1
AN TOÀN V SINH LAO NG TRONG NGÀNH LIÊN QUAN N HÓA CHT
Chng II: Các Bin Pháp Phòng nga-Các bin pháp khn cp
Ni dung:
Nhng nguyên tc c bn ca vic phòng nga.
- Bn nguyên tc c bn ca hot ng kim soát
- Kim soát h thng
Các bin pháp khn cp
- K hoch khn cp
- Nhng i cp cu
- S tán
- S cu
- Phòng cháy, cha cháy
- Qua trình s lý rò r hoc tràn  hoá cht ti ni làm vic
I. Nhng nguyên tc c bn ca vic phòng nga.
1. Bn nguyên tc c bn ca hot ng kim soát
Mc ích chung ca vic kim soát hóa cht là loi tr hoc làm gim ti mc thp nht mi ri ro bi các
hóa cht nguy him, các sn phm t hóa cht gây ra cho con ngi và môi trng.
 t c iu này chin lc 4 im trong vic kim soát c áp dng  loi tr hoc làm gim kh
nng tip xúc vi hóa cht c t ra.
Bn nguyên tc c bn ca hot ng kim soát
1/ Thay th: Loi b các cht hoc các quá trình c hi, nguy him hoc thay th chúng b ng th khác ít
nguy him hn hoc không còn nguy him na.
2/ Quy !nh khong cách hoc che chn gia ngi lao ng và hóa cht nh m ngn cách mi nguy c liên
quan ti hóa cht i vi ngi lao ng.
3/ Thông gió: s dng h thng thông gió thích hp  di chuyn hoc làm gim n"ng  c hi trong không
khí ch#ng hn nh khói, khí, bi, mù.
4/ Trang b! phng tin bo v cá nhân cho ngi lao ng nh m ngn nga vic tip xúc tr$c tip vi hóa
cht
Bin pháp tt nht trong vic ngn chn các ri ro phát sinh t vic s dng các hóa cht nguy him là loi tr

sn phm hoc phng pháp thay th. Có th phi so sánh gia 2 cht: mt cht gây ra nhng ri ro cho môi
trng và mt cht gây nhng ri ro cho con ngi ...
Bc 4: L$a chn gii pháp thay th - Tin hành thay th
- Sau khi ã ánh giá u, nhc im ca tng gii pháp thay th, tin hành l$a chn gii pháp phù hp nht.
Thông thng, s$ l$a chn các hóa cht thay th có th b! hn ch, c bit  nhng ni có s dng các hóa
cht c thù: khi ó thng không tránh khi phi cân nhc gia gii pháp k+ thu%t vi các li ích kinh t. Nên
hc hi kinh nghim t nhng ngi ã tng s dng hóa cht ó.
- L%p k hoch thay th: khi nào tin hành, ai tin hành và tin hành nh th nào, ch#ng hn nh sn phm
mi có c&n c th nghim trên quy mô nh trc không? ã có các trang thit b! phòng h c&n thit cha?
Bc 5: D$ kin nhng thay i trong tng lai
Hóa cht mi có th s' c&n c thay th b ng mt loi khác an toàn hn trong tng lai. Do ó, c&n tip tc
xem xét: liu có bin pháp nào  gim c hn na nhng ri ro cho sc khe và môi trng hay không?
Ví d ca vic thay th các hóa cht nguy him:
- S dng sn hoc keo tan trong nc thay th cho sn hoc keo tan trong dung môi hu c;

Hình 19: Mi lúc, mi ni có th, nên thay nhng hóa cht nguy him b ng mt hóa cht ít c hn.

3
Dùng triclometan làm tác nhân ty nhn thay cho triclo-etylen và dùng nhng hóa cht có im bc cháy cao
thay th nhng hóa cht có im bc cháy thp.
* Ví d v thay th quy trình:
- Thay th vic phun sn b ng phng pháp sn t,nh in hoc sn nhúng;
- áp dng phng pháp np nguyên liu b ng máy thay cho vic np nguyên liu th công.
Ghi nh
C gng loi b các hóa cht nguy him hoc thay th b ng mt hóa cht khác ít nguy him hn.
Câu hi tho lun
1/ Nhng hóa cht nào ang c s dng  c s ca bn có th thay th c b ng nhng hóa cht khác
ít nguy him hn.
2/ Nhng t chc và nhng c quan nào có th giúp bn thu th%p thông tin v kh nng thay th nhng hóa
cht nguy him.


