Tiểu luận tốt nghiệp Phạm Thị Thanh Sơn - K55A -
SPMT
A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chon đền tài
Con người luụn có nhu cầu làm đẹp, nã là nhu cầu không thể thiếu
trong cuộc sống. Nghệ thuật trang trí đi vào lĩnh vực như ăn, mặc, ở, vui
chơi, giải trớ…. Mĩ thuật có vai trò làm đẹp cho cuộc đời. Trải qua hàng ngàn
năm con người đã để lại tác phẩm, những sản phẩm đẹp, trong đó có nghệ
thuật trang trí của cỏc dõn tộc. Mỗi dân tộc đều có bản sắc riêng, nghệ thuật
trang trí của các dân tộc là những nét tinh hoa của nghệ thuật truyền thống.
Những hình tượng nghệ thuật trong các tác phẩm, sản phẩm trang trí vừa
truyền thống vừa khoa học hiện đại.
Những bài học vỡ lòng đều tiên về nghệ thuật, bắt đầu từ các hình
khối: Vuụng, trũn, chữ nhật, tam giác… Các thầy dạy chúng tôi vẽ hình họa,
trước khi diễn hình phải đưa về hình hỷ hà sau đó mới dựng hình. Bài học
trang trí, người học phải biết khai thác vẻ đẹp của thiên nhiên như: Cỏ, cây,
hoa, lá, con người, động thực vật… Bằng những hình ảnh cách điệu, kỉ hà.
Các nghệ nhân không được học về mĩ thuật nhưng lao động sáng tác nghệ
thuật từ đời này sang đời khác, hộ khai thác cái đẹp trong tự nhiờn bằng
những mụ típ trang trí hầu như đều quy vào các đường kỷ hà. Đó chính là sự
gặp nhau của hoạ sĩ những người được học về mĩ thuật và nghệ nhân. Từ hai
con đường tưởng như trái chiều nhưng lại cùng đạt đến tính quy luật, cái đẹp
và tính vĩnh cửu của nghệ thuật- nhìn hình tượng tự nhiên theo cỏc hỡnh đơn
giản hỷ hà.
Nghệ thuật trang trí cỏc dõn téc vừa đẹp, vừa khoa học. Hoạ tiết trang
trí của các dân tộc được khai thác từ vẻ đẹp hình, sắc vốn có của các dân tộc
theo cỏc hỡnh kỷ hà như chúng ta thường thấy trên y phục các dân tộc. Họ đã
khai thác vẻ đẹp trong thiên nhiên như con người, cảnh vật, động vật… Gần
gũi xung quanh trực cảm, tâm linh, tính hồn nhiên trong lao động sáng tạo
nghệ thuật. Các hoạ tiết được thêu dệt trờn cỏc thớ vải (vẽ bằng sáp ong trên
1

bản sắc riêng của mình… Đó là lý do để tôi chọn đề tài này.
2
Tiểu luận tốt nghiệp Phạm Thị Thanh Sơn - K55A -
SPMT
2. Mục đích nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu:
2.1 Mục đích nghiên cứu
- Tìm hiểu vẻ đẹp và nét độc đáo của hoa văn, hoạ tiết trên trang phục nữ
Lô Lô.
- Qua việc tìm hiểu này để học tập vận dụng chúng vào trong học
tập,giảng dạy, sáng tác sau này.
2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Tìm hiểu về hoa văn hoạ tiết trên trang phục nữ Lô Lô.
3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu.
nghiên cứu các yếu tố nghệ thuật trang trí trên y phục người Lụ Lô
3.1 Đối tượng nghiên cứu:
Ở nước ta, dân tộc Lô Lô sinh sống chủ yếu ở Hà Giang và Cao Bằng. Họ
chia thành ba nhóm Lô Lô Đen, Lô Lô Hoa, Lô Lô Trắng. Người Lô Lô có
cội nguồn lịch sử rất lâu đời và tới tận nay còn bảo lưu được nhiều sinh hoạt
văn hoá rất độc đáo, trong đó cái dễ nhận ra hơn cả là hoa văn, hoạ tiết, màu
sắc trên trang phục của họ. Do điều kiện nghiên cứu có hạn nên trong bài tiểu
luận nay tôi chỉ nghiên cứu về hoa văm hoạ tiết trên y phục nữ Lô Lô ở tỉnh
Hà Giang.
