Đề án Kinh Tế Chính Trị
ĐẶT VẤN ĐỀ

Việt nam - Đất nước đã bị tàn phá nặng nề cả về cơ sở vật chất
kỹ thuật và kinh tế; trải qua một thời gian dài trong nền kinh tế quan liêu
bao cấp; hiện nay đang trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Một
yêu cầu cấp thiết lúc này đối với nước ta là: Xây dựng cơ sở vật chất - kỹ
thuật, phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhân dân.
Trước tình hình đó, Đại hội Đảng toàn quốc lần thư VII năm 1991 đã đề
ra phương hướng: “phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN ”. Đó
là một sự lựa chọn đúng đắn trong tình hình mới hiện nay, bởi vì chủ
nghĩa tư bản ngày nay đã bộc lộ rõ tất cả những mặt xấu xa và lỗi thời của
nó, không còn là “hình mẫu” hấp dẫn để các nước lạc hậu đi theo. Chủ
nghĩa tư bản đã đến luc phải bị xoá bỏ để thay thế bằng một xã hội mới
tiến bộ và văn minh hơn, đảm bảo công bằng về kinh tế, chính trị, văn hoá
và xã hội cho tất cả mọi người. Và chỉ có con đường duy nhất là phát triển
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa làm cho “dân giàu, nước
mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh” nâng cao vị thế của Việt
Nam trên trường quốc tế. Chúng em, những sinh viên của trường Đại học
Kinh tế Quốc dân thế hệ tương lai chèo lái con thuyền kinh tế Việt Nam.
Trách nhiệm đó thật nặng nề nhưng cũng đầy vinh quang và tự hào. Bởi
vậy: Việc chăm chỉ học tập, nghiên cứu để hiểu sâu về nền kinh tế Việt
Nam cũng như nền kinh tế thế giới là một điều vô cùng cần thiết. Do đó,
em đã chọn nghiên cứu đề tài: “Nền kinh tế thị trường định hướng XHCN
ở Việt Nam lý luận và thực tiễn sau hai mươi năm đổi mới". Em hy vọng
sẽ có thêm được nhiều kiến thức bổ ích về vấn đề trên qua nghiên cứu
cũng như qua sự chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo.

1
Nguyễn Văn Lới_Lớp Quản Trị Kinh Doanh Thương Mại_ĐHKTQD
Đề án Kinh Tế Chính Trị

khác phải thông qua sự mua bán hàng hoá, tức là phải trao đổi dưới những
hình thái hàng hoá.
Sản xuất hàng hoá chỉ ra đời khi có đồng thời hai điều kiện nói trên,
nếu thiếu một trong hai điều kiện ấy thì không có sản xuất hàng hoá và
sản phẩm lao động không mang hình thái hàng hoá .
2.2.Điều kiện phát triển kinh tế thị trường.
Kinh tế hàng hoá và kinh tế thị trường không nhất với nhau .
Chúng khác nhau về trình độ phát triển. Về cơ bản chúng có cùng nguồn
gốc và cùng bản chất. Do đó kinh tế thị trường cũng có hai điều kiện ra
đời như kinh tế hàng hoá:
Phân công lao động xã hội : là cơ sở chung của sản xuất hàng hoá
chẳng những không mất đi mà nó còn được phát triển cả về chiều rộng và
chiều sâu. Phân công lao động từng khu vực từng địa phương phát triển .
Sự phát triển của phân công lao động được thể hiện ở tính đa dạng và chất
lượng ngày càng cao của sản phẩm khi đưa ra trao đổi trên thị trường.
Tồn tại nhiều hình thức sở hữu: đó là sở hữu toàn dân, sở hữu tập
thể, sở hữu tư nhân (gồm sở hữu cá thể, sở hữu tiểu chủ, sở tư bản tư
nhân), sở hữu hỗn hợp. Do đó, tồn tai nhiều chủ thể kinh tế độc lập, lợi
ích riêng, nên quan hệ kinh tế giữa họ chỉ có thể thực hiện bằng quan hệ
hàng hoá tiền tệ.
3. Đặc trưng của kinh tế thị trường.
Thứ nhất : nền kinh tế thị trường có tính tự chủ của các thành phần
kinh tế rất cao, do các chủ thể trong nên kinh tế thị trường bao gồm các
doanh nghiệp, cá nhân, hộ gia đình và nhà nước, họ chính là những người
đề ra hiết sách kinh tế các quyết định trong kinh doanh , tự chịu trách
nhiệm tính khả thi của các huyết sách quyết định nếu có.
3
Nguyễn Văn Lới_Lớp Quản Trị Kinh Doanh Thương Mại_ĐHKTQD
Đề án Kinh Tế Chính Trị
Thứ hai: giá cả do thị trường quyết định, hệ thống thị trường được

Trong điều kiện khách quan tồn tại nhiều hình thức sở hữu, đã tạo
điều kiện hình thành một cơ cấu kinh tế nhiều thành phần, mỗi thành phần
là một bộ phận cấu thành của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội
chủ nghĩa, cùng tồn tại và phát triển lâu dài. Trong đó thành phần kinh tế
Nhà nước giữ vai trò chủ đạo, đóng vai trò định hướng xã hội chủ nghĩa.
Nền kinh tế nhiều thành phần cho phép khai thác nhiều nội lực của đất
nước như về nguồn nhân công, về tài nguyên khoáng sản và nghề thủ
công truyền thống. Phát triển kinh tế nhiều thành phần là sự lựa chọn
đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta. Chỉ có như vậy mới mong phát huy
tối đa nguồn lực sẵn có, tạo điều kiện cho đất nước ta tiếp thu nhiều các
công nghệ kỹ thuật hiện đại, áp dụng vào sản xuất, phát triển kinh tế, nâng
cao đời sống nhân dân. Tuy nhiên nếu không có thành phần kinh tế Nhà
nước đứng ra để dẫn dắt, định hướng xã hội chủ nghĩa thì nền kinh tế sẽ
vượt ra khỏi quỹ đạo xã hội chủ nghĩa. Chính thành phần kinh tế Nhà
nước là đòn bẩy kinh tế, thúc đẩy các thành phần kinh tế khác phát triển,
khắc phục những nhược điểm của kinh tế thị trường, đồng thời phát huy
những mặt tích cực, đưa nền kinh tế đi đúng định hướng xã hội chủ nghĩa.
Thứ ba: trong nền kinh tế thị trường đinh hưóng xã hội chủ nghĩa,
thực hiện nhiều hinh thúc phân phối thu nhập, trong đó lấy phân phối theo
lao động là chủ yếu :
Nếu trong kinh tế thị trường tư bản, phân phối theo giá trị tức là theo
tư bản, thì trong kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta
cũng có nhiều hình thức phân phối. Phân phối theo lao động, phân phối
ngoài thù lao lao động thông qua các quỹ phúc lợi xã hội và tập thể, phân
phối theo nguồn lực sẵn có… Trong đó phân phối theo lao động là chủ
5
Nguyễn Văn Lới_Lớp Quản Trị Kinh Doanh Thương Mại_ĐHKTQD
Đề án Kinh Tế Chính Trị
yếu. Đó là việc trả công cho người lao động căn cứ vào số lượng lao
động, biểu hiện ở trình độ thành thạo của người lao động và tính chất

hướng xã hội chủ nghĩa với nền kinh tế tự cung tự cấp, điều đó phản ánh
xu hướng hội nhập của nền kinh tế nước ta trong điều kiện toàn cầu hoá
nền kinh tế. Do sự tác động của cuộc cách mạng khu vực công nghệ nên
trên thế giới đang diễn rta quá trình toàn cầu hoá kinh tế. Sự phát triển của
quốc gia gắn liền với các quốc gia khác. Chính sách mở cửa của chúng ta
phù hợp với xu hướng hiện nay, điều đó cũng thể hiện “Việt nam muốn
làm bạn với tất cả các nước trên thế giới”. Mối quan hệ hợp tác của chúng
ta dựa trên nguyên tắc: hữu nghị, hợp tác cùng có lợi. Chúng ta đang
chuẩn bị hội nhập vào khu vực “Mậu dịch tự do ASEAN – Trung Quốc”:
ACFTA. Chỉ bằng con đường mở cửa hợp tác thì chúng ta mới tiếp thu
được những khoa học kỹ thuật hiện đại, phát triển nền kinh tế; xây dựng
đất nước. Như vậy, mở cửa hội nhập nền kinh tế khu vực và thế giới lúc
này đối với chúng ta là vô cùng cần thiết.
III. Thực trạng và giải pháp phát triển kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa.
1. Thực trạng của nền kinh tế thị trường ở trình độ kém phát triển.
1.1. Cơ cở vật chất kỹ thuật còn ở trình độ thấp, bên cạnh một số lĩnh
vực, một số ngành, cơ sở đã được trang bị kỹ thuật công nghệ hiện đại do
liên doanh, liên kết với nước ngoài. Tuy nhiên hiệu quả kinh tế thấp do
những máy móc ta nhập về đã lạc hậu hoặc công nhân vận hành không đủ
trình độ chuyên môn. Lao động thủ công vẫn chiếm tỷ trọng lớn, trong
tổng sản phẩm xã hội. Do vậy chất lượng, năng suất, hiệu quả sản xuất ở
nước ta còn thấp so với khu vực và thế giới.
7
Nguyễn Văn Lới_Lớp Quản Trị Kinh Doanh Thương Mại_ĐHKTQD
Đề án Kinh Tế Chính Trị
1.2. Kết cấu hạ tầng đường giao thông, bến cảng, hệ thống giao
thông liên lạc còn kém phát triển. Vì thế làm cho các vùng bị chia cắt tách
biệt nhau. Do vậy làm cho tiềm năng của các địa phương không được khai
thác, các vùng có mối giao lưu, quan hệ với nhau hạn chế. Chính vì vậy

Xây dựng thành công chủ nghĩa xây dựng là mục tiêu xuyên suốt của
toàn bộ qúa trình cách mạng nước ta do Đảng cộng sản Việt Nam lãnh
đạo. Hơn mười năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã thực thi nhiều giải pháp
lớn để phát triển nền kinh tế nhằm thực hiện dân giàu, nước mạnh, xã hội
công bằng dân chủ và văn minh.
Thứ nhất: đẩy mạnh quá trình phân công lại lao động xã hội ở nước
ta trong phạm vi cả nước; rồi tiến tới hợp tác phân công lao động quốc tế.
Việc đẩy mạnh phân công lao động là một điều kiện cần thiết hiện nay đối
với nước ta. Chúng ta đang trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội,
nền kinh tế của chúng ta đang bắt nhịp với kinh tế thị trường với nhiều
ngành nghề cũng như với nhiều các tiến bộ trong quá trình sản xuất kinh
doanh, phân công lại lao động là điều kiện để nước ta có lợi thế so sánh
trong việc sản xuất thúc đẩy xuất khẩu. Việc đẩy mạnh phân công lại lao
động xã hội cũng đồng nghĩa với quá trình đẩy mạnh công nghiệp hoá -
hiện đại hoá đất nước. Công nghiệp hoá ở nước ta phải kết hợp chặt chẽ
hai chiến lược công nghiệp hoá theo hướng xuất khẩu. Điều đó cho phép
chúng ta vừa đa dạng hoá ngành nghề, vừa từng bước đổi mới trình độ lao
động trong nước phù hợp với trình độ khu vực và quốc tế.
Thứ hai: thực hiện đa dạng hoá sở hữu, tức là tạo ra một sự tách biệt
nhất định về kinh tế. Đây chính là cơ sở cho kinh tế thị trường phát triển.
Đối với nước ta, quá trình đa dạng hoá sở hữu được thể hiện bằng việc
phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần. Đó là phát triển kinh tế
Nhà nước, kinh tế tư nhân và kinh tế tư bản Nhà nước. Trong đó kinh tế
9
Nguyễn Văn Lới_Lớp Quản Trị Kinh Doanh Thương Mại_ĐHKTQD
Đề án Kinh Tế Chính Trị
Nhà nước đóng vai trò chủ đạo trong nền kinh tế tuy nhiên Đảng và Nhà
nước ta phải có những chính sách phù hợp để khuyến khích và tạo điều
kiện cho tất cả các thành phần kinh tế cùng phát triển. Chỉ như vậy chúng
ta mới phát huy được hết các tiềm năng sẵn có để phát triển kinh tế, nâng

trường và thị phần hướng ngoại. Việc xây dựng về phát triển các loại thị
trường sẽ tạo điều kiện cho nhiều thành phần kinh tế phát triển; nó sẽ, mở
ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh. Đất nước ta
đang trong thời kỳ quá độ, nền kinh tế còn thấp kém, tình trạng thất
nghiệp còn nhiều nguồn nhân lực và tài nguyên khoáng sản cũng như còn
nhiều những kinh nghiệm sản xuất truyền thống chưa được khai thác, tận
dụng triệt để. Vì vậy cần thiết phải phát triển các loại thị trường. Nhưng
đồng thời với quá trình xây dựng và phát triển; một vấn đề quan là phải
thực sự cân bằng giữa các loại thị trường. Sự cân bằng chung giữa các loại
thị trường là yêu cầu cần tất yếu trong quá trình phát triển thị trường. Nó
cho phép xác lập mối quan hệ cân đối giữa sản xuất và tiêu dùng, giữa
cung và cầu, giữa hàng và tiền. Điều đó sẽ tạo điều kiện ổn định kinh tế -
xã hội và phát triển đất nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Thứ sáu: tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý của Nhà nước, Nhà nước
thực hiện sự quản lý vĩ mô đối với nền kinh tế. Sự quản lý vĩ mô cua Nhà
nước phải tôn trọng tính khách quan của kinh tế thị trường, tôn trọng tính
độc lập tự chủ của các chủ thể kinh tế; tôn trọng sự hình thành giá cả thị
trường. Nhà nước quản lý vĩ mô nền kinh tế nhằm phát huy vai trò to lớn
và những mặt tích cực của kinh tế thị trường sửa chữa những khuyết tật
của nó. Để quản lý vĩ mô nền kinh tế, Nhà nước phải thực hiện các chức
năng sau: Nhà nước phải định hướng cho kinh tế thị trường phát triển,
định hướng xã hội chủ nghĩa thông qua các chiến lược, kế hoạch. Các quy
11
Nguyễn Văn Lới_Lớp Quản Trị Kinh Doanh Thương Mại_ĐHKTQD
Đề án Kinh Tế Chính Trị
hoạch và đầu tư thực hiện những dự án kinh tế để cho nền kinh tế phát
triển đúng định hướng; Nhà nước phải xây dựng một hệ thống pháp luật,
chức năng của Nhà nước; Nhà nước phải có những chính sách nhằm
chống khủng hoảng, thất nghiệp, thất bại, những khuyết tật của kinh tế thị
trường; thực hiện phân phối lại thu nhập quốc dân; quản lý tài sản quốc

chương trình giáo dục cho từng cấp, từng nghề theo một hệ thống hoàn
chỉnh, thống nhất trong cả nước; có chế độ ưu tiên đặc biệt cho đội ngũ
giáo viên; chú trọng cả mặt đạo đức, tài năng và thể chất cho con người
trong giáo dục và đào tạo. Kết hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường
trong giáo dục. Chỉ như vậy chúng ta mới có thể thực hiện thành công:
"Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài" cho đất nước,
phục vụ sự nghiệp xây dựng đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa.
Thứ chín: Giữ vững sự ổn định chính trị, hoàn thiện hệ thống pháp
luật. Nền kinh tế thị trường chỉ có thể hoạt động bình thường nếu có hệ
thống luật pháp tương đối hoàn chỉnh và ngày càng được hoàn thiện.
Trong điều kiện nước ta, vấn đề này đang đặt ra rất cấp bách. Những năm
đổi mới, nhà nước ta đã từng bước tập trung xây dựng hệ thống pháp luật.
Tuy nhiên, đến nay hệ thống luật pháp vẫn còn thiếu và chưa đồng bộ. Nó
đã tạo điều kiện cho kẻ xấu lợi dụng để mưu cầu lợi ích cá nhân; gây ra
nạn tham nhũng, lạm phát và bất ổn cho xã hội. Vì vậy miêu tả phải sớm
hoàn thiện hệ thống pháp luật của đất nước.
Thứ mười: Đảm bảo và giữ vững quyền lãnh đạo toàn diện và tuyệt
đối của Đảng cộng sản Việt Nam đối với toàn bộ tiến trình cách mạng
nước ta - đó là giải pháp lớn có tính chất quyết định đối với sự nghiệp
cách mạng của nước ta. Sự tan rã dẫn tới mất quyền lãnh đạo của các
Đảng cộng sản trong hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu và
Liên Xô là những bài học quí báu cho nước ta. Để giữ vững quyền lãnh
13
Nguyễn Văn Lới_Lớp Quản Trị Kinh Doanh Thương Mại_ĐHKTQD
Đề án Kinh Tế Chính Trị
đạo cách mạng cách mạng của mình thì Đảng ta phải thực sự đoàn kết
nhất trí, trong sạch và chống mọi ý đồ làm phân biệt và tan rã Đảng. Đảng
và Nhà nước ta phải có những chính sách thiết thực phát triển kinh tế,
nâng cao đời sống nhân dân để tạo lòng tin của nhân đân vào Đảng, nâng
cao vai trò lãnh đạo của Đảng trong mọi công việc quan trọng của đất

Nguyễn Văn Lới_Lớp Quản Trị Kinh Doanh Thương Mại_ĐHKTQD
Đề án Kinh Tế Chính Trị
MỤC LỤC
16
Nguyễn Văn Lới_Lớp Quản Trị Kinh Doanh Thương Mại_ĐHKTQD