Trường THCS Tây Phú Sáng kiến- kinh nghiệm năm học 2008
KINH NGHIỆM
VẬN DỤNG GIẢI BÀI TẬP ĐỂ CỦNG CỐ & VÀ NÂNG CAO
KIẾN THỨC TRONG VIỆC HỌC TẬP CHƯƠNG II:
NHIỄM SẮC THỂ ( LỚP 9 )
A. MỞ ĐẦU:
1. Lí do: Thực tế cho thấy, từ khi vận dụng phương pháp mới theo chương trình
thay sách, phần trình bày trong SGK hiện hành thì việc giải bài tập nhìn chung
vẫn chưa được xem trọng. Chẳng hạn, ở chương II : (NST); việc xác đònh về:
+ Số lượng NST, Tâm động, Crômatic qua các kì Nguyên phân, Giảm phân.
+ Quá trình phát sinh giao tử và thụ tinh.
Trong thực tế cho thấy, kết quả là HS chỉ biết tiếp thu lí thuyết, giải những bài
tập cơ bản trong SGK, thiếu hẳn phần luyện tập nâng cao.
Trên cơ sở đó, bản thân tôi là GV giảng dạy môn Sinh Học lớp chín, cũng muốn
góp một chút ít kinh nghiệm nhằm giúp HS học tốt chương này (NST). Hoặc chí ít
cũng giúp HS đạt tối thiểu mức trung bình trở lên, cố gắng hạn chế lượng HS yếu
kém. Hoặc cũng có thể góp phần làm nền tảng vững vàng, tạo đà cho HS học tốt
ở chương trình Sinh Học ở cấp Phổ thông trung học. Với phương châm: “ Thầy là
người hướng dẫn, HS chủ động tiếp thu kiếân thức ở trên lớp và qua quá trình rèn
luyện ở lớp và ở nhà”.
2. Nhiệm vụ:
- Thông qua việc vận dụng kiến thức đã học để giải một số bài tập, giúp thầy
và trò cùng cố nâng cao được kiến thức đã học trong chương:
+ Nguyên phân.
+ Giảm phân.
+ Quá trình phát sinh giao tử và thụ tinh.
3. Phương pháp - Cơ sở – Thời gian:
a. Phương pháp: Giải bài tập ứng dụng và giao một số bài tập về nhà cho
HS tự rèn luyện.
b. Cơ sở:
- Thầy tóm tắt lí thuyết đã học (trọng tâm)

 Nguyên phân là một quá trình:
a- Giúp gia tăng số lượng tế bào làm cơ thể đa bào lớn lên. 
b- Bổ sung cho những tế bào già và chết, tế bào bò tổn thương của cơ thể. 
c- Duy trì bộ NST lưỡng bội qua các thế hệ tế bào. 
d- Cả a, b, c đều đúng.
 Đặc điểm nào chỉ có trong quá trình giảm phân:
a- Một lần nhân đôi NST và một lần tạo thoi vô sắc. 
b- Một lần nhân đôi NST và hai lần tạo thoi vô sắc. 
c- Tách tâm động NST ở kì giữa. 
d- Tách cặp NST đồng dạng ở kì giữa. 
e- Phân chia NST tạo bộ đơn bội. 
 Đặc điểm có trong quá trình hình thành giao tử cái là gì?
a- Một lần nhân đôi NST và hai lần phân chia. 
GV soạn: Nguyễn Văn An Trang 2
Trường THCS Tây Phú Sáng kiến- kinh nghiệm năm học 2008
b- Giao tử mang bộ NST đơn bội n. 
c- Tạo một giao tử lớn và 3 thể đònh hướng. 
d- Tạo 4 giao tử có kích thước bằng nhau. 
 Thụ tinh đảm bảo điều gì?
a- Sự trao đổi đoạn tương đồng trên NST. 
b- Phục hồi lại bộ NST của loài. 
c- Di truyền ổn đònh bộ NST của loài qua các thế hệ. 
d- Tạo nên các tổ hợp tính trạng mới, tăng tính đa dạng cho sinh vật.  .Dạng tìm kết qủa qua ghép câu cho sẵn:
Sắp xếp những diễn biến cơ bản của NST trong nguyên phân tương ứng với mỗi
kì:
Các kì Ghi kết quả Những diễn biến cơ bản của NST
Kì đầu

