Cấu trúc của mảng trong tranh khắc đen trắng.
A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
1.1 Lý do chủ quan:
Tranh khắc đen trắng là loại hình nghệ thuật thị giác, thuộc chuyên
ngành đồ họa tạo hình. Nói đến tranh khắc tức là nói đến kỹ thuật in thông qua
các nét vẽ cô đọng được người họa sỹ truyền tải thông qua các ngôn ngữ tạo
hình trong đó các sắc độ đen và trắng thay thế các mảng màu, sự thay thế đú
cú những tiếng nói riờng với vẻ đẹp giản dị, cô đọng tạo nên những hiệu quả
thẩm mỹ trong nghệ thuật Đồ hoạ.
Nếu màu sắc là yếu tố tạo nên sức hấp dẫn đặc thù thì đen và trắng lại
là những yếu tố cơ bản tạo nên vẻ đẹp của tranh Đồ họa. Một tác phẩm Hội
họa hay Đồ họa khi không có sự tham gia của màu sắc nghĩa là ngôn ngữ tạo
hình sẽ được chắt lọc tối đa đến đen và trắng. Đen và trắng vừa là không màu,
vừa là đa màu bởi nó chứa đựng những triết lý nguyên sơ nhất của cuộc sống,
ngôn ngữ cơ bản nhất của nghệ thuật. Đen và trắng bộc lộ một vẻ đẹp giản dị,
cụ đọng góp một tiếng nói độc đáo trong nghệ thuật tạo hình. Chỉ có đen và
trắng chúng ta vẫn có thể cảm nhận được về ánh sáng, không gian, hình khối
thậm chí cả màu sắc đồng thời chuyển tải được một cách sâu sắc những ý
tưởng và cảm xúc bất tận của người nghệ sỹ.
Mặc dù có một vị trí không nhỏ trong nghệ thuật tranh khắc nhưng
tranh đen trắng mới được xem rất ít và chưa được nhiều nhà nghiên cứu đề
cập đến, đặc biệt là nghiên cứu đến cấu trúc về mảng trong tranh khắc đen
trắng. Vì vậy bài tiểu luận này em chỉ nhằm mục đích tìm hiểu kỹ về cấu trúc
Trần Thanh Tùng – Cao học K12 – Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội
1
Cấu trúc của mảng trong tranh khắc đen trắng.
mảng trong tranh khắc đen trắng đặc biệt là tranh khắc gỗ, khắc kẽm đen trắng
để thấy rừ giá trị thẩm mỹ của ngôn ngữ nghệ thuật hết sức đặc biệt này.
1.2 Lý do khách quan:
Nghệ thuật tranh khắc được hình thành từ những nét khắc cô đọng được

trên những cách nhìn của các họa sĩ bậc thầy nhằm phân tích đánh giá tư biện
đưa ra được sự gặp gỡ trong tạo hình là yếu tố thẩm mỹ tạo nên nhu cầu
thưỡng thức cái đẹp cái đơn giản trong hội họa.
3. Mục đích của luận văn:
- Dựa vào phương pháp tiếp cận, giải chứng quan điểm Hội họa của các
trường phái ở phương Tây và thông qua những tác phẩm của các danh họa,
các tranh khắc của Phương tõy, Nhật Bản, Trung Quốc và của các hoạ sỹ Việt
Nam để nghiên cứu một cách khoa học về cách tỡm tòi các cấu trúc về mảng
trong tranh khắc đen trắng trong tạo hình và các mối quan hệ hài hòa với
những yếu tố tạo hình khác trong nghệ thuật tranh khắc đen. Khai thác kỹ
lưỡng, thể nghiệm trong cỏc tỏc phẩm của một số cách nhìn mới. Đồng thời
đưa ra một cách khách quan những nhận thức mới về cấu trúc mảng qua một
số tác phẩm của các họa gia, họa sĩ trong Hội họa.
- Nhận thỳc rừ mối quan hệ hài hòa với những yếu tố tạo hình mang tính kế
thừa có sự chủ động và gặp gỡ ngẫu nhiên trong tranh đồ hoạ (đặc biệt là
tranh khắc đen trắng)), dựa theo quan điểm tư tưởng của các nhà triết học, các
hoạ gia, các nhà nghiên cứu phê bình mỹ thuật. Qua đú có những kết luận đỳc
rỳt bài học cho bản thân nói riêng và cho những người làm công tác, hoạt
Trần Thanh Tùng – Cao học K12 – Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội
3
Cấu trúc của mảng trong tranh khắc đen trắng.
động Nghệ thuật nói chung trong việc nhận thức về cái đẹp của tranh khắc đen
trắng nói riêng.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài:
4.1. Phạm vi nghiên cứu:
Một số Tư tưởng, quan điểm của các trường phái Hội họa ở phương Tây,
phương Đông, các quan điểm của các nhà nghiên cứu và phê bình lý luận của
Chõu Âu, Trung Hoa, Việt Nam được thể hiện qua những tác phẩm của các
danh họa tiêu biểu và một số tác phẩm mỹ thuật Hiện đại Việt Nam.
4.2. Đối tượng nghiên cứu:

về cấu trúc mảng trong tranh khắc đen trắng.
6. Đóng góp của luận văn:
- Luận văn góp phần vào việc nghiên cứu những lý luận cơ bản về tạo
hình, đặc biệt là về cấu trúc của mảng trong nghệ thuật tạo hình nói chung và
- Đề tài là nguồn tư liệu cho việc học tập và nghiên cứu của bản thân,
đồng thời trở thành nguồn tư liệu mở cho những nghiên cứu sâu hơn về lĩnh
vực này.
Trần Thanh Tùng – Cao học K12 – Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội
5
Cấu trúc của mảng trong tranh khắc đen trắng.
7. kết cấu của luận văn:
Kết cấu của luận văn được chia làm 3 phần;
Phần 1: A. Phần mở đầu. từ trang 1 đến trang 6 (06 trang)
Phần 2: B. Phần nội dung (gồm 3 chương)
Chương 1: Khái quát về tranh khắc. từ trang 7 đến trang 21 (14 trang)
Chương 2: Mảng - hình - khối – nét – điểm.
Từ trang 22 đến trang 35 (14 trang)
Chương 3: Cấu trúc của mảng trong tranh khắc đen trắng.
Từ trang 36 đến trang 65 (29 trang)
Phần 3: Phần kết luận.
Từ trang 65 đến trang 66 (02 trang)
Trần Thanh Tùng – Cao học K12 – Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội
6
Cấu trúc của mảng trong tranh khắc đen trắng.
PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG I
KHÁI QUÁT VỀ TRANH KHẮC
Nghệ thuật tranh khắc được hình thành từ những nét khắc cô đọng được
in bởi màu đen trên nền giấy trắng hay vải màu sáng. Nói cách khác đen và
trắng là hai yếu tố khởi nguyên tạo nên tranh khắc. Theo những nghiên cứu

yêu cầu về chủ đề, bố cục và hỡnh, cũn phải chú ý tới những yêu cầu về kỹ
thuật khắc và kỹ thuật in ấn” (x. tr.67). Sự diễn giải khái niệm “đồ họa” ở đây
thực sự làm cho người tra từ điển hiểu rằng “đồ họa” là nghệ thuật của những
bức tranh được in ra nhiều lần từ những bản khắc. Song, những bức tranh
được thể hiện bằng cách ấy thường được nhiều người quen gọi là “tranh đồ
họa” hay “đồ họa tranh in”. Vì vậy, nội dung giải nghĩa trên chỉ có thể phù
hợp khái niệm “tranh đồ họa” hay “đồ họa tranh in”. Song, nếu như vậy thì sẽ
dẫn đến sự thiếu đầy đủ trong diễn giải khái niệm về tranh đồ họa. Trong cuốn
“Nghệ thuật Đồ họa”, Nguyễn Trân định nghĩa đồ họa là một lĩnh vực rộng và
là một trong những loại hình chính của mỹ thuật. Theo đó, nghệ thuật đồ họa
bao gồm đồ họa tạo hình (các loại tranh vẽ bằng các chất liệu như: chì, than,
mực, màu nước, sáp màu, bút dạ, bút sắt… trên giấy; các thể loại tranh khắc in
như: tranh khắc gỗ, tranh khắc kim loại, tranh in đá, in lưới, in độc bản…) và
đồ họa ứng dụng (các sản phẩm in ấn công nghiệp như tem thư, sách báo,
nhón mỏc, áp phích quảng cỏo…). Như vậy tranh đồ họa bao gồm cả tranh vẽ
và tranh in. Quan niệm, cách phân loại về tranh đồ họa của Nguyễn Trõn cũn
Trần Thanh Tùng – Cao học K12 – Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội
8
Cấu trúc của mảng trong tranh khắc đen trắng.
tìm thấy sự trùng hợp trong cuốn “Giỏo trỡnh Đồ họa” của Trường Đại học
Mỹ thuật Hà Nội. Trong cuốn này, các tác giả xếp các loại tranh đồ họa vào
một khu vực và gọi chung là đồ họa tạo hình (tr.5). Tuy nhiên, trong phần
phân biệt các thể loại đồ họa của công trình này, đồ họa tạo hình được chia
làm hai nhánh với hai tên gọi có thể dẫn đến sự không đồng nhất với cách
phân chia và cách gọi trong “Từ điển thuật ngữ mỹ thuật phổ thụng”. Cuốn
giáo trình cho rằng, đồ họa tạo hình bao gồm: đồ họa giá vẽ và đồ họa ấn loát
(tranh in đồ họa do họa sỹ sáng tác, nó khác với những ấn loát phẩm phiên bản
tranh, ảnh, sỏch, bỏo) (tr. 67). Còn cuốn từ điển lại phân biệt tranh in là đồ họa
độc lập, đồ họa giá vẽ; các ấn phẩm sỏch, bỏo, tem thư, ỏp phớch… là đồ họa
ấn loát. Minh họa cho mục từ “đồ họa” của từ điển nói trên gồm hai phần cụ

đánh giá loại hình nghệ thuật đồ họa này bởi những người hoạt động sáng tác,
nghiên cứu tranh in chuyên nghiệp trên toàn thế giới. Tuy nhiên, ở nước ta,
khái niệm, cách gọi tranh in vẫn chưa được tường giải cặn kẽ để đi đến một
thuật ngữ chính xác và thống nhất. Khái niệm về tranh in chỉ được hình dung
ra khi nghiên cứu các thuật ngữ gần nghĩa với nó hay bao hàm nó như đồ họa,
đồ họa tạo hình, đồ họa giá vẽ, đồ họa độc lập, đồ họa ấn loát. Bên cạnh đó,
chúng ta còn gặp những thuật ngữ, khái niệm quen thuộc như tranh đồ họa, đồ
họa tranh in, tranh khắc in, tranh in để chỉ những tác phẩm đồ họa được hình
thành từ ý tưởng, mục đích nghệ thuật độc lập của cá nhân họa sỹ và được thể
hiện bằng quá trình chế bản khắc và in ấn.
Với tình hình khá phức tạp về tên gọi một thể loại tranh như trên, ở
phần này của đề tài nghiên cứu, chúng tôi sẽ tìm hiểu để hướng tới việc xác
Trần Thanh Tùng – Cao học K12 – Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội
10
Cấu trúc của mảng trong tranh khắc đen trắng.
định, đưa ra khái niệm bao quát và ngắn gọn nhất, qua đó có thể phỏn ỏnh sát
nhất về nó.
Ngoài những thuật ngữ, khái niệm liên quan đến một dạng đặc biệt của
thể loại tranh đồ họa tạo hình đề cập ở trên, khi nghiên cứu về tranh in chúng
ta còn gặp khái niệm “tranh khắc”. Tranh khắc là thuật ngữ chỉ khái niệm về
một bộ phận của tranh in. Chính xác hơn, nó chỉ những bức tranh được in ra từ
khuôn in được chế tạo bằng quy trình kỹ thuật làm biến dạng bề mặt vốn có
của khuôn in như khắc, xúc thủ công hay cơ giới hoặc ăn mòn bằng hóa chất.
Quy trình đó gọi chung là khắc tranh. “Khắc tranh (A. Engraving; P.
Gravure)” là “Dựng các loại dao đặc biệt hoặc dùng axit khắc lên mặt phẳng
gỗ, kim loại, đá…” nhằm tạo ra các hình ảnh như họa sỹ mong muốn. Lĩnh
vực khắc tranh đồ họa bao gồm những kỹ thuật và phương pháp cơ bản như:
khắc nổi (A. Relief engraving; P. Gravure en relief); khắc
lừm(A.Intaglioengraving; P.Gravure en creux); khắc phẳng (A. Lithographic
or surface; P. Gravure à plat)” (X. tr. 92). Dựa vào quy trình chế bản in bằng

1.1.2.1 Phân loại tranh in:
Trong nghệ thuật tranh in, kỹ thuật chế bản, khắc ván có nhiều và đa
dạng, nhưng các kỹ thuật in ấn lại được phân loại khá cụ thể theo một số
phương pháp nhất định. Các phương pháp đó được sáng tạo, kế thừa và phát
triển cùng với việc ứng dụng những tiến bộ của khoa học, công nghệ trong quá
trình tìm tòi, thử nghiệm của họa sỹ. Sự đa dạng của các kỹ thuật chế bản có
được nhờ sự phát triển phong phú các chất liệu sử dụng làm bản in: từ gỗ tự
nhiên, đồng, kẽm, nhôm, nhựa tổng hợp, mica, gỗ nhân tạo, tấm phim mỏng,
bìa giấy, v.v… Cùng với sự phong phú về chất liệu, các kỹ thuật tiên tiến của
Trần Thanh Tùng – Cao học K12 – Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội
12
Cấu trúc của mảng trong tranh khắc đen trắng.
nền công nghiệp in ấn cũng được áp dụng để chế bản in: phơi chụp cảm
quang, chế bản điện tử hay kỹ thuật số… Chớnh vỡ sự phong phú, đa dạng
của các kỹ thuật, vật liệu chế bản và in tranh nên hơn bao giờ hết, ngày nay,
giới nghiên cứu và sáng tác tranh in đã quan tâm nhiều hơn đến các phương
pháp in tranh – công đoạn cuối cùng để tạo ra tác phẩm tranh in. Thứ nhất, in
tranh chỉ có một số phương pháp nhất định, nên việc phân loại tranh in theo
phương pháp in thuận lợi hơn. Thứ hai, phương pháp in tranh quyết định hiệu
quả thẩm mỹ cũng như giá trị cụ thể của tác phẩm tranh in và để lại dấu hiệu
rõ ràng trên tranh. Ví dụ, thông thường bản khắc kim loại được in bằng
phương pháp in lõm, nhưng trong nhiều trường hợp gần đây, bản khắc đó có
thể được in bằng phương pháp in nổi và cho ra hiệu quả rất khác. Tương tự
như vậy, tranh khắc gỗ trước đây chỉ được in từ ván khắc bằng phương pháp
in nổi, bây giờ ván gỗ đã khắc có thể in bằng phương pháp in lõm. Để biết
được phần không kém quan trọng của nghệ thuật tranh in – phương pháp in,
ngày nay mục “kỹ thuật” trong phần các thông tin về tác phẩm tranh in được
quy định đề theo phương pháp in, chứ không đề theo kỹ thuật khắc và chất
liệu để tránh sự rườm rà và khó hiểu. Nếu gọi tranh in theo các kỹ thuật, chất
liệu chế bản ta có: tranh khắc gỗ, tranh khắc kẽm, khắc đồng, khắc nhôm,

trình in, các trục lăn của máy in nén giấy ẩm xuống các phần lừm đó chứa
mực in và phần lớn lượng mực in ở đó bám vào giấy để tạo điểm, nét, hình
ảnh in trên giấy. Cách in này trước kia chỉ áp dụng với tranh khắc kim loại.
Ngày nay các họa sỹ đã phát triển cho cả việc in các bản khắc gỗ, khắc bìa,
bản in collagraph, in đá, in phim nhựa… Những tranh in bằng phương pháp in
Trần Thanh Tùng – Cao học K12 – Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội
14
Cấu trúc của mảng trong tranh khắc đen trắng.
lõm thường có hiệu quả tạo hình mềm mại, uyển chuyển, tinh tế về sắc độ.
Tranh in được thực hiện bằng phương pháp in này được gọi là “tranh in lõm”.
1.1.2.2.3 Tranh in theo phương pháp in phẳng:
Phương pháp in phẳng chỉ áp dụng trong sáng tác tranh in đá và các
biến thể của nó. phương pháp in đá được sáng tạo để phục vụ ngành in, đặc
biệt cho việc in ấn bản đồ, sơ đồ, họa đồ nghiên cứu khoa học, sách.
Tên gọi “in phẳng” (planography: plano – phẳng, graphy – in) được
dùng cho tất cả các sáng tác tranh in được thực hiện bằng kỹ thuật in đá và các
kỹ thuật phái sinh của nó như; in đá bản nhôm (lithography on aluminium), in
đá bản giấy (paper lithography). Các kỹ thuật trên đều tuân thủ nguyên tắc cốt
lõi của phương pháp in phẳng: các phần tử được in và không được in đều nằm
trên cùng một mặt phẳng và được phân biệt với nhau nhờ tính đối kháng của
chất chứa dầu (mực in, sáp vẽ) và nước. Khi lăn mực lên bề mặt bản in có
chứa nước (ẩm), những điểm được vẽ sẽ bắt mực, những điểm còn lại ngậm
nước và đẩy mực (không bắt mực) và chỉ những điểm bắt mực mới in được ra
giấy.
Tranh in đỏ có đặc điểm thẩm mỹ giầu chất hội họa: sắc độ dịch chuyển
êm, mượt, dễ gợi cảm giác không gian, không khí; đường nét mềm xốp, linh
hoạt hàm chứa nhiều đặc tính sống động của trực họa. Tác phẩm tranh in được
thực hiện bằng phương pháp in này được gọi là “tranh in phẳng”
1.1.2.2.4 Tranh in theo phương pháp in xuyên:
Lich sử cho thấy phương pháp in xuyờn đó xuất hiện khá sớm ở Trung

Cấu trúc của mảng trong tranh khắc đen trắng.
Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng người Trung Quốc đã sáng tạo ra những
dạng in thô sơ đầu tiên, in rập (rubbing), vào khoảng thế kỷ thứ 2, sau phát
minh về giấy. Tuy nhiên, phương pháp in nổi chỉ thực sự phát triển khi nhu
cầu mở rộng Phật giáo ở Trung Quốc tăng cao. Để mở rộng số người biết đọc
có thể tiếp cận Kinh Phật, những cuốn sách viết tay không thể đáp ứng. Từ
những kinh nghiệm khắc con dấu, bia ký và làm bản rập đã sinh ra kỹ thuật
khắc chữ trên bản gỗ. Văn tự được in trên giấy từ ván khắc gỗ xuất hiện đã
đáp ứng một cách tốt nhất nhu cầu truyền bá tôn giáo. Sự kết hợp của văn bản
và hình ảnh được gọi là sách in.
1.2.1 Tranh khắc gỗ:
Tranh khắc gỗ ra đời sớm nhất trong các thể loại tranh khắc. Kỹ thuật in
tranh khắc gỗ thuộc phương pháp in nổi. Cho đến ngày nay, bản tranh khắc gỗ
sớm nhất được tìm thấy ở Trung Quốc có niên đại năm 868, mặc dù thực tế
nghề khắc gỗ in sỏch đó hình thành ở nước này từ TK VI. Đó là bản minh họa
kinh Phật có kích thước tương đối lớn. Và khoảng 4 thế kỷ sau đồng tiền giấy
được in từ bản khắc gỗ đã được sử dụng trên đất nhà Tống. Cũng vào TK 10,
tranh khắc gỗ màu đã được in ở đây, đó là 3 hình ảnh về đức Phật. Sau đó một
số họa sỹ tên tuổi của Trung Quốc có làm tranh khắc gỗ minh họa sách, tranh
khắc gỗ dân gian cũng tồn tại từ rất lâu, song tranh in độc lập mang hình thái
tác phẩm nghệ thuật mang dấu ấn cá nhân vẫn chưa được phát triển như ở
Nhật hay Châu Âu trong những thế kỷ 15-19.
