B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP HCM NGUYN I PHC TIÊN NGHIÊN CU CÁC YU T VN HÓA
CÔNG TY CÓ NH HNG N KT QU
HOT NG KINH DOANH TRONG
CÁC DOANH NGHIP LUN VN THC S KINH T
Chuyên ngành: Qun Tr Kinh Doanh
Mã s: 60.34.05
LUN VN THC S KINH T NGI HDKH: PGS, TS. NGUYN QUANG THU TP HCM, Tháng 2 nm 2010
LI CM N Li đu tiên tôi xin chân thành cm n s hng dn nhit tình, tn tâm ca cô
Nguyn Quang Thu trong sut quá trình thc hin lun vn này.
Xin chân thành cm n các anh ch đng nghip, bn bè đã nhit tình giúp đ, h
LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan lun vn thc s “ Nghiên cu các yu t vn hóa công ty có nh
hng đn hiu qu hot đng kinh doanh trong các doanh nghip ti TP HCM” là kt
qu ca quá trình hc tp, nghiên cu khoa hc đc lp và nghiêm túc. Các s liu trong
lun vn đc thu thp t thc t, có ngun gc rõ ràng, đáng tin cy, đc x lý trung
thc và khách quan.
Tác gi: Nguyn i Phc Tiên
i Mc lc
LI M U 1
1. S cn thit ca đ tài 1
2. Mc tiêu ca đ tài 2
3. Qui trình và phng pháp thc hin 2
4. i tng và phm vi nghiên cu 3
5. Ni dung ca đ tài 3
CHNG 1 4
2.5 TÓM TT CHNG 2 33
CHNG 3 34
X LÝ S LIU VÀ KT QU NGHIÊN CU 34
3.1 GII THIU 34
3.2 THNG KÊ MÔ T D LIU 34
3.3 ÁNH GIÁ S B THANG O 35
ii 3.3.1 Kim đnh thang đo bng h s tin cy Cronbach Alpha 37
3.3.1.1 Kt qu đánh giá đ tin cy Cronbach Alpha ca thang đo các yu t
vn hóa công ty
37
3.3.1.2 Kt qu đánh giá đ tin cy Cronbach Alpha ca thang đo kt qu
hot đng kinh doanh
39
3.3.2 Phân tích nhân t khám phá EFA 40
3.3.2.1 Thang đo các yu t vn hóa công ty 40
3.3.2.2 Thang đo Kt qu hot đng kinh doanh ca doanh nghip 44
3.3.2 Phân tích tng quan và hi qui 45
3.3.2.1 Phân tích tng quan 45
3.3.2.2 Phân tích hi qui tuyn tính 47
3.4 TÓM TT CHNG 3 50
CHNG 4: 51
THO LUN NGHIÊN CU VÀ KIN NGH 51
4.1 GII THIU 51
4.2 V CHÍNH SÁCH LNG VÀ KHEN THNG 51
4.2.1 Chính sách phân phi tin lng hp lý 51
4.2.2 Chính sách khen thng và đng viên nhân viên kp thi 52
4.3 CHNG TRÌNH ÀO TO VÀ PHÁT TRIN 54
Bng 3.7: Kim đnh KMO and Bartlett’s – Thang đo các yu t Kt qu hot đng
kinh doanh
Bng 3.8: Kt qu EFA ca thang đo kt qu hot đng ca doanh nghip
Bng 3.9: H s tng quan gia các bin nghiên cu
Bng 3.10: H s ca phng trình hi qui
Bng 3.11: Kim đnh gi thuy
t v đ phù hp ca mô hình
DANH MC CÁC HÌNH
HÌNH 1.1: Mô hình nghiên cu v yu t vn hóa ca Denison (1990).
HÌNH 1.2: Mô hình nghiên cu các yu t vn hóa đã điu chnh.
HÌNH 2.1: Quy trình nghiên cu.
PH LC
PH LC 1: Dàn bài tho lun nhóm
PH LC 2: Bng câu hi kho sát
PH LC 3: Mô t thng kê
PH LC 4: Kt qu phân tích nhân t
1
LI M U
1. S cn thit ca đ tài
Trong xu th toàn cu hóa kinh t đy cnh tranh đy sôi đng hin nay, các
doanh nghip Vit Nam phi luôn t hoàn thin và nm bt thi c mt cách kp
thi theo xu hng hi nhp nhm đm bo cho s phát trin bn vng ca mình.