3.2 Phạm vi nghiên cứu:
Nghiên cứu hoa văn trên trang phục nữ người Lô Lô ở tỉnh Hà Giang.
4. Phương pháp nghiên cứu:
4.1 Phương pháp khảo sát thực tế.
4.2 Nghiên cứu tài liệu.
4.3 Trực quan.
4.4 Phân tích, so sánh, tổng hợp.
5. Dự kiến đóng góp của đề tài:

tộc khỏc. Chớnh vì lẽ đó, dù lịch sử có thay đổi, cuộc sống mưu sinh có thăng
trầm thì bằng mọi giá họ phải giữ gìn và giáo dục cho con cháu biết kế thừa,
chọn lọc và phát triển các giá trị truyền thống. thực tế đã chứng minh có rất
nhiều các dân tộc đã làm được điều đó, và người Lụ Lụ là một trong số đó.
Họ không những đã chứng minh được sự tồn tại của mình mà còn chứng tổ
sự phát triển đến một trình độ ngang bằng trình độ phát triển khác. Khả năng
sáng tạo của họ là khôn cùng, với các yếu tố trang trí hết sức độc đáo, có một
không hai trên trang phục của mình.
1.2 Nhìn chung về hoạ tiết hoa văn trang trí trên trang phục phụ nữ Lụ
Lụ ở Hà Giang:
Dân tộc Lụ Lụ ở hiện nay có hơn 300 người, sống tập trung ở các huyện
Đồng Văn, Mèo Vạc tỉnh Hà Giang, huyện Bảo Lâm, Bảo Lạc tỉnh Cao Bằng
và rải rác một số tỉnh thành phía Bắc nước ta. Người Lụ Lụ thuộc nhòm
người Tạng-Miến. Người Lụ Lụ sống chủ yếu ở cỏc vựng dọc biên giới cực
5
Tiểu luận tốt nghiệp Phạm Thị Thanh Sơn - K55A -
SPMT
bắc của nước ta, tập trung thành các làng, bản, trong các thung lũng, các triền
sông, ở các bãi đất rộng để sinh hoạt.
Trong đời sống của dân tộc Lô Lô, hoa văn trên vải có thể nói đó là ngôn
ngữ quan trọng để nhận biết sắc thái văn hoá riêng. Khi tìm hiểu về văn hoá
trên vải của người Lô Lô các nhà dân tộc học quan tâm đến các chi tiết: Kỹ
thuật tạo hoa văn, màu sắc hoa văn, phong cách, bố cục của hoa văn và từng
bộ phận, tổng thể và cuối cùng là ý nghĩa của hoa văn trên vải. Phụ nữ Lô Lô
thường sử dụng những mảng hoa văn hình vuông, gồm nhiều hình tam giác
vuông nhỏ nằm trong hai hình tam giác vuông lớn. Trong mỗi hinh vuông lai
chia ra làm hai hình tam giác vuông cân theo các màu khác nhau, màu nọ làm
nền cho màu kia mang tinh “âm dương” tạo nên những tam giác trùng điệp
với các màu chủ đạo: Đỏ, vàng, trắng. Mỗi tam giác lại có các tam giác nhỏ
khác nhau tương phản tạo nên sự trùng điệp vô tận. Các tam giác nhỏ cùng

tộc anh em, nhưng cho đến nay phụ nữ Lụ Lụ ở nước ta vẫn còn sử dụng khá
rộng rãi bộ trang phục cổ truyền. Cụ thể là tại một số địa phương trong tỉnh
Hà Giang, đặc biệt là ở tỉnh Cao Bằng, những bộ trang phục này vẫn còn phổ
biến trong cộng đồng người Lụ Lụ. Cũng là sắc nóng nhưng bộ trang phục
của đồng bào Lô Lô lại có phần trầm hơn bởi cách phối màu, sự kệt hợp của
nhiều loại hình công phu. Các nhà nghiên cứu đã phải thối nên rằng: “thật
khó có thể so sánh y phục của họ với các dân tộc khác sông trên đất nước ta
bởi sự cầu kỳ và rù rì của nó”. Trên áo váy hay quần khăn đội đầu thắt lưng,
tấm Pù Giáo… Đều được trang trí những hoạ tiết hoa văn hình vuông hình
quả trám…. Chỉ riêng tấm khăn quấn đầu của người phụ nữ Lô Lô đã cho ta
thấy sự cầu kỳ khiếu thẩm mỹ của dân tộc này. Trên nền chàm xanh thẫm là
những hoa văn được tạo nên bởi kỹ thuật nhuộm kỹ thuật thêu tay, kỹ thuật
ghép vải màu, đính cườm, đính tua vải…. Tất cả đều được phối hợp một cách
hài hoà tinh tế.
