Đề tài:
I . ĐẶC VẤN ĐỀ
Môn Tự nhiên xã hội là môn học mang tính khoa học và nhân văn cao.
Đây là môn học mang tính tổng thể . Trước kia, khi quan niệm về đổi mới
Phương pháp dạy học ( PPDH ) chưa được quan tâm đúng mức, việc truyền
thụ kiến thức cho học sinh còn mang tính áp đặt. Học sinh tiếp cận tri thức
mới một cách thụ động : học thuộc những gì mà sách giáo khoa đã có , hiểu
biết những gì mà giáo viên truyền dạy . việc tìm tòi học hỏi của các em bị
hạn chế , tầm nhìn bị giới hạn. Phương pháp dạy học chủ yếu là thuyết trình
– giảng giải : Thầy đọc – trò ghi , thầy hỏi – trò trả lời . Lối học thụ đồng
này không tạo hứng thú cho học sinh, vô tình đã làm cho tiết học về tự
nhiên – xã hội mà chẳng tự nhiên chút nào. Sau tiết học, các em thuộc bài
như một cái máy đã được lập trình sẵn. Vì vậy mỗi tiết học về tự nhiên xã
hội vẫn mang hình thức nặng nề , ít hấp dẫn các em và hiệu quả tiết học
không cao.
Với những băn khoăn đó, trong quá trình giảng dạy về Tự nhiên Xã hội ,
tôi đã cố gắng vận dụng các phương pháp dạy học mang tính tích cực mà
trong đó PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRA được tôi quan tâm đặc biệt vì nó đã
đem đến một số hiệu quả cao khi dạy TNXH, qua đó, tôi đã tổng kết được
một số kinh nghiệm cho việc giảng dạy TNXH của khối lớp mình phụ trách.
II. NHỮNG BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
Đổi mới phương pháp dạy học là một vấn đề được xã hội và ngành giáo
dục quan tâm nhất hiện nay : một trong những phương pháp dạy học tích
cực đó phải kể đến phương pháp điều tra. Vậy để vận dụng tốt phương pháp
này trong giảng dạy Tự nhiên xã hội, chúng ta cần lưu ý một số yêu cầu về
quy trình và biện pháp thực hiện:
Yêu cầu 1:
Nội dung kiến thức học tập cần phải cụ thể , phù hợp với khả năng
chung của các đối tượng học sinh.
* Ví dụ: Dạy các bài khoa học về môi trường , về dân số và sự ô nhiễm
môi trường . Giáo viên có thể vận dụng phương pháp điều tra để giúp học

Số lượng thành viên trong nhóm cũng không quá đông, không quá ít ,
nhóm có từ 4 đến 6 bạn là lý tưởng nhất.
Yêu cầu 5:
Thư ký nhóm là bạn được các bạn trong nhóm đề cử thay mặt nhóm
tổng hợp , ghi chép một cách đầy đủ , rõ ràng các dữ liệu mà nhóm đã điều
tra được.
Tuy nhiên , thư ký và nhóm trưởng cần được luân phiên , tạo điều kiện
cho tất cả các em được tham gia công việc của nhóm một cách bình đẳng.
Ngoài ra, lời động viên , khuyến khích của giáo viên với học sinh cũng
là một biện pháp thúc đẩy các em hăng hái, hứng thú trong hoạt động học
tập của mình.
III. MẶT TÍCH CỰC VÀ HẠN CHẾ :
Khi vận dụng phương pháp điều tra.
1. Mặt tích cực
- Kích thích tư duy độc lập và tính sáng tạo của học sinh.
- Học sinh học tập chủ động, hứng thú và say mê vì kiến thức mà các
em lĩnh hội được do bản thân các em hình thành.
- Tiết học nhẹ nhàng , tự nhiên và vui tươi.
- Tạo tinh thần đoàn kết, hỗ trợ , hoạt động học tập mang tính công đồng
cao.
2. Hạn chế
- Thời gian học tập ở nhà của các em không hoàn toàn đồng nhất, còn bị
động do phụ huynh chưa có nếp quen cho con em học tập ngoài trời, học
theo nhóm ở nhà, đi điều tra…
- Kỹ năng hình thành biên bản điều tra đối với các em học sinh cấp 1 còn
hạn chế , chưa biết cô đọng những ý chính nên biên bản thường rườm rà.
IV. PHẠM VI ÁP DỤNG:
Phương pháp điều tra có thể được áp dụng đồng bộ cho các lớp 3,4,5
trong quá trình học tư nhiên xã hội.
V. BÀI HỌC KINH NGHIỆM