I LỜI MỞ ĐẦU.
Khi Nhà nước muốn có hệ thống cơ sở hạ tầng để phát triển kinh tế ,thay vì Nhà nước
phải đầu tư vốn để xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng quan trọng, nhà nước đã áp
dụng các chính sách ưu đãi cho nhà đầu tư để có được hệ thống cơ sở hạ tầng thông qua
việc nhận chuyển giao quyền sở hữu công trình bằng nhưng phương pháp chuyển giao
khác nhau từ phía nhà đầu tư theo hình thức đầu tư theo hợp đồng BOT, BTO, BT. Ở
Việt Nam sự hình thành và phát triển các quy định pháp luật về đầu tư theo hợp đồng
BOT, BTO ,BT diễn ra theo bối cảnh tình hình kinh tế xá hội trong nước quốc tế có
nhưng thay đổi thường xuyên, các yếu tố thuận lợi và khó khăn đan xen nhau. Bởi vậy
việc nghiên cứu sự khác nhau giữa các hình thức đầu tư theo hợp đồng BOT , BTO, BT
là cần thiết .
II NỘI DUNG.
1.Khái niệm,đặc điêm của hình thức đầu tư theo hợp đồng BOT,BTO,BT.
Hoạt động đầu tư xẽ được tiến hành dưới các hình thức đầu tư nhất định theo quy định
của pháp luật. Luật đầu tư 2005 phân chia các hình thức đầu tư thành 2 nhóm chính là
đầu tư trực tiếp và đầu tư gián tiếp
Theo quy định của Luật đầu tư 2005 các hình thức đầu tư theo hợp đồng BOT, BTO,
BT( gọi chung là các hợp đồng dự án) trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng là một trong các hình
thức đầu tư trực tiếp theo hợp đồng. Đầu tư theo hình thức đầu tư theo hợp đồng trên
theo cách hiểu chung nhất là nhưng hình thức đầu tư theo hợp đồng được kí kết nhà đầu
tư và cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Trong nội dung của các hợp đồng này, nhà đầu
tư bỏ vốn để xay dựng và kinh doanh các công trình kết cấu cơ sơ hạ tầng và sau đó
chuyển giao cho nhà nước theo các phương án đền bù khác nhau.
1.1 Định nghĩa về hợp đồng BOT, BTO ,BT :
Luật đầu tư 2005 đã quy định thế nào là hợp đồng BOT , BTO, BT. Theo quy định của
Luật đầu tư 2005.
Hợp đông xây dựng kinh doanh- chuyển giao(sau đây gọi tắt là BOT) là hình thức đầu
tư được kí kết bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư xây dựng, kinh doanh
công trình kết cấu hạ tầng trong một thời hạn nhất định, hết thời hạn nhà đầu tư chuyển
giao không bồi hoàn công trình đó cho nhà nước Việt Nam( khoản 17 Điều 3 Luật đầu
tư 2005)
hạ tầng. Pháp luật hiện hành quy định các dự án trong lĩnh vự này có thể xây dựng, vận
hành công trình kết cấu hạ tầng mới hoặc mở rộng , cải tạo, hiện đại hóa và vận hành
2
các công trình hiện có được Chính phủ khuyến khích thực hiện, bao gồm : đường quốc
lộ , đường liên tỉnh, liên huyện, đường sắt, đường xe điện, sân bay, cảng biển, cảng
sông, nhà máy cấp nước, hệ thống xử lí chất thải ........
d , Nội dung hợp đồng.
Các chủ thể tham gia kí kết hợp đông BOT, BTO, BT thực hiện quyền và nghĩa vụ
được quy định trong các điều khoản của hợp đồng. Trong cả 3 hình thức hợp đồng trên
đều diễn ra hành vi chuyển giao công trình kết xây dựng cấu hạ tầng của nhà đầu tư cho
nhà nước Việt Nam.
2 . Sự khác nhau giữa các hình thực hợp đồng đầu tư theo hợp đồng BOT, BTO,và
BT.
Mặc dù đều là hình thức đầu tư theo hợp đồng và có những đặc điểm cơ bản giống
nhau của hình thức đầu tư theo hợp đồng nói chung tuy nhiên về bản chất giữa 3 hình
thức đầu tư trên có sự khác nhau. Sự khác nhau giữa các hình thức đầu tư theo hợp đồng
BOT, BTO, BT dựa trên dấu hiệu về nội dung của hợp đồng như thỏa thuận cụ thể về
quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan tới hợp đồng; thời điểm chuyển giao sở hữu,
lợi ích kinh doanh và phương thức thanh toán đền bù của nhà nước.