7
Tiểu luận tốt nghiệp Phạm Thị Thanh Sơn - K55A -
SPMT
Chương 2: NẫT ĐẸP CỦA HOA VĂN TRANG TRÍ TRấN TRANG
PHỤC TRUYỀN THỐNG CỦA PHỤ NỮ Lễ Lễ Ở HÀ GIANG
2.1 Chất liệu trang phục phụ nữ Lụ Lô ở Hà Giang:
Chất liệu vải lanh, sợi dệt nguyên từ cây lanh không có hoá chất pha tạp,
vải thô, mát, rất bền…
Một vài nét về nghề dệt vải của người Lụ Lụ: Nhúm ngừi Tạng-Miến
chỉ có một số ít (trong đó có người Lụ Lụ) biết trồng bông dệt vải. Tất cả làm
theo quy trình khép kín: Tự cung tự cấp, tự trồng bông – cỏn bụng-kộo sợi-
dệt vải- nhuộm các màu phục vụ cho việc cắt, may, trang trí y phục và các đồ
dựng khác bằng vải phục vụ đời sống cho dân tộc mình.
Các đồ dựng bông vải của người Lụ Lụ gồm có:
-Y phục:
-Khăn đội đầu: Nhiều loại.

Điều dễ nhận biết khi so sánh trang phục phụ nữ Lô Lô với trang phục
của những dân tộc khác chủ yếu ở cách bố cục tạo cảm giác khoẻ khắn và tôn
các đường nét cơ thể. Hầu như toàn bộ áo trước và sau lưng đều trang trí các
mạng hình tam giác ghép lại với nhau thành các khối hình vuông. Hai vạt
trước có hai hình trang trí lớn dọc theo nẹp áo và đường ngang sát gấu quần.
Vạt lưng cũng có hai đường trang trí như vậy chạy dọc sống lưng và nằm
ngang sát gấu áo. Trong một ô trang trí hình vuông như vậy thường là ghép
từ 12 đến 20 miếng vải màu hình tam giác nhiều lớp màu. Tay áo gồm bốn
đoạn vải may nối lại với nhau và trên các đoạn đều đáp những miếng vải màu
trên đó là những đường kẻ song song. Xen giữa những ô vải ghép giống như
trang trí trên thân áo. Phụ nữ thắt lưng bằmg vải trên có trang trí hoa văn.
Mép và hai đầu thắt lưng có đính thêm tua màu và hạt cườm. Khi thắt để
thõng hai đầu thắt lưng ra phía trước (hình21,22,23) . Phối màu làm phong
9
Tiểu luận tốt nghiệp Phạm Thị Thanh Sơn - K55A -
SPMT
phú thêm sắc màu áo quần.…Hoa văn của người Lô lô Đen là những là
những hình tam giác xếp ngược chiều nhau, nối so le với nhau và được thể
hiện theo nguyên tắc đối xứng. Với một số lượng hoa văn dày đặc, màu sắc
phong phó: Xanh, đỏ,trắng, vàng… Nhưng không có cảm giác rối mắt, loè
loẹt bởi cách phối màu hợp lý sự sắp xếp hoa văn xen lẫn nhau hài hoà, toạ
cho bé trang phụ của người Lô Lô đặt được giá trị thẩm mỹ cao.
