PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÝ do chọn đề tài
Nền kinh tế nước ta đang chuyển đổi nhanh chóng từ cơ chế kế hoạch
hoá tập trung sang cơ chế thị trường có sự quản lí của nhà nước. Công cuộc
đổi mới này đã đặt ra những yêu cầu cấp bách về nguồn nhân lực đối với
ngành giáo dục đó là cần phải đào tạo ra những người lao động tự chủ, năng
động và sáng tạo, có năng lực giải quyết những vấn đề do thực tiễn đặt ra, tự
lập nghiệp và lo được cuộc sống của mình, qua đó góp phần xây dựng đất
nước giàu mạnh xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Nghị quyết TƯ 4 khóa
VII đã đề ra nhiệm vô: “Đổi mới phương pháp dạy học ở tất cả các cấp học,
bậc học, áp dụng những phương pháp giáo dục hiện đại để bồi dưỡng cho HS
năng lực tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề.” Tiếp tục sau đó, nghị
quyết TW 2 khoá VIII cũng đã khẳng định: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp
giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư
duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và
phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự
học, tự nghiên cứu cho học sinh nhất là sinh viên đại học”
Thống nhất quan điểm và thực hiện chủ trương trên, ngành giáo dục và
đào tạo đã và đang tiến hành đổi mới từ mục tiêu, nội dung, chương trình
SGK cũng như cách đánh giá và đặc biệt là đổi mới phương pháp dạy học.
Tuy nhiên, từ việc thống nhất quan điểm đến việc hiểu thấu đáo cụm từ “đổi
mới phương pháp dạy học” và triển khai trong thực tiễn dạy học vẫn còn là
một khoảng cách và cần có nhiều đầu tư nghiên cứu. Chẳng hạn, nói đến đổi
mới PPDH thì hầu hết GV nói chung và GVTH nói riêng đều hiểu rằng cần
đưa thêm một số PPDH mới vào trong nhà trường với nhiều hình thức tổ chức
dạy học phong phú, với sự hỗ trợ của các phương tiện dạy học và thiết bị dạy
học hiện đại. Điều này không đồng nghĩa với việc phủ nhận các PPDH truyền
-1-
thống mà trên cơ sở kế thừa các PPDH truyền thống; khai thác thế mạnh của
các PPDH truyền thống để sử dụng theo định hướng tích cực hoá người học.
Việc kế thừa chỉ có thể thực hiện trên cở sở hiểu biết sâu sắc các PPDH

chọn đề tài: “Nghiên cứu sử dụng một số kĩ thuật dạy học vào dạy các yếu
tố hình học và đại lượng hình học ở cỏc lớp 1, 2, 3. Chúng tôi mong rằng
qua luận văn này có thể đề ra các biện pháp sử dụng một số kĩ thuật dạy học
góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Toán nói riêng và chất lượng dạy
học ở bậc Tiểu học nói chung.
II. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu sử dông một số kĩ thuật dạy học góp phần nâng cao hiệu quả và
chất lượng dạy học các YTHH và đại lượng hình học ở cỏc lớp 1, 2, 3 nói
riêng và trong dạy học môn Toán ở Tiểu học nói chung.
III. Đối tượng, khách thể nghiên cứu
1. Đối tượng nghiên cứu: Một số kĩ thuật dạy học và việc sử dụng các KTDH
vào dạy các YTHH và đại lượng hình học ở cỏc lớp 1, 2, 3.
2. Khách thể nghiên cứu:
- Nghiên cứu việc sử dụng các kĩ thuật dạy học của giáo viên ở một số trường tiểu
học trên địa bàn thành phố Hà Nội, thành phố Đà Nẵng, thành phố Thanh Hoá.
IV. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiờn cứu các văn kiện chủ trương, đường lối chính sách của Đảng và Nhà
nước có liên quan đến đổi mới PPDH.
- Nghiên cứu làm rõ một số thuật ngữ về PPDH, KTDH, QTDH…và mối
quan hệ giữa các khái niệm này.
- Nghiên cứu một sè PPDH truyền thống và cỏcKTDH tương ứng nhằm vận
dụng vào dạy học Toán ở trường tiểu học theo hướng tích cực hoá người học.
