PHẦN A - ĐẶT VẤN ĐỀ.
I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Trong giai đoạn hiện nay, khi mà ngành giáo dục đang từng bước được
đổi mới, để đáp ứng nhu cầu cung cấp nguồn nhân lực cho công cuộc công nghiệp
hoá - hiện đại hoá đất nước thì việc xây dựng con người mới Xã Hội Chủ Nghĩa
Việt Nam phải hình thành ngay cho trẻ từ thuở ấu thơ. Chính vì vậy mà ngành giáo
dục mầm non giữ vai trò rất quan trọng - đó là nơi đặt nền móng cho sự phát triển
nhân cách của con người. Trong hoạt động giáo dục mầm non, các hoạt động là
những mắt xích tạo nên một chương trình giáo dục nói chung trong đó hoạt động
cho trẻ làm quen với toán đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc cung cấp
những kiến thức ban đầu cho trẻ. Ngay từ lứa tuổi nhà trẻ, trẻ đã được hoạt động
với đồ vật, qua đó mà trẻ đã dần dần biết được giữa to hơn - nhỏ hơn; cao hơn -
thấp hơn… với những dấu hiệu đặc trưng nhất. Song đến tuổi mẫu giáo, trí tuệ và
các giác quan của trẻ phát triển hoàn thiện hơn, trẻ bắt đầu thích tìm hiểu, khám
phá và nhận biết được những kiến thức sơ đẳng nhất của toán học.
Toán học giúp trẻ biết quan sát, phát hiện những dấu hiệu nổi bật rõ nét về
màu sắc, hình dạng, kích thước, chủng loại để trẻ có thể tạo thành nhóm đồ vật
theo dấu hiệu cho trước. Toán học còn giúp trẻ nhận biết sự khác biệt rõ nét về số
lượng, về độ lớn, chiều cao, chiều dài, chiều rộng giữa 2 nhóm đối tượng …Thông
qua hoạt động làm quen với toán còn giúp trẻ nhận biết và gọi đúng tên các hình
hình học, biết định hướng trong không gian… Chính vì vậy việc định hướng cho
trẻ về hoạt động toán học là việc làm rất quan trọng trong trường mầm non.
Nhận thức được tầm quan trọng đó tôi đã chủ động giành thời gian nghiên
cứu tài liệu, tập san và tìm ra một số phương pháp để truyền tải những nội dung
cần cung cấp cho trẻ sao cho gần gũi, đơn giản và dễ hiểu nhất. Do đó tôi đã mạnh
dạn đưa ra "Một số biện pháp phát triển nhận thức thông qua hoạt động cho
trẻ làm quen với Toán" ở lớp 4 tuổi để làm đề tài nghiên cứu và trao đổi cùng
bạn bè đồng nghiệp.
Tuy vậy tôi thấy trong quá trình hoạt động cho trẻ làm quen với toán những
năm trước đây của lớp tôi vẫn còn nhiều hạn chế. Các cháu chưa hứng thú tham
gia vào hoạt động, chưa tích cực trong lĩnh hội tri thức; đồ dùng dạy học chưa

Từ khảo sát tình hình thực trạng của lớp kết hợp với một số phương pháp
nghiên cứu nên tôi đã tiến hành thực nghiệm đề tài bằng một số việc làm cụ thể
sau:
1. Tạo cơ hội để cho trẻ làm quen với Toán.
Đặc điểm tư duy chủ yếu của trẻ mẫu giáo là tư duy trực quan hình tượng
cho nên từ các sự vật, hiện tượng, những đồ dùng đồ chơi ở xung quanh lớp sẽ
phát huy được tư duy của trẻ. Nắm được các yếu tố này và để giúp trẻ tích cực chủ
động trong lĩnh hội tri thức nhất là hoạt động toán học. Tôi luôn bày đồ dùng, đồ
chơi hấp dẫn xung quanh lớp tạo điều kiện cho trẻ tự lấy đồ chơi theo ý thích của
mình, trẻ có thể ghép đôi tương ứng 1 - 1 các nhóm đồ vật để đếm và so sánh về số
lượng của 2 nhóm đồ vật…
Bên cạnh đó tôi còn trang trí lớp bằng những đồ dùng tự tạo và một số hình
ảnh ngộ nghĩnh vừa với tầm mắt của trẻ giúp trẻ tự trao đổi, khám phá và nhận biết
được một số hình hình học cơ bản, biết phân biệt về kích thước của 2 đối tượng,
biết định hướng trong không gian…
Ví dụ: Ở góc học tập tôi làm bằng bìa cattông mô hình những chiếc đồng hồ
tròn, đồng hồ quả lắc vừa để làm đồ dùng dạy học cho trẻ vừa trang trí ở góc học
tập giúp trẻ nhận biết được các hình học cơ bản.
Ở góc phân vai tôi bày 2 hộp bánh giống nhau nhưng 1 hộp to - 1 hộp nhỏ
giúp trẻ phân biệt được độ lớn của 2 hộp bánh
Trên tường tôi dán hình 1 con thỏ mẹ và 1 con thỏ con đang tung tăng dạo
chơi vườn hoa giúp trẻ nhận biết được thỏ mẹ thì cao hơn còn thỏ con thì thấp hơn.
Tôi cắt dán mô hình đoàn tàu trên tường vừa giúp trẻ học đếm vừa nhận biết
chữ số và vừa giúp trẻ nhận biết được các hình học.
Từ đó khi trẻ chơi theo ý thích hoặc trong các giờ học trẻ được quan sát và
tiếp xúc với các loại đồ dùng, đồ chơi, được tự sử dụng sẽ kích thích tư duy của
trẻ, trẻ sẽ tự đưa ra câu hỏi cho mình, cho bạn cùng chơi và cùng trả lời câu hỏi đó.
Tôi luôn thay đổi học liệu theo từng chủ đề, việc thay đổi đó còn đem đến
cho trẻ môi trường luôn có những thách thức mới và kích thích trẻ tư duy và sử
dụng.

cho trẻ ngay từ phần vào bài, có thể bằng các trò chơi nhẹ nhàng hoặc lồng ghép
tích hợp các hoạt động khác vào hoạt động toán học một cách logic.
Ví dụ : Chủ đề " Thế giới thực vật”: Tôi cho trẻ chơi trò chơi " Gieo hạt".
Sau đó gợi hỏi trẻ: Các cháu vừa chơi trò chơi gì? Để cây nhanh ra hoa các cháu
phải làm gì? Chúng mình cùng tưới cây nào? Các cháu thấy có mấy cây ra hoa
rồi? Các cháu thử đếm xem có đúng là 2 cây hoa không nhé! Đó là những cây hoa
màu gì? Bây giờ chúng mình cùng gieo hạt và trồng thêm những cây hoa khác nhé.
Các cháu thấy những cây hoa này màu gì? Có bao nhiêu cây hoa màu đỏ ra hoa
rồi? Các cháu cùng đếm xem có đúng là 3 cây hoa màu đỏ không nhé…Bạn nào
có nhận xét gì về số cây hoa màu đỏ và số cây hoa màu vàng?
Chủ đề "Nghề nghiệp": Tôi cho trẻ hát" Cháu yêu cô chú công nhân" và đàm
thoại cùng trẻ: Các cháu vừa hát bài hát nói về ai? Chú công nhân làm gì? Hôm
nay các cháu sẽ cùng làm chú công nhân thi đua nhau xây những ngôi nhà thật đẹp
nhé. Các cháu cùng đặt khối vuông xuống trước và đặt chồng khối tam giác lên
trên nào. Các cháu xây được mấy ngôi nhà? Chúng mình cùng đếm xem có đúng
không nhé. Bây giờ các cháu sẽ trồng cho mỗi ngôi nhà 1 cây xanh cho mát nhé
(Cô hướng dẫn trẻ đặt dưới mỗi ngôi nhà 1 cây). Các cháu trồng xong chưa? Các
cháu trồng được mấy cây? Các cháu cùng đếm nào? Các cháu thấy số ngôi nhà như
thế nào so với số cây xanh?