Cách thức các đường nét hoa văn cũng không phải chủ yếu theo bố cục
giải pháp như trang trí của người Thái, Mừơng… mà phần lớn là bố cục
mảnh, tạo nên không phải là đường nét hoa văn, mà là hình khối hoa văn. Chỉ
kỹ thuật tạo hoa văn bằng ghép màu và bố cục theo mảng, đã tạo hiệu quả
dày đặc, Sặc sỡ màu sắc trên trang phục.
2.2.2 Kĩ thuật tạo hoa văn hoạ tiết trang trí:
Trang phục của phụ nữ Lô Lô Hoa kết hợp các biện pháp kỹ thuật thêu,
vẽ và khâu ghép vải màu để tạo nên những trang trí đẹp cho nền của trang

đun chẩy, dùng que vót nhọn vẽ hình hoạ tiết lờn hỡnh vải nền, để khô và
đem nhúng chàm, phơi khô giặt sạch được hoa văn hoạ tiết màu trắng trên
nền chàm). Giống với mét số dân tộc khác ở phía Bắc song kĩ thuật còn đơn
giản, hoa văn dễ vẽ không có sự cầu kỳ. Kỹ thuật này chỉ được sử dụng để in
nền khăn mà không được sử dụng để in hình hoa văn ở những vị trớ khỏc
trờn trang phục
Kỹ thuật đính hạt óng ánh, hạt cườm, cục bông màu: Ngoài ba biện
pháp kỹ thuật nêu trên. Người Lô Lô còn sử dụng kỹ thuật đính hạt óng ánh,
hạt cườm, cục bông màu lên trang phục như khăn và trên day lưng. người ta
gắn nhiều chuỗi hạt óng ánh, hạt cườm, chùm bông nhiêu màu sắc làm cho
những chiếc khăn và dây lưng này có vẻ đẹp độc đáo, rực rỡ làm cho các mô
típ trở nên sống động, uyển chuyển, mang đầy tính biểu tượng.
Trang phục dân tộc Lụ Lô phong phú về chủng loại, kỹ thuật tạo dỏng
ỏo và độc đáo về phong cách mỹ thuật, khó lẫn lộn với bất cứ tộc người nào.
Trang phục dân tộc Lụ Lụ trang trí bằng nhiều đồ án hoa văn khác nhau, đắc
trưng của cả Lô Lô Đen và Lụ Lụ Hoa là họ dùng nhiều phương pháp dắp
ghép vải và ưa dựng các gam màu sặc sỡ. Nữ mặc áo cổ tròn xẻ ngực, quần
11
Tiểu luận tốt nghiệp Phạm Thị Thanh Sơn - K55A -
SPMT
chân què, ngoài quần còn quấn thờm vỏy lửng. Phụ nữ Lụ Lụ Đen mặc quần
chân què, áo cổ vuông chui đầu. Phụ nữ Lụ Lụ Đen để tóc dài quấn ngang
đầu. Bên cạnh đó họ quấn khăn thành nhiều lớp trên đầu hoặc đội. Khăn cũng
được trang trí hoa văn và các tua dài sặc sỡ. Người Lụ Lụ phổ biến loại áo
dài cổ vuông, tay dài, chui đầu, hoặc áo ngắn cổ vuông ống tay nối vào thân,
cú thể tháo ra. Cạnh đú cũn cú loại áo cánh ngắn, xẻ ngực, cổ cao, tròn cài
cúc. Nhúm Lụ Lụ Hoa có áo dài ống tay rộng, xẻ nách cao theo kiểu đuôi
tôm, cổ áo, gấu áo trước và sau được trang trí hoa văn trên nền sáng, hoặc
cũn cú loại tương tự màu chàm nhưng ít trang trí hoa văn. Váy là loại kín
(hình ống). Cạp váy chỉ dùng để dắt váy, dưới cạp được chiết ly, thõn vỏy

đoạn cuối của mỗi đầu với khổ rộng 25 đến 35 cm. Sự trang trí đó được thể
hiện bằng cách găn các tua sợi màu cú đớnh hạt cườm thêu hoạch ghộp cỏc
mảnh vải nhỏ bé hình tam giác với những màu sắc khác nhau chủ yếu là màu
