gi¸o dôc - ®µo t¹o
Hµ Néi
B¸o c¸o viªn: NguyÔn ThÞ thu hµ

LỚP 7
BÀI
BÀI
1
1
: GIAO TIẾP, ỨNG XỬ TRONG GIA ĐÌNH
: GIAO TIẾP, ỨNG XỬ TRONG GIA ĐÌNH
(2 tiết)
(2 tiết)
A.
A.
MỤC TIÊU BÀI HỌC:
MỤC TIÊU BÀI HỌC:
- HS nắm được những nét cơ bản về tổ chức gia đình của
người Hà Nội (thế hệ trong 1 gia đình; quan hệ họ hàng).
- Những mối quan hệ trong gia đình: ông bà, cha mẹ, anh
chị em
- Rèn luyện kĩ năng, hành vi giao tiếp ứng xử thanh lịch,
văn minh đối với các mối quan hệ trong gia đình nói riêng
và đối với dòng họ nói chung.
- Nhận thức, phân biệt được những hành vi đúng – sai, từ
đó tự giác có hướng điều chỉnh và có ý thức thực hiện
hành vi ở mức độ đúng, dần dần nâng lên mức độ hành vi
đẹp. Từ đó, xây dựng, hình thành thói quen và lối sống
đẹp.



a. Gia đình hai thế hệ:
a. Gia đình hai thế hệ: gồm 2 thế hệ sống chung: cha mẹ và con.
 Đây là kiểu gia đình phổ biến của Hà Nội hiện nay trong xu hướng phát triển
của xã hội hiện đại

b. Gia đình nhiều thế hệ
b. Gia đình nhiều thế hệ: gồm 3 , 4 thế hệ cùng chung sống: ông, bà, cha, mẹ,
con, cháu
 Đây là kiểu gia đình truyền thống của người Hà Nội xưa.
 Mối quan hệ ứng xử giữa các thành viên trong gia đình qui tụ thành nếp sống
gia đình mà ta gọi đó là
gia phong
gia phong.
2
2
. Quan hệ họ hàng:
. Quan hệ họ hàng:

+ Ở ngoại thành:
+ Ở ngoại thành: Quan hệ họ hàng nằm trong tổng thể nét văn hóa của làng
xã. Đó là sự gắn kết, ràng buộc chặt chẽ giữa gia đình và dòng họ. Mỗi cá
nhân, mỗi gia đình vẫn chịu sự qui định riêng của mỗi dòng họ.

+ Ở nội thành:
+ Ở nội thành: do dân nhiều nơi tụ hội “chín người mười làng”; mặt khác, do
tính độc lập cá nhân cao, nên mối quan hệ họ hàng không có nhiều ảnh
hưởng và ràng buộc như ở ngoại thành.

II. GIAO TIẾP, ỨNG XỬ THANH LỊCH, VĂN MINH TRONG GIA ĐÌNH:

Giao tiếp, ứng xử
với anh chị em
với anh chị em

a.
a.
Giao tiếp, ứng xử đối với ông bà:
Giao tiếp, ứng xử đối với ông bà:
Tục ngữ có câu:
Uống nước nhớ nguồn
Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
Con cháu phải
tôn kính và hiếu thảo
tôn kính và hiếu thảo
đối với ông bà. Tuổi tác của ông bà và
con cháu cách nhau khá xa. Vì vậy,
thường nảy sinh các “mâu thuẫn” thế hệ.
Chính vì thế, cần phải quan sát, lắng
nghe và học cách thấu hiểu đối với
ông bà. Từ đó, có cách ứng xử phù
hợp với tình cảm và đạo lý truyền
thống.
-
Ông bà thích truyền thống, hay nói về
Ông bà thích truyền thống, hay nói về
cái đã qua.
cái đã qua.- Ông bà thích yên tĩnh, thường hay đau

Từ đó, em hãy đề xuất những
hành vi ứng xử để xoa dịu
mâu thuẫn ấy.

-
Không được nghịch vào những đồ vật cũ, kỉ vật cũ của
ông bà khi ông bà chưa cho phép.

GV nên lấy một câu chuyện nhỏ, gắn với một tình huống
cụ thể trong đời sống hàng ngày để giáo dục hành vi cho
học sinh:
+ Nếu muốn xem những đồ vật cũ, những kỉ vật của ông bà
thì cần phải làm thế nào?
+ Nếu đã trót nghịch rồi mà chưa có sự cho phép của ông
bà thì phải xử lí như thế nào?
+ Làm cho ông bà vui bằng cách : hỏi chuyện để ông bà có
cơ hội được trò chuyện, được nói lại chuyện cũ là kỉ niệm
 ông bà sẽ đỡ buồn.

