Trang
1
Sở giáo dục & đào tạo thanh hóa
Trờng THpt bá th ớc 3
Sáng kiến kinh nghiệm
Tên đề tài
HNG DN HC SINH LP 12 SON BI MễN VN
TRNG THPT B THC 3

Ngời thực hiện : Lê thị cúc
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trờng THPT Bá Thớc 3
SKKN thuộc lĩnh vực: Ngữ Văn
Năm học 2011 - 2012
HƯỚNG DẪN HỌC SINH LỚP 12 SOẠN BÀI MÔN VĂN Ở
TRƯỜNG THPT BÁ THƯỚC 3
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Môn văn là một trong những môn học chính trong trường
THPT. §ặc biệt với khối lớp 12, môn học này có ảnh huơởng
nhiều đến việc học sinh đậu hoặc trượt trong thi tốt nghiệp hoặc
đại học.
Với mục đích nâng cao chất lượng học của học sinh ë bộ môn
này, có nhiều bài viết , nhiều kinh nghiệm đã được phổ biến giúp
cho giáo viên và học sinh trong quá trình dạy và học. Riêng tôi, từ
kinh nghiệm giảng dạy bộ môn, từ thực tế học văn của học sinh
trường miền núi, tôi nhận thấy khâu soạn, chuẩn bị bài là vấn đề
then chốt quyết định hiệu quả tiếp thu bài mới của học sinh.
Muốn cho việc dạy và học văn đạt kết quả , phải chú ý ngay từ
việc soạn bài của người học.Đó là lí do khiến tôi chọn đề tài này.
II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Tìm hiểu thực trạng của vấn đề

sắc hơn.Muốn đạt đợc không khí ấy, học sinh phải đọc và chuẩn
bị bài trớc ở nhà.
Trang
3
T kinh nghim v cht lng cao ca lp vn cỏc trng
chuyờn cho thy rừ hiu qu ca vic c v son bi trc khi
tip thu bi mi. Hc sinh tip thu mt cỏch ch ng . Hn th
hc sinh tham gia bn lun i thoi vi ngi dy v những vn
t ra trong tỏc phm khin cho gi hc sụi ni, to hng thu
cho c ngi dy v ngi hc. T ú khong cỏch gia giỏo viờn
v hc sinh, gia hc sinh v tỏc phm c rỳt ngn li, thụng
ip m nh vn mun truyền ti n vi hc sinh mt cỏch d
dng hn.
Tôi đã có dịp dự giờ văn ở trờng Đào Duy Từ và trờng
chuyên Lam Sơn thấy : Học sinh làm việc thật sự trong tiết học,
các em nghe giảng và sôi nổi xây dựng bài. Khi trao đổi rút kinh
nghiệm đợc biết học sinh của họ có đầy đủ các loại tài kiệu tham
khảo cho môn học, và cái chính là yêu cầu cao về sự chuẩn bị cho
bài mới
Nu nh khụng son bi, khụng cú s chun b bi cho bi
mi thỡ vic tip thu bi hon ton th ng, hc sinh mi nghe
tip xỳc ln u vi ni dung bi hc khi n lp, ch trong
khong thi gian ngn(40 45 phỳt) khụng hc sinh cú th
tip thu nhng kin thc ca bi hc.
Mt khỏc, trong chng trỡnh b mụn vn, cú nhng tit ging
vn vi nhng tỏc phm di, nu hc sinh khụng c v son
nh n lp phi c tỏc phm thỡ mt ht c thi gian ging
v phõn tớch tỏc phm. iu ỏng bun l tỡnh trng ny ang tn
ti cỏc trng min nỳi trong ú cú hc sinh trng THPT Bỏ
Trang

bắt đầu từ việc tìm hiểu tác giả, hoàn cảnh sáng tác tác phẩm rồi
mới đến giá trị nội dung, nghệ thuật của tác phẩm. Vì vậy học
sinh phải có thao tác “soạn bài” tức là phải nắm được một số
thông tin về tác giả, tác phẩm (với các bài giảng văn) phải chuẩn
bị bài tập, trả lời câu hỏi (với các tiết làm văn và tiếng việt) hoặc
ít nhất phải có ấn tượng nhất định về bài học của tiết hôm sau thì
việc tiếp thu, lĩnh hội tác phẩm mới mang tính tích cực, không
còn mới mẻ, bỡ ngỡ, không còn là “ vỡ vạc“ lần đầu. Như vậy lời
giảng của giáo viên mới có thể “thấm” vào các em dÔ hơn, các em
học sinh cũng sÏ phát hiện được các khía cạnh của tác phẩm, các
vấn đề cần khai thác để xây dựng bài ,tiết giảng sẽ đạt hiệu quả
cao hơn
b. Những biện pháp để thúc đẩy việc đọc và soạn bài ở nhà.
b1 Học sinh phải có đầy đủ sách vở: vở ghi, vở soan, sách
giáo khoa, sách “để học tốt” môn văn.
Đây là yêu cầu tối thiểu, cần phải có. Yêu cầu tương đối đơn
giản nhưng thực tế học sinh trường Bá Thước 3 vẫn không có đủ
loại sách vở trên nếu nhà trường không có sách cho mượn, không
có vở để cấp.
Vào đầu năn học, giáo viên bộ môn phải quán triệt học sinh
chuẩn bị các loại sách vở này. Giáo viên phải kiểm tra thường
xuyên, nhất là sách giáo khoa. Sách cho mượn nhưng các em
Trang
6
củng không mượn đủ, họăc là để mất, làm rách không có sách để
soạn bài.
b2. Giáo viên tuyên truyền, phân tích cho học sinh thấy râ
lợi ích, sự cần thiết của việc soạn bài trước khi đến lớp. Cho học
sinh hiểu được đây là yêu cầu bắt buộc đối với người học văn.
Trong quá trình giảng dạy, giáo viên phải hướng dẫn học

