PHẦN A - ĐẶT VẤN ĐỀ.
I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.

Trong giai đoạn hiện nay, khi mà ngành giáo dục đang từng bước được
đổi mới, để đáp ứng nhu cầu cung cấp nguồn nhân lực cho công cuộc công nghiệp
hoá - hiện đại hoá đất nước thì việc xây dựng con người mới Xã Hội Chủ Nghĩa
Việt Nam phải hình thành ngay cho trẻ từ thuở ấu thơ. Chính vì vậy mà ngành giáo
dục mầm non giữ vai trò rất quan trọng - đó là nơi đặt nền móng cho sự phát triển
nhân cách của con người. Trong hoạt động giáo dục mầm non, các hoạt động là
những mắt xích tạo nên một chương trình giáo dục nói chung trong đó hoạt động
cho trẻ làm quen với toán đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc cung cấp
những kiến thức ban đầu cho trẻ. Ngay từ lứa tuổi nhà trẻ, trẻ đã được hoạt động
với đồ vật, qua đó mà trẻ đã dần dần biết được giữa to hơn - nhỏ hơn; cao hơn thấp hơn… với những dấu hiệu đặc trưng nhất. Song đến tuổi mẫu giáo, trí tuệ và
các giác quan của trẻ phát triển hoàn thiện hơn, trẻ bắt đầu thích tìm hiểu, khám
phá và nhận biết được những kiến thức sơ đẳng nhất của toán học.
Toán học giúp trẻ biết quan sát, phát hiện những dấu hiệu nổi bật rõ nét về
màu sắc, hình dạng, kích thước, chủng loại để trẻ có thể tạo thành nhóm đồ vật
theo dấu hiệu cho trước. Toán học còn giúp trẻ nhận biết sự khác biệt rõ nét về số
lượng, về độ lớn, chiều cao, chiều dài, chiều rộng giữa 2 nhóm đối tượng …Thông
qua hoạt động làm quen với toán còn giúp trẻ nhận biết và gọi đúng tên các hình
hình học, biết định hướng trong không gian… Chính vì vậy việc định hướng cho
trẻ về hoạt động toán học là việc làm rất quan trọng trong trường mầm non.
Nhận thức được tầm quan trọng đó tôi đã chủ động giành thời gian nghiên
cứu tài liệu, tập san và tìm ra một số phương pháp để truyền tải những nội dung
cần cung cấp cho trẻ sao cho gần gũi, đơn giản và dễ hiểu nhất. Do đó tôi đã mạnh
dạn đưa ra "Một số biện pháp phát triển nhận thức thông qua hoạt động cho


trẻ làm quen với Toán" ở lớp 4 tuổi để làm đề tài nghiên cứu và trao đổi cùng
bạn bè đồng nghiệp.
Tuy vậy tôi thấy trong quá trình hoạt động cho trẻ làm quen với toán những

quả, tôi đã tiến hành khảo sát tình hình thực tế ở lớp tôi trong đầu năm học này và
kết quả như sau:
Năm học
Tháng
9/2011

Số trẻ

Giỏi

42

8 = 19%

Khá
11 = 26%

TB
19 = 45%

Yếu
4 = 10%

II/ CÁC BIỆN PHÁP DẠY TRẺ LÀM QUEN VỚI TOÁN.

Từ khảo sát tình hình thực trạng của lớp kết hợp với một số phương pháp
nghiên cứu nên tôi đã tiến hành thực nghiệm đề tài bằng một số việc làm cụ thể
sau:
1. Tạo cơ hội để cho trẻ làm quen với Toán.
Đặc điểm tư duy chủ yếu của trẻ mẫu giáo là tư duy trực quan hình tượng

