B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
j
NGUYN NGC THI
PHÂN TÍCH LI ÍCH – CHI PHÍ NHÀ MÁY
IN PHC TH BÌNH THUN
Chuyên ngành: Chính sách công
Mã s:60.31.14
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN: TS. CAO HÀO THI
THÀNH PH H CHÍ MINH – 2010
- i-
LI CAM OAN
Nhm gii quyt vn đ an ninh nng lng trong th k hai mi mt, Vit Nam
không ngng gia tng nng lc cp đin. Tuy nhiên, vi ngun nng lng s dng
nhiên liu hóa thch đang ngày càng khan him, đòi hi Vit Nam phi nhanh
chóng tìm ngun nng lng thay th. Nng lng gió là mt ngun nng lng tái
to “sch” đang đc th gii s dng ngày càng nhiu và Vit Nam đc đánh giá
là mt trong nhng quc gia có tim nng gió khá cao (so vi ba nc Campuchia,
Thái Lan và Lào). Chính vì vy nhng nm gn đây, nhng d án v nng lng
gió đã đc nhiu nhà đu t trong nc liên kt vi nc ngoài xin cp phép xây
dng ti nhng khu vc đc đánh giá là có tim nng gió tt. Và d án nhà máy
phong đin Phc Th, Bình Thun là mt trong nhng d án nm trong s đó.
Mc tiêu ca đ tài là phân tích tài chính d án theo hai quan đim tng đu t và
ch đu t có xét đn yu t lm phát, t đó tin hành phân tích ri ro nhm nhn
din nhng bin có nh hng ln đn hiu qu ca d án. Bên cnh đó, đ tài còn
tin hành phân tích kinh t và xã hi ca d án nhm đánh giá tính kh thi ca d án
đi vi nn kinh t, t đó xác đnh nhng đi tng hng li và chu thit t d
án.
Kt qu phân tích d án cho thy NPV tài chính ca d án âm chng t d án không
kh thi v mt tài chính. Tuy nhiên, NPV kinh t ca d án li đt 118,80 t đng,
IRR = 11,25% > 10% nên có th thy đây là mt d án đáng đc Nhà nc tài tr
đ thc hin.
Kt qu phân tích ri ro cho thy, d án nhy cm vi giá bán đin, tình trng bán
CER, h s công sut, t l lm phát USD. Do vy, đ có th khuyn khích ch đu
t tip tc đu t vào d án phong đin Phc Th nói riêng và nhng d án nng
lng gió nói chung, Nhà nc cn thc hin mt s chính sách nhm giúp nhà đu
t có th thu đc mt khon li nhun hp lý đ có th an tâm đu t, t đó tng
bc phát trin ngành nng lng gió ti Vit Nam.
- iv-
MC LC
LI CAM OAN i
LI CM N ii
4.1.2. Các c s xác đnh chi phí ca d án 20
4.1.3. Các c s xác đnh doanh thu ca d án 21
4.1.4. K hoch vay vn và tr lãi 23
4.1.5. Báo cáo thu nhp 23
4.1.6. Lp biu đ dòng tin t 24
4.2 Tính toán phân tích tài chính 25
4.3 Phân tích kt qu 25
CHNG 5: PHÂN TÍCH RI RO 27
5.1 Phân tích đ nhy mt chiu 27
5.1.1. Bin thiên ca NPV theo giá bán đin 27
5.1.2. Bin thiên ca NPV theo h s công sut 29
5.1.3. Bin thiên ca NPV theo t l lm phát VND 30
5.1.4. Bin thiên ca NPV theo t l lm phát EUR 31
5.1.5. Bin thiên ca NPV theo t l lm phát USD 32
5.1.6. Bin thiên ca NPV theo tc đ tng giá đin 32
5.1.7. Bin thiên ca NPV theo kch bn v CER 33
5.2 Phân tích kch bn 34
5.3 Mô phng Monte Carlo 35
5.4 Phân tích kt qu 36
CHNG 6: PHÂN TÍCH KINH T – XÃ HI 37
6.1 Phân tích kinh t 37
6.1.1. Phân tích h s chuyn đi giá tài chính sang giá kinh t 37
6.1.2. Phân tích ngoi tác tích cc và tiêu cc 40
- vi-
6.2 Xác đnh dòng tin kinh t ca d án 42
6.3 Phân tích kt qu 43
6.4 Phân tích xã hi 43
CHNG 7: KT LUN VÀ KHUYN NGH CHÍNH SÁCH 47
7.1 Khuyn ngh chính sách 47
7.1.1 H tr cho ch đu t 47