Mc tiêu ca các doanh nghip khi đng trc nhng c hi và thách thc là đt
đc li th
cnh tranh trên c s đi mi và thích ng nhanh chóng vi môi trng
kinh doanh. Bên cnh các yu t v ngun vn, nhân lc, công ngh, chin lc
kinh doanh thì vn hóa công ty đóng vai trò quan trng trong vic góp phn to nên
gi la chn đ tài: “Nghiên cu các yu t vn hóa công ty có nh hng đn kt
qu hot đng kinh doanh ca các doanh nghip”.
2. Mc tiêu ca đ
tài
Xây dng và phát trin vn hoá công ty ca nc ta hin nay có tác dng rt
quan trng trong vic nâng cao kt qu và sc cnh tranh ca doanh nghip theo
yêu cu phát trin kinh t đt nc và hi nhp kinh t. Có th nói thành công hoc
tht bi ca các doanh nghip đu gn vi vic có hay không có vn hoá công ty. Vì
vy, thông qua vic kho sát các nhân viên ti các doanh nghip ti TP H Chí
Minh, đ tài tp trung nghiên cu đ gii quy
t các vn đ sau:
• Xác đnh các yu t vn hóa có nh hng đn kt qu hot đng kinh doanh
ca công ty
• Xây dng và đánh giá thang đo ca các yu t vn hóa có nh hng đn kt
qu hot đng kinh doanh
• xut gii pháp và kin ngh
3. Qui trình và phng pháp thc hin
3
Chng 4: THO LUN NGHIÊN CU VÀ KIN NGH
Kt lun
4 CHNG 1
C S LÝ THUYT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU
1.1 GII THIU
Sau khi gii thiu s lc v mc tiêu, phng pháp, đi tng, phm vi và
ni dung nghiên cu. Chng 1 s tip tc trình bày c s lý thuyt v các yu t
vn hóa có nh hng đn kt qu hot đng kinh doanh t đó đa ra mô hình
nghiên cu và xây dng các gi thit nghiên cu. Do đó, chng này gm ba phn
chính: (1) Các khái nim v vn hóa công ty; (2) Mô hình lý thuy
t và các gi
thuyt; (3) Thit lp mô hình nghiên cu.
1.2 MT S KHÁI NIM V VN HÓA CÔNG TY
1.2.1 Khái nim v vn hóa
Vn hóa là mt khái nim rt rng, nm 1952 Kroeber và Kluckolm đã su
tm đc 164 đnh ngha khác nhau v vn hóa, đn nay con s đnh ngha vn đang
tip tc tng lên.
Theo Drennan (1992), vn hóa là “cách gii quyt công vic ti mt ni nào
đó”. ó là nét đc tr
ng ca mi t chc, là các thói quen, các quan đim ph bin.
Hay vn hóa là nhng tín ngng, quan đim và giá tr đã tr nên thông dng
và khá bn vng đã tn ti trong t chc (Wiuiams, 1993).
Còn Kotter & Heskett (1992) li cho rng vn hóa tng trng cho mt h
thng đc lp bao gm các giá tr và cách ng x chung trong mt cng đng, có
khuynh hng duy trì trong mt thi gian dài hay vn hóa là cách thc hin hành vi
n ánh nhng h thng này đc gi vi nhiu tên khác nhau nh vn hóa
công ty hay vn hóa doanh nghip (corporate culture), vn hóa t chc
(organizational culture), vn hóa kinh doanh (business culture).
Cng có rt nhiu nhà nghiên cu nc ngoài đa ra nhng khái nim khác
nhau v vn hóa công ty:
Theo Jaques (1952), vn hóa công ty là cách t duy và hành đng hàng ngày
ca các thành viên, đó là điu mà các thành viên phi hc và ít nhiu phi tuân theo
đ đc chp nhn vào công ty đó. Vn hóa theo ngha này bao gm hàng lot các
hành vi ng x
, các phng thc sn xut, k nng và kin thc, quan đim v k
lut, các thông l và thói quen qun lý, các mc tiêu ca nhng ngi liên quan,
cách kinh doanh, cách tr lng, quan đim v công vic khác nhau, các qui c và
điu cm k.
6 Nói đn vn hóa công ty là nói đn mt hình th duy nht vi các tiêu chun,
giá tr, tín ngng, cách c x đc th hin qua các thành viên liên kt vi nhau đ
làm vic. (Eldrige & Crombie, 1974.)
Còn theo Schwatz and Davis (1981) thì vn hóa công ty là mt hình thc ca
các tín ngng và tham vng ca các thành viên trong t chc, nhng tín ngng và
tham vng này to nên mt quy tc chung nh hng mnh m đn vic hình thành
các hành vi cá nhân và nhóm ngi trong công ty.
