phù hợp với
học sinh của từng cấp học.
Ví dụ:
7
1. Tổ chức các hoạt động nhân ngày 08 tháng 3: Họp mặt, sinh hoạt
truyền thống, Hội thi nấu ăn… lồng ghép tuyên truyền, phổ biến Luật Bình đẳng
giới.
2. Tổ chức họp mặt, sinh hoạt truyền thống nhân Ngày nhà giáo Việt Nam
– 20 tháng 11 lồng ghép phổ biến Luật Giáo dục, Quy định về Đạo đức nhà
giáo
3. Tổ chức các hoạt động nhân ngày Môi trường -> giáo dục Luật Môi
trường; Tháng An toàn vệ sinh thực phẩm -> giáo dục Luật An toàn thực phẩm;
(tiểu học), Giáo dục công dân (trung học cơ sở) thực hiện theo nội dung của bài
học, nhà trường chưa thật sự chủ động phối hợp với các ban ngành, đoàn thể địa
phương trong việc tổ chức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho học
sinh, hoặc khi có vấn đề mới mời tham gia hỗ trợ xử lý nên chưa có sức lan tỏa
rộng.
* Cách thực hiện:
- Chủ động trong việc phối hợp với ngành chức năng và các cơ quan, ban
ngành, đoàn thể huyện và địa phương (Tư pháp, Công an, Lao động - Thương
binh và Xã hội, Huyện Đoàn ) trong việc tổ chức các hoạt động tuyên truyền
phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán bộ giáo viên và học sinh, nhất là việc bồi
dưỡng về kiến thức, nghiệp vụ tuyên truyền, phổ biến pháp luật và tổ chức các
buổi phổ biến, giáo dục pháp luật, hội thi tìm hiểu về pháp luật;
- Nâng cao hơn nữa trách nhiệm của chính quyền địa phương, lực lượng
chức năng, các đoàn thể và gia đình trong việc giáo dục cũng như phát hiện ngăn
chặn kịp thời những biểu hiện, hành vi vi phạm pháp luật trong học sinh, xử lý
kịp thời và nghiêm minh các vụ việc để tăng tính răn đe.
Để thực hiện vấn đề này, Phòng Giáo dục và Đào tạo, nhà trường phải xây
dựng kế hoạch phối hợp và ký kết liên tịch với các ngành có liên quan. Khi tham
gia sinh hoạt Tổ Nhân dân tự quản, cán bộ, giáo viên cần tuyên truyền cha mẹ
học sinh việc giáo dục, uốn nắn những biểu hiện sai trái của học sinh để có sự
phối hợp tốt.
Tám là, xây dựng và khai thác tốt tủ sách pháp luật, bổ sung thiết bị phục
vụ giảng dạy môn Giáo dục công dân, Đạo đức và hoạt động tuyên truyền phổ
biến pháp luật.
9
* Tủ sách pháp luật đã được hình thành ở các trường phổ thông từ khá lâu
nhưng chưa được khai thác tốt và ít được bổ sung, nguồn tư liệu chưa đáp ứng
đủ theo nhu cầu nghiên cứu, học tập của cán bộ, giáo viên và học sinh.
* Cách thực hiện:
không phù hợp với những quy định của pháp luật. Hình thức kiểm tra đối với
các trường có thể được lồng ghép qua các kỳ thanh tra toàn diện nhà trường
hoặc tổ chức kiểm tra theo chuyên đề…;
- Trên cơ sở kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật hàng năm, cần tổ chức
sơ kết, tổng kết để đánh giá kết quả đạt được so với kế hoạch đề ra. Từ đó, có
giải pháp khắc phục những mặt hạn chế và tiếp tục đề ra những nội dung, hình
thức phù hợp nhằm mang lại hiệu quả cao hơn.
Mười là, thực hiện kinh phí cho hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật từ
nhiều nguồn.
* Kinh phí cho hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật trước đây các trường
chỉ sử dụng trong nguồn ngân sách được cấp, chủ yếu là để mua sách cho giáo
viên, chưa huy động, chưa kết hợp được nhiều nguồn.
* Cách thực hiện:
Kinh phí dự toán dành cho hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật nên thực
hiện từ nhiều nguồn với nhiều hình thức như: kinh phí hoạt động thường xuyên
của đơn vị, kinh phí hỗ trợ của các cơ quan, tổ chức có liên quan, vận động các
đơn vị, tổ chức, cá nhân hỗ trợ; kết hợp với các hoạt động văn hóa, văn nghệ,
hội thi, cổ động (Vệ sinh môi trường, An toàn giao thông, Phòng chống cháy –
nổ, An toàn thực phẩm, Ngày Gia đình Việt Nam ), các buổi sinh hoạt thường
kỳ của đơn vị
3.3.Khả năng áp dụng của giải pháp:
Đề tài có thể ứng dụng, triển khai rộng khắp trong các đơn vị trường học
trực thuộc Phòng Giáo dục và Đào tạo trên địa bàn huyện và các nơi khác có
cùng điều kiện.
3.4.Hiệu quả, lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp
dụng giải pháp:
Sau thời gian thực hiện các giải pháp trên, chất lượng và hiệu quả công
tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhà trường bước đầu đã có sự chuyển biến
11