IMF : International Monetary Fund
IRR : Internal Rate of Return
KV : Ki-lô-volt
KWh : Ki-lô-oát-gi
MARR : Minimum Attractive Rate of Return
MVA : Mêga Volt Ampe
- viii-
MW : Mê-ga-oát
NPV : Net Present Value
O&M : Operation and Maintenance
TKV : Tp đoàn than và khoáng sn Vit Nam
TMDV : Thng mi dch v
TNDN : Thu nhp doanh nghip
TNHH : Trách nhim hu hn
TWh : Tê-ra-oát-gi
UBKT : y ban kinh t
USD : US Dollar
VND : Vit Nam đng
WACC : Weighted Average Cost of Capital
WB : World Bank
WWEA : World Wind Energy Association
- ix-
DANH MC CÁC BNG BIU
Bng 1.1 Sn lng đin tiêu th t nm 2000 – 2008 (TWh) 1
Bng 1.2 C cu ngun đin ca Vit Nam t nm 2003 – 2008 (MW) 2
Bng 1.3 Tc đ tng trng nhu cu đin nng ca Vit Nam (2006 - 2020) 3
Hình 5.2 Bin thiên NPV theo h s công sut 30
Hình 5.3 Kt qu mô phng Monte Carlo theo hai quan đim phân tích 35
- 1-
CHNG 1: GII THIU
1.1 t vn đ
1.1.1 Lý do hình thành d án
Phát trin, đa dng hóa ngun nng lng luôn là chính sách quc gia hàng đu
Vit Nam và hu ht các nc trên th gii.
Vit Nam là mt trong nhng quc gia “nghèo” v nng lng, tc đ tng sn
lng đin tiêu dùng qua các nm đt mc rt thp. S liu thng kê đã nói lên tình
trng đó, ti thi đim nm 1995, tng lng đin tiêu dùng đt 11,2 TWh, tng
ng vi 156 KWh/ngi/nm. Nm 2008 sn lng đin tiêu dùng đã tng lên 65,9
TWh gp 6 ln so vi nm 1995, tng ng vi 800 KWh/ngi/nm, th hin theo
tng khu vc kinh t Bng 1.1. Và nu so sánh vi khu vc ông Á và Thái Bình
Dng có mc tiêu th bình quân đu ngi là 1.343 KWh/nm và các quc gia có
thu nhp trung bình thp trên th gii vi mc tiêu th trung bình là 1.225
KWh/ngi/nm
1
thì mc tiêu th đin trên đu ngi ca Vit Nam mc rt
thp.
Bng 1.1 Sn lng đin tiêu th t nm 2000 – 2008 (TWh)
Ngành 2000 2004 2006 2008
Công nghip và xây dng 9,1
17,9
24,3
33,0
1
Ngun: WB, Report No: 47209-VN, 04/2009 [23]
- 2-
th phi nhp khu đin t các nc láng ging nh Trung Quc, Lào, nu nh
không có các ngun nng lng khác b sung.
Nng lc cung cp đin ca Vit Nam gp khó khn do nhu cu tiêu th đin trong
nc đc cung cp ch yu bi tp đoàn đin lc Vit Nam (EVN), song nng lc
cung cp đin ca EVN tng khá chm và tính đn nm 2008 EVN ch đáp ng
đc 2/3 tng công sut, phn còn li đc cung cp bi các nhà cung cp đin đc
lp IPP/BOO k c đin nhp khu t Trung Quc, Lào. C cu nng lc các ngun
đin ca Vit Nam th hin qua Bng 1.2.
Bng 1.2 C cu ngun đin ca Vit Nam t nm 2003 – 2008 (MW)
Ngun đin
2003
2004
2005
2006
2007
2008
EVN s huTh
y
1.545
Nhi
t
đi
n du và khí
2.713
3.161
3.137
3.590
3.448
3.563
Khác
(1) 454
454
241
Nhit đin than
-
155
138
370225
Nhit đin du và khí
1.252
1.305
1.914
1.9364.005
Khác
T
ng nn kinh t
9.343
10.079
11.055
12.357
13.508
15.864
Ghi chú:
(1)
Th
y đi
n nh
, d
u di
esel
c gia khác
(Ngun: WB, Report No: 47209-VN, 04/2009, [23])
Cùng vi quá trình tng trng kinh t, Vit Nam cng đang đi mt vi vn đ
thiu ht nng lng do nhu cu tiêu th đin nng tng nhanh. Nng lc cp đin
ca Vit Nam d báo phi đt 40.700 MW vào nm 2015 và 60.300 MW vào nm
2020 mi đ kh nng đáp ng lng đin cn thit cho c nc. Bng 1.3 th hin
tc đ tng trng nhu cu tiêu th đin nng Vit Nam t nm 2006 đn nm
2020.