Có th hiu vn hóa công ty không ch
là mt mt xích ca chui phc tp
mà nó chính là tt c chui rc ri đó (Pacanowsky & O’donnell Trujiuo, 1982).
Vn hóa công ty còn là mt hình thc ca các gi thit c bn – đc phát minh,
khám phá, phát trin bi mt nhóm khi h hc cách đi phó vi các vn đ liên
quan đn vic thích nghi vi bên ngoài và hi nhp vi bên trong - đã phát huy tác
dng và đc coi nh có hiu lc và do đó đc truyn đt cho các thành viên mi
hóa đc gây dng nên trong sut quá trình tn ti và phát trin ca mt công ty,
tr thành các giá tr, các quan nim, tp quán, truyn thng n sâu vào hot đng
ca công ty y đng thi chi phi tình cm, n
p suy ngh và hành vi ca mi thành
viên trong doanh nghip.
1.2.3 Vn hóa công ty th hin tính cách ca doanh nghip
Vn hóa công ty đc coi là tính cách ca mt t chc do chúng đc hình
thành bi nhng khía cnh v phong cách khác nhau vi nhng đc trng riêng.
Nhng khía cnh v phong cách ca mt t chc gm:
Tính sáng to và sn sàng mo him: th hin bng mc đ các thành viên
đc khuyn khích sáng to và sn sàng chp nh
n mo him. Nhng t chc có
vn hóa thuc nhóm này thng khuyn khích nhân viên chp nhn ri ro. H luôn
nhn đc s hu thun khi phi đng đu vi bt trc hay khi th nghim nhng
cách làm mi. nhng t chc này, sáng to và đi mi là không ngng; h rt
linh hot khi đng đu vi nhng bin đng vi nhng môi tr
ng kinh doanh.
Tính chú trng chi tit: th hin bng mc đ các thành viên đc khuyn
khích trình bày c th chính xác, có phân tích và chú ý đn các chi tit. i vi
nhng t chc thuc tính cách này, chi tit c th thng đc quan tâm đáng k
trong tng hot đng. Các quy trình, th tc đc biên son đy đ, k lng đ h
8 tr các thành viên trong quá trình thc hin và phi hp. Nhng t chc đnh hng
cht lng thng có dng tính cách này.
Tính đnh hng kt qu: th hin bng mc đ ngi qun lý chú trng đn
kt qu thay vì chú trng đn phng pháp và quá trình đ đt đc nhng kt qu
đó. Nhiu t chc đã thành công bng cách tp trung vào kt qu, luôn h
1.3 MT S NGHIÊN CU TRÊN TH GII V NH HNG CA VN
HÓA CÔNG TY N KT QU HOT NG KINH DOANH
Môi trng kinh doanh có th đòi hi doanh nghip phi thay đi đ thích
nghi nhng cng có th cn s n đnh đ đt hiu qu; đnh hng chin lc ca
doanh nghip có th là phi linh hot đ thích ng vi nh
ng bin đng ca ngoi
cnh hoc đòi hi tp trung kim soát có kt qu hot đng và h thng ni b đ
đt kt qu cao trong các hot đng. Vi nghiên cu ca mình, Silverzweig & Allan
(1976), là nhng ngi đu tiên khám phá ra s nh hng ca vn hóa đn kt qu
hot đng kinh doanh. H nhn thy rng kt qu hot đng c
a 8 công ty mà h
nghiên cu luôn có s thay đi mi khi có s thay đi v vn hóa. T đó các nghiên
cu v s liên kt gia vn hóa t chc và kt qu hot đng ngày càng tng lên
trong các thp k qua. in hình các nghiên cu v s tng quan gia yu t vn
hóa công ty và kt qu hot đng kinh doanh mà đa s đc thc hin ti M nh:
Daniel Denison (1990); Denison & Mishra (1995); Gordon & Ditomaso (1992);
Kotter & Heskett (1992); Marcoulides & Heck (1993) và các nghiên cu thc hin
Châu Âu nh: Calori & Sarnin (1991); Wilderom & Van den Burg (1998).
nhun
6 nm, 11 công ty
bo him M
Kotter &
Heskett (1992)
1. Th mnh vn hóa
2. S tng thích
chin lc – vn hóa
3. S thích ng
1. Thu nhp ròng hng
nm
2. Li nhun t đu t
3. Giá c phiu hàng
nm
Khong 11 nm,
207 công ty ca M
vi 22 ngành công
nghip
Ngun: Empirical Studies on the Organizational Culture Performance Link
Neal M. Ashkanasy, Celeste Wilderom, Mark F. Peterson, Handbook of
Organizational Culture & Climate
Mt nghiên cu đin hình ti M là nghiên cu ca Denison (1990) nhm
kho sát các yu t vn hóa có nh hng đn kt qu hot đng kinh doanh.