đang sử dụng.
2. Tổ chức tiết học.
Muốn dạy một hoạt động cho trẻ làm quen với toán có thành công hay
không phụ thuộc phần lớn vào sự chuẩn bị của cô giáo. Để hoạt động đạt kết quả
tốt thì đồ dùng dạy và học của cô và trẻ phải đẹp và hấp dẫn trẻ, phải đảm bảo tính
sư phạm và đặc biệt là phải đảm bảo tính chính xác của hoạt động toán, phải phù
hợp với chủ đề mình đang thực hiện.
Ví dụ: Chủ đề "Gia đình": Khi dạy trẻ xác định tay phải- tay trái của bản
thân: Tôi chuẩn bị cho mỗi cháu 1 bàn chải đánh răng- 1 cái ca đựng nước.
Chủ đề "Thế giới thực vật": Khi dạy trẻ so sánh chiều cao 2 đối
tượng: Tôi chuẩn bị cho mỗi trẻ 1 cây hoa màu vàng cao hơn - 1 cây hoa màu đỏ
thấp hơn.
Để có được những đồ dùng đồ chơi đó ngoài việc tích cực làm đồ dùng, đồ
chơi tôi còn phối kết hợp cùng phụ huynh sưu tầm các nguyên vật liệu sẵn có hoặc
phế thải của gia đình, địa phương khuyến khích phụ huynh cùng làm đồ dùng, đồ
chơi và tạo môi trường toán học cho trẻ phong phú, hấp dẫn hơn.
Trong các hình thức cho trẻ làm quen với toán thì hình thức trên tiết học là


hình thức dạy trẻ các kiến thức một cách chính xác nhất, tổ chức được cho đa số trẻ
trong lớp, khả năng quan sát của giaó viên cũng dễ dàng hơn. Từ những điểm
mạnh của hoạt động học cho nên tôi chú ý đến nội dung yêu cầu của hoạt động mà
sử dụng linh hoạt các biện pháp, thủ pháp dạy học.
2.1. Tiết học về số lượng.
Với trẻ 4 – 5 cô giáo cần dạy trẻ kĩ năng đếm đúng, sử dụng đúng các từ chỉ
số lượng và thứ tự, dạy trẻ nhận biết mối quan hệ hơn kém giữa 2 nhóm đối tượng
trên cơ sở so sánh về số lượng của 2 nhóm. Với yêu cầu trên tôi luôn vận dụng linh
hoạt các phương pháp, hình thức sao cho phù hợp với từng bài, từng chủ đề.
Để hoạt động học cuốn hút ngay từ đầu với trẻ thì cô phải biết tạo hứng thú
cho trẻ ngay từ phần vào bài, có thể bằng các trò chơi nhẹ nhàng hoặc lồng ghép

thì không cho được còn bưu thiếp màu xanh hẹp hơn thì cho được.
Chủ đề "Bản thân": Dạy trẻ nhận biết sự khác nhau về chiều dài 2 đối
tượng: Tôi phát cho mỗi trẻ hai dây nơ có màu sắc và chiều dài khác nhau. Trẻ tự
thực hiện thao tác buộc vòng vào tay cho nhau. Lúc này trẻ phát hiện được dây nơ
ngắn hơn thì không buộc được còn dây nơ dài hơn thì buộc được.
Để nhận ra sự khác biệt về kích thước, tôi dạy trẻ các thao tác so sánh về kích
thước của 2 đối tượng bằng cách đặt cạnh hoặc xếp chồng trùng khít 1 đầu lên
nhau theo chiều đo kích thước cần so sánh trên cùng một mặt phẳng. Trên cơ sở đó
trẻ biết phản ánh kết quả so sánh bằng lời nói. Tuy nhiên ở tiết học này trẻ sử
dụng các từ dài hơn - ngắn hơn, cao hơn - thấp hơn, to hơn - nhỏ hơn, rộng hơn hẹp hơn còn rất lúng túng, chưa đúng đôi khi còn lặp lại từ cuối của cô nên tôi
thường cho trẻ được phát âm nhiều lần. Qua đó trẻ sẽ nhận biết rõ hơn về kích
thước cần so sánh.
2.3- Tiết học về không gian.
Định hướng trong không gian là cách xác định vị trí phía trước- phía sau;
phía trên - phía dưới; phía phải - phía trái của bản thân so với các đối tượng khác.
Do vậy khi dạy trẻ xác định phía trước- phía sau, phía trên - phía dưới của bản thân
trẻ việc chủ yếu cần làm là dựa vào kinh nghiệm của trẻ. Chính vì vậy tôi đã tạo
mọi cơ hội cho trẻ được trải nghiệm và tự rút ra kinh nghiệm của bản thân.