đỏ, hồng, xanh, vàng, trắng cùng với màu nền của khăn. Song, việc thêu và
ghộp cỏc mảng màu đó được sáp xếp theo những hình hoa văn nhất định, đó
là những hình vuông, hình tam giác, hình bông hoa 4 cánh, hình mặt trời cách
điệu…Mặt khác ở giữa khăn còn được thờu cỏc hoa văn hoạ tiết hình hoa đào
màu trắng, chỗ mép hai đầu khăn nơi găn các tua màu cũng được trang trí
bằng chỉ màu. Chiếc khăn của người phụ nữ ở đây được trang trí rất cầu
kì.Với người phụ nữ Lụ Lụ của xóm chải thuộc xã Lũng Cú, huyện Đồng
Văn ngoài chiếc khăn dài như trên cũn cú một chiếc khăn mặt còn gọi là piu
pũ, có kích cỡ từ 65cm x 45 cm. Đó là chiếc khăn mặt bình thường, có thể
dùng khăn mặt của Trung Quốc, nhưng đã được người đồng bào trang trí ở
xung quanh cỏc mộp khăn bằng cách gắn các chùm tua len nhiều màu sắc
khác nhau, trong đó chủ yếu sử dụng những màu đỏ, hồng, vàng. Trong mỗi
một chùm tua còn thấy đớnh thờm các hạt cườm có nhiều màu sắc khác nhau.
Trước khi đội khăn dài trên, người ta phủ khăn mặt lên đầu có thể hở trán và
mắt sau đố mới phủ khăn dài ra phía ngoài. Khăn trong của phụ nữ Lô Lô
Hoa rất đa dạng, nó phụ thuộc vào ý thước của tưng người. Đồ án trang trí
hoa văn bố trí theo nguyên tắc tạo thành những mảng màu sắc bắt ngang
khăn. Kỹ thuật trang trí hoa văn chủ yếu bằng hình thức ghép vải, thêu, phẫn
13
Tiểu luận tốt nghiệp Phạm Thị Thanh Sơn - K55A -
SPMT
nút trước khi đem nhuộm màu. Hoa văn hình răng cưa, hoa văn ghép bằng
nhiều mảnh vải nhỏ hình tam giác có các đỉnh góc kề nhau, cứ ba tam giác
tạo thành môt khối hình (bá mỏ), các đường kẻ có màu xanh đỏ, hoa văn hình
hoa thị tám cánh (bá khế), hoa văn hình sóng nước, hình con cua, hoa cúc đối
xứng, hoa văn hình học. Sự đa dạng của hoa văn còn phụ thuộc vào kích cỡ
của hoa văn (hình12, 5,8).

Tinh ý ta sẽ nhận thấy hầy hết các đồ án dạng này dều được người thiết kế
dựng các mảnh vải có màu đỏ cam làm nền cho hoạ tiết. hoạ tiết bên trong
được sắp xếp trong bốn hình vuông nhỏ nội tiếp, trong đó tạo ra từng cặp đối
xứng ngược chiều nhau qua tâm hình vuông và hai đường chéo. Một cặp là
mụ tớp tam giác có màu giống nhau đặt ngược chiều, cặp còn lại là hình
vuông nhỏ phía trong khâu hoa văn hình chữ thập (nét dọc có hai nét) đặt
chéo nhau. Điểm đặc biệt hoạ tiết tam giác được sử dụng nhiều màu tươi sáng
thì hoa văn chữ thập (trong hình vuông) chỉ có các màu vàng hoặc trắng. Màu
sắc của đồ án trang trí của loại khăn này có độ đậm nhạt tinh tế phù hợp với
đường diềm xung quanh. Ngoài ra người phụ nữ Lụ Lụ cũn đớnh thờm cỏc
cục bông màu, các chuỗi hạt thuỷ tinh và hạt kim sa lóng lánh làm tăng vẻ
lộng lẫy cho khăn.
2.3.2 Hoa văn hoạ tiết trờn ỏo:
Tiếng Lụ Lụ là sang mì piảng. Xưa nay phụ nữ Lụ Lụ mạc áo ngắn
bằng vải thô được trang trí bằng rất nhiều loại hoa văn và nhiêu màu sặc sỡ.
