CHƯƠNG 1: NHỮNG KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU
QUẢ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGUỒN VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG
CƠ BẢN TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI
TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN BÌNH THẠNH
3.1 ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ
BẢN TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN BÌNH THẠNH TRONG THỜI GIAN
TỚI
Tập trung các biện pháp gắn tăng trưởng với đẩy mạnh các biện
pháp phòng ngừa lạm phát, chống hàng gian, hàng giả, hàng kém chất
lượng và hành vi đầu cơ tích trữ nâng giá; triển khai có hiệu quả việc phát
triển các cụm kinh tế nhằm tạo động lực phát triển, kêu gọi đầu tư gắn
chặt với đẩy nhanh tốc độ đô thị hóa và phát triển văn hóa xã hội. Tạo
mọi điều kiện thuận lợi nhất cho các nhà đầu tư tham gia phát triển sản
xuất kinh doanh và thu hút mọi nguồn vốn đầu tư cho các dự án, công
trình phục vụ đời sống dân sinh trên địa bàn quận. Có biện pháp khuyến
khích phát triển thành phần kinh tế hợp tác xã và kinh tế tư nhân.
Tập trung ưu tiên đầu tư xây dựng trường lớp đạt chuẩn để thực
hiện cải cách giáo dục; xây dựng các công trình chống ngập, trụ sở
UBND các phường và các trạm y tế phường đạt chuẩn.
Rà soát lại tiến độ thực hiện các dự án, công trình trọng điểm của
quận, xác định những nhiệm vụ và yêu cầu cấp thiết để tập trung triển
khai thực hiện.
Hoàn thành dứt điểm công tác tái định cư cho các hộ dân trên địa
bàn Quận. Đẩy nhanh tiến độ hiệp thương đền bù, giải phóng mặt bằng
triển khai thực hiện các dự án, thực hiện tốt chính sách bồi hoàn giải tỏa.
1
Hoàn thành và công bố công khai việc phê duyệt đồ án quy hoạch
1/2000 tất cả các phường, quy hoạch hẻm và triển khai thực hiện tốt các
quy hoạch ngành (Văn hóa thông tin – Thể dục thể thao và Y tế).
Tập trung phối hợp đồng bộ với các ngành chức năng thành phố và
quận đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án, công trình; đảm bảo chất
trình đầu tư xây dựng cơ bản bằng cách phân định rõ quyền và trách
nhiệm của cá nhân, tổ chức trong từng khâu như: chủ đầu tư, chủ dự án,
tư vấn, thiết kế, nhà thầu, giám định, thẩm định, nghiệm thu, cấp phát,
giải ngân, thanh toán, quyết toán và quản lý công trình đầu tư. Áp dụng
rộng rãi cơ chế đấu thầu lựa chọn chủ dự án, chủ đầu tư; lựa chọn tư vấn,
giám sát, thẩm định dự án. Những chủ thể được chọn phải chịu trách
nhiệm về pháp lý và kinh tế từng khâu, từng việc trong quá trình triển
khai dự án.
Cần có những chế tài đủ mạnh để nâng cao trách nhiệm của người
quyết định đầu tư. Người quyết định đầu tư sai, gây lãng phí, thất thoát
phải bị xử phạt hành chính, cách chức hoặc truy cứu trách nhiệm. Chủ
đầu tư phải chịu trách nhiệm toàn diện về hiệu quả, chất lượng của dự án,
chấm dứt tình trạng giao cho người không đủ điều kiện về năng lực,
chuyên môn nghiệp vụ thực hiện quản lý dự án. Chủ đầu tư phải có trách
3
nhiệm kiểm tra, giám sát thường xuyên ban quản lý dự án, phát hiện kịp
thời những vấn đề phát sinh và đề xuất những biện pháp xử lý kịp thời.