Ví dụ: Chủ đề " Trường mầm non": Tôi sẽ tạo một không gian rộng và cho
trẻ tham gia vào một cuộc dã ngoại. Kết thúc cuộc dã ngoại tôi hỏi trẻ: Các con có
nóng không? Để đỡ nóng hơn các con cùng quan sát xem cô làm gì nhé? Các con
đã đỡ nóng hơn chưa? Vì sao? Vì sao con biết là quạt đang chạy? (Vì khi ngẩng
đầu lên thì nhìn thấy nó đang quay).
Tương tự như vậy muốn dạy trẻ xác định các phía khác tôi sẽ dấu đồ vật ở
từng phía và cho trẻ tự trải nghiệm và suy nghĩ. Cô giáo vừa hướng dẫn vừa gợi
hỏi trẻ để kích thích trẻ trả lời các câu hỏi của cô.
Bên cạnh đó tôi còn tận dụng những thói quen sử dụng tay trái - tay phải
trong công việc hàng ngày để dạy trẻ xác định phía phải - phía trái của bản thân

Giáo viên tổ chức cho trẻ luyện tập nhóm các hình theo các dấu hiệu khác nhau.
Chẳng hạn: "Chọn tất cả các hình vuông"; "Chọn tất cả các hình tròn"….Việc
luyện tập đó vừa là củng cố những kiến thức và kĩ năng cho trẻ vừa giúp trẻ ôn
luyện nhận biết màu sắc, so sánh kích thước cũng như những kỹ năng định hướng
trong không gian.
Ví dụ: Yêu cầu trẻ cầm hình vuông bằng tay phải giơ lên phía trên, cầm hình
tròn bằng tay trái để xuống phía dưới.
Hay: Xếp các hình tròn to lên phía trên và các hình tròn nhỏ xuống phía
dưới.
Ngoài ra tôi còn sử dụng các trò chơi để cho trẻ ôn luyện như trò chơi "Về
đúng số nhà" trong đó số nhà được biểu thị bằng các hình học mà trẻ quen biết.
Hay trò chơi "Cái túi kỳ diệu" trong đó trẻ phải thực hiện nhiệm vụ phân biệt, nhận
biết hình chỉ bằng cách dùng tay sờ đường bao hình….Tất cả các trò chơi, bài
luyện tập trên đều góp phần khắc sâu hơn những biểu tượng về các hình hình học
mà trẻ đã có.
3. Tổ chức hoạt động góc.
Hoạt động góc là một hoạt động giúp trẻ được tự do tìm hiểu, khám phá và lĩnh hội
cũng như củng cố kiến thức, trẻ được tự do chọn góc chơi mà trẻ thích , được tự


chọn bạn chơi. Điều đó có lợi cho tư duy của trẻ.
Với hoạt động cho trẻ làm quen với toán: Việc trẻ lĩnh hội và củng cố kiến thức ở
các góc chơi là một việc làm hết sức cần thiết và bổ ích đối với trẻ.
3.1. Góc học tập.
Trẻ được tự do tạo nhóm đồ vật theo dấu hiệu chung, tô màu các đồ dùng đồ
chơi. Sau đó đếm và so sánh về số lượng của các đồ dùng đồ chơi đó, nhận xét về
kích thước của 2 nhóm đối tượng với nhau…
Cô có thể cho trẻ xem các tranh vẽ các con vật, các loại phương tiện giao
thông… và cho trẻ nêu nhận xét của mình về phía phải - phía trái; phía trước - phía
sau của các con vật, các loại phương tiện giao thông.

