Sáng kiến kinh nghiệm – Vũ Thị Ngọc Mai
PHẦN MỞ ĐẦU
Đối với học sinh tiểu học, chơi cũng là một nhu cầu không thể thiếu được.
Vì vậy việc sử dụng các trò chơi học tập trong giờ học Toán là hết sức cần thiết
và có Ých.
Trò chơi học tập là hoạt động được tổ chức có tính chất vui chơi, giải trí
nhưng có nội dung gắn với bài học hoặc hoạt động học tập của học sinh. Trò
chơi học tập có tác dụng giúp học sinh: Thay đổi động hình, chống mệt mỏi;
Tăng cường khả năng thực hành, vận dụng các kiến thức đã học; Phát triển
hứng thú, tập thói quen tập trung, tính độc lập, ham hiểu biết và khả năng suy
luận.
Khi chơi, trẻ tưởng tượng, suy ngẫm, thử nghiệm, lập luận để đạt kết quả
mà lại không nghĩ mình đang học. Sự “khô khan” của giờ học Toán do đó sẽ
được giảm nhẹ, quá trình học tập diễn ra một cách tự nhiên, hấp dẫn hơn.
“Học mà chơi, chơi mà học” là một hình thức học tập ngày càng được
đông đảo các thầy cô giáo quan tâm. Việc tổ chức các tiết học sao cho nhẹ
nhàng, thoải mái mà vẫn đảm bảo được chất lượng dạy và học là rất quan trọng.
Đặc biệt là đối với các em nhá trong giờ học toán. Với các em, học ra học, chơi
ra chơi nhưng không có nghĩa là không thể chơi trong giờ học.
Có thể nói cốt lõi của đổi mới dạy học là hướng tới hoạt động học tập chủ
động, tích cực, chống lại thói quen học tập thụ động.
Tính tích cực trong hoạt động học tập liên quan trước hết đến động cơ
học tập. Động cơ đúng tạo ra hứng thú, hứng thú là tiền đề của tự giác, hứng
thứ và tự giác là hai yếu tố tâm lí tạo nên tính tích cực. Tính tích cực sản sinh ra
nếp tư duy độc lập. Suy nghĩ độc lập là mầm sống của sáng tạo. Ngược lại,
phong cách học tập tích cực, độc lập, sáng tạo sẽ phát triển tự giác, hứng thú,
bồi dưỡng động cơ học tập.
Chính vì vậy tôi xin được mạnh dạn chọn đề tài “ Thiết kế hệ thống trò
chơi Toán học nhằm phát huy tính tích cực cho học sinh lớp Một”. Tôi
Trường Tiểu học dân lập Lê Quý Đôn 1
Sáng kiến kinh nghiệm – Vũ Thị Ngọc Mai

Trường Tiểu học dân lập Lê Quý Đôn 3
Sáng kiến kinh nghiệm – Vũ Thị Ngọc Mai
- Rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo, thúc đẩy hoạt động trí tuệ. Nhờ sử dụng trò
chơi học tập mà quá trình dạy và học trở thành một hoạt động vui và hấp dẫn
hơn, các cơ hội học tập đa dạng hơn.
- Có thể nói, trò chơi học tập là một phương tiện có ý nghĩa quan trọng
trong việc góp phần thực hiện đổi mới phương pháp dạy học Toán nhằm phát
huy tính tích cực, độc lập sáng tạo của học sinh.
3. Thiết kế trò chơi học tập môn toán
Với mỗi nội dung toán học, các trò chơi cũng có những hình thức, phương
pháp khác nhau để phù hợp với mục đích, nội dung của từng bài học.
Mỗi trò chơi học tập được trình bày theo cấu trúc:
- Tên trò chơi
- Mục đích
- Đồ dùng, đồ chơi
- Cách chơi (Luật chơi)
4. Cách tổ chức trò chơi
- Các trò chơi thường được tổ chức theo nhóm ở ngay trong lớp học với
thời gian không quá 5 phút. Việc chuẩn bị các trò chơi đơn giản, dễ kiếm, dễ
làm.
- Giáo viên phải hướng dẫn cụ thể cách chơi. Nếu cần, phải vừa hướng
dẫn, vừa thực hành. Các nhóm học sinh tự đánh giá, giám sát lẫn nhau. Ngoài
ra, giáo viên phải có nhận xét, khích lệ, cũng không nên để thời gian chơi quá
dài ảnh hưởng đến giờ học.
- Một trò chơi thường được tiến hành:
+ Giới thiệu trò chơi: Nêu tên trò chơi.
Hướng dẫn cách chơi.(Có thể vừa mô tả, thực
hành, nêu rõ luật chơi)
+ Chơi thử: Nhấn mạnh luật chơi, nhất là những lỗi thường gặp ở phần
chơi thử)

nội dung đó:
- Trò chơi trong các tiết học về số.
- Trò chơi trong các tiết học về phép tính.
- Trò chơi trong các tiết học về đại lượng và đo đại lượng.
- Trò chơi trong các tiết học về hình học.
A. TRÒ CHƠI TRONG CÁC TIẾT HỌC VỀ SỐ:
Trò chơi trong các tiết học về số giúp học sinh củng cố kiến thức cơ bản,
đơn giản, thiết thực về số đếm, về các số tự nhiên trong phạm vi 100. Rèn
luyện kĩ năng thực hành, đọc viết, so sánh các số trong phạm vi 100. Dưới đây
là một số ví dụ:
1. Trò chơi Ai nhiều nhất
a. Mục đích:
- Củng cố khái niệm số trong phạm vi 10.
- Phát triển kĩ năng nhận biết số (đọc số) tương ứng với số lượng đồ vật
và ngược lại.
- Rèn luyện kĩ năng đếm trong phạm vi 10.
b. Đồ dùng, đồ chơi:
- 50 que tính
- Con xóc xắc có 6 mặt trên đó ghi các số 0, 1, 2, 3, 4, 5.
c. Cách chơi:
Có thể tổ chức chơi cá nhân, thi đua giữa từng cặp hoặc chơi 4 người ngồi
quây tròn. Đầu tiên, mỗi bạn gieo xóc xắc một lần. Khi nào xóc xắc có mặt 0
thì bạn đó mới bắt đầu chơi. Bạn chơi gieo xóc xắc, đọc to số ở mặt trên cùng,
rồi lấy đủ số que tính tương ứng. Sau mỗi vòng, các bạn đếm số que tính của
mình. Ai được nhiều que tính nhất là người thắng cuộc.
Trường Tiểu học dân lập Lê Quý Đôn 6
Sáng kiến kinh nghiệm – Vũ Thị Ngọc Mai
2. Trò chơi Làm cho bằng 6
a. Mục đích:
- Củng cố khái niệm số 6. Nắm vững cấu tạo số 6, rèn luyện khả năng

lần lượt lấy một quân bài ở chồng úp sấp, lật ngửa ra. Nếu quân bài vừa lấy
ghép được với một trong số các quân bài đã đặt ngửa trên bàn thành 10 thì bạn
chơi được nhặt quân bài đó lên và giữ lại. Nếu quân bài lấy được không ghép
được quân bài nào trong số các quân bài đã đặt sẵn trên bàn để tạo thành 10, thì
người chơi phải đặt ngửa quân bài của mình trên bàn cùng với những quân bài
đã đặt sẵn và để cho bạn khác chơi tiếp.
Bạn chơi tiếp theo cũng làm tương tự nh trên.
Khi đã lấy hết quân bài ở chồng bài úp sấp, người chơi lần lượt lấy từng
cặp quân bài tạo thành 10 từ các quân bài đặt ngửa trên bàn.
Bạn nào là người thu được nhiều quân bài nhất khi trò chơi kết thúc là
người thắng cuộc.
4. Trò chơi Thi vượt dốc
a. Mục đích: Củng cố về so sánh và sắp thứ tự các số trong phạm vi 10
b. Đồ dùng, đồ chơi: Giáo viên chuẩn bị sẵn hai hình vẽ như sau:
12 miếng bìa nhỏ, trong đó 5 miếng viết dấu lớn hơn (>), 3 miếng viết
dấu bằng (=) và bốn miếng viết dấu nhỏ hơn (<)
c. Cách chơi:
Hai bạn đại diện cho 2 tổ cùng chơi. Các bạn còn lại cổ vũ và giám sát.
Mỗi người chơi phải chọn những miếng bìa có dấu thích hợp gắn vào các ô
trống trên mỗi bậc thang của hình vẽ để lên được đỉnh dốc.
Trường Tiểu học dân lập Lê Quý Đôn 8
Sáng kiến kinh nghiệm – Vũ Thị Ngọc Mai
Bạn nào lên được đỉnh dốc trước thì người đó thắng cuộc.
5. Trò chơi Xếp đúng thứ tự
a. Mục đích: Củng cố về so sánh thứ tự các số trong phạm vi 10
b. Đồ dùng, đồ chơi: Mỗi học sinh chuẩn bị 5 tấm bìa, trên đó có ghi các
số bất kỳ.
Ví dô:
c. Cách chơi:
Chơi theo cá nhân. Mỗi bạn để sẵn các tấm bìa trên bàn. Giáo viên ra hiệu