Nghiên cu này đc thc hin trong khong 6 nm trên 34 công ty ca M 24
nc công nghip khác nhau vi 43.747 ý kin ca nhân viên; t đây hình thành
nên lý thuyt hành vi trong t chc có s liên kt gia th m
nh vn hóa và kt
quhot đng ca công ty. Denison đã chia vn hóa thành bn yu t: Vn hóa thích
ng (adaptability), Vn hóa s mnh (mission), Vn hóa hòa nhp (involvement) và
viên. Sc mnh ca t chc đc to ra t s hòa đng và hiu qu.
Vn hóa nht quán bao gm các yu t: Giá tr công ty, trao đi hp tác,
chính sách khen thng.
1.3.3 Vn hóa thích ng (Adaptability)
Vn hóa thích ng đ
c đc trng bi chin lc chú trng đn môi trng
bên ngoài đ đt đc tính mm do và d thay đi nhm phù hp vi yêu cu ca
môi trng. Vn hóa thích ng nhn mnh đn nhng chun mc, nim tin có tác
dng tng cng nng lc phát hin, x lý và chuyn hóa nhng tín hiu t môi
12 trng bên ngoài vào các hành vi thích ng ca t chc. Loi hình doanh nghip
này có th cn có kh nng điu chnh c cu hay thích nghi vi nhng yêu cu v
hoàn cnh và cách thc hành đng ca các công vic mi.
Vn hóa thích ng bao gm các yu t: Sáng to trong công vic, quan tâm
khách hàng, đào to và phát trin.
1.3.4 Vn hóa s mnh (Mission)
Nhng t chc quan tâm đn vic đáp
ng nhng đòi hi ca môi trng bên
ngoài nhng không cn thit phi có nhng thay đi nhanh đc coi là phù hp vi
vn hóa s mnh. Vn hóa s mnh rt coi trng vic hòa đng v s mnh chung
ca t chc. S mnh chung làm cho công vic ca mi thành viên trong t chc có
ý ngha hn so vi nhng gì th hin trong các bn mô t công vic và trách nhim
c
a h. Ngi lao đng hiu k hn và có đnh hng rõ hn v vai trò và s mnh
ca h trong t chc. Nhng ngi lãnh đo t chc đnh hng hành vi ca h
bng cách ch rõ mc tiêu tng lai mong mun và làm cho nó có ý ngha đi vi
14
HÌNH 1.1: Mô hình nghiên cu v yu t vn hóa ca Denison, 1990.
15 Phong cách lãnh đạo
Làm việc nhóm
Chính sách lương và thưởng
Trao đổi hợp tác
Sáng tạo trong công việc
Đào tạo và phát triển
Môi trường làm việc
Hiệu quả hoạt động
kinh doanhHÌNH 1.2: Mơ hình nghiên cu các yu t vn hóa đã điu chnh. 1.5 THIT LP GI THUYT
Các gi thuyt v mi quan h gia các yu t vn hóa có nh hng đn kt
qu hot đng kinh doanh nh sau:
1) H1: Có mi quan h cùng chiu gia phong cách lãnh đo và kt qu hot đng
ca cơng ty.
17 CHNG 2
PHNG PHÁP NGHIÊN CU
2.1 GII THIU
Chng 1 đã trình bày lý thuyt và các nghiên cu trc đây ca các tác gi
có liên quan đn lnh vc vn hóa công ty và có nh hng đn kt qu hot đng
kinh doanh đng thi xây dng mô hình nghiên cu và phát trin các gi thuyt.
Chng 2 s trình bày các vn đ liên quan đn phng pháp nghiên cu, xây dng
thang đo đ kim đnh các gi thuyt đ ra. Chng này gm 3 phn: (1) Thit k
nghiên cu; (2) Xây dng thang đo; (3) Thit k mu.
2.2 THIT K NGHIÊN CU
2.2.1 Phng pháp nghiên cu
Nghiên cu này bao gm hai bc chính: (1) nghiên cu khám phá và (2)
nghiên cu s b.
Nghiên cu phám phá đc thc hin bng phng pháp đnh tính dùng đ
điu chnh và b sung các bin quan sát các khái nim nghiên cu. Nghiên cu đnh
tính đc thc hin thông qua k thut tho lun nhóm tp trung. Hai nhóm, gm
mt nhóm nam và m
t nhóm n, la tui t 25-35, tng cng có 20 thành viên