- 3-
Bng 1.3 Tc đ tng trng nhu cu đin nng ca Vit Nam (2006 - 2020)
Ch tiêu n v 2006 2010 2015 2020
T
c
đ
t
ng tr
ng
hàng nm t
2006 – 2010 (%)
Nhu cu đin nng TWh 59
113
190
294
rng và tim n nhng nguy c x l gây ngp lt do ch đu t ch quan tâm đn
li nhun khi không thc hin x nc trc khi l v. Trong khi đó, tài nguyên
than cng đang dn cn kit, vic khai thác ngun nhit đin than cng gây ra hiu
ng nhà kính khi thi ra mt lng ln ln khí CO
2
vào môi trng. Theo d báo
ca Tp đoàn than và khoáng sn Vit Nam (TKV) đn nm 2015 nhu cu v than
s tng cao, tr lng than trong nc không đ đáp ng nhu cu nn kinh t và s
thiu khong 25 triu tn than, nm 2020 là 70 triu tn. T nhng d báo trên có
th thy đn nm 2012 Vit Nam s tr thành nc nhp khu than
2
.
Mi ngun nng lng đu có nhng u và nhc đim nht đnh trong vic la
chn ngun cung cp. Qua các thông tin tng hp t các website “WADE - World
Alliance for Decentralized Energy” [32], “Global greenhouse warming.com” [26],
“VARANS: Cc an toàn bc x và ht nhân” [30], u và nhc đim ca mi
ngun nng lng đc tng hp Bng 1.4. Tìm kim và phát trin ngun nng
2
Công vn s 1140/UBKT12 ngày 07/11/09 ca UBKT trình Quc hi v báo cáo kho sát “Vic thc hin
chin lc và quy hoch phát trin ngành đin đn nm 2015”,[6]
- 4-
lng tái to nhm thay th cho nng lng hóa thch và thy đin ngày càng tr
nên cp thit hn đi vi Vit Nam.
Vi điu kin thiên nhiên u đãi, Vit Nam là quc gia đc đánh giá có tim nng
v nng lng gió khá ln. Trong s các khu vc đc đánh giá là có tim nng gió
cao thì huyn Tuy Phong thuc tnh Bình Thun là mt trong nhng ni phù hp
vi vic phát trin ngun nng lng gió, vn tc gió bình quân đ cao 65m t 7 –
8m/s (Wind Energy Resource Atlas of Southeast Asia, WB, 09/2001, [22]). ây
chính là lý do ti sao huyn Tuy Phong là đa đim thích hp đ phát trin nng
Thi các cht đc hi nh NO
X
, SO
2
, CO
2
và tro
Ô nhim thy ngân
Chi phí hot đng cao
Ngun nhiên liu không di dào, không tái to
Tác đng đn môi trng, thay đi cnh quan
Công sut phát đin chm
Tính phân tán và không n đnh
Nhit đin khí
(gas)
Tr lng ngun khí ln
Sch so vi than, du và ít gây ô nhim
Ít hn 70% carbon dioxide so vi nhiên liu hóa
thch khác
Giúp ci thin cht lng không khí và nc
Không tn kém so vi than đá
Chi phí hot đng cao
Ngun nhiên liu không di dào và không tái to
Tác đng đn môi trng do phát thi khí CO
2
Công sut phát đin chm
Giá thành sn xut cao
Tính phân tán và không n đnh
Nhit đin du
Ngun nng lng di dào, d vn chuyn và d s
Giá khí bin đng
Gim hiu sut khi nhit đ cao
Chi phí cao cho các h thng nh
Có th gây ra mùi khó chu
Phong đin
Không gây ô nhim môi trng
Không tiêu tn nhiên liu
Không tn tht chi phí vn hành
Ngun nng lng vô tn
D chn đa đim và tit kim xây dng
Li ích cho cng đng đa phng (thu nhp, vic
làm)
S dng đa dng cho các đi tng ngi dân hoc
doanh nghip
Ph thuc vào ch đ gió, vn tc gió phi ln hn
7mph
Giá thành sn xut cao cho turbin công sut nh
Tác đng ti ni c trú ca đng vy hoang dã, h
thc vt, đt đai và cht lng nc
Tui th hu ích thp
Gây ting n tác đng đn khu v dân c sinh sng
Sn lng cung cp đin hn ch đi vi mt tuabin
Theo c tính ca y ban nng lng quc t thì sut đu t đ lp đt 1KW phong
đin là trên 1.700 USD (theo mc giá nm 2007). Sut đu t này li khác nhau
gia các quc gia và gia các kích c khác nhau ca turbine. Hình 1.2 th hin sut
đu t khác nhau ca các quc gia, trong đó, an Mch có chi phí đu t thp nht
- 6-
và cao nht là Anh, c, Canada vi sut đu t cao hn an Mch t 20% - 30%
(theo mc giá nm 2006).