 GV hoàn toàn gợi mở, chủ động khi lựa chọn những tình
huống, những ý có vấn đề để hướng dẫn hành vi cho HS.

b
b
. Giao tiếp, ứng xử với cha mẹ:
. Giao tiếp, ứng xử với cha mẹ:

C
C
ông cha như núi Thái Sơn

GV cần nhấn mạnh hơn và tập
trung hơn vì yêu cầu hành vi giao tiếp, ứng xử ở đây đã được nâng lên mức
trung hơn vì yêu cầu hành vi giao tiếp, ứng xử ở đây đã được nâng lên mức
cao hơn
cao hơn


lối sống đẹp cần hướng tới.
lối sống đẹp cần hướng tới. + Chia sẻ, kể chuyện ở trường, lớp.
+ Chia sẻ, kể chuyện ở trường, lớp.+ Quan tâm đến ngày sinh nhật của bố hoặc mẹ, bộc lộ tình yêu của mình với bố mẹ
+ Quan tâm đến ngày sinh nhật của bố hoặc mẹ, bộc lộ tình yêu của mình với bố mẹ
theo cách riêng.
theo cách riêng.+ Học cách kiềm chế, khéo léo trong ứng xử khi bố mẹ giận dữ.
+ Học cách kiềm chế, khéo léo trong ứng xử khi bố mẹ giận dữ.+ Học cách tâm sự.
+ Học cách tâm sự.+ Học cách thể hiện sự quan tâm tới bố mẹ qua những hành vi nhỏ nhặt nhất.

Đưa các tình huống để học sinh thảo luận
Đưa các tình huống để học sinh thảo luận


Nhận thức được
Nhận thức được
những hành vi đúng, sai
những hành vi đúng, sai


đề xuất phương án giải quyết tình huống
đề xuất phương án giải quyết tình huống
và cách thực hiện hành vi sao cho đúng và phù hợp với từng hoàn
và cách thực hiện hành vi sao cho đúng và phù hợp với từng hoàn
cảnh cụ thể.
cảnh cụ thể.
Tình huống tham khảo
Một giờ của cha
/>
Phương pháp:
Phương pháp:
1.
Đưa các tình huống để học sinh thảo luận
Đưa các tình huống để học sinh thảo luận


Nhận thức
Nhận thức
được những hành vi đúng, sai
được những hành vi đúng, sai

Cha mẹ có những ảnh hưởng trực tiếp tới quá trình hình thành nhân
cách của bạn. Vậy trong cuộc sống, cha mẹ và bạn thông hiểu
nhau đến đâu? Hãy làm bài trắc nghiệm sau để biết thêm về điều này
nhé!
1. Bạn đã trao đổi với bạn mình trong kỳ thi. Cô giáo thông báo việc
này tới gia đình bạn. Mẹ bạn đã nói gì?
a. Rất cảm ơn cô đã thông báo cho chúng tôi biết. Tối nay tôi sẽ nói chuyện
với con gái tôi về việc này.
b. Ồ, vậy à! Cũng có thể con tôi là người nổi tiếng nên bạn bè của nó muốn
được nói chuyện cùng nó.
c. Ồ, con bé không nên làm như thế. Cô nên có hình thức xử phạt với cả
bạn của con bé nữa.
2. Bố mẹ bạn muốn gây cho bạn một điều bất ngờ trong bữa tiệc sinh
nhật lần thứ 16. Khi về nhà, bạn thấy:
a. Tất cả các bạn bè thân thiết của bạn đang có mặt đông đủ và chờ bạn
như một “nhân vật chính” của bữa tiệc.
b. Tất cả các bạn bè bạn từ hồi tiểu học đều có mặt ở nhà bạn và họ chính
là “tác giả” đã trang trí cho bạn một bữa tiệc sinh nhật bất ngờ.
c. Bố mẹ bạn đã gọi các cô bạn cùng lớp của bạn tới nhà để giúp họ chuẩn
bị một bữa tiệc sinh nhật hoàn hảo cho bạn.

Trắc nghiệm: cha mẹ và bạn có hiểu nhau?
3. Khi bạn đi vắng, một người bạn đã gọi điện tới nhà và không gặp
được bạn. Khi trở về, bố bạn đã nói:
a. Con à, Minh đã gọi cho con và muốn con gọi lại cho bạn ấy.
b. Một con bé nào có tên là Minh đã gọi cho con.
c. Minh đã gọi cho con và đúng như con đánh giá, giọng con bé đó nghe
thật khó chịu. Con gọi lại cho nó xem có chuyện gì không.
4. Bạn xin phép bố mẹ đi dự tiệc sinh nhật một người bạn. Mẹ bạn đã
nói như thế nào?