- Tìm hiểu thực trạng nhận thức và sử dụng một số kĩ thuật dạy học, phương
pháp dạy học của GV trong dạy học Toán ở tiểu học làm cơ sở thực tiễn cho đề
tài.
- Tìm hiểu nội dung chương trình và sách giáo khoa môn Toán ở cỏc lớp 1, 2, 3.
-3-
- Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực hành sử dụng một số kĩ thuật dạy học góp phần
nâng cao hiệu quả và chất lượng dạy học các YTHH và đại lượng hình học ở cỏc
lớp 1, 2, 3.

1. Phương pháp dạy học
1.1. Khái niệm
Thuật ngữ “phương phỏp” bắt đầu từ tiếng Hy Lạp “Metodos”, có
nghĩa là con đường, là cách thức để đạt tới mục đích nhất định. Vấn đề PPDH
được đề cập sớm và khá nhiều trong triết học. Trong đó, có hai hướng tiếp
cận của G. Hờghen và C.Mỏc.
Theo G.Hờghen “Phương pháp là hình thức tự vận động bên trong của
nội dung” [35, tr.42], nó gắn liền với hoạt động của con người, nhằm hoàn
thành được những nhiệm vụ phù hợp với mục đích đề ra. Bởi vậy, phương
pháp bao giê cũng có tính mục đích và luôn gắn liền với nội dung. Mặt khác,
theo cách tiếp cận của Cỏc Mỏc, phương pháp là yếu tố có tính độc lập tương
đối với nội dung sự vật. Người ta có thể tạo ra một sự vật cụ thể bởi nhiều
phương pháp khác nhau. Cỏc Mỏc khẳng định: “Những thời đại kinh tế khác
nhau không phải ở chỗ chúng sản xuất ra cái gì, mà là ở chỗ chúng sản xuất
bằng cách nào, với những tư liệu nào [144, tr.35]. Còng giống như trong sản
xuất, trình độ phát triển của dạy học không chỉ phụ thuộc vào nội dung mà
còn do phương pháp vận động của nó quy định. Vì vậy, ta có thể coi phương
pháp có tính độc lập tương đối so với nội dung và có thể tỏch nú ra khỏi nội
dung của sự vật, khái quát, hình thức hoá để biến nó thành những công cụ
dùng cho các trường hợp tương tự.
-5-
Vận dụng quan điểm trên vào dạy học, ta thấy PPDH có thể hiểu theo ba
cấp độ:
- Cấp độ phương pháp luận (tầng PP chung): PPDH được tiếp cận theo
quan điểm, tư tưởng chiến lược chỉ đạo cho việc tiến hành các hoạt động dạy
học. Các quan điểm DH lấy hoạt động của người học làm trung tâm; PPDH
tích cực; các nguyên tắc DH như: nguyên tắc đảm bảo tính giáo dục và dạy
học; nguyên tắc phát huy tính tích cực tự giác của HS, nguyên tắc đảm bảo
tính trực quan…đều là những luận điểm có tính chất chỉ đạo hoạt động dạy
học của GV và HS.

một thời kì xác định.
* Quan điểm của các nhà giáo dục nước ngoài [46, tr.210]
- B.P. Exipov và M.A.Danhilov cho rằng: “PPDH là cách thức làm việc
của giáo viên và học sinh, do đó mà học sinh lĩnh hội tri thức, kĩ năng, kĩ xảo,
hình thành thế giới quan và phát triển nhận thức”
- I.D. Dverev (1980) lại định nghĩa: “PPDH là cách thức hoạt động
tương hỗ giữa thầy và trò nhằm đạt được mục đích dạy học. Hoạt động này thể
hiện trong việc sử dụng các nguồn nhận thức, các thủ thuật logic, các dạng hoạt
động độc lập của học sinh và cách thức điều khiển nhận thức của thầy giỏo”
- I.Ia. Lecne (1981) khẳng định “PPDH là một hệ thống những hành
động có mục đích của giáo viên nhằm tổ chức hoạt động nhận thức và thực
hành của học sinh, đảm bảo học sinh lĩnh hội nội dung học vấn”
- Theo Iu.K. Babanxki (1983): “PPDH là cách thức tương tác giữa thầy
và trò nhằm giải quyết nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo dục và phát triển trong quá
trình dạy học.”