ng, hỡnh nh, chi tit "
Quỏ trỡnh c chớnh l quỏ trỡnh tng bc thõm nhp tip
nhn tỏc phm.
Tỏc gi li vit "Trong khi c, nhng tớn hiu ngụn ng,
nhng hỡnh nh cuc sng trong tỏc phm hin lờn tun t, sỏng
t dn"
Vi hc sinh THPT, nht l hc sinh lp 12 phi tip cn
vi chng trỡnh nng hn, nhng tỏc phm vn hc di hn nờn
vi nhng bi ging vn, c trc tỏc phm l yờu cu bt buc.
Hc sinh phi nm c túm tt ct truyn (vi tỏc phm t s)
mch trữ tỡnh (vi tỏc phm th) mch lp lun (vi tỏc phm vn
ngh lun) lm nhng bi tp (vi cỏc tit luyn tp thc hnh)
Ví dụ cụ thể về một số bài dạy :
Dạy bài Tây Tiến học sinh phải hiểu đợc hồn thơ Quang
Dũng và hoàn cảnh đất nớc ta những ngày đầu chống Pháp, biết đ-
Trang
8
ợc địa hình miền núi Tây Bắc hùng vĩ, hiểm trở dữ dội và đặc
điểm đoàn quân Tây Tiến
Với tuỳ bút Ngời lái đò sông Đà học sinh phai hiểu dợc
phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân: Tài hoa, uyên bác và lối
chơi ngông bằng văn chơng, phi ọc trớc tác phẩm nhiều lần thì
khi giáo viên phân tích học sinh mới có thể cảm nhận đợc nghệ
thuật miêu tả dòng sông và chân dung ngời lái đò của Nguyễn
Tuân
Cú nhng tỏc phm vn hc cú s trang di, s khụng
thi gian c lp, nu hc sinh khụng nm c tỏc phm
trc thỡ giỏo viờn cú c gng ging n õu tit ging cng kộm
hiu qu. Ví dụ khi dạy bài Số phận con ngời của Solokhop, học
sinh phải đọc trớc và tóm tắt đợc tác phẩm. Vào giờ học, giáo viên

Qua trải nghiêm tôi thấy biện pháp này rất hiệu quả, chỉ cần một
câu biểu dương các em trước lớp, một con điểm tốt động viên
đúng lúc sẽ là động lực cho các em thực hiện những yêu cầu soạn
bài mà giáo viên đề ra
b4. Giáo viên bộ môn cần phối hợp chặt chẽ với giáo viên
chủ nhiệm để nắm sát hơn tình hình của lớp, cùng với giáo viên
chủ nhiệm bàn về biện pháp xử lí đối với những học sinh vi phạm
trong việc soạn bài. Sự phối kết hợp này là rất cần thiết. Sau mỗi
buổi dạy những biểu hiện đáng khen, những biểu hiện vi phạm
Trang
10
của học sinh, người dạy cần trao đổi kịp thời với giáo viên chủ
nhiệm để có hướng giải quyết tốt nhất. Bởi vì GVCN thường là
người có uy tín nhất đối với lớp. Trong thực tế giảng dạy tôi thấy
có một số học sinh không soạn bài , khi bị kiểm tra đột xuất
thường tỏ ra rất sợ nếu giáo viên chủ nhiệm biết lỗi của các em
b5. Giáo viên dạy cần có thái độ thân thiện với học sinh.
Đặc thù của học sinh miền núi vùng sâu xa, có những em tư duy
còn chậm, lại dể tự ái, dể bị tổn thương. Nếu giáo viên trong quá
trình giảng dạy gặp phải tình huống khó chịu; học sinh không
soạn bài, học sinh không chịu phát biểu hoặc không thuộc bài.
Giáo viên cần bình tĩnh, tìm hiểu nguyên nhân, vừa nghiêm khắc
nhưng củng vừa phải nhẹ nhàng, tình cảm động viên để học sinh
có thể hiểu và thông cảm hơn. Bản thân tôi dạy ở thị trấn nhiều
năm, khi mới chuyển vào trường vùng sâu, xa này, dù đã chuẩn bị
tâm lý tôi vẫn còn bị lúng túng trước đối tượng học sinh: 100%
học sinh là con em dân tộc. Các em cần sự nhẹ nhàng, tâm lý.
Trong giảng dạy giáo viên cố gắng đơn giản và cụ thể hoá kiến
thức, chọn cách truyền đạt dễ hiểu nhất. Trong cuộc sống sinh
hoạt cần tế nhị và tôn trọng các em. Tôi nghĩ chất lượng của giờ