Chẳng hạn giáo viên gọi “số liền sau của số 19”, hay “số lớn nhất của các số
trong lớp” “số bé nhất của các số trong lớp” “số liền trước của số 10” …. khi
nghe giáo viên gọi thì học sinh có số tương ứng phải giơ thẻ và nói “có tôi, có
tôi”. Cả lớp quan sát, nếu giơ thẻ sai với số giáo viên đọc thì thua và ghi điểm 0
vào thẻ. Nếu giơ đúng thì thắng và ghi điểm 1 vào thẻ. Sau khoảng 5 – 10 phút
chơi, kiểm lại ai ghi điểm 0 nhiều nhất là người thua cuộc và được gọi là:
“Người bị lạc và không nhận ra mình”
8. Trò chơi Tạo sè
a. Mục đích: Củng cố cấu tạo số có hai chữ số trong phạm vi 100, luyện
tập, củng cố quan hệ thứ tự giữa các số trong phạm vi 100.
b. Chuẩn bị:
Giáo viên chuẩn bị hai xóc xắc bằng gỗ hình lập phương, một dán giấy
xanh, một dán giấy đỏ. Trên mỗi súc sắc có ghi các chữ số đủ 6 mặt (như hình
vẽ).
c. Cách chơi:
Chơi cả lớp. Khi giáo viên tung đồng thời 2 xóc xắc, các cá nhân phải
quan sát và ghi nhanh hai chữ số trên mặt xóc xắc để viết thành các số có hai
Trường Tiểu học dân lập Lê Quý Đôn
10
3 6
4
5
7
9
Sáng kiến kinh nghiệm – Vũ Thị Ngọc Mai
chữ số. Sau 3 hoặc 4 lần tung, các bạn sắp xếp các số đã viết theo thứ tự từ bé
đến lớn (hoặc ngược lại). Đội (cá nhân) nào xong sớm nhất thì thắng cuộc.
9. Trò chơi Đố biết số nào
a. Mục đích: Củng cố cấu tạo thập phân của các số có hai chữ số. Củng
cố về so sánh, thứ tự các số trong phạm vi 100.

“mấy cộng 0 bằng 3 ?” …. rồi chỉ một bạn bất kỳ trả lời. Bạn này trả lời xong,
lại hỏi (tương tự nh trên) rồi chỉ một bạn khác trả lời. Cứ tiếp tục nh vậy cho tới
khi giáo viên ra lệnh dừng lại.
Bạn nào được chỉ định phải trả lời thật nhanh. Bạn nào trả lời sai sẽ phải
nhảy lò cò.
2. Trò chơi Thỏ đi trú mưa
a. Mục đích:
Rèn luyện kỹ năng cộng, trừ trong phạm vi 100
b. Chuẩn bị:
Giáo viên treo lên bảng hai bức tranh nh sau:
Trường Tiểu học dân lập Lê Quý Đôn
12
79 - 40
24 + 33
20 + 19
97 - 40
20 + 50
5
7
7
0
3
9
98 - 41
Sáng kiến kinh nghiệm – Vũ Thị Ngọc Mai
c. Cách chơi:
Hai đội chơi, mỗi đội 3 bạn. Khi giáo viên ra hiệu lệnh bắt đầu chơi thì