- Nhiều tác giả khác (Theo tài liệu dịch của dự án Việt- Bỉ) khi bàn về
phương pháp dạy học đã cho rằng: “ Phương pháp dạy học là sự tổ chức hệ
thống hoá về kỹ thuật và phương tiện có mục tiêu là tạo thuận lợi cho hành
động giáo dục.”
- Trong khi đó theo quan điểm điều khiển học “ Phương pháp dạy học là
cách thức tổ chức hoạt động nhận thức của học sinh và điều khiển hoạt động này.”
* Quan điểm của các nhà giáo dục Việt Nam
Cũng như các nhà giáo dục nước ngoài, các nhà giáo dục Việt Nam khi
nghiên cứu về phương pháp dạy học cũng đưa ra các định nghĩa, các quan
điểm khác nhau:
-8-
- Theo PGS.TS Trần Kiều: “ Phương pháp dạy học là một hệ thống tác
động liên tục của giáo viên nhằm tổ chức hoạt động nhận thức và thực hành
của học sinh để học sinh lĩnh hội vững chắc các thành phần của nội dung giáo
dục nhằm đạt được mục tiêu đã định.” [26]

Để có thể sử dụng các phương pháp một cách hợp lý và có hiệu quả,
chúng ta cần nắm được các đặc điểm của phương pháp dạy học.
1.2. Đặc điểm của phương pháp dạy học
- Phương pháp dạy học phụ thuộc vào nội dung dạy học
Thế giới xung quanh chóng ta đang biến đổi không ngừng. Theo tính
toán của các nhà khoa học cứ 10 năm thì lượng thông tin của nhân loại lại
tăng lên gấp đôi. Vì vậy, đòi hỏi các nhà giáo dục phải lùa chọn nội dung dạy
học trong nhà trường sao cho cập nhật hoá để theo kịp sự phát triển của thời
đại. Quan điểm lùa chọn nội dung và cỏch lựa chọn nội dung dạy học chính là
thông qua ý tưởng phương pháp dạy học. Như vậy, sự thay đổi của nội dung
dạy học kéo theo sự biến đổi của phương pháp dạy học theo xu hướng kế thừa
và phát huy ưu điểm của các phương pháp dạy học truyền thống đồng thời
tiếp thu các phương pháp dạy học hiện đại.
- Phương pháp dạy học phụ thuộc vào đặc điểm tâm sinh lý riêng biệt
của từng lứa tuổi
Học sinh ở những độ tuổi khác nhau có những đặc điểm tâm sinh lý
khác nhau. Căn cứ vào đú, cỏc nhà giáo dục đã xây dựng hệ thống các
phương pháp dạy học, đồng thời chỉ ra cách sử dụng các phương pháp đó sao
cho phù hợp để có thể phát huy tối đa ưu điểm của các phương pháp dạy học,
nâng cao chất lượng dạy học.
- Phương pháp dạy học phụ thuộc vào hình thức tổ chức và phương
tiện dạy học
-10-
Tùy thuộc vào điều kiện cụ thể mà các giáo viên có thể sử dụng các
phương pháp dạy học khác nhau nhằm thực hiện mục đích dạy học đề ra.
Ngày nay, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, các thế
hệ máy tính mới đã ra đời, những quyển sách điện tử đang dần thay thế cho
những loại sách truyền thống, một số nhà trường ở nước ta cũng đã trang bị
các phương tiện dạy học hiện đại. Tất nhiên khi sử dụng các phương tiện này
trong dạy học (chẳng hạn như máy vi tính, máy chiếu, projector…) các giáo

tái hiện, thiết kế thực hành và tái hiện thực hành; giải thích, kích thích và tìm
kiếm từng phần; kích thích và tìm kiếm (M.I.Macmutov).
- Năm 1983, Iu. K. Babanxki đã đề xuất một hệ thống phương pháp dạy
học khác, phổ biến khá rộng rãi ở Liờn Xụ, bao gồm: các phương pháp tổ
chức và thực hiện hoạt động học tập nhận thức; các phương pháp kích thích
và xây dựng động cơ học tập; các phương pháp kiểm tra.
* Ở nước ta, một số tác giả cũng đưa ra một vài cách phân loại hệ thống
các PPDH chẳng hạn như:
- Dùa vào chức năng của PPDH, tác giả Đặng Vũ Hoạt đã chia hệ
thống PPDH thành cỏc nhúm phương pháp:[34]
+ Chức năng truyền thụ tri thức bằng ngôn ngữ (lời nói và chữ viết) là
chủ yếu ta có: phương pháp thuyết trình, phương pháp vấn đáp, phương pháp
nghiên cứu tài liệu.
+ Chức năng truyền thụ tri thức dùa vào hình ảnh trực quan là chủ yếu
ta có: phương pháp quan sát và phương pháp trình bày trực quan.
+ Chức năng truyền thu tri thức thông qua hoạt động thực hành là chủ yếu
ta có: phương pháp làm thí nghiệm, phương pháp luyện tập, phương pháp ôn tập.
+ Kiểm tra, đánh giá với tư cách là phương pháp dạy học.
- Theo GS. Nguyễn Bá Kim [25, tr.116] việc phân loại hệ thống các
phương pháp dạy học như hiện nay là chưa hoàn chỉnh và chưa được thống
-12-
nhất. Với những phương diện khác nhau ta có những cách phân loại PPDH
khác nhau. Ông cho rằng việc phân loại PPDH theo mét logic chặt chẽ là một
việc làm không cần thiết, vấn đề quan trọng là người GV biết xem xét các
phương diện khác nhau, thấy được những PPDH về từng phương diện đó, biết
lùa chọn, sử dụng những phương pháp cho đúng lúc, đúng chỗ và biết vận
dụng phối hợp một số trong các phương pháp đó khi cần thiết. Có thể trình
bày các PPDH thành một tổng thể theo các phương diện sau:
+ Những chức năng điều hành quá trình dạy học (đảm bảo trình độ
xuất phát, hướng đích và gợi động cơ, làm việc với nội dung mới, củng cố,

2.1. Khái niệm
Trong khi phương pháp dạy học có thể được xem là cách thức, là quy
trình tổng thể được sử dụng để dạy học thì kĩ thuật dạy học cần được hiểu như
thế nào ? Kĩ thuật dạy học là gì?
Theo Từ điển Giáo dục học thì “KTDH là tổng thể các phương pháp sư
phạm của nhà giáo dùng để truyền thụ những kiến thức ( thông tin) và giúp
cho phát triển nhân cách HS”.[39]
Theo giáo trình “Phương pháp, phương tiện, kĩ thuật và hình thức tổ
chức dạy học trong nhà trường”: “Kĩ thuật dạy học là cách giáo viên xử lớ cỏc
khía cạnh hoặc tổ chức các bước khác nhau trong phương pháp hoặc quy trình
hướng dẫn của mỡnh”. [7, tr. 145]
Còn tác giả GS. Bernd Meier- TS Nguyễn Văn Cường thì cho rằng: “Kĩ
thuật dạy học là những biện pháp, cách thức, hành động của GV và HS trong
các tình huống hành động nhỏ của hoạt động dạy học nhằm thực hiện và điều
khiển quá trình dạy học”.[6, tr.57]
-14-
Với các định nghĩa như trên chúng ta có thể hiểu: Kĩ thuật dạy học là
những thao tác, hành động của GV và HS trong các tình huống vận dụng
phương pháp dạy học cụ thể ở trên líp nhằm đạt được mục đích dạy học.
Kĩ thuật dạy học chưa phải là các PPDH độc lập mà là những thành
phần nhỏ của PPDH, là đơn vị nhỏ nhất của PPDH. Việc GV nắm vững
PPDH cũng như các kĩ thuật dạy học tương thích của các PPDH là một trong
những điều kiện để nâng cao chất lượng dạy học đáp ứng với mục tiêu giáo
dục đề ra.