Hình 21a: Phng pháp thi cc b ti các ca lò nung
i vi h thng hút cc b, ming hút ca h thng phi t sát, g&n n mc có th vi ngu"n phát sinh
bi, hi, khí c  ngn nga tác hi ca nó i vi nhng ngi lao ng làm vic g&n ó. ã có nhng h
thng thông gió cc b hot ng rt hiu qu trong vic kim soát các cht c nh: chì, aming, dung môi
hu c.

Hình 21b: Hai kiu hút cc b
H thng thông gió chung còn c hiu là h thng làm loãng n"ng  hóa cht. Nó hot ng d$a trên
nguyên tc làm loãng không khí có bi hoc hi hóa cht thông qua vic mang không khí sch t ngoài vào
và ly không khí bn t ni sn xut ra. Có th th$c hin iu này b ng các thit b! v%n chuyn khí (máy
bm, qut ...) hoc n gin ch là nh vic m ca s, ca ra vào to s$ luân chuyn t$ nhiên ca không
khí. Vic b trí nhng lu"ng khí này phi c th$c hin ngay t khâu thit k toà nhà (hình 22). Phng
pháp thông gió c/ng bc b ng máy có u im hn thông gió t$ nhiên là có th kim soát c n"ng các
hóa cht nguy him có trong không khí bm vào và thi ra. Bi ch làm loãng c cht thay cho vic loi b
chúng trong môi trng làm vic, nên h thng này ch khuyn ngh! dùng cho nhng cht ít c, không n
mòn và vi s lng nh.
 m bo hiu qu, trc khi thi công các bn thit k h thng thông gió ã c các chuyên gia hoc
nhng ngi ã qua ào to chuyên môn v vn  này kim tra. H thng thông gió phi c bo d/ng
thng xuyên  m bo luôn hot ng có hiu qu.

5

Hình 22: Vic thit k nhà xng hp lý có th làm tng lng không khí lu thông và làm gim n"ng  các
hóa cht c hi
Câu hi tho lun
1. H thng thông gió nào loi tr tích c$c và trit  nht bi, hi, khí c?
2. Loi thit b!, h thng thông gió nào ã c s dng ti ni làm vic ca bn? chúng hot ng có hiu
qu không?
1.4- Phng tin bo v cá nhân

hoc là hp nh $ng hóa cht  hp th hi, khí c (hình 23b). Thông thng, mt n lc khí ch dùng khi
n"ng  cht c có trong không khí không quá 2% và hàm lng ôxy không di 15%. Nhng mt n lc
c này c thit k theo hình thc mt na mt (che m"m, m-i và c c m) hoc là che kín c mt. Có rt
nhiu kiu mt n lc c khác nhau tùy theo loi hóa cht phi x lý song không có thit b! lc, hoc mt n
lc c nào có th loi b hoàn toàn hóa cht nguy him. Vì v%y,  chn c loi mt n thích hp nht
thit phi tuân theo ch d.n ca ngi sn xut hoc ngi cung cp mt n phòng c.

Hình 24: Mt n có b lc h(n hp bao g"m c b lc bi và b lc khí
- Mt n cung cp không khí: là loi cung cp liên tc không khí không c và là mt n bo v ngi s dng
 mc cao nht. Không khí có th bm vào t mt ngu"n  xa (c ni vi mt vòi áp sut cao), hoc t
mt dng c cp khí xách tay (nh máy nén hoc bình cha không khí hay ô xy lng di áp sut cao). Loi
xách tay này c minh ho  hình 26 và c gi là bình d/ng khí. Mt n có bình d/ng khí c thit
k bao ph toàn b khuôn mt.

7

Hình 25: Mt n phòng c có bình d/ng khí  th riêng.
 m bo s dng có hiu qu, ngi lao ng phi c hun luyn, ào to cách s dng, sa cha và
bo d/ng mt n phòng c (Hình 26). eo mt n phòng c kém phm cht có th còn nguy him hn
không eo gì, vì khi ó ngi lao ng ngh, r ng h c bo v nhng th$c t thì không.

Hình 26: Hun luyn và ào to ngi lao ng, cung cp cho h nhng hiu bit và nhng k+ nng c bn
 ngn chn s$ tip xúc không c&n thit vi hóa cht nguy him.
b- Bo v mt.
Tn thng v mt có th do b! bi, các ht kim loi, á màu, thy tinh, than ..., các cht lng c bn vào
mt; b! hi, khí c xông lên mt; và c-ng có th do b! các tia bc x nhit, tia h"ng ngoi, tia t ngoi... chiu
vào mt.
 ngn nga các tai nn và bnh v mt có th s dng các loi kính an toàn, các loi mt n c&m tay và
mt n hoc m- mt n lin vi &u... tùy tng trng hp c th, ch#ng hn dùng tm chn bo v bao ph
c trán và mt ti im di quai hàm nh m chng li vic bn toé bt ng các cht lng nguy him; kính