Trong quá trình dạy trẻ cách ghép đôi tương ứng 1 - 1 cô giáo cần khắc sâu
bản chất của việc xếp tương ứng 1 - 1 bằng cách cô và trẻ cùng làm, cùng nói cách
làm " một với một". Để hình thành những thao tác đúng cho trẻ, tôi thường gợi hỏi
trẻ: Cháu xếp đồ chơi bằng tay nào? Cháu xếp như thế nào? Cháu thấy số hoa
vàng như thế nào so với số hoa màu đỏ….Trẻ 4 tuổi thường thao tác bằng tay trái
từ trái qua phải hoặc thao tác bằng tay phải từ phải qua trái, tôi thường chú ý sửa
lỗi sai cho trẻ để không tạo thành khuôn mẫu thao tác như vậy. Điều đó có tác
dụng hạn chế những lỗi mà trẻ hay mắc phải khi đọc, nhận biết chữ số… Khi trẻ
đã nắm được thao tác thiết lập tương ứng 1 - 1, tôi dạy trẻ nhận biết mối quan hệ
số lượng giữa các nhóm vật và phản ánh mối quan hệ đó bằng lời nói, sử dụng các
từ nhiều hơn - ít hơn, nhiều bằng nhau.Và cô sẽ chỉ ra cho trẻ thấy phần thừa hoặc

thước của 2 đối tượng bằng cách đặt cạnh hoặc xếp chồng trùng khít 1 đầu lên
nhau theo chiều đo kích thước cần so sánh trên cùng một mặt phẳng. Trên cơ sở đó
trẻ biết phản ánh kết quả so sánh bằng lời nói. Tuy nhiên ở tiết học này trẻ sử
dụng các từ dài hơn - ngắn hơn, cao hơn - thấp hơn, to hơn - nhỏ hơn, rộng hơn -
hẹp hơn còn rất lúng túng, chưa đúng đôi khi còn lặp lại từ cuối của cô nên tôi
thường cho trẻ được phát âm nhiều lần. Qua đó trẻ sẽ nhận biết rõ hơn về kích
thước cần so sánh.
2.3- Tiết học về không gian.
Định hướng trong không gian là cách xác định vị trí phía trước- phía sau;
phía trên - phía dưới; phía phải - phía trái của bản thân so với các đối tượng khác.
Do vậy khi dạy trẻ xác định phía trước- phía sau, phía trên - phía dưới của bản thân
trẻ việc chủ yếu cần làm là dựa vào kinh nghiệm của trẻ. Chính vì vậy tôi đã tạo
mọi cơ hội cho trẻ được trải nghiệm và tự rút ra kinh nghiệm của bản thân.
Ví dụ : Chủ đề " Trường mầm non": Tôi sẽ tạo một không gian rộng và cho
trẻ tham gia vào một cuộc dã ngoại. Kết thúc cuộc dã ngoại tôi hỏi trẻ: Các con có
nóng không? Để đỡ nóng hơn các con cùng quan sát xem cô làm gì nhé? Các con
đã đỡ nóng hơn chưa? Vì sao? Vì sao con biết là quạt đang chạy? (Vì khi ngẩng
đầu lên thì nhìn thấy nó đang quay).
Tương tự như vậy muốn dạy trẻ xác định các phía khác tôi sẽ dấu đồ vật ở
từng phía và cho trẻ tự trải nghiệm và suy nghĩ. Cô giáo vừa hướng dẫn vừa gợi
hỏi trẻ để kích thích trẻ trả lời các câu hỏi của cô.
Bên cạnh đó tôi còn tận dụng những thói quen sử dụng tay trái - tay phải
trong công việc hàng ngày để dạy trẻ xác định phía phải - phía trái của bản thân
trẻ.
Ví dụ : Chủ đề "Bản thân": Tôi cho trẻ chơi trò chơi làm động tác mô phỏng
các hành động như: đánh răng, xúc cơm ăn, ….Khi trẻ làm động tác mô phỏng
hành động đang đánh răng cô hỏi: Con đang cầm bàn chải bằng tay nào? Con dùng
tay nào cầm ca nước? Tay trái ngoài việc cầm ca nước còn dùng để làm những việc
gì? (cầm bát, giữ vở…). Tay phải ngoài cầm bàn chải khi đánh răng còn dùng để
làm những việc gì? (cầm thìa, cầm bút…).Tay cầm bát của con đâu? Đó là tay

Ngoài ra tôi còn sử dụng các trò chơi để cho trẻ ôn luyện như trò chơi "Về
đúng số nhà" trong đó số nhà được biểu thị bằng các hình học mà trẻ quen biết.
Hay trò chơi "Cái túi kỳ diệu" trong đó trẻ phải thực hiện nhiệm vụ phân biệt, nhận
biết hình chỉ bằng cách dùng tay sờ đường bao hình….Tất cả các trò chơi, bài
luyện tập trên đều góp phần khắc sâu hơn những biểu tượng về các hình hình học
mà trẻ đã có.
3. Tổ chức hoạt động góc.
Hoạt động góc là một hoạt động giúp trẻ được tự do tìm hiểu, khám phá và lĩnh hội
cũng như củng cố kiến thức, trẻ được tự do chọn góc chơi mà trẻ thích , được tự
chọn bạn chơi. Điều đó có lợi cho tư duy của trẻ.