2.2 Hệ thống các kĩ thuật dạy học
Trong quá trình dạy học, với mỗi PPDH có những KTDH đặc thù được sử
dụng tương ứng. Các KTDH vô cùng phong phú về số lượng, theo các tài liệu về lí
luận dạy học trong nước hiện nay, gồm có nhúm cỏc KTDH như sau:
- Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Châu, PGS.TS Vũ Quốc Chung, TS
Nguyễn Thị Sơn có một số KTDH như: kĩ thuật luyện tập và thực hành, kĩ

mục tiêu nghiên cứu và minh hoạ sử dụng trong dạy học Toán ở TH:
- Kĩ thuật trình diễn trực quan trong phương pháp trực quan
- Kĩ thuật giảng giải (giải thích) trong phương pháp giảng giải-minh
hoạ
- Kĩ thuật tổ chức, hướng dẫn HS hoạt động thực hành trong phương
pháp thực hành- luyện tập.
3. Phương tiện dạy học
3.1. Khái niệm
Trong quá trình dạy học, việc vận dụng các PPDH cũng như sử dụng
các KTDH không thể tách rời việc sử dụng các PTDH. Bàn về khái niệm
PTDH, các nhà nghiên cứu giáo dục cho rằng:
-16-
“PTDH là mét tập hợp những đối tượng vật chất được GV sử dụng với
tư cách là những phương tiện điều khiển hoạt động nhận thức của HS và đối
với học sinh, đó là các nguồn tri thức phong phó, sinh động, là các phương
tiện giỳp chỳng lĩnh hội tri thức và rèn luyện các kĩ năng và kĩ xảo”[34]
“PTDH là toàn bộ những sự vật, hiện tượng trong thế giới tham gia vào
quá trình dạy học, đóng vai trò là công cụ hay điều kiện để giáo viên và học
viên sử dụng làm khâu trung gian tác động vào đối tượng dạy học. Phương
tiện dạy học có chức năng khơi dậy, dẫn chuyền và làm tăng sức mạnh tác
động của người dạy và người học đến đối tượng dạy học”[35]
“PTDH là những thiết bị có khả năng chứa đựng hoặc chuyển tải những
thông tin về nội dung dạy học và về sự điều khiển quá trình dạy học”[ 25, tr. 427]
Như vậy, có thể hiểu một cách tổng quát: PTDH là những sự vật, hiện
tượng, những thiết bị có chức năng là công cụ hay điều kiện để GV và HS sử
dụng trong quá trình dạy học nhằm đạt được mục đích dạy học.
3.2 Phương tiện dạy học và phương tiện trực quan
Chóng ta cũng cần phân biệt thuật ngữ PTDH và phương tiện trực quan:
Như đó nờu ở trên, PTDH là toàn bộ sự vật hay hiện tượng tham gia
vào hoạt động dạy học và đóng vai trò là công cụ hay điều kiện để GV và HS

của GV là phải xác định được mục đích và chức năng của PTTQ trong cỏc
tỡnh huống dạy học cụ thể, để trên cở sở đó hướng dẫn, tổ chức cho HS sử
dụng PTTQ phù hợp.
4. Quá trình dạy học
4.1 Khái niệm
Từ trước tới nay có rất nhiều quan niệm khác nhau về quá trình dạy
học. Chúng ta cần điểm qua một sè quan niệm chính:
- Theo “ Đề cương giáo trình Giáo dục học” thì: “Quỏ trình dạy học là
toàn bộ hoạt động của giáo viên và học sinh được giáo viên hướng dẫn, nhằm
làm cho học sinh tự giác nẵm vững hệ thống kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo, và
-18-
trong quá trình đó phát triển được năng lực nhận thức, năng lực hành động,
hình thành những cơ sở của thế giới quan và đạo đức cộng sản xã hội chủ
nghĩa”.[4]
- Quá trình dạy học là một quá trình tác động qua lại giữa người dạy và
người học trong một môi trường kinh tế xã hội nhất định nhằm tạo ra những
sự biến đổi và phát triển về phía người học cũng như người dạy theo hướng
các nhiệm vụ dạy học nhằm đáp ứng những yêu cầu của xã hội.
- Có tác giả lại cho rằng quá trình dạy học là một quá trình truyền thụ
thông tin, thu nhận, xử lí và vận dụng thông tin.
Với những góc độ nhìn nhận khác nhau lại có những quan niệm khác
nhau về quá trình dạy học. Do đâu mà cú cỏc quan niệm khác nhau nh vậy và
các quan điểm này có những mặt mạnh, mặt yếu nào, có những điểm cơ bản
nào giống nhau?
Nh chóng ta đã biết, dạy học là một hoạt động xã hội gắn liền với hoạt
động của con người bao gồm hai hoạt động: hoạt động dạy của giáo viên và
hoạt động học của học sinh. Hai hoạt động này diễn ra đồng thời, song song
và là hai mặt của quá trình dạy học trong đó giáo viên là người đóng vai trò
chủ đạo, truyền thụ hệ thống tri thức, kỹ năng, kỹ xảo còn học sinh là người
lĩnh hội hệ thống tri thức, kỹ năng, kỹ xảo đó.

Việc đề xuất nhiệm vụ nhận thức đã kích thích sự chú ý và tư duy tích
cực của HS, nhiệm vụ của người GV phải chuẩn bị cho HS tự giác nắm tài
liệu mới, tìm hiểu các sự kiện, sự vật hay hiện tượng.
Khi trình bày tài liệu mới, người ta thường áp dụng:
- Con đường quy nạp: là con đường đi từ sự phân tích các hiện tượng cô thể,
vạch ra những dấu hiệu chung và khái quát hoỏ chỳng thành những khái niệm.
- Con đường phân tích- tổng hợp: hình thành dần dần các khái niệm
dựa trờn cơ sở phân tích và tổng hợp những hiện tượng cụ thể.
-20-
- Con đường diễn dịch: tìm hiểu cỏc nguyờn lớ chung trước rồi mới
nghiên cứu những hiện tượng cụ thể.
Con đường trỡnh bày tài liệu mới thứ nhất và thứ hai là con đường
truyền thống, rất hay được sử dụng trong nhà trường tiểu học. Các con đường
này phù hợp với đặc điểm tâm sinh lÝ trong hoạt động nhận thức của HS tiểu
học, đó là đi từ nhận thức cảm tính đến nhận thức lớ tớnh.
c) Củng cố và hoàn thiện kiến thức, hình thành kĩ năng, kĩ xảo
Trong quá trình học tập, HS độc lập di chuyển tri thức thành kĩ năng, kĩ
xảo. Có như vậy, các em mới có khả năng vận dụng những điều đã học vào
thực tiễn. Vì vậy, người GV cần thường xuyên tổ chức cho HS củng cố, luyện
tập những tri thức đã học và vận dụng những thức đó để hình thành kĩ năng, kĩ
xảo.
d) Kiểm tra, đánh giá việc lĩnh hội tri thức, kĩ năng và kĩ xảo
Trong quá trình dạy học, khâu kiểm tra, đánh giá và tự kiểm tra, tự
đánh giá việc nắm vững tri thức, kĩ năng, kĩ xảo của HS có ý nghĩa quan
trọng. Việc kiểm tra, đánh giá không chỉ giúp cho GV nắm được trình độ thực
của HS để đặt kế hoạch điều chỉnh quá trình dạy học và từ đó mở ra một quá
trình dạy học tiếp theo. Mặt khác, nú cũn giỳp cho bản thân HS biết được kết
quả học tập từ đó sẽ tự điều chỉnh và tự hoàn thiện bản thân; đồng thời nâng
cao tinh thần trách nhiệm và bồi dưỡng hứng thó nhận thức.
Công tác kiểm tra, đánh giá cần được thực hiện thường xuyên ở các giai

Như trờn đã trình bày, mô hình phân biệt khái niệm PPDH theo ba cấp
độ, chóng ta thấy rằng PPDH ở tầng vi mô chính là những quan điểm dạy học.
Quan điểm dạy học là những định hướng tổng thể cho các hành động phương
pháp, là những định hướng mang tính chiến lược lâu dài, có tính cương lĩnh.