Ban
Nha
an
Mch
M
Na
Uy
Ca
Na
a
- 7-
Tuy nhiên, sut đu t ca mt s nhà máy đin khác li khá thp. Theo thng kê
trong Bng 1.5 thì sut đu t ca các nhà máy thy đin ti Vit Nam là tn kém
nht (1.200 – 1.400 USD/KW) nhng vn thp hn so vi sut đu t ca các nhà
máy phong đin.
Bng 1.5 Sut đu t ca các nhà máy đin ti Vit Nam
Sut đu t ca các nhà máy đin ti Vit Nam (USD/KW)
Nhit đin than 1.100-1.300
Nhit đin du 850-900
Thy đin ln 950-1200
Thy đin nh 1.200-1400
Turbine khí chu trình hn hp 650-700
(Ngun: PECC3, Báo cáo đu t nhà máy đin tru Lp Vò, ng Tháp, 2009, [7])
Nh vy, nng lng gió là ngun nng lng tái to “sch” không phát khí thi
gây hiu ng nhà kính nh nhit đin, không phá rng làm suy thoái môi trng
nh thy đin nhng li có sut đu t quá cao khin cho các nhà đu t e ngi. Do
đó, liu vic đu t vào các d án phong đin ti Vit Nam nhm đa dng hóa
ngun nng lng có tht s đem li hiu qu kinh t hay không? Vì lý do trên, đ
tài này đc thc hin vi mc đích đánh giá hiu qu ngun nng lng gió thông
Thu thp thông tin d liu t nhng d án phong đin đã đc thc hin và hoàn tt
ti Vit Nam, nhng d án phong đin ti các nc trên th gii và các s liu t
báo cáo đu t d án nhà máy phong đin Phc Th, Bình Thun, 2009. Trên c
s đó, c tính cho d án phong đin Phc Th, Bình Thun.
Ngoài ra, các s liu v giá đt th trng đc thu thp thông qua kho sát thc t
trên đa bàn huyn Tuy Phong, tnh Bình Thun; các s liu kho sát mc sn lòng
chi tr ca ngi dân nhp c trên đa bàn phng Bình Tr ông, qun Bình Tân,
TP.HCM.
- 9-
T các s liu thu thp đc, đ tài s s dng các phng pháp phân tích d án và
phân tích ri ro đ đánh giá tính hiu qu ca d án phong đin trong thi đim hin
ti.
1.6 B cc lun vn
Lun vn bao gm by chng vi b cc nh sau:
Chng 1 gii thiu v c s hình thành d án và đ tài đng thi đa ra các câu
hi nghiên cu, cách thu thp d liu và b cc ca lun vn.
Chng 2 trình bày tng quan v nng lng gió trên th gii và Vit Nam,
phng pháp và quan đim s dng trong phân tích tài chính, kinh t và xã hi ca
d án.
Chng 3 mô t d án thông qua vic gii thiu thiu s lc v ch đu t và d
án, đng thi trình bày nhng đc đim chính ca d án.
Chng 4 phân tích tài chính d án bao gm vic lp biu đ dòng tin, tính toán
phân tích tài chính và phân tích kt qu thu đc.
Chng 5 phân tích ri ro thông qua nhng yu t tác đng to nên ri ro cho d án
bng vic phân tích đ nhy, phân tích kch bn, phân tích Monte Carlo và phân tích
các kt qu thu đc.
Chng 6 phân tích kinh t - xã hi bao gm phn trình bày báo cáo kt qu ngân
lu kinh t và hiu qu xã hi ca d án.
Chng 7 trình bày nhng ý ngha chính sách rút ra t nhng phân tích bên trên và
kt lun ca đ tài.