Với hoạt động cho trẻ làm quen với toán: Việc trẻ lĩnh hội và củng cố kiến thức ở
các góc chơi là một việc làm hết sức cần thiết và bổ ích đối với trẻ.
3.1. Góc học tập.
Trẻ được tự do tạo nhóm đồ vật theo dấu hiệu chung, tô màu các đồ dùng đồ
chơi. Sau đó đếm và so sánh về số lượng của các đồ dùng đồ chơi đó, nhận xét về
kích thước của 2 nhóm đối tượng với nhau…
Cô có thể cho trẻ xem các tranh vẽ các con vật, các loại phương tiện giao
thông… và cho trẻ nêu nhận xét của mình về phía phải - phía trái; phía trước - phía
sau của các con vật, các loại phương tiện giao thông.
3.2. Góc xây dựng.
Trẻ dùng các hình hình học để xếp ngôi nhà, xếp mô hình các phương tiện
giao thông…Lúc này trẻ sẽ tư duy xem xếp các đối tượng này như thế nào? Xếp gì
trước? Xếp gì sau? Xếp các mô hình để tạo thành các chủ đề nhỏ: trường học,
công viên, trang trại, bến xe ….
3.3. Góc nghệ thuật.
Cho trẻ in, dán và xếp các hình hình học để tạo thành mô hình các loại đồ
chơi như: ô tô, tàu thuỷ, ngôi nhà….Khi tạo ra sản phẩm trẻ sẽ tự đưa ra câu hỏi
với bạn cùng chơi: Đây là hình gì? Màu gì?
3.4. Góc thiên nhiên.
Trong góc thiên nhiên khi trẻ được chơi với cát, nước, được chăm sóc cây…

6. Dạy trẻ ở mọi lúc, mọi nơi.
Với đặc điểm của trẻ mẫu giáo là dễ nhớ nhưng cũng mau quên. Vì vậy
những kiến thức cô cung cấp cho trẻ cần được củng cố thường xuyên ở mọi lúc,
mọi nơi giúp cho trẻ nhớ và khắc sâu hơn.
Trong hoạt động đón và trả trẻ tôi cho trẻ chơi với các hình, các khối hình, các cây
cao - cây thấp để trẻ được tự trao đổi với bạn cùng chơi.
Trong hoạt động thể dục sáng cháu sẽ nhận xét xem ai đứng trước mình và ai
đứng sau mình, biết quay phải - quay trái theo hiệu lệnh của cô.
Trong hoạt động ngoài trời tôi cho trẻ quan sát và vẽ các ngôi nhà cao tầng
và hỏi trẻ đếm xem nhà có mấy tầng?
Tóm lại: Cô có thể tích hợp toán vào tất cả các hoạt động khác nhưng phải
biết lựa chọn những nội dung phù hợp để giúp trẻ được củng cố và ôn luyện, được
ghi nhớ sâu sắc và bộc lộ được những sáng tạo khi học toán.
III. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC.
Qua việc thực hiện chương trình và áp dụng kinh nghiệm tôi đã thu được kết
quả đáng khích lệ.
* Về cô giáo: Tôi không còn ngại dạy hoạt động cho trẻ làm quen với toán nữa vì
thấy hoạt động thoải mái, trẻ nhiệt tình, hào hứng hơn.
* Về cháu:
Năm học Số trẻ Giỏi Khá TB Yếu
Tháng 9/2011 42 8 = 19% 11 = 26% 19 = 45% 4 =10%
Tháng 2/2012 42 13 = 31% 20 = 48% 9 = 21% 0
IV. SO SÁNH ĐỐI CHỨNG.
Qua sử dụng kinh nghiệm và áp dụng kinh nghiệm dạy trong một năm học tôi
thấy chất lượng các cháu tăng lên rõ rệt.
Cô có kiến thức vững vàng trong hoạt động dạy trẻ làm quen với toán.
Trẻ hứng thú say mê hoạt động, mạnh dạn tự tin trong việc tiếp thu kiến thức.
Trẻ có kiến thức trong việc so sánh về số lượng, kích thước, có định hướng
đúng trong không gian, có nhận biết đúng về các hình hình học cơ bản, biết đếm
đúng theo thứ tự theo yêu cầu của cô.

dẫn trẻ thực hiện học vở “Bé làm quen với toán” thuận lợi hơn.
Trên đây là những kinh nghiệm đã được áp dụng qua một năm thực hiện.
Tôi rất mong được sự đóng góp của hội đồng khoa học cấp trên tạo điều kiện
giúp đỡ và đóng góp cho sáng kiến của tôi được thực hiện tốt hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn !