LỜI MỞ ĐẦU
Hệ thống tổ chức tín dụng luôn đóng vai trò to lớn đối với nền kinh tế,
đặc biệt là trong hoàn cảnh hiện nay khi Việt Nam đang xây dựng công
nghiệp hóa - hiện đại hóa và tham gia ngày càng sâu vào quá trình hội nhập
kinh tế quốc tế. Xu thế khu vực hóa, toàn cầu hóa với nhiều cạnh tranh gay
gắt đang đặt ra cho các tổ chức tín dụng những cơ hội và không ít thách thức
đòi hỏi phải đổi mới đa dạng hóa và hoàn thiện các loại hình nghiệp vụ kinh
doanh ngân hàng. Là một trong những hoạt động tín dụng truyền thống,
nghiệp vụ bảo lãnh bắt đầu được sử dụng rộng rãi trên thế giới từ cuối những
năm 70 của thế kỷ trước đóng vai trò quan trọng trong giao dịch kinh tế toàn
cầu nhất là trong lĩnh vực kinh doanh xuất nhập khẩu và thương mại quốc tế.
Ở nước ta, bảo lãnh ngân hàng xuất hiện từ thập kỷ 80 và được đề cập đến
trong các văn bản pháp luật nhưng còn mang tính chất như là một công cụ hỗ
trợ do Ngân hàng Nhà nước thực hiện nhằm giúp các doanh nghiệp quốc
doanh vay vốn nước ngoài để phát triển sản xuất kinh doanh. Trong vài năm
gần đây, bảo lãnh ngân hàng thật sự là biện pháp bảo đảm nghĩa vụ thông
dụng trong lĩnh vực dịch vụ ngân hàng do hiệu quả bảo đảm cao cho quyền
lợi của người thụ hưởng.
Vì vậy để làm rõ hơn vấn đề này chúng ta đi vào tìm hiểu vấn đề “ Phân
tích nội dung cơ bản của mỗi quyền, nghĩa vụ của từng chủ thể và ý nghĩa của
việc quy định quyền, nghĩa vụ bảo lãnh ngân hàng ”
1
NỘI DUNG
1. Khái quát chung:
1.1 Bảo lãnh ngân hàng là gì ?
Xét về phương diện học thuật, bảo lãnh ngân hàng vừa có ý nghĩa là
danh từ kinh tế, vừa có tính cách là một thuật ngữ pháp lý. Với ý nghĩa là một
danh từ kinh tế, bảo lãnh ngân hàng có thể được hiểu là một nghiệp vụ cấp tín
dụng của ngân hàng cho khách hàng thông qua việc ngân hàng cam kết trả nợ
thay cho các khách hàng đối với bên có quyền, nếu đến thời hạn mà người
này không thực hiện nghĩa vụ của mình. Tuy là một hình thức cấp tín

chủ thể tham gia trực tiếp vào hai quan hệ pháp luật; quan hệ giữa ngân hàng
với khách hàng được bảo lãnh (hình thức pháp lý của quan hệ này là hợp đồng
dịch vụ bảo lãnh) và quan hệ giữa ngân hàng với người nhận bảo lãnh – bên
có quyền (hình thức pháp lý của quan hệ này là hợp đồng bảo lãnh). Khi tham
gia vào hai mối quan hệ pháp lý này, ngân hàng không chỉ có hai tư cách pháp
lý hoàn toàn độc lập với nhau, xét trong từng mối quan hệ mà còn độc lập về
quyền và nghĩa vụ đối với các bên đối tác trong từng mối quan hệ .
2.Quyền nghĩa vụ và ý nghĩa của các chủ thể trong quan hệ bảo
lãnh ngân hàng.
2.1 Quyền nghĩa vụ của tổ chức tín dụng thực hiện bảo lãnh và ý
nghĩa của việc quy định :
Khi thực hiện nghiệp vụ bảo lãnh ngân hàng tổ chức tín dụng phải xác
lập 2 mối quan hệ pháp lí khác nhau với hình thức hợp đồng khác nhau. Vì
vậy chủ thể này sẽ có 2 tư cách pháp lí khác nhau với cơ cấu quyền và nghĩa
vụ pháp lí khác nhau
a. Quyền nghĩa vụ của tổ chức tín dụng trong hợp đồng dịch vụ bảo lãnh
3
Người bảo lãnh
( các tổ chức tín dụng )
Người nhận bảo lãnh Người được bảo lãnh
( khách hàng )
Trong quan hệ hợp đồng dịch vụ bảo lãnh với khách hàng được bảo lãnh
tổ chức tín dụng có tư cách là bên cung ứng dịch vụ bảo lãnh, theo luật định(
K1- Điều 16 quy chế bảo lãnh ngân hàng ) có các quyền và nghĩa vụ sau:
- Quyền yêu cầu khách hàng cung cấp các tài liệu thông tin về khả
năng tài chính và các tài liệu khác liên quan đến nghĩa vụ được bảo lãnh, báo
cáo tình hình sản xuất kinh doanh, báo cáo tình hình thực hiện hợp đồng và
các nghĩa vụ có liên quan đến giao dịch bảo lãnh.
Cơ sở khoa học vủa việc quy định quyền năng pháp lí này cho tổ chức tín
dụng xuất phát: 1 ngân hàng chấp nhận bằng tài sản của mình bảo lãnh cho 1

hàng. Trường hợp tổ chức tín dụng phải thực hiện nghĩa vụ thay khách hàng
thì lúc này giữa tổ chức tín dụng và kháh hàng không chỉ có quan hệ cấp tín
dụng cấp với hình thức bảo lãnh mà còn phát sinh thêm quan hệ tín dụng cho
vay, tổ chức tín dụng không chỉ có tư cách là người cung ứng dịch vụ bảo
lãnh mà còn có thêm tư cách là người cấp tín dụng với hình thức cho vay. Khi
đó khách hàng phải thực hiện cả 2 nghĩa vụ trả phí dịch vụ bảo lãnh và hoàn
trả số tiền mà tổ chức tín dụng đã ứng trước để thực hiện nghĩa vụ thay cho
mình với bên nhận bảo lãnh. Quyền yêu cầu hoàn trả của tổ chức tín dụng
nhằm đảm bảo cho quyền và lợi ích của chính mình.
Ngoài ra còn có một số quyền khác như :
- Quyền hạch toán ghi nợ khách hàng hoặc tổ chức tín dụng phát hành
bảo lãnh đối với số tiền trả thay.
- Quyền xử lý tài sản bảo đảm của khách hàng theo quy định tại thông tư
số 07/2003/TT-NHNN hướng dẫn thực hiện về bảo đảm tiền vay của tổ chức
tín dụng
- Đề nghị tổ chức tín dụng khác xác nhận việc bảo lãnh của mình với
khách hàng.
- Chấp nhận hoặc từ chối đề nghị bảo lãnh của khách hàng hoặc tổ
chức tín dụng phát hành bảo lãnh đối ứng trong thời hạn tối đa là 45 ngày kể
từ ngày nhận đủ hồ sơ.
- Được khởi kiện theo quy định của pháp luật khi khách hàng, bên
phát hành bảo lãnh đối ứng vi phạm hợp đồng
- Có thể chuyển nhượng quyền, nghĩa vụ của mình cho tổ chức tín
dụng khác quy định tại Điều 3 của Quy chế này nếu được bên nhận bảo lãnh
chấp thuận bằng văn bản.
* Bên cạnh các quyền trên, tổ chức tín dụng có các nghĩa vụ :
Thực hiện nghĩa vụ phát hành thư bảo lãnh gửi cho bên nhận bảo lãnh vì
quyền lợi của khách hàng được bảo đảm. Nghĩa vụ này có mục tiêu hướng tới
việc phục vụ quyền lợi của khách hàng được bảo lãnh. Chỉ khi nào tổ chức tín
dụng (với tư cách là bên cung ứng dịch vụ bảo lãnh) đã thực hiện xong nghĩa

làm rõ là liệu bên được bảo lãnh ( khách hàng vay ) có thể phản tố lại bên bảo
lãnh bằng những lý do xuất phát từ quan hệ với TCTD cho vay ( bên nhận bảo
lãnh) không.
Ví dụ sau khi bên bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ đối với TCTD, thì nghĩa
vụ chính giữa khách hàng vay vốn và TCTD cho vay hết thời hiệu.
Trong trường hợp này liệu bên bảo lãnh có thể lấy lý do là nghĩa vụ trả
nợ ( nghĩa vụ chính ) đã hết thời hiệu mà từ chối thực hiện nghĩa vụ đối với
bên bảo lãnh không và nếu có thì bằng cách nào có thể bảo vệ lợi ích của bên
6