Qua nghiên cứu cho thấy chiếc áo của người phụ nữ Lụ Lụ ở Hà Giang rất
lộng lẫy kích cỡ vưa tầm với ngươi sử dụng. Loại áo này có đặc điểm là khá
ngăn, nhưng tay áo lại hơi rộng và chùng một chút. Nếu là áo của phụ nữ Lụ
Lụ Đen thỡ cú dạng cổ vuông và chui đầu; Cũn ỏo của phụ nữ Lụ Lụ Hoa lại
thuộc loại cổ tròn, xẻ ngực và cài khui bằng đồng. Nền vải của áo thường có
màu đen hoặc màu chàm. Song hầu như toàn bộ chiếc áo đều được đáp vải
trang trí với các màu đỏ, hồng, vàng, xanh da trời và tím nhạt, trong dó màu
đỏ là chính. Riêng hai bên nỏch đỏp vải màu xanh, chủ yếu là màu xanh da
trời. Còn hai bên cánh tay được thờu cỏc hoa văn hoạ tiết hình chim, hình
sóng nước…. Kết hợp khõu ghộp nhiều vòng vải màu đỏ, xanh và đen. Các
15
Tiểu luận tốt nghiệp Phạm Thị Thanh Sơn - K55A -
SPMT
phần khác như phần áo phía trước, phía sau lưng, gấu áo cũng được thêu
được ghép vải màu trang trí những hoa văn như ở trên chiếc khăn dài trên. Cụ

Ống tay rộng được nhuộm chàm, đồ án trang trí được thiết kế thầnh
các đường quần vòng lấy ống tay áo từ cổ tay lên tới vai. Các dải băng này
dùng làm nền cho các mô típ trang trí. Chúng có màu nâu đỏ và đen. Thường
cứ cách một đến hai dải băng chơn là đến một dải băng có hoạ tiết. Hoạ tiết là
các tam giac vuông cân nhỏ được khâu trên nền đen, nửa nâu, chia cắt qua
đường chéo. Các mô típ đối đỉnh nhau như hình những cánh bướm rập rờn đủ
màu: Trắng, xanh, vàng, lục… Trên nền sẩm (đen, đỏ). Có lẽ, người thiết kế
muốn biểu hiện sự vận của đôi cách tay. Ý nghĩ và công việc vận động không
ngừng nghỉ để làm ra của cải vật chất. (hình 6,7)
Cách trang trí hoa văn cũng có yếu tố mang tính địa phương. Cụ thể đó
với áo của phụ nữ Lụ Lụ ở Lũng Cú huyện Đồng Văn thì không thấy trang trí
phần phe ngực và phân và phần trên của lưng, tức là chỉ thấy phần áo che
bụng và nửa dưới của phần thắt lưng ỏo. Cũn ỏo của phụ nữ Lụ Lụ ở Mèo
vặc thì chỉ có phần hai vai là không được trang trí, tức là màu của nền áo…
Với những đặc điểm trên, việc hoàn thành một chiếc áo của người phụ nữ Lụ
Lụ nhất là người phụ nữ Lụ Lụ ở Hà Giang không thể một sớm một chiều mà
phải có thời gian và trải qua nhiều khâu chuẩn bị rất công phu như dệt vải,
nhuộm chàm, thêu trang trí các hoa văn theo quy định của tập quán, cắt khõu
cỏc miếng vải màu để ghép thành hoa văn thay cho việc thêu hoặc đáp vào
những chỗ đã được truyền lại. Sau cùng mới được ghép lai cỏc miờng vải đã
được thêu thùa hình hoa văn hay ghép vải màu thành chiếc áo.
2.3.3 Hoa văn hoạ tiết trên túi đựng:
Túi đựng (đồnh mềm) với nhiều hình tượng mang đậm phong cách văn
hoá Lô Lô vùng cao biên giới. Con gái Lô Lô rất giỏi thêu thùa may vá.