Kết quả
Kết quả

Nếu các đáp án bạn chọn đa số là phương án a:
Bố mẹ bạn quan tâm đến bạn rất đúng mực. Không những thế
họ còn là những người rất hiểu bạn.Với bạn, bố mẹ là chỗ dựa
vững chắc về tinh thần, bạn không ngại chia sẻ mọi niềm vui nỗi
buồn, mọi tâm sự thầm kín của bạn. Bạn xem bố mẹ không chỉ
đơn thuần là những người có công sinh ra và nuôi dưỡng bạn mà
họ còn là những người bạn lớn tuổi rất thân thiết của bạn.Bạn và
bố mẹ rất hợp ý. Trong mắt bạn, bố mẹ luôn là “thần tượng” và
giữ vị trí quan trọng số 1. Bố mẹ có thể hiểu bạn qua từng ánh
mắt, cử chỉ và thái độ nhỏ. Bố mẹ bạn sẵn sàng lắng nghe mọi
tâm sự, băn khoăn và chia sẻ của bạn, còn bạn cảm thấy vô cùng
tự tin và hạnh phúc về điều này.
Kết quả:
Kết quả:
Nếu các đáp án bạn chọn đa số là phương án b:
Bố mẹ bạn là những người muốn lý tưởng hóa cuộc sống và chính
vì thế những suy nghĩ của họ cũng được hình tượng hơn, có điều gì
đó xa vời với thực tế. Trong con mắt của bố mẹ, bạn là người hoàn
hảo và không có điểm yếu gì, vì thế họ ít khi thừa nhận sai lầm
hoặc điểm yếu của bạn. Đây có thể được xem như một khiếm khuyết
trong cách giáo dục con cái của cha mẹ bạn.Mặc dù bố mẹ bạn là
những người rất yêu thương bạn nhưng đôi khi công việc, các vấn đề
về tài chính, các mối quan hệ xã hội đã “ngốn” của bố mẹ bạn quá

Đưa các tình huống để học sinh thảo luận
Đưa các tình huống để học sinh thảo luận


Nhận thức
Nhận thức
được những hành vi đúng, sai
được những hành vi đúng, sai


đề xuất phương án giải quyết
đề xuất phương án giải quyết
tình huống và cách thực hiện hành vi sao cho đúng và phù hợp
tình huống và cách thực hiện hành vi sao cho đúng và phù hợp
với từng hoàn cảnh cụ thể.
với từng hoàn cảnh cụ thể.2.
2.
Đưa ra một bài tập trắc nghiệm thật nhanh để học sinh có
Đưa ra một bài tập trắc nghiệm thật nhanh để học sinh có
thể dựa vào những hành vi mà bộ tài liệu và trải nghiệm của
thể dựa vào những hành vi mà bộ tài liệu và trải nghiệm của
bản thân tự đánh giá hành vi của mình
bản thân tự đánh giá hành vi của mình


Giáo viên kết luận,
Giáo viên kết luận,

c
. Giao tiếp, ứng xử với anh chị em:
. Giao tiếp, ứng xử với anh chị em:
Anh em như thể chân tay
Anh em như thể chân tay
Rách lành đùm bọc dở hay đỡ đần
Rách lành đùm bọc dở hay đỡ đầnCác hành vi:
Các hành vi:- Yêu thương, đùm bọc, nhường nhịn lẫn nhau.
- Yêu thương, đùm bọc, nhường nhịn lẫn nhau.- Tôn trọng, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ.
- Tôn trọng, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ.+ Đối với em nhỏ:
+ Đối với em nhỏ:+ Đối với anh chị lớn:
+ Đối với anh chị lớn:

đình đều ý thức rẫt rõ về cội nguồn của dòng họ mình.
Truyền thống dòng họ:
Truyền thống dòng họ:
- Các gia đình thường học tập, họp nhau ở nhà thờ tổ, thăm ngôi mộ tổ,
thắp một nén nhang khi giỗ chạp, khi tết đến xuân về, kể cho nhau
nghe chuyện các cụ đời trước để khuyên răn con cháu học tập và rèn
luyện kế nghiệp xưa để không hổ danh dòng họ.
- Họ khuyến học, khuyến tài, lập quĩ khen thưởng, cấp học bổng cho con
cháu có điều kiện học hành đến nơi, đến chốn.

GV có thể giới thiệu nhanh bằng đoạn phim phù hợp với từng địa
GV có thể giới thiệu nhanh bằng đoạn phim phù hợp với từng địa
phương về truyền thống dòng họ.
phương về truyền thống dòng họ.

Tư liệu tham khảo
•
Internet.
•
Đoạn phim flash Quà tặng cuộc sống.
•
Cuốn: Văn hóa gia đình người Hà Nội –
Giang Quân.
•
Những cuốn sách “Hạt giống tâm hồn” –
Cho tình yêu thương gia đình.
•