Chịu nhiều ảnh hưởng văn hóa Trung Hoa, những kỹ thuật và nghệ
thuật tranh khắc gỗ Nhật Bản đã đạt đến đỉnh cao từ TK 17 với tên gọi “moku
hanga”. Tranh khắc gỗ đơn sắc hay nhiều màu về “thế giới phù du” của Nhật
xuất hiện từ giữa TK 17, phát triển rực rỡ trong TK 18, 19 và đã chinh phục cả
Trần Thanh Tùng – Cao học K12 – Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội
17
Cấu trúc của mảng trong tranh khắc đen trắng.
thế giới, Ở Châu Âu, tranh khắc gỗ xuất hiện vào cuối TK XIV – đầu TK XV

Những tác giả trờn đó chế bản khắc kim loại (đồng, kẽm) bằng phương pháp
cơ học, khắc trực tiếp trên bề mặt kim loại và thường được gọi là khắc nguội
hay khắc khô. Đến thời kỳ Phục Hưng, danh họa Đức Albrecht Dỹrer (1471 –
1528) đã đưa kỹ thuật nguội đến độ hoàn chỉnh trong việc thể hiện ý trưởng
nghệ thuật đỉnh cao. (H. 3)
Trong phương pháp khắc nguội còn có kỹ thuật khắc nạo. Thuật ngữ
“khắc nạo” do họa sỹ Trần Việt Sơn dịch từ “Mezzotint”, dựa vào đặc điểm kỹ
thuật xử lý bề mặt tấm đồng bằng hành động và dụng cụ nạo chuyên dùng
trước khi chế bản in.
Kỹ thuật khắc nóng là đặc trưng nổi bật của khắc kim loại. Kỹ thuật này
bao gồm nhiều cách thức chế bản khác nhau dựa trên nguyên lý tác động của
một số hóa chất trong quá trình ăn mòn kim loại và thường được gọi là khắc
nóng hay khắc axit. Quá trình ăn mòn này được kiểm soát tốt thì hiệu quả thị
giác của các đường nét sẽ rất phong phú và tinh tế trong việc diễn tả không
gian, đậm nhạt.
* Tóm lại:
Nghệ thuật tranh Đồ hoạ nói chung, nghệ thuật tranh khắc nói riêng gắn
liền với nghề in. Những bản in có từ rất sớm từ trước công nguyên tại Trung
Hoa, nhưng mói đến khoảng đầu thế kỷ XV nghề khắc gỗ in sách mới xuất
Trần Thanh Tùng – Cao học K12 – Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội
19
Cấu trúc của mảng trong tranh khắc đen trắng.
hiện tậi Chõu Âu (cùng thời kỳ với Việt Nam). Tuy nhiên tại Đức nghề tranh
khắc đen trắng phát triển đến trình độ cao và đạt đến mức độ tuyệt đỉnh từ
những năm cuối thế kỷ XV. Những hình vẽ lúc đầu thường kốm theo chữ,
những tượng hình trong tranh, ngoài nét chu vi ra cũn được đánh bóng tỷ mỷ,
với những nét vạch khít nhau. Đõy là đặc điểm đặc trưng của chõu Âu, khác
với tranh khắc gỗ chõu Á. Những tác phẩm của tranh khắc chõu Âu chủ yếu la
tranh phong cảnh qua sự mô phỏng thực tế, điển hình dòng tranh này là hoạ sỹ
người Đức Albrecht Durer(1471-1528). Cái đẹp trong tranh khắc đen trắng

Trần Thanh Tùng – Cao học K12 – Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội
21
Cấu trúc của mảng trong tranh khắc đen trắng.
CHƯƠNG II
MẢNG - HèNH - KHỐI – NẫT – ĐIỂM
VÀ CÁC YẾU TỐ TẠO HÌNH
2.1 Khái quát về mảng.
- Trên một mặt phẳng của một bức tranh nếu chúng ta để nguyên vẹn
một màu trắng của giấy hay vải toan để vẽ thì ta có thể gọi đó là mảng trống
không. Nếu ta chấm lờn đú một chấm thì ta có thể gọi đó là điểm; nếu tiếp tục
chấm nhiều điểm vào đú thỡ ta có thể gọi đó là một mảng được tập hợp bởi
nhiều điểm. Tương tự như vậy ta có một tập hợp là nét tức là ta cũng có một
mảng được cấu thành bởi cỏc nột.
- Theo từ điển thuật ngữ mỹ thuật phổ thông thì một lượng màu nào đó
chiếm diện tích nhất định trên mặt tranh tạo thành một mảng riêng phân biệt
rõ rệt với các mảng mảng màu xung quanh nú… Thỡ đú được gọi là “mảng
màu”. Sự phân biệt này có thể do độ đậm nhạt, nóng lạnh của màu sắc hoặc về
nội dung hình thể trong tranh. Khi nói đến mảng màu người ta thường chỉ các
mảng màu lớn. Tuy nhiên trong các mảng màu lớn có chứa đựng các mảng
màu nhỏ hơn. Trong tranh đen trắng thì đó là những mảng màu mang các sắc
độ khác nhau của đen và trắng.
- Cỏc nột, cỏc hỡnh, cỏc điểm khi được tổ chức sắp xếp một cách có ý
thức chúng ta sẽ có một hình hoặc một khối. Như vậy trong một mảng có thể
có một hoặc nhiều hình, tập hợp của cỏc nột và điểm và ngược lại hình hoặc
khối có thể là tập hợp của một hoặc nhiều mảng.
Qua các lý luận trờn tụi có thể đưa ra một quan điểm khái quát về mảng
như sau:
Trần Thanh Tùng – Cao học K12 – Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội
22
Cấu trúc của mảng trong tranh khắc đen trắng.

kết các phần rời rạc phân tán thành đường bao, thành hình chỉnh thể. Hai là
dẫn dắt thị giác liên hệ những hình chủ chốt thành mảng và dựa vào tưởng
tượng để bổ sung. (Hình minh hoạ 2)
- Mức độ sáng và tối của hình và nền thường tách bạch, tuy nhiên có
những trường hợp nền và hình gần nhau mà đường chu vi không rõ lắm thì
phải dựa vào tính ngưng tụ của hỡnh.(Tõm lý học thị giác gọi hình có tính
ngưng tụ là hình đóng kín)
- Tóm lại: Trong một tác phẩm những hình được bao quanh và đóng kín
là hỡnh, cỏi bao quanh gọi là nền. Hoặc nói cách khác những hình diện tích
nhỏ, lực ngưng kết lớn, mật độ lớn là hỡnh; cỏi cú diện tích lớn, kết cấu lỏng,
mật độ nhỏ là nền.
Hình và nền có quan hệ mật thiết với nhau, quan hệ mật thiết về diện
tích, về độ đậm nhạt, về ánh sáng, về dạng thức, về chất liệu, về đường nét,
hình khối tất cả các quan hệ đó sẽ núi nờn tâm tư tình cảm của tác giả khi thể
hiện một tác phẩm. Với tranh khắc đen trắng thỡ hỡnh và nền có một ý nghĩa
rất lớn đến sự thành công của một tác phẩm (về tác dụng của hình và nền
trong tranh khắc đen trắng sẽ được nói kỹ hơn ở phần sau).
2.3 Hình - Khối
Trần Thanh Tùng – Cao học K12 – Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội
24
Cấu trúc của mảng trong tranh khắc đen trắng.
2.3.1 Hình: Mỹ thuật còn được gọi là nghệ thuật tạo hình. Hình Form-
Gestalt là một khái niệm tổng hợp. Nó là cơ sở của thị giác. Nó là tổng hợp vỡ
cỏc yếu tố biểu đạt về màu, khối, nét, điểm vv tạo nên hình . Màu có thể cho
ta một hình dù mù mờ trên một nền. Khối có thể cho ta một hình dù nú luụn
thay đổi trong không gian ba chiều theo gúc nhỡn của ta. Nét có thể cho ta
một hình rõ ràng nhất bởi nó được tạo ra từ ranh giới giữa các thứ ta nhận biết
bằng thị giác dự nú là phiến diện và trừu tượng hoá hoàn toàn. Hình là những
khái niệm trìu tượng giống như toán học và các con số đã từng làm điên đảo
các nhà bác học từ thời cổ đại. Các nhà bác học Hylạp cho rằng hình tròn là