12a5 38 0 0 2 5 22 61 14 34
5. Chất lượng học sinh các lớp dạy sau hướng dẫn học sinh
soạn bài
Trang
12
Lớp Sĩ số Giỏi Khá Trung
bình
Yếu
SL % SL % SL % SL %
12a1 43 3 8 32 66 10 26 0 0
12a2 43 2 5 18 43 25 52 0 0
12a4 40 0 0 14 35 24 60 2 5
12a5 38 0 0 15 40 21 55 2 5
5. Lựa chọn thiết kế (Áp dụng cụ thể ở từng lớp dạy)
Thiết kế 1: Chọn lớp 12A5 ( gồm 38 học sinh )
những ngày đầu được phân công dạy văn ở lớp này, tôi đã tìm
hiểu và phân loại đựơc: có khoảng 20 em có ý thức soạn bài. Qua
một số tiết, thấy rõ các em này hay phát biểu xây dựng bài, chất
lượng bài kiểm tra cũng cao hơn số em còn lại ( không có điểm
dưới 5 )
Số còn lại của lớp là ( 18 em ) thường xuyên không soạn
bài hoặc soạn qua loa, mượn vở của bạn để chép mấy dòng đối
phó. Số học sinh này hầu như nghe giảng thụ động, bài nắm
không chắc, kiểm tra miệng thường là điểm xấu vì không thuộc
bài, khi bị chỉ định trả lời thường lúng túng, nhầm tên tác giả,
nhầm thể loại tác phẩm…
Quá trình giảng dạy một năm ở lớp này, tôi đã kiên trì động
viên, phân tích hướng dẫn cho các em cách soạn bài, làm sao để
số em này tự tin, việc soạn bài không quá nặng nề và có ích thật
sự. Kết quả là chỉ hai tháng sau các em dần dần tiến bộ hơn hẳn

son bi thỡ khụng hc gi vn! lp ny son bi, hc bi tng
i u, v cng l lp cú tinh thn xõy dng bi rt sụi ni.
Thng thỡ c hc tit trc, tụi dn son bi tit sau. Cú mt
hụm dy thay mụn vn vo tit ca mụn GDCD do cụ giỏo m,
ú l bi cỏc em cha c dn son, tit hc hụm ú hiu qu
kộm hn, do n lp mi tip xỳc vi bi mi, hc sinh cú phn
lỳng tỳng, giỏo viờn dy phi dnh thi gian i tun t cỏc phn,
tin ging chm li, trng tõm ca bi khụng c i sõu nh
mong mun. ú l ln kim chng hc sinh thy nú li ớch tm
quan trng ca vic son bi v hu qu ca vic khụng son bi.
Thiết kế 4: Chọn lớp 12A4
Là một trong những lớp học yếu của khối 12. ở lớp này
trong các giờ văn chỉ có 3 4 em có ý thức chuẩn bị bài nh em
Hà Thị Phợng A, em Lê Thu Hằng, em Lơng Thị Mai . . .Còn lại
số đông học sinh, các em đều ngoan nhng học rất trầm, nghe
giảng rất nghiêm túc và chú ý nhng khi nghe giáo viên nêu câu
hỏi thì hầu nh đều cúi mặt không dám trả lời. Hoặc không biết
hoặc sợ sai. Có hiện tợng đó chỉ vì các em thiếu tự tin, vì ở nhà
mới chỉ lo học bài cũ mà cha chú ý đến việc chuẩn bị cho bài hôm
sau. Ngay sau đó, trong từng tiết học, tôi đã dành một phần thời
gian để phân tích cho các em tác dụng của việc soạn bài, hớng dẫn
cách soạn ở từng bài. Những tiết sau tôt kiểm tra lại bằng những
câu hỏi dễ nh : nêu hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm, những nét
chính về tác giả, hoặc tóm tắt tác phẩm. Một số em đã mạnh dạn
Trang
15
trả lời, tiết học sôi nổi hẳn lên. Dần dần đến những câu hỏi khó,
tôi cứ khơi gợi dần để các em trả lời, em nào trả lời đúng đều đợc
động viên bằng lời khen hoặc điểm tốt, các em phấn khởi tự tin
hăn lên. Dờng nh em nào cũng thấy đợc lợi ích của việc soạn bài


I, Đặt vấn đề
II. Giải quyết vấn đề
1.Tìm hiểu thực trạng vấn đề
2. Tìm các giải pháp thay thế
3. Xác định vấn đề nghiên cứu
4. Lựa chon thiết kế
- Thiết kế 1
- Thiết kế 2
- Thiết kế 3
- Thiết kế 4
III. Kết thúc vấn đề
Trang
17
Trang
18