SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
"PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC HIỆU QUẢ PHÂN MÔN VẼ TRANG
TRÍ CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ"
1
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài:
Trang trí hay nghệ thuật làm đẹp là một nhu cầu thiết yếu, là mong muốn thuộc về tình
cảm, ý thức tâm lý của con người. Sau những buổi lao động, học tập mệt mỏi, được thư
giãn ở một căn phòng xếp đặt gọn gàng, có trang trí hài hòa, màu sắc dịu mát, người ta
nhanh chóng phục hồi sức khỏe, tăng hưng phấn nhiệt tình lao động sáng tạo hơn là phải
nghỉ ngơi trong một căn phòng thiếu trang trí, hoặc trang trí lòe loẹt nhức mắt, xếp đặt
lộn xộn gây cảm giác khó chịu…Nếu vậy, cái mệt, sự ức chế tinh thần tăng thêm, dẫn đến
suy giảm sức lực và nhiệt tình trong lao động sáng tạo.
Nghệ thuật trang trí có tác động lớn lao đến đời sống xã hội, góp phần dẫn dắt, xây dựng
lối sống, nhân cách của con người một cách mạnh mẽ, toàn diện như thông qua cách ăn
mặc, đầu tóc, lối sống, tiện nghi sinh hoạt,…Vậy trang trí là một phần quan trọng không
thể thiếu trong nghệ thuật nói chung và nghệ thuật tạo hình nói riêng. Học sinh học môn
vẽ trang trí có thêm hiểu biết về nghệ thuật và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc
qua các thời kỳ lịch sử. Từ đó biết cách ứng dụng nghệ thuật vốn cổ của dân tộc hợp lý,
phù hợp và được trang bị những kiến thức cần thiết về mặt lý thuyết và một số kỹ năng
thực hành trong quá trình học tập, sáng tạo nên tác phẩm trang trí phù hợp với những yêu
cầu riêng biệt của từng bài học, cấp học.
Xuất phát từ mục tiêu chung “Nâng cao tính chủ động, phát huy tính tích cực, tư duy của
học sinh” môn Mỹ thuật ở trường THCS góp phần thực hiện mục tiêu trên đó là giúp học
sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và kỹ năng cơ bản để hình
thành nhân cách con người, hiểu được cuộc sống và luôn biết hướng đến “Chân, thiện,
mỹ”.
Là giáo viên giảng dạy bộ môn Mỹ thuật, tôi tự nhận thấy ở những học sinh có kết quả tốt
không hoàn toàn là những em có năng khiếu. Có nhiều học sinh, khi bước đầu học bộ
môn thường cảm thấy rất khó khăn để tiếp thu, bài vẽ chậm và chưa hoàn thành tốt bài

trong giờ học và sinh hoạt hàng ngày, nó còn tạo cho học sinh sự ham thích vẽ dẫn tới
những thành công của các em trong môn học.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
Để mục đích đề ra đạt hiệu quả cao thì giáo viên giảng dạy bộ môn tích cực tự làm và sử
dụng đồ dùng dạy học, sưu tầm những tranh ảnh có liên quan đến các bài học môn Mỹ
thuật được tải trên mạng Internet trong các tiết học ở các khối lớp 6,7,8,9 và bài vẽ trang
trí của học sinh ở những năm học trước.
+ Đối tượng nghiên cứu: Học sinh lớp 6, 7,8, 9 trường THCS thị trấn Ba Tơ.
+ Phạm vi nghiên cứu: Xem xét nghiên cứu các kỹ năng, tinh thần tự học của học sinh
lớp 6,7,8, 9 trường THCS thị trấn Ba Tơ.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu:
Nhiệm vụ của giáo viên là phải thực hiện tốt các phương pháp dạy học tích cực để tiết
học sôi nổi, tạo hứng thú cho học sinh tham gia tích cực trong các hoạt động giữa thầy và
3
trò, qua đó các em cảm nhận được cái đẹp trong nghệ thuật tạo hình thông qua bố cục,
đường nét, hình mảng, khối đậm nhạt, không gian, ánh sáng, màu sắc, Từ đó các em có
sự lựa chọn nội dung trang trí theo ý thích mà thể hiện theo cảm xúc riêng.
5. Phương pháp nghiên cứu:
+ Phương pháp tổng hợp, phân tích các kỹ năng phát triển tốt và kỹ năng còn hạn chế
của học sinh để có biện pháp bổ sung.
+ Trong các giờ học giáo viên thường xuyên thay đổi các phương pháp dạy học:
Phương pháp vấn đáp; phương pháp liên hệ thực tiễn; phương pháp trực quan; phương
pháp luyện tập, phương pháp tổ chức trò chơi,
+ Phương pháp đánh giá được sử dụng thường xuyên, ngoài những đánh giá các bài
vẽ trên lớp và ra bài tập về nhà cho học sinh. Tổ chức thu và chấm bài, trả bài tại lớp. Tạo
điều kiện cho học sinh đựơc rèn luyện kỹ năng nhận xét, đánh giá và kỹ năng cảm thụ
thẩm mỹ.
+ Khuyến khích học sinh vẽ thêm bài tập theo ý thích ở nhà có nội dung liên quan
đến bài học.
+ Tự nghiên cứu, trau dồi kiến thức để giải trình các câu hỏi của học sinh đưa ra

nhiên và cuộc sống xung quanh, qua những hình tượng khái quát hóa, điển hình hóa bằng
ngôn ngữ đặc trưng của hội họa là hình mảng, đường nét, màu sắc đậm nhạt được bố cục
theo nguyên tắc của nghệ thuật trang trí.
Việc sưu tầm, tự làm và sử dụng tranh ảnh trong dạy học môn Mỹ thuật để bồi dưỡng,
phát triển các kỹ năng cho học sinh học môn Mỹ thuật cấpTHCS là một vấn đề cần thiết,
từ đó giúp các em học sinh nắm vững kiến thức bài học. Thông qua hình ảnh sống động
trong đồ dùng sẽ kích thích học sinh phấn khởi trong học tập.
1.2. Cơ sở lý luận:
Dạy học phương pháp trực quan là khả năng quan sát các đồ vật, sự vật, hiện tượng một
cách đúng đắn, chính xác. Tạo cho học sinh khả năng nhận biết cái đẹp, khả năng suy
nghĩ có so sánh, đối chiếu, phân tích và tổng hợp về hình tượng. Từ đó vận dụng những
hiểu biết vào trong bài học để có thể sắp xếp bố cục, vẽ nét, vẽ hình, vẽ đậm nhật, vẽ
màu…
Rèn luyện tốt các kỹ năng cho học sinh là việc làm cần thiết và là chìa khoá cho việc dạy
và học tốt môn Mỹ thuật.
Đối với mỗi phân môn như: Vẽ trang trí, vẽ tranh, vẽ theo mẫu, thường thức mỹ thuật thì
vai trò của các kỹ năng có những chức năng khác nhau, nhưng đều có tầm quan trọng
riêng không thể tách rời trong mỗi giờ học Mỹ thuật.
Phương pháp làm việc theo hình thức tổ chức trò chơi là tạo điều kiện cho mọi học sinh
đều được tham gia vào quá trình học tập một cách tự giác bằng khả năng của chính mình.
Phương pháp học tập này sẽ được thông qua hoặc diễn ra theo nội dung của trò chơi trong
học tập nhằm xây dựng cho học sinh tinh thần tập thể, ý thức cộng đồng với công việc
5
chung của tập thể. Đồng thời hình thành cho học sinh phương pháp làm việc khoa học và
có kế hoạch.
Học sinh cùng có vai trò đánh giá kết quả học tập của mình để qua đó tiếp tục khám phá
những kiến thức mới một cách chủ động chứ không thụ động là lắng nghe ý kiến của các
bạn và tiếp thu kiến thức từ phía giáo viên.
Với vị trí môn Mỹ thuật cấp THCS là dạy học sinh nhận ra cái đẹp, tập tạo ra cái đẹp, vận
dụng những hiểu biết về cái đẹp vào sinh hoạt hàng ngày và cho công việc mai sau góp

giáo dục cho học sinh thị hiếu thẩm mỹ và có ý thức vươn tới “Chân, thiện, mỹ”, trở
thành người công dân tốt có trách nhiệm đối với đất nước.
* Kỹ năng tư duy hình tượng:
Là khả năng suy nghĩ có so sánh, đối chiếu, phân tích và tổng hợp về hình
tượng mà các em quan sát trực tiếp hoặc nhớ lại những hình ảnh đã thấy trước. Đó là sự
tư duy lôgic và khoa học để nhận biết và ghi nhớ đặc điểm của các đồ vật, sự vật hay các
hiện tượng có trong thiên nhiên…
* Kỹ năng thực hành:
Là khả năng vận dụng những hiểu biết thông qua quan sát, so sánh vào trong
bài học để có thể sắp xếp bố cục, vẽ nét, vẽ hình, vẽ đậm nhạt, vẽ màu,… Khả năng tự
học, tự nghiên cứu sưu tầm tài liệu, trình bày sản phẩm học tập…
* Kỹ năng đánh giá:
Là khả năng phân biệt nhận ra những chỗ hợp lý, đúng sai, đẹp và chưa đẹp
về hình dáng, cấu trúc, tỉ lệ, màu sắc, đậm nhạt của sản phẩm. Qua đó giúp cho học sinh
hiểu được những giá trị của nghệ thuật, từ đó biết phát huy sở trường, tích cực sáng tạo
trong học tập.
* Kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn:
Là khả năng vận dụng sự hiểu biết về cái đẹp vào trong cuộc sống một cách
toàn diện như thông qua cách ăn mặc, đầu tóc, lối sống, tiện nghi sinh hoạt. Ứng dụng
vào việc sắp xếp bố cục, vẽ hình, trình bày bài các môn học khác như: Toán, Sinh, Sử,
Địa, Văn học, Vì trang trí bắt nguồn từ thực tế đời sống xã hội, trang trí là làm đẹp hơn
cái vốn có ban đầu, học trang trí ta sẽ biết làm đẹp cuộc sống xung quanh, làm đẹp cho
gia đình và làm đẹp cho chính mình.
Trên đây là những kỹ năng chủ yếu mà học sinh cần được rèn luyện và phát triển trong
môn Mỹ thuật. Với những kỹ năng đó thì kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, được
coi là mới trong nội dung chương trình và đổi mới phương pháp dạy học. Đây cũng là
những kỹ năng phát huy tính tích cực, độc lập, sáng tạo trong giờ học hơn trước. Học
sinh cũng có vai trò tham gia đánh giá kết quả học tập của mình, để tiếp tục khám phá
những kiến thức mới một cách chủ động chứ không thụ động là lắng nghe và tiếp thu
kiến thức từ giáo viên. Mặt khác sự tích cực chủ động trong học tập sẽ giúp học sinh chủ

- Bằng trò chơi, việc học tập được tiến hành một cách nhẹ nhàng, sinh động, không
khô khan, nhàm chán. Học sinh được lôi cuốn vào quá trình học tập một cách tự nhiên,
hứng thú “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui”, đồng thời quên được những mệt mỏi,
căng thẳng trong học tập, sinh hoạt nàng ngày. Ngoài ra
trò chơi còn giúp tăng cường khả năng giao tiếp thân thiện giữa học sinh với học sinh,
giữa giáo viên với học sinh.
8
Trong phân môn vẽ trang trí, phương pháp tổ chức trò chơi có thể được tổ chức trong các
hoạt động như quan sát, xem xét, sắp xếp các họa tiết, các mảng, hình khối, lựa chọn màu
sắc, ghép hình, ai vẽ nhanh hơn, nhiều hơn,… trong bài trang trí. Tìm và phân biệt các đồ
vật có trong cuộc sống và trong trang trí sự giống nhau, khác nhau cơ bản như thế nào?
Và trình tự các bước khi tổ chức trò chơi trong giờ học Mỹ thuật như sau:
- Xác định mục đích, nội dung, nhiệm vụ học tập.
- Chọn trò chơi và chia nhóm, đặt tên các nhóm.
- Hướng dẫn cách chơi, nêu luật chơi.
- Quy định thời gian thực hiện trò chơi.
- Tiến hành chơi.
- Tổng kết phần chơi: Người giáo viên nhận xét, đánh giá kết quả và đưa ra kết luận
bám vào nội dung học tập. Tuy nhiên, để thực hiện phương pháp tổ chức rò chơi thành
công và đạt được hiệu quả giáo dục như mong đợi, thì giáo viên cần nhắc nhở học sinh
hạn chế, tránh tình trạng gian lận trong khi chơi, đặc biệt không nên để tình trạng các
nhóm, cá nhân ganh đua nhau trong phần thắng thua khi chơi.
Tuy nhiên, không có một phương pháp dạy học nào là vạn năng và phương pháp tổ chức
trò chơi cũng vậy. Vậy nên việc lựa chọn và sử dụng các phương pháp dạy học tích cực
cần sự kết hợp khéo léo, có chọn lọc để có thể thực hiện tốt hơn các mục tiêu trong từng
bài học.
Nội dung cơ bản trong dạy học vẽ trang trí ở THCS, bao giờ cũng bắt nguồn từ tính
vừa sức, giúp học sinh tiếp thu được một cách thoải mái phù hợp với khả năng nhận thức
của các em. Một số giáo viên ít chú trọng đến sự tiếp thu của học sinh, còn nặng về lý
thuyết, cung cấp quá nhiều kiến thức nên học sinh khó mà tiếp thu hết được, còn xem nhẹ

qua đó khái niệm được sự hài hòa, cân đối, nhịp điệu. Giáo viên chuẩn bị đồ dùng dạy
học cần lưu ý phải đảm bảo mức độ kiến thức, đa dạng, phong phú, phù hợp về tỉ lệ, tính
thẩm mỹ cao, có tính khoa học, sử dụng đúng lúc, đúng nội dung.
- Mỗi bài dạy trang trí phải đảm bảo chuẩn kiến thức và kỹ năng cơ bản, có trọng tâm,
mang đặc trưng của môn học. Giúp học sinh phát huy trí tưởng tượng sáng tạo, làm giàu
cảm xúc thẩm mỹ và hình thành khả năng cảm thụ cái đẹp trong sinh hoạt hàng ngày.
- Biết mở rộng kiến thức, tích hợp và lồng ghép trong mỗi bài dạy sao cho phù hợp với
các đối tượng học sinh, tôn trọng khả năng tự tìm tòi, sáng tạo của các em như: Tìm hoạ
tiết, sắp xếp bố cục, tìm màu cho hài hoà,… Luôn bám sát lớp, hướng dẫn học sinh thực
hiện các bước để làm bài trang trí, minh họa, góp ý mang tính biểu dương, động viên,
khuyến khích kịp thời, theo khả năng của các nhóm đối tượng học sinh.
- Trong xu hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay nhằm phát huy tính tích cực
của học sinh trong học vẽ trang trí. Giáo viên có thể sử dụng linh hoạt các phương pháp
dạy học phù hợp với nội dung từng bài học, từng hoạt động như: Phương pháp trò chơi,
10
hoạt động nhóm, nêu vấn đề, trực quan, luyện tập thực hành, cũng có thể sử dụng kết hợp
nhiều phương pháp dạy học trong một bài học. Giao nhiệm vụ các nhóm có thể giống
nhau hay khác nhau, nhằm tạo sự phong phú, năng động sáng tạo của học sinh.
- Để vận dụng phương pháp dạy học tích cực, trước hết giáo viên phải lưu ý đến việc lập
kế hoạch bài học, nhằm đưa ra mục tiêu cần đạt về kiến thức, xác định rõ những kỹ năng
cần hình thành. Từ đó chuẩn bị đồ dùng dạy học, lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp
để đạt được mục tiêu đó. Kế hoạch dạy học nên phân chia thời gian hợp lý cho các hoạt
động. Hoạt động trọng tâm của bài học như: Cách vẽ, luyện tập thực hành cần được chú ý
dành nhiều thời gian hơn.
Giáo viên cần quan tâm khi dạy các bài có trang trí ứng dụng:
- Hướng dẫn học sinh không sao chép, bắt chước những hình vẽ hoặc đồ vật có sẵn.
- Khuyến khích học sinh tìm tòi, chủ động và có ý thức tự tạo cho riêng mình một
sản phẩm độc đáo để sử dụng như: (Tự làm bìa lịch để treo tường, làm tấm thiệp sinh
nhật, trang trí hộp đồ dùng học tập, tờ thời khoá biểu,…).
- Hướng dẫn các em quan tâm đến nghệ thuật trang trí ứng dụng mang

nên các em không có cơ hội để tìm hiểu, nghiên cứu tư liệu, tài liệu, tranh ảnh, bài viết
hoặc tham quan các danh lam thắng cảnh, các công trình mỹ thuật có ở địa phương. Một
số học sinh khác, còn lười rèn luyện các kỹ năng cần thiết ở môn Mỹ thuật nên chất
lượng học tập chưa cao.
III - GIẢI PHÁP CHỦ YẾU ĐỂ THỰC HIỆN ĐỀ TÀI:
3.1. Cơ sở đề xuất các giải pháp:
- Thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tính tích cực của học sinh.
- Từ thực tế giảng dạy các năm học vừa qua.
- Khả năng tiếp thu, học tập của học sinh.
- Căn cứ mục tiêu cần đạt của từng bài học, tinh thần và trách nhiệm của mỗi giáo viên
đối với mỗi học sinh do mình giảng dạy.
- Hiệu quả của những giờ học và hiệu quả lâu dài.
Từ đó tôi nghiên cứu “Phương pháp dạy học hiệu quả phân môn vẽ trang trí cấp THCS”.
3.2. Các giải pháp chủ yếu:
- Làm và sử dụng đồ dùng dạy học phải đúng mục đích, đúng lúc, có chất lượng và
đạt hiệu quả cao.
- Hình thành cho học sinh các kỹ năng cơ bản và cần thiết qua các bài học.
- Tìm ra những kỹ năng phát triển thuận lợi, những kỹ năng còn hạn chế ở các em.
- Rút kinh nghiệm, tìm cách khắc phục những kỹ năng còn hạn chế của học sinh
12
- Chọn ra một số trò chơi, kỹ năng cơ bản làm nền tảng cho các kỹ năng khác phát
triển.
Trong quá trình giảng dạy ở trường THCS thị trấn Ba Tơ có những kỹ năng được phát
triển thuận lợi như:
- Kỹ năng quan sát.
- Kỹ năng thực hành.
- Kỹ năng tư duy hình tượng.
Đối với khả năng quan sát được phát triển thuận lợi, học sinh không chỉ có quan sát
tranh, ảnh trong giờ học mà các em còn có thể quan sát những đồ vật, sự vật, hiện
tượng… trong cuộc sống thường ngày, từ bao quát đến chi tiết, về tương quan tỉ lệ, về

của học sinh trong trường.
+ Trong các giờ học cần sử dụng triệt để đồ dùng dạy học.
+ Thường xuyên trau dồi kiến thức, tìm tòi nghiên cứu tài liệu, học hỏi bạn bè đồng
nghiệp, để có thể áp dụng phương pháp dạy học phù hợp gây hứng thú cho học sinh.
+ Tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh có thể tham gia các trò chơi, hoạt động tập thể.
+ Dành thời gian cho học sinh tự đánh giá bài vẽ của nhóm mình, giúp cho học sinh thêm
mạnh dạn, phát triển kỹ năng đánh giá, phân tích.
+ Để học sinh mạnh dạn hơn và cảm thấy tự tin hơn trong các giờ học Mỹ thuật , giáo
viên luôn coi trọng kết quả bài vẽ, kết quả phần chơi qua đó học sinh thấy được cái hay,
cái đẹp, chưa đẹp để rút kinh nghiệm cho bài học sau.
+ Thường xuyên đánh giá kết quả học tập của học sinh qua mỗi bài học. Để động viên,
khích lệ tinh thần học tập các em, giáo viên cần nhắc về nhà vẽ bài và làm bài ở bất kỳ
lúc nào rảnh rỗi. Những bài vẽ ấy sẽ đựơc chấm điểm và đánh giá một cách khách quan.
+ Giáo viên có thể sử dụng các bài học cũ của học sinh năm trước, để phân tích và cũng
nên tìm tòi chọn một vài đồ vật như: Tờ báo tường, lọ hoa bằng gốm, hộp bánh các loại
có hình dáng và trang trí đẹp, để phân tích, hướng dẫn nhằm giúp học sinh mở rộng thêm
kiến thức gắn liền với đời sống.
+ Hướng dẫn học sinh vẽ một bài trang trí là quá trình tìm tòi sáng tạo ra họa tiết, hình
ảnh, sắp xếp bố cục, dòng chữ và cuối cùng suy nghĩ để lựa chọn dùng màu nào cho hợp
lý, dùng loại hòa sắc nhẹ nhàng hoặc gay gắt tươi vui hay trầm lặng, muốn vậy học sinh
phải thuộc bảng pha màu, đó là cơ sở để khám phá, tìm ra các màu mới, tạo nên các hoà
sắc đẹp thuận mắt và ưa nhìn.
14
Bảng pha màu cơ bản
MỘT SỐ BÀI VẼ TRANG TRÍ
CỦA HỌC SINH VÀ SƯU TẦM ĐỂ THAM KHẢO
15
Bài vẽ trang trí đầu Báo tường

Bài vẽ trang trí hình Vuông

17
6 7 2012-
2013
97 86 88,7 11 11,3
7 8 2012-
2013
71 68 95,8 3 4,2
8 9 2012-
2013
72 71 98,6 1 1,4
9 6 2013-
2014
103 75 72,8 28 27,2 Kỳ I
10 7 2013-
2014
102 102 100 0 0 Kỳ I
11 8 2013-
2014
97 97 100 0 0 Kỳ I
12 9 2013-
2014
69 69 100 0 0 Kỳ I
PHẦN III: KẾT LUẬN
Giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu, là chìa khoá quan trọng mở cánh cửa tri thức cho
sự phát triển của một đất nước. Và trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước ta
rất quan tâm tới sự phát triển và đổi mới trong giáo dục, nhất là đổi mới trong phương
pháp dạy học. Trong luật giáo dục, điều 28.2 đã ghi “Phương pháp giáo dục phổ
thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp
với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng
làm việc theo nhóm, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tổ chức trò

+ Bộ giáo dục cần cung cấp tranh, ảnh dạy học Mỹ thuật lớp 7, 8, 9.
+ Phụ huynh cần quan tâm, đầu tư đầy đủ đồ dùng học tập, để con em học tốt bộ môn
Mỹ thuật.
+ Ngành giáo dục các cấp cần thường xuyên tổ chức các Hội thi vẽ tranh với các chủ
đề về Biển đảo, Môi trường, Bài trừ các tệ nạn xã hội,… Hình thức thi tập trung, tạo điều
kiện các em có sân chơi để giao lưu học hỏi. Như vậy sẽ nâng cao được chất lượng dạy
và học của bộ môn Mỹ thuật, đồng thời phát triển tối đa được tính sáng tạo của học sinh.
Do đó tôi mạnh dạn đưa ra giải pháp này chỉ là kinh nghiệm của bản thân đã rút ra
được trong quá trình giảng dạy, nên chắc cũng còn nhiều hạn chế. Vì vậy tôi rất mong
được sự góp ý chân thành, cũng như sự quan tâm của các cấp lãnh đạo cùng bạn bè đồng
nghiệp, để tôi hoàn thiện hơn và có nhiều biện pháp giúp các em học tốt bộ môn Mỹ
thuật.
19
Ba Tơ, ngày 19 tháng 2 năm 2014
GIÁO VIÊN THỰC HIỆN
Nguyễn Minh Văn
20