rốt.
Hoặc khi cho trẻ vẽ quả tròn thì quả tròn giống hình gì?
5. Sử dụng vở "Bé làm quen với toán".
Vở "Bé làm quen với toán" giúp trẻ củng cố, luyện tập các khái niệm, các kĩ
năng toán học thông qua các hoạt động tô màu, nối, khoanh tròn…các đối tượng.
Vở "Làm quen với toán" còn rèn cho trẻ các thao tác tư duy và tìm hiểu về thế giới
xung quanh. Ngoài ra ở vở này còn có một nội dung cho trẻ ôn tập và mở rộng
kiến thức, kĩ năng về toán phù hợp với độ tuổi. Chính vì vậy mà tôi thường tổ chức
cho trẻ sử dụng triệt để các yêu cầu của mỗi trang vở. Tôi thấy trẻ rất hứng thú,
hăng say, miệt mài với bài làm của mình.
Ngoài ra tôi còn trao đổi với các bậc phụ huynh về tình hình học tập của
cháu ở trên lớp, động viên phụ huynh mua thêm vở cho cháu và hướng dẫn thêm
cho cháu cách sử dụng vở "Làm quen với Toán" ở nhà cho thành thạo.
6. Dạy trẻ ở mọi lúc, mọi nơi.
Với đặc điểm của trẻ mẫu giáo là dễ nhớ nhưng cũng mau quên. Vì vậy
những kiến thức cô cung cấp cho trẻ cần được củng cố thường xuyên ở mọi lúc,
mọi nơi giúp cho trẻ nhớ và khắc sâu hơn.
Trong hoạt động đón và trả trẻ tôi cho trẻ chơi với các hình, các khối hình, các cây


cao - cây thấp để trẻ được tự trao đổi với bạn cùng chơi.
Trong hoạt động thể dục sáng cháu sẽ nhận xét xem ai đứng trước mình và ai
đứng sau mình, biết quay phải - quay trái theo hiệu lệnh của cô.
Trong hoạt động ngoài trời tôi cho trẻ quan sát và vẽ các ngôi nhà cao tầng
và hỏi trẻ đếm xem nhà có mấy tầng?...
Tóm lại: Cô có thể tích hợp toán vào tất cả các hoạt động khác nhưng phải
biết lựa chọn những nội dung phù hợp để giúp trẻ được củng cố và ôn luyện, được
ghi nhớ sâu sắc và bộc lộ được những sáng tạo khi học toán.
III. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC.



Qua sử dụng kinh nghiệm và áp dụng kinh nghiệm dạy trong một năm học tôi
thấy chất lượng các cháu tăng lên rõ rệt.
Cô có kiến thức vững vàng trong hoạt động dạy trẻ làm quen với toán.
Trẻ hứng thú say mê hoạt động, mạnh dạn tự tin trong việc tiếp thu kiến thức.
Trẻ có kiến thức trong việc so sánh về số lượng, kích thước, có định hướng
đúng trong không gian, có nhận biết đúng về các hình hình học cơ bản, biết đếm
đúng theo thứ tự theo yêu cầu của cô.
V. BÀI HỌC KINH NGHIỆM.
Qua một năm thực hiện tôi đã rút ra những bài học kinh nghiệm sau:


Giáo viên phải nắm vững phương pháp giảng dạy hoạt động toán học, phải
kiên trì vượt khó, sáng tạo ở mỗi bài dạy, có tinh thần trách nhiệm cao trong mọi
công việc.
Biết sử dụng và vận dụng tốt các trò chơi, các bài hát, câu đố có liên quan đến
toán để tạo sự hứng thú cho trẻ.
Tích cực làm đồ dùng đồ chơi phong phú, hấp dẫn trẻ và phù hợp với lứa tuổi,
với chủ đề.
Chú ý tới những cháu yếu kém - chậm, cháu cá biệt để truyền thụ kiến thức cho
trẻ phù hợp với trình độ nhận thức của trẻ.
Tạo môi trường và tạo điều kiện cho trẻ được thường xuyên làm quen với các
kiến thức sơ đẳng về toán ở mọi lúc, mọi nơi.
Học tập và nghiên cứu tài liệu, các chuyên đề, hội thi để tích luỹ thêm kiến thức
và kinh nghiệm cho bản thân.

PhÇn c- kÕt luËn chung.
I. KẾT LUẬN.

Trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước thì việc xây dựng con