- c làm sch, không  dính hóa cht.
Câu hi tho lun:

9
1. Ni bn ang làm vic phng tin bo v cá nhân nào c s dng?
2. Phác tho nhng bc c&n thit  l$a chn, s dng và bo d/ng mt n phòng c và mt s thit b!
chuyên dng khác.
Ghi nh
Phng tin bo v cá nhân phi tng xng vi hóa cht nguy him và phi gi gìn bo qun cn th%n và
phi phù hp i vi ngi lao ng .
* V sinh cá nhân
V sinh cá nhân nh m mc ích gi cho c th sch s', vì nu  bt k0 cht c hi nào lu li trên c th
u có th d.n n vic nhi*m c qua da, qua ng hô hp hoc qua ng tiêu hóa.
Nhng nguyên tc c bn ca v sinh cá nhân trong s dng hóa cht là:
- Tm và ra sch các b ph%n ca c th ã tip xúc vi hóa cht sau khi làm vic, trc khi n, ung, hút
thuc (Hình 30);
- Kim tra sc khe và c th thng xuyên  m bo r ng da luôn sch s' và khe mnh;
- Bng bo v bt c b ph%n nào ca c th b! tr&y sc hoc b! l loét;

Hình 30: Ra sch toàn b các ph&n ca c th ã tip xúc vi hóa cht
Luôn tránh t$ gây nhi*m cho bn thân, c bit là khi kh trùng và ci b qu&n áo bo v;
- ng bao gi mang các v%t b! nhi*m bn nh r1 lau bn, hoc nhng dng c trong túi qu&n áo bo v cá
nhân;
- Hàng ngày, loi b và git sch riêng r' bt c ch( nhi*m bn nào ca qu&n áo bo v cá nhân (hình 31);
- Gi móng tay sch và ngn;
- Tránh tip xúc tr$c tip vi các sn phm gây d! ng nh mn mn, ni m ay  da; 10
Hình 31: Qu&n áo bo v cá nhân phi ra sch sau khi s dng

- Ngày ht hn s dng ca hóa cht;
- Nhng ch d.n an toàn c&n thit nh mc qu&n áo bo v, nhng iu c&n phi làm khi xy ra s$ c.
- Nhng ch d.n c bn v iu kin lu gi thích hp, vic x lý các cht d tha và các v%t cha ã dùng
ht hóa cht.
- Nhng ch d.n v s cu và li khuyên i vi bác s+ nh m x lý nhng trng hp ng c, nhng bin
pháp gii c c bit cho nhng sn phm c thù.
- Nhng cnh báo nh m tránh tác hi i vi các v%t nuôi, sinh v%t hoang dã và môi trng.
Phi nh%n bit tt c các hóa cht nguy him ti ni sn xut vi nhng thông tin an toàn mi nht v hóa
cht ó.  thu c thông tin này, ngi s dng lao ng trc ht phi yêu c&u  ngi cung cp hóa
cht. Nu ngi cung cp hóa cht không có các thông tin ó thì ngi s dng lao ng phi tìm li khuyên,
các ch d.n t Chính ph, các phòng thí nghim, các trng i hc hoc các vin nghiên cu chuyên ngành.
Trong th$c t, không nên s dng bt c mt hóa cht nào cha c nh%n din hoc không có nhãn. Trong
trng hp không có thông tin thì phi hy b nó mt cách an toàn nh mô t  ph&n 2.3.9 ca cun sách
này.

11
2.2 - Nhãn dán
Mc ích ca nhãn là  truyn t thông tin v các nguy c ca hóa cht, nhng ch d.n an toàn và các bin
pháp khn cp (Hình 32).
+ Nhãn thng g"m nhng thông tin sau:
- c im nh%n dng ca hóa cht;
- Biu tng các nguy c;
- Tên chung và tên thng mi hóa cht;
- Tên và lng ca các hot cht;
- Công dng ca sn phm;
- S ng ký ca sn phm nu nh nó là sn phm c&n phi c ng ký theo quy !nh ca pháp lu%t;
- Tên và !a ch ca ngi sn xut, ngi phân phi hoc các i lý;
- Các bin pháp làm vic an toàn;
- Bt c vn  gì do pháp lu%t quc gia yêu c&u ch#ng hn nh phi có s$ chng nh%n ca c quan thm
quyn theo quy !nh ca các iu lu%t c bit ...

- Tên ca hóa cht (kèm theo tên thng mi và tên thng gi nu có);
- Thành ph&n ca hóa cht;