giác rồi nhanh chóng trao lại bút viết cho bạn thứ hai. Cứ tiếp tục nh vậy, bạn
thứ năm lên điền kết quả phép tính cuối cùng vào trái tim.
Đội nào làm đúng và nhanh hơn sẽ thắng cuộc.
5. Trò chơi Tìm bạn
a. Mục đích:
Luyện tập các phép tính cộng và trừ trong phạm vi 10
b. Chuẩn bị:
Giáo viên treo lên bảng bức tranh nh sau:
c. Cách chơi:
Trường Tiểu học dân lập Lê Quý Đôn
14
3
+ 2 - 1 + 0 + 1 - 3
Sáng kiến kinh nghiệm – Vũ Thị Ngọc Mai
Một hoặc nhiều tổ học sinh cùng chơi. Mỗi bạn chọn một chiếc mũ đội lên
đầu rồi cầm tay nhau xếp thành vòng tròn, đồng thời quan sát các phép tính
cũng nh kết quả của chúng ghi trên các mũ. Giáo viên hoặc chủ trò chơi ra hiệu
lệnh: “Tìm bạn”. Các bạn phải lần lượt tự tìm đến nhau, chẳng hạn bạn đội mũ
ghi 8+1 tìm đến bạn đội mũ có ghi sè 9.
Trò chơi kết thúc khi mỗi người đều tìm thấy bạn của mình.
Sau đó trò chơi được tiếp tục tiến hành nh trên.
Chó ý: Có bao nhiêu chiếc mũ ghi phép tính thì phải có bấy nhiêu chiếc
mũ ghi kết quả tương ứng. Chẳng hạn có 5 chiếc mũ ghi phép tính thì phải có 5
chiếc mũ ghi kết quả tính, do đó phải chọn 10 bạn tham gia chơi.
6. Trò chơi Đố nhau tìm số chưa biết
a. Mục đích:
Luyện tập làm tính nhẩm (cộng và trừ) trong phạm vi 10
b. Chuẩn bị:
GV chuẩn bị các bộ số từ 1 đến 10. (Bao nhiêu người chơi thì có bấy nhiêu
bộ số)

2. Trò chơi Thợ chỉnh đồng hồ
a. Mục đích:
Củng cố về xem đồng hồ
b. Chuẩn bị: Mỗi học sinh chuẩn bị một mô hình đồng hồ (trong bộ đồ
dùng học Toán 1)
Trường Tiểu học dân lập Lê Quý Đôn
16
Sáng kiến kinh nghiệm – Vũ Thị Ngọc Mai

c. Cách chơi:
Cả lớp cùng chơi.
Giáo viên hô, chẳng hạn: “6 giê”, thì học sinh xoay kim ngắn và kim dài
sao cho đồng hồ của mình chỉ đúng 6 giờ, rồi giơ lên.
Bạn nào làm sai sẽ bị “phạt”.
3. Trò chơi Giờ nào việc nấy
a. Mục đích:
Luyện tập về đọc giờ đúng và việc thực hiện theo thời gian biểu các hoạt
động trong sinh hoạt hàng ngày.
b. Chuẩn bị:
Mỗi bạn chuẩn bị một tấm bảng có màu xanh, đỏ
c. Cách chơi:
Giáo viên hoặc 1 bạn hô: “6 giờ sáng … thức dậy”
“9 giờ sáng … ăn cơm tối”
“7 giờ sáng … đi học”
Cả lớp lắng nghe và giơ bảng mặt đỏ nếu thấy đúng, giơ mặt xanh nếu
thấy sai. Bạn nào giơ nhầm sẽ bị nhắc nhở, cả lớp được dịp cười vui. Chẳng
hạn, với câu “9 giờ sáng … ăn cơm tối” nếu bạn nào giơ mặt đỏ là bị nhắc nhở.
Trò chơi cứ tiếp tục nh vậy nhiều lần và nhiều câu hỏi khác nhau.
4. Trò chơi Xem đồng hồ và kể chuyện theo tranh
a. Mục đích:

- Đọc thứ, ngày, tháng trên một tờ lịch tháng.
b. Chuẩn bị:
- Treo lên bảng một tờ lịch tháng nào đó.
- Một “Cỗ bài” có ghi các số từ 1 đến 31.
Chủ Nhật Thứ Hai Thứ Ba Thứ Tư Thứ Năm Thứ Sáu Thứ Bảy
1 2 3
4
5
6 7 8 9 10
11
12
13 14 15 16 17
18
19
20 21 22 23 24
25
26
27 28 29 30
c. Cách chơi:
Hai hoặc nhiều bạn cùng chơi. Mỗi bạn “bắt” một quân bài có ghi số. Đối
chiếu với ngày ghi cùng số đó trên tờ lịch tháng. Đọc thứ, ngày, tháng của ngày
vừa được chọn ra.
Bạn nào trả lời nhanh và đúng thì ghi được 1 điểm. Bạn nào ghi được
nhiều điểm hơn sẽ được khen thưởng.
D. TRÒ CHƠI TRONG CÁC TIẾT HỌC VỀ HÌNH HỌC
1. Trò chơi Ai đo chính xác
a. Mục đích:
Rèn kỹ năng thực hành đo độ dài đoạn thẳng
b. Chuẩn bị:
Trường Tiểu học dân lập Lê Quý Đôn

E
X
G
H
Sáng kiến kinh nghiệm – Vũ Thị Ngọc Mai
Củng cố khả năng nhận dạng hình, rèn óc quan sát, trí tưởng tượng hình
học và sự khéo léo nhanh nhẹn.
b. Chuẩn bị:
Giáo viên chuẩn bị sẵn lên giấy khổ lớn 2 nhóm hình như sau:
    

c. Cách chơi:
Chia lớp thành 2 đội, mỗi đội cử 6 bạn đại diện lên chơi. Các bạn còn lại
cổ vũ và giám sát. Yêu cầu quan sát kỹ các hình vẽ. Khi giáo viên ra lệnh “bắt
đầu” thì bạn đầu tiên của mỗi đội lên nối một đồ vật với hình vẽ thích hợp (nối
các đồ vật với hình dạng tương tự của nó). Sau khi bạn nối xong về chỗ thì bạn
tiếp theo mới được lên.
Đội nào nối đúng và xong trước thì đội đó thắng cuộc và được khen.
3. Trò chơi Đố biết hình gì
a. Mục đích:
- Củng cố nhận dạng hình tam giác, hình vuông, hình tròn.
- Rèn khả năng quan sát, nhận xét quy luật dãy hình.
b. Chuẩn bị:
- Mỗi học sinh lấy sẵn 1 hình tròn, 1 hình vuông, 1 hình tam giác (trong bộ
đồ dùng học Toán 1) đặt trên bàn.
- Giáo viên chuẩn bị dãy hình sau (có thể vẽ hoặc đính sẵn trên bảng phụ)
Trường Tiểu học dân lập Lê Quý Đôn
21
?
Sáng kiến kinh nghiệm – Vũ Thị Ngọc Mai

Nhóm nào có điểm cao nhất sẽ thắng cuộc.
Trường Tiểu học dân lập Lê Quý Đôn
23
Sáng kiến kinh nghiệm – Vũ Thị Ngọc Mai
KẾT LUẬN
Trên đây chỉ là một số ý kiến rất nhỏ về việc tổ chức các trò chơi Toán
học trong các tiết dạy Toán lớp 1. Qua một thời gian áp dụng các trò chơi tại
lớp tôi thấy kết quả học tập của các em có những chuyển biến rõ rệt. Cô và trò
không cảm thấy khó khăn trước những giờ học toán. Các em đã đón nhận giờ
Toán một cách hào hứng sôi nổi. Em nào cũng cố gắng rèn cho mình cách tính
toán suy luận nhanh nhất. Qua đó tôi cũng thấy trình độ tính toán của các em
rất tiến bộ. Sự linh hoạt sáng tạo trong học toán giúp các em học tốt hơn ở cả
các môn học khác. Bản thân tôi thấy việc tổ chức trò chơi toán học cho các em
cũng không phức tạp. Bất kì bài nào, nội dung nào của giờ Toán cũng đều có
thể tổ chức thành một trò chơi nho nhỏ giúp các em học toán một cách nhẹ
nhàng mà đầy sáng tạo.
Bài viết của tôi không nhằm áp đặt các trò chơi đã đề ra vào tất cả các
bài học. Đó chỉ là những kinh nghiệm nhỏ qua thời gian đổi mới phương pháp
giảng dạy theo yêu cầu đề ra. Còng nh tạo điều kiện để các em nhỏ lớp 1 được
học tập một cách chủ động sáng tạo theo tinh thần “chơi mà học, học mà chơi”
của lứa tuổi các em. Rất mong nhận được sự góp ý chân thành của các bạn
đồng nghiệp trong và ngoài nhà trường đẻ bản thân tôi học hỏi các kinh nghiệm
dạy và học nhằm nâng cao hơn nữa trình độ nghiệp vụ của bản thân.
Xin chân thành cảm ơn.
Hà Nội, ngày 06 tháng 4 năm 2009
Người viết

Vũ Thị Ngọc Mai
Trường Tiểu học dân lập Lê Quý Đôn
24