Tuy nhiên, quan điểm dạy học chỉ là mô hình lý thuyết của PPDH chưa đưa ra
được các mô hình hành động cụ thể của PPDH cũng như các hình thức xã hội
của PPDH (các hình thức tổ chức cộng tác làm việc của GV và HS). PPDH ở
tầng trung gian là những PPDH cụ thể, đó là những cách thức hành động của
-22-
GV và HS nhằm thực hiện những mục tiêu dạy học xác định, phù hợp với
những nội dung và những điều kiện dạy học cụ thể. PPDH cụ thể thể hiện
bằng những yêu cầu có tính nguyên tắc trong quy trình dạy học từng loại nội
dung cụ thể; quy định cấu trúc, cách thức hành động của GV và HS trong các
bước của quá trình dạy học cụ thể đó. Còn PPDH xét ở tầng vi mô là những
KTDH. Đó là những động tác, cách thức hành động của GV và HS trong các
bước hành động nhá cần đảm bảo nghiêm ngặt về trình tự thời gian, không
gian (trước, sau) nhằm thực hiện và điều khiển các mục tiêu thành phần của
quá trình dạy học.
Như vậy, quan điểm dạy học là khái niệm rộng, định hướng cho việc lùa
chọn các PPDH cụ thể. Các PPDH là khái niệm hẹp hơn, đưa ra các mô hình
hành động. KTDH là khái niệm nhỏ nhất, thực hiện các tình huống hành
động. Một quan điểm dạy học có những PPDH phù hợp, một PPDH cụ thể cú
cỏc KTDH đặc thù. Tuy nhiên, có những phương pháp phù hợp với nhiều
quan điểm dạy học, cũng như có những KTDH dùng trong nhiều PP khác
nhau.
Mỗi một phương pháp cụ thể là một cơ cấu nhiều tầng bao gồm bốn
yếu tố có quan hệ nhân quả với nhau: hướng tiếp cận về đối tượng hay quan
điểm về học tập; nội dung lí luận của phương pháp, hệ thống kĩ thuật và các
thủ thuật dạy học có tính sáng tạo. Khi nói đến PPDH là nói đến tất cả những
yếu tố trên.

thể với KTDH. Có thể phân biệt chúng ở chức năng: biện pháp có chức năng
đơn trị trong khi đó các KTDH có tính đa năng, linh hoạt hơn.Biện pháp
không được xây dựng và tiến hành một cách tức thì ở những thời điểm cụ thể
của quá trình dạy học.
Đồng thời, chóng ta cũng cần phân biệt giữa PPDH và kinh nghiệm dạy
học. Trong thực tiễn, yếu tố kinh nghiệm dạy học có ảnh hưởng không nhỏ
đến hiệu quả dạy và học. Người có kinh nghiệm tốt sẽ có nhiều cơ hội thành
công hơn người Ýt kinh nghiệm. Vì vậy, nhiều người đồng nhất kinh nghiệm
-24-
dạy học với PPDH. Thậm chí có quan niệm cho rằng PPDH là thành quả sáng
tạo của mỗi giáo viên. Đó là quan niệm không đúng. Về mặt lí luận, PPDH và
kinh nghiệm dạy học là hai vấn đề khác nhau, ở chỗ, kinh nghiệm dạy học là
những tri thức về cách thức tiến hành hoạt động dạy và học, được hình thành
qua trải nghiệm của chính cá nhân đó. Vì vậy, tuy những kinh nghiệm này rất
sâu sắc và mang lại hiệu quả cao trong tình huống dạy học cụ thể của từng cá
nhân nhưng chúng chỉ là những trải nghiệm cá nhân trong thực tiễn mà có
được. Kinh nghiệm dạy học chỉ có thể trao đổi, trao tay giữa những người này
với người khác gắn liền với những tình huống dạy học cụ thể. Ngược lại,
PPDH, với tư cách là phạm trù lí luận, là những tri thức về cách thức dạy học
đã được thực nghiệm và khái quát khoa học và có thể chuyển giao theo mét
quy trình độc lập cho nhiều người.
II. ĐẶC TRƯNG ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI PPDH Ở NƯỚC TA HIỆN NAY .
Hiện nay, xu hướng đổi mới PPDH chung và PPDH môn Toán nói
riêng hiện nay là tích cực hoá hoạt động học tập của HS, khơi dậy và phát
triển khả năng tự học, nhằm hình thành cho HS tư duy tích cực, độc lập, sáng
tạo; nâng cao năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, rèn kĩ năng vận dụng
kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, niềm vui, hứng thó học tập
cho HS.
Đổi mới PPDH môn Toán cần thể hiện các đặc trưng cơ bản của dạy
học tích cực đó là: dạy học thông qua tổ chức các hoạt động của HS; dạy học