2.1 Về thời điểm chuyển giao quyền sở hữu công trình gắn với quyền quản lý, vân hành
và khai thác công trình của nhà đầu tư cho nhà nước.
Ở hình thức đầu tư BOT nhà đầu tư thực hiện cả 3 hành vi đó là xây dựng - kinh doanh
và chuyển giao. Hành vi chuyển giao diễn ra cuối cùng. Như vậy,việc chuyển giao công
trình của nhà đầu tư cho nhà nước chỉ được diên ra khi nhà đầu tư đã xây dựng xong và
đưa công trình đó vào khai thác kinh doanh thương mại nhằm thu hồi vốn và lợi nhuận.
nhà đầu tư chỉ chuyển giao công trình có cho nhà nước khi thời hạn kinh doanh đã hết
.Thời hạn nhà đầu tư tiến hành kinh doanh dài hay ngắn phụ thuộc vào nhà đầu tư chứ
không phụ thuộc vào nhà nước. Nếu nhà đầu tư thu hồi vốn nhanh thì việc chuyển giao
công trình cho nhà nước sẽ được thực hiện sớm và ngược lại.
Ở hình thức đầu tư theo hình thức hợp đồng BTO nhà đầu tư cũng thực hiện cả 3 hành
dự án đầu tư khác để thu hồi vốn đầu thư và lợi nhuận. Như vậy nhà đầu tư muốn thu
hồi vốn và có lợi nhuận thì phải tiến hành các dự án khác. Lợi ích mà nhà đầu tư sẽ được
hưởng từ dự án của mình mà là lợi ích từ một dự án khác mà ở đó nhà nước đã cam kết
dành cho họ và tạo mọi điều kiện cho nhà đầu tư thực hiện dự án đó để thu hồi vốn và
lợi nhuận hợp lý.
3 . Đánh giá.
4
Trong các hình thức đầu tư trên thì hình thức đầu tư theo hợp đồng BOT được các nhà
đầu tư lựa chọn nhiều nhất trên thực tế. Ở Việt Nam, trong báo cáo tổng kết của Bộ kế
hoạch và Đầu tư về tình hình thực hiện các Nghị định của Chính phủ về đầu tư theo hình
thức hợp đồng BOT, BTO, BT( theo tờ trinh số 3645/T tr- BKH 23/5/2006 của Bộ kế
hoách và Đầu tư về việc ban hành Nghị định đầu tư theo hợp đồng BOT, BTO, BT quy
định tại 2 nghị định; nghị định 77/CP 18/6/1997 (áp dụng cho đầu tư trong nước) và
Nghị định số 62/1998/NĐ- CP 15/8/1998( áp dụng cho đầu tư nước ngoài) . Đến 2006
cả nước có 60 dụ án đầu tư vào lĩnh vực cơ sở hạ tầng và chủ yếu theo hình thức BOT.
Theo thống kê của Bộ kế hoạch và Đầu tư tính đến 2007 cả nước có chưa tới 43 dự án
đầu tư theo hình thức BOT nhưng đến 2009 con số tương ứng là 80 dự án với số vốn
đầu tư khoảng 90.000 tỷ đồng trong đó chiếm 70% là đầu tư cho hệ thông giao thông và
đầu tư 100% vốn chiếm tới 95% dự án.
Trên thực té các hình thức đầu tư theo hợp đồng BOT, BTO, BT có đối tượng là các
công trình cơ sơ hạ tầng giao thông bởi vậy mà vốn mà nhà đầu tư bỏ ra thường rất lớn
và vốn bỏ ra trong dài hạn. Do vậy việc thu hồi vốn và lợi nhuận của các nhà đầu tư diễn
ra trong khoảng thời gian dài. Điều này đòi hỏi các nhà đầu tư theo hợp đông BOT, BTO
,BT phải là nhưng nhà đầu tư có tiềm lực tài chính lớn. Việc đầu tư theo các hợp đồng
trên thường thu lại nhưng khoản lợi nhuận lớn nhưng cũng tiềm ẩn nhưng rủi ro , khó
khăn chính vì vậy mà các nhà đầu tư theo các hình thức hợp đồng này luôn muốn hạn
chế mức thấp nhất rủi ro có thể xảy ra. Chún ta biết rằng các nhà đầu tư bỏ vốn ra đầu tư
thì luôn có tâm lí thu hồi vốn trong khoảng thời gian nhanh nhất có thể để tránh gặp rủi
ro từ yếu tố khách quan cũng như chủ quan.
Chính vù vậy mà trong các hình thức đầu tư trên hình thức đầu tư theo hợp đồng BOT