3
Ngun: http://www.need.org/needpdf/infobook_activities/SecInfo/WindS.pdf, [28]
- 11-
Hình 2.1 Công sut lp đt ca th gii (MW)
(Ngun: WWEA 2010, World Wind Energy Report 2009, trang 5, [24])
Tng công sut trên toàn th gii nm 2009 đt 159.213 MW tng trng 31,7% ,
mc cao nht k t nm 2001, tng đng vi tng nhu cu đin nc Ý (nn kinh
t ln th by trên th gii) và bng 2% lng đin tiêu th toàn cu. Tng doanh
thu trong ngành đin gió đt 50 t euro và c tính to ra mt triu vic làm vào
nm 2012. Trung Quc tip tc là th trng ln nht đi vi turbine mi đc lp
đt và là nc có công sut đng th hai sau M. V th phn lp đt tuabin mi ca
th gii, châu Á chim phn ln vi 40,4% th phn, tip theo là Bc M 28,4%,
châu Âu v trí th ba 27,3%, đc trình bày Hình 2.2. Vi đà tng trng nh
hin nay d kin nm 2010 tng công sut toàn th gii s vt qua ngng
200.000 MW.
Nm 2009 cng là nm to ra nhiu vic làm trong ngành nng lng gió toàn cu
vi 550.000 vic làm trc tip và gián tip. S vic làm tng gp đôi nu so vi
235.000 vic làm ca nm 2005.
T
NG CÔNG SUT LP
T CA TH GII
- 12-
Hình 2.2 T trng nng lc lp đt mi ca tng châu lc
(Ngun: WWEA 2010, World Wind Energy Report 2009, trang 11, [24])
Lnh vc nng lng gió toàn cu đt mc đ tng trng n tng trong nm 2009
TBD
- 13-
Riêng ti Ninh Thun, Bình Thun, Trà Vinh và Sóc Trng, tng công sut khai
thác c tính có th lên ti 800 MW.
Bng 2.1 Tài nguyên nng lng gió ông Nam Á
Quc gia
Y
u
<6 m/s
Trung bình
6-7 m/s
T
t 7
-
8
m/s
R
t tt
8-9 m/s
Lý t
ng
> 9m/s
Tng
Campuchia
Di
n tích
(MW)
NA
24.620
1.260 120
0 26.000
Lào
Di
n tích
184.511
38.787
6.070
671
35% di
n tích
80,2%
16,9%
0% di
n tích
92,6%
7,2%
0,2%
0%
0%Ti
m n
ng
(MW)
NA
149.348
2.992 52
0 152.392
Vit Nam
Di
(MW)
NA
401.444
102.716 8.748
452 513.360
(Ngun: http://www.fetp.edu.vn/index.cfm?rframe=/research_casestudy/facresearchlist.htm, [25])
Vit Nam bt đu phát trin nng lng gió t cui nhng nm 90 ca th k trc
vi các th nghim ti khu vc ven bin min Trung, đo Bch Long V và hu ht
các th nghim này ít mang li hiu qu. Theo d báo ca B Công Thng, đn
nm 2030, nhu cu nng lng trong nc tng khong 4 ln so vi hin nay và sau
nm 2015 s phi nhp khu đin t các nc láng ging nh Trung Quc, Lào.
Hin nay, theo thng kê ca Vin Nng lng (B Công Thng) đã có khong
mi d án v phát trin đin gió ca doanh nghip trong và ngoài nc đang đc
trin khai ti khu vc Nam Trung B. Cui tháng 8/2009, nhà máy phong đin đu
tiên ca Vit Nam ti Tuy Phong (Bình Thun) do Công ty c phn nng lng tái
to Vit Nam xây dng đã đi vào hot đng giai đon mt vi 5 turbine gió. Các
tuabin này đc đu ni vi trung tâm điu khin h thng turbine thông qua v
tinh trên toàn th gii đt ti c.
Giá thành sn xut đin gió hin nay đt gp đôi so vi các ngun đin truyn
thng. Vì vy, mc dù 5 turbine gió ca Công ty c phn nng lng tái to đã đi
- 14-
vào hot đng, nhng gia công ty này và tng công ty đin lc Vit Nam vn cha
tha thun đc giá bán đin phù hp, toàn b lng đin đc to ra t nm
turbine gió này ch đc EVN ghi n trên thanh cái. Mc dù vy các nhà đu t vn
mnh dn phát trin các d án ti Vit Nam và ch đi Nhà nc s đa ra nhng
chính sách v giá bán đin hp lý cng nh s h tr nhm giúp ngành nng lng
gió có th phát trin ti Vit Nam.