Những em gái từ 10 tuổi trở nên đã theo mẹ cùng chị thêu ao, gối, chăn,
đêm… đến lúc về nhà chồng. Đó là một trong những yêu cầu quan trọng để
các ông bố, bà mẹ chọn dâu và những chàng trai Lô Lô kén vợ. Để tạo ra một
bộ trang phục cổ truyền người Lô Lô tự trồng đay dệt vải, thêu thùa, tất cả
đều từ đôi tay khéo léo của người phụ nữ. Để làm ra một bộ trang phục
17

18
Tiểu luận tốt nghiệp Phạm Thị Thanh Sơn - K55A -
SPMT
trí khá tương xứng với nhau, không có tuớ ống rất rộng khoảng từ 35 đến 40
cm, thậm chí còn rộng hơn, cạp cụng rộng cao từ 6 đến 10 cm. (Hình13,22)
Khi mặc quần được giữ chặt bằng việc buộc thắt lưng. Các hoa văn
hoạ tiết trang trí ở trên quần cũng giống hoa văn trang trí trờn ỏo, đó là những
hình tam giác con làm các mảnh vải màu đỏ, hồng, vàng, trắng và tím nhạt.
Trên cơ sở các hình tam giác con đó lại được sắp xếp thành hình vuông hoặc
hình tam giác khác to hơn trước, nhưng hình tam giác này được thêu thua rất
công phu bằng chỉ màu.
Hoa văn trên quần: Khỏc cỏc dân tộc ở phía Bắc phụ nữ thường mặc
váy, phụ nữ Lụ Lụ lại mặc. Quần của họ thường có ống ngắn, lửng và rộng.
Đũng quần có can thêm một miếng vải hình quả trám cho dễ vận động.
Quần thường được nhuộm chàm hoặc màu đen. Hoạ tiết được sắp xếp trong
một dồ án hình chữ U lộn ngược (∩), một nửa ở mặt ống trước, đối xứng với
một nửa mặt sau. Dạng đồ án này không thấy ở các dân tộc khác. Toàn bộ
đồ án được thêu viền hai đến ba lượt bằng chỉ vàng hoặc chỉ đỏ. Các hoạ tiết
là dạng được sử dụng trang trí đầu khăn dùng cho lễ hội nhưng không có
đường diềm trang trí bao quanh. Đồ án với gam màu nóng lạnh được đặt
trên nền chàm làm cho hoạ tiết trở nên chắc chắn hơn.Ở dân tộc Lô Lô Đen
thì họ mặc mọt chiếc vay bên trong có đi ống quấn chân còn bên ngoài
choàng một y\tấm choàng quanh hông rất rực rỡ (hình 8, 12,22,18).
Có thể nói, đặc điểm chủ yếu tạo nên trang phục Lô Lô chính là cách
trang trí hoa văn. Loại hoa văn hình học như ô vuông, vòng tròn, các đường
thẳng song song trang trí ở rìa mép; hình tam giác, hình trâm, hình ngôi
sao… Các hoa văn khác như hình người hoá trang, hình nhà sàn, mặt trời,
hình chim, bò, dê…. Mỗi loại hoa văn trên trang phục Lô Lô đều gắn với
những tích chuyện ly kỳ, Ên tượng, thậm chí hài hước. Dù là hoa văn nào thì
chúng cũng gắn với các sự kiện đã sảy ra trong quá khứ. Như hoa văn tam

tượng trưng cho bốn phương và trung tâm viền quanh khăn đội đầu, các
mảng trang trí trung tâm chia thanh nhiều ô vuông có chắp vải các hính tam
giác kèm nhau đôi một, một bên sáng-một bên tối, một bên đâm- một bên
nhạt màu, một bên rực rỡ- một bên trầm u… Thể hiện cho chuyển biến tuần
20
Tiểu luận tốt nghiệp Phạm Thị Thanh Sơn - K55A -
SPMT
hoàn của không gian, thời gian, của vũ trụ kỳ bí là một kiểu bố cục khăn đội
đầu của họ. Cả hai kiểu bố cục sử dụng các hoạ tiết khác nhau nhằm biểu
trưng ch cõi trời, cõi đất, sữ thể hiện nội dung này trong trang trí Lô Lô là
hoàn toàn khác biệt.
Trong trang trí Lô Lô, nhất là trên trang trí Lô Lô Đen ta thấy xuất hiện
hình trang trí chim Ngó Bá. Phải chăng chim Ngó Bá chỉ liên quan đến nhóm
Lô Lô Đen, như hiện tượng dân tộc học về tín ngưỡng vật tổ, còn tồn tại
trong văn hoá của người dân tộc, trong đó có dân tộc Lô Lô. Trên cả hai tấm
khăn người ta còn thấy trên đường diÒm nhá trang trí hình con cừu, đó là
một số 12 con vật tượng trưng để tính lịch, ngày, tháng, năm trong cách tính
thời gian của dân tộc có ngôn ngữ Tạng- Miến. Trang trí Lô Lô thực sự mang
bản sắc dân tộc cách nhìn quan điểm thể hiện nghệ thuật độc đáo riêng (hình
8,9).
2.5 Một số ứng dụng vào viờc giảng dậy phõn mụn trang trí ở bậc tiểu
học và trung học cơ sở:
Phân môn trang trí được áp dông vào giảng dạy ở hai cấp tiểu học và
trung học cơ sở, ở tiểu học các bài tập thường ở mức độ đơn giản, chủ yếu
giúp các em làm quen với những khái niệm về trang trí như: Màu sắc, đường
nét. Kiến thức được nâng dần từ lớp thấp đến lớp cao. ở các lớp 1, 2,3 thường
có các dạng bài tâp dạng: Tập tô màu, tập vẽ các nét, tập trang trí các hình
đơn giản. Từ líp 4, líp 5 lên đến cấp THCS bắt đầu có những bài tập đòi hỏi
sự suy nghĩ, sáng tạo của học sinh như: Xây dựng bố cục, hoạ tiết, cách sử lý
đậm nhạt, màu sắc cho đúng và đẹp.

hợp với sự tưởng tượng, trí sáng tạo vào những bài tập trang trí sau này.

22
Tiểu luận tốt nghiệp Phạm Thị Thanh Sơn - K55A -
SPMT
C. KẾT LUẬN
Các dân tộc khác ở Hà Giang cũng sở hữu các kỹ thuật tạo hoa văn
trên trang phục giống như người Lô Lô đó là kỹ thuật dệt, cắt, khâu, thêu,
in….song có thể nói họ sử dụng kỹ thuật này thành thạo hơn người Lô Lô,
Họ thường sử dụng các phương pháp đạt hiệu quả cao về thời gian và độ
chính xác như dệt, thêu mà Ýt dùng các khâu toạ hoạ tiết như người Lô Lô vì
vậy hoạ tiết trên trang phục của họ phong phó và đa dạng hơn rất nhiều. Ta
có thể bắt gặp nhiều dạng đồ án, mô típ khác nhau.Đồng thời các dạng mô típ
này được cài đặt với mô típ, hoạ tiết kia, do vậy, ta thấy ở đây có sự giao thoa
giữa các nền văn hoá của các dân tộc. Đây là ưu điểm xong cũng chính là
nhược điểm khi các đồ án trang trí đó đặt cạnh nhau thì chúng ta khó phân
biệt được đặc điểm hoa văn của từng dân tộc. Điều này một lần nữa chứng
minh sự độc của hoa văn, hoạ tiết trên trang phục của người Lô Lô.
Hoa văn, hoạ tiết trên trang phục người Lô Lô còn nhiều điều thú vị
mà chúng ta có thể nghiên cứu. Nhưng do hạn chế về thời gian và tài liệu
tham khảo cho nên tôi chưa có điều kiện để nghiên cứu sau hơn về vể đẹp
của hoa văn, hoạ tiết trên trang phục người phụ nữ Lô Lô ở Hà Giang. Vì thế
tôi rất mong sau này điều kiện nhiều hơn để có thể nghiên cứu sâu về trang
phục nữ Lô Lô ở Hà Giang nói riêng và trang phục các dân tộc thiểu số nói
chung.
Rất mong được sự góp ý của các thầy cô và các bạn. Tôi xin chân
thành cảm ơn.
23
Tiểu luận tốt nghiệp Phạm Thị Thanh Sơn - K55A -
SPMT