.Dạng bài tập so sánh:
So sánh quá trình nguyên phân với giảm phân theo bảng sau:
Nguyên phân Giảm phân
Giống nhau
Khác nhau
.Dạng bài tập suy luận & tính toán bằng phép tính:
 Xác đònh số lượng NST, tâm động, crômatit qua các kì nguyên phân.
Phương pháp:
- Bước 1: Xác đònh bộ NST 2n.
- Bước 2: Xác đònh số lượng NST, Crômatit.
Ví dụ1: Bộ NST 2n ở ruồi giấm 2n = 8. Hỏi ở kì sau của nguyên phân thì số lượng
NST trong tế bào là bao nhiêu?
Giải: Kì sau: mỗi NST kép tách rời ở tâm động  2 NST đơn đi về 2 cực tế bào.
Do đó: Số NST đơn: 2(2n) = 2x8 = 16
Số tâm động: 2(2n) = 2x8 = 16
Ví dụ 2: Ở lúa nứớc có bộ NST 2n =24. Hỏi ở kì giữa của nguyên phân có số
lượng NST đơn, crômatit, tâm động là bao nhiêu?
Giải: Kì giữa: các NST kép xếp thành 1 hàng trên mặt phẳng đạo của thoi phân
bào. Do đó:
+ NST đơn = 0
+ Crômatit: 2(2n) = 4n = 24 x 2 = 48
+ Tâm động: 2n = 24
Ví dụ 3: Khi người ta quan sát một tế bào sinh dưỡng của một vòt nhà ở kì giữa
nguyên phân, đếm được 160 crômatit.
a- Tế bào nguyên phân 4 đợt liên tiếp. Tính số tế bào con.
b- Một trường nội bào phải cung cấp bao nhiêu NST trong quá trình
phân bào trên?
GV soạn: Nguyễn Văn An Trang 4
Bộ NST đơn NST kép Số crômatit Số tâm động
Kì đầu

2n(2
k
–1) = 80 x 2
4
–1 = 1200 NST
2- Dạng bài tập: Xác đònh số lượng NST, tâm động, crômatit qua các kì giảm
phân.
- Bước 1: Xác đònh bộ NST 2n
- Bước 2: Xác đònh số lượng NST, Crômatit.
Cung cấp cho HS bảng tóm tắt:
Số NST đơn NST kép Số Crômatit Số tâm động
Kì đầu1
Kì giữa 1
Kì sau 1
Kì cuối 1
0
0
0
0
2n
2n
n
n
2(2n) = 4
2(2n) = 4
2n
2n
2n
2n
n(1 cực)

phân bào.
 Số NST kép = 24 ( 48 crômatic)
c) Tế bào mang các NST kép bộ NST kép (n)
GV soạn: Nguyễn Văn An Trang 5
Trường THCS Tây Phú Sáng kiến- kinh nghiệm năm học 2008
 Số NST kép = 12
d) Tế bào mang các NST đơnbộ NST đơn bội (n)
 Số NST đơn = 12

Ví dụ 2: Ruồi dấm có bộ NST 2n=8. Hỏi số lượng NST đơn ,NST kép, crômatíc, tâm
động trong tế bào là bao nhiêu ở các kì sau 1, kì giữa 2 của giảm phân?
Giải:
- Kì sau 1: các cặp NST tương đồng phân li độc lập về hai cực tế bào
 số NST đơn = 0, số NST kép = 4, crôma tic =8, tâm động = 4
- Kì giữa 2: các cặp NST kép xếp thành 1 hàng trên mặt phẳng xích đạo của thoi
phân bào.
 Số NST đơn = 0, số NST kép = 4, Crôma tic =8, Tâm động = 4.
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
3 -Dạng bài tập : Tính số lượng tế bào sinh tinh, tế bào sinh trứng, số tinh
trùng , số trứng, số thể đònh hướng.
Phương pháp:
Bước 1: Tính số lượng
- Tế bào mầm
nguyên phân
tế bào sinh tinh hoặc tế bào sinh trứng.
- Tế bào sinh tinh có bộ NST (2n); tế bào sinh trứng có bộ NST (2n)
- Tế bào sinh tinh  4 tinh trùng; tế bào sinh trứng  1 trứng + 3 thể đònh
hướng
- Một tinh trùng thụ tinh với một trứng  1 hợp tử.
Bước 2: Suy ra kết quả:


Kết quả của quá trình thực hiện ở
TRƯỚC KHI THỂ NGHIỆM
Khối Giỏi Khá T.bình Yếu Kém T.Bình trở lên
9 (234) 62
26,5%
34
14,5%
80
34,2%
22
9,4%
36
15,4%
176
75,2%
SAU KHI THỂ NGHIỆM
9 (170) 25
14,7%
46
27.1%
72
42.4%
15
8.8%
12
7.1%
143
84.1%
C. KẾT LUẬN: