A.PHẦN MỞ ĐẦU

Đậu tương (còn gọi là đậu nành), là cây trồng lấy hạt, lấy dầu quan trọng
bậc nhất trên thế giới, đứng hàng thứ 4 sau cây lúa mì, lúa nước và ngô. Đậu
tương là một cây công nghiệp và thực phẩm quan trọng trong cơ cấu cây trồng
nông nghiệp ở Việt Nam, đặc biệt là các tỉnh miền núi phía Bắc.
Hạt đậu tương là một loại thực phẩm có chứa hàm lượng protein cao và
dinh dưỡng đậm đặc. Vì thế yêu cầu dinh dưỡng của cây đậu tương khá cao.
Lượng đạm cung cấp cho đậu tương chủ yếu nhờ vào sự tổng hợp đạm khí trời
do vi khuẩn nốt sần cộng sinh. Trong hầu hết các trường hợp việc bón đạm trước
và trong khi trồng cây đậu tương đều không được khuyến cáo. Lý do là hiệu quả
của việc bón đạm kiểu này lên năng suất đậu hạt đã được nghiên cứu nhiều
nhưng kết quả không chắc chắn.
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến hiệu quả thất thường của việc bón đạm cho
cây đậu tương trước và trong khi trồng. Do vi khuẩn cộng sinh trong nốt sần cây
đậu tương bị ảnh hưởng bởi rất nhiều yếu tố như pH đất, ẩm độ đất, nhiệt độ,
độ phì, hàm lượng hữu cơ và hàm lượng Nitrat (NO
3
-
), nên không phải lúc nào
nó cũng hoạt động tốt. Khi nào sự tổng hợp đạm khí trời bị kém thì đạm bón vào
sẽ phát huy tác dụng và ngược lại. Đây chính là yếu tố gây ra tính thất thường
của hiệu lực phân đạm bón vào thời kỳ đầu cho cây đậu tương.
Các kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng, thời kỳ đỉnh điểm của nhu cầu đạm
của cây đậu tương là trong suốt thời kỳ quả lớn, hay thời lỳ sinh trưởng mạnh. Ơ
thời kỳ này nhu cầu đạm của cây là rất lớn và chỉ riêng lượng đạm được cố định
bởi vi sinh vật nốt sần là không đủ. Nếu kết hợp cung cấp thêm lượng đạm từ
bên ngoài để đạt được năng suất cao nhất là cần thiết, nhất là đối với những
ruộng có năng suất cao.
Ơ Mỹ, người trồng đậu tương đang thực hành những kỹ thuật để có năng suất
trên 3 tấn/ ha (60 Bushel/acre, chúng tôi tạm tính 1 Bushel bằng 20 kg). Với

coi như các loại phân chủ lực, nhưng việc bón đạm cho đậu tương là không thể
thiếu bởi nó quyết định đến năng suất và chất lượng của vụ trồng.
I.PHẢN ỨNG CỦA CÂY ĐẬU TƯƠNG VÀ MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CẦN
LƯU Ý CỦA CÂY ĐẬU TƯƠNG.
1. Phản ứng của cây đậu tương đối với phân đạm
Đậu tương là loại cây trồng có phản ứng mạnh mẽ với phân đạm. Nhiều
nghiên cứu cho thấy bón đạm trước khi gieo hạt đậu tương có ảnh hưởng tới
quá trình cố định đạm của cây. Số không lượng nốt sần trên dễ cây đậu tương có
tỷ lệ nghịch với lượng phân đạm bón trước khi gieo. Trước khi gieo nếu bón
56kg/ ha phân đạm, số lượng nốt sần trên cây bị giảm. Nhưng nếu bón vào cuối
giai đoạn cây ra hoa với lượng 112 kg/ha số lượng nốt sần trên cây không bị ảnh
hưởng.
Phản ứng của cây đối với phân đạm có liên quan đến lượng NO
3
tồn tại
trong vùng rễ của cây. Khi NO
3
tồn tại trong vùng rễ thấp, cần bón thêm phân
đạm, làm như vậy sẽ tăng được năng suất của cây đậu tương, tăng khối lượng
đạm, tăng tỉ lệ hạt, tăng tỉ lệ đạm và hàm lượng protein trong hạt. Điều đó chứng
tỏ sự cố định đạm của vi khuẩn đủ cung cấp đạm cho cây. Phản ứng của cây đậu
tương đối với phân đạm sẽ cao trên đất chua và khi trong đất có hàm lượng chất
hữu cơ ít hơn 29 mg/kg.
2. Đặc điểm cần lưu ý của cây đậu tương
Bộ rễ cây đậu tương có rễ chính và rễ phụ. Rễ chính thường ăn sâu và
phát triển triển rộng trong tầng đất canh tác từ 30-50cm do vậy làm đất trồng
đậu tương cần phải tơi xốp, tầng dày, thoáng khí và thoát nước để bộ rễ phát
triển triển tốt. Trên rễ chính và rễ phụ có nhiều nốt sần. Nốt sần ở rễ đậu tương
thường tập trung ở tầng đất từ 0-20cm, càng xuống sâu nốt sần càng ít. Nốt sần
hình thành là do hoạt động cộng sinh của một số loại vi sinh vật có tên khoa học

đất
Thời vụ Phân hữu
cơ
(tấn/ha)
Vội
kg/ha
Phân khoáng, kg/ha
N
Đất
phù
sa
Vụ hè 5-8 300-400 20-30
Vụ hè thu6-10 300-400 30-40
Đất
xám
Vụ hè 5-8 300-500 20-30
Vụ hè thu6-10 300-500 20
Đất
baza
n
Vụ hè 5-8 300-500 40
Vụ hè thu5-8 300-500 40
3.Khả năng phối-kết hợp giữa đạm và phân bón khác.
Việc phối kết hợp giữa bón đạm (N) với các loại phân bón khác như phân
chuồng,lân(P),kali(K),vôi làm tăng hiệu quả sử dụng phân đạm của cây rất
nhiều.Sự kết hợp có thể làm tăng khả năng hấp thụ cây nhờ các chất có thể xúc
tác dễ chuyển hóa thành các chất mà cây có thể hấp thụ được.
III. KĨ THUẬT BÓN ĐẠM CHO CÂY ĐẬU TƯƠNG
Để đạt năng suất cao, phẩm chất tốt thì đậu tương cần được bón đầy đủ
phân hữu cơ và các loại phân khoáng khác, quy trình bón phân cho cây đậu

ngô trồng thuần, nên kết hợp các lần chăm sóc cho ngô và đậu để giảm công
chăm sóc.
- Nếu trồng xen đậu tương vào ngô, nên xen đậu tương với ngô xuân gieo tháng
2-3, dùng các giống chín sớm và chín trung bình, tương đối thấp cây, tán gọn để
trồng trong hàng ngô như Cúc, Ml03, ĐH4, DT84, DT99 vv
Cách xen: Xen một hàng đậu tương (cây cách cây 5-6 cm) giữa 2 hàng
ngô (khoảng cách 70cm), hoặc gieo 2 hàng đậu tương (cách nhau 15-20cm )
giữa 2 hàng ngô (khoảng cách 80cm). Như vậy diện tích ngô vẫn đảm bảo mà
diện tích trồng đậu tương tăng thêm khoảng 30-40% diện tích đậu tương trồng
thuần. Do vậy, trồng xen kiều này sẽ phải bón thêm cho đậu trên ruộng ngô là:
3,5-5,5 kg Đầu Trâu lạc - đỗ /sào.
3.Sử dụng phân đa yếu tố hiện nay thích hợp với đậu tượng phân bón NPK
Văn Điển.

Cách bón cho đất ướt dùng lối gieo vãi: Tập trung và kết thúc gọn trong
23 ngày trước khi đậu có hoa.
Lượng bón: Dùng 20 kg/sào Bắc Bộ phân đa yếu tố chuyên dụng đậu
NPK 4.12.7 (560 kg/ha).
Bón thúc lần 1: Khi đậu có 1 lá thật (lá nhặm 3 thùy), dùng cho 1 sào BB:
Dùng 15 kg phân Đa yếu tố chuyên dụng NPK 4.12.7 (420 kg/ha), rắc đều trên
mặt ruộng vào chiều mát lúc lá đậu khô. Tránh bón phân khi lá đậu còn ướt, đặc
biệt không bón buổi sáng còn ướt sương hoặc sau mưa dễ gây cháy lá.
Bón thúc lần 2: Khi đậu có 5 - 6 lá thật, chuẩn bị ra hoa, trộn đều lượng
phân còn lại rải đều trên ruộng.
+ Cách bón cho đất màu có làm đất toàn diện:
- Lượng bón (1ha): Dùng 560 kg phân đa yếu tố NPK 4.12.7 Văn Điển hoặc
NPK 5.10.3 vê viên. Bắc bộ có thể bón cho 1 sào lượng từ 15 - 20 kg đa yếu tố
NPK Văn Điển.
Khi đã dùng quy trình này thì không cần bón thêm loại phân nào khác,
năng suất bảo đảm trên 70 kg/sào (trên 2 tấn/ha).

1.Giáo trình “Cây Đậu tương” Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội.
2.http://idoc.vn/tai-lieu/giao-trinh-cay-dau-tuong-tac-gia-tran-van-dien-dh-nong-lam-
dh-thai-nguyen.html
3.http://www.phanbonmiennam.com.vn/?
param=study_det&cmid=3&ktid=273&lang=vie
4.http://www.baovecaytrong.com/kythuatsanphambvtvchitiet.php?Id=88&nhom=phan
5.http://danviet.vn/nong-thon-moi/su-dung-phan-bon-dayeu-to-npk-van-dien-cho-cay-
dau-lac/20131020110659745p1c34.htm