Thực tế cho thấy các vi phạm trong tham gia xây dựng cơ bản hiện
nay được phát hiện chủ yếu thông qua người dân, còn các cơ quan chức
năng Nhà nước có chức năng nhiệm vụ giám sát đã không thực hiện được
trách nhiệm của mình. Sự tham gia trực tiếp của nhân dân vào quản lý
Nhà nước được thực hiện chủ yếu qua hình thức đóng góp ý kiến, kiến
nghị và giám sát; hoặc tham gia một cách gián tiếp thông qua bầu chọn
cho những đại diện của nhân dân trong các tổ chức dân cử. Song sự tham
gia vào quản lý Nhà nước của người dân sẽ chỉ có thể có tác dụng tích
cực, nếu các cơ quan Nhà nước tạo điều kiện cho họ giám sát và phát biểu
ý kiến và quan trọng hơn cả là lắng nghe và tiếp thu những ý kiến hợp lý
của người dân. Để nhân dân có thể tham gia vào quản lý ngân sách Nhà
nước cần phải đẩy mạnh việc minh bạch hóa ngân sách. Đây là khâu then
chốt nhất để có thể huy động được sự tham gia của người dân, song cũng
hay phân tích kinh
tế
(
1
)
đối với các dự án công
Nhiều dự án công và kể cả những giải pháp tư trong một số kĩnh
vực (như y tế, giáo dục, môi trường ) tạo ra những lợi ích khó đo lường
bằng tiền và việc không xác định mức độ ưu tiên của các dự án đã dẫn
đến tình trạng đầu tư dàn trải, kéo dài tiến độ thực hiện, gây thiệt hại lớn
cho xã hội. Vì vậy, việc áp dụng phương pháp phân tích chi phí - lợi ích
1 Phụ lục (trang 8)
5
để sắp xếp được thứ tự ưu tiên, cũng như là đo lường các giá trị không
bằng tiền của các dự án là vô cùng cần thiết.
Trong giai đoạn ghi vốn chuẩn bị đầu tư, các cơ quan đơn vị gửi tên
dự án và ước lượng vốn đầu tư ban đầu cho một cơ quan tổng hợp đưa
vào kế hoạch vốn của Quận. Đây là giai đoạn vô cùng quan trọng, sẽ
quyết định xem dự án nào được đưa vào thực hiện, dự án nào sẽ thực hiện
sau. Ngay tại giai đoạn này chủ đầu tư cần áp dụng phương pháp phân
tích chi phí - lợi ích để ước lượng được lợi ích ròng đem lại cho xã hội.
Cơ quan quản lý sẽ cần thẩm định xem các ước lượng này có phù hợp hay
không và trên cơ sở lợi ích ròng của các dự án, sẽ sắp xếp thứ tự ưu tiên
đưa vào danh mục đầu tư những dự án cần thực hiện.
Trong các bước thực hiện của phương pháp phân tích chi phí - lợi
ích, thì bước “đánh giá lợi ích và chi phí của mỗi phương án” là bước khó
thực hiện trong điều kiện kinh tế nước ta hiện nay. Vì vậy để thực hiện tốt
bước này, Quận cần phối hợp thêm các tổ chức nghiên cứu đánh giá độc
lập để điều tra, đánh giá, đưa ra các mức lợi ích, chi phí phổ biến đối với
các dự án công. Trên cơ sở các mức định lượng đã có này, các cơ quan
Giải phóng mặt bằng
Trước hết, các ban, ngành luôn thông tin kịp thời; tăng cường công
tác tuyên truyền các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp
7
luật của Nhà nước liên quan, các văn bản của Quận về công tác đền bù
giải phóng mặt bằng khi thu hồi đất và tạo điều kiện để nhân dân giám
sát, kiểm tra các hoạt động của cấp thẩm quyền quyết định đầu tư như các
hoạt động trong việc quy hoạch sử dụng đất, các chương trình dự án do
Nhà nước và doanh nghiệp đầu tư xây dựng trên địa bàn.
Giải pháp tổng hợp
Một trong những biện pháp quan trọng để có thể giảm thiểu yếu tố
làm kéo dài thời gian thực hiện dự án là chuyên môn hóa cao. Nhà thầu
chuyên môn hóa cao đóng vai trò khá quan trọng. Nhà thầu chuyên môn
hóa có thể đồng thời là nhà thiết kế, sản xuất sản phảm hoàn chỉnh và lắp
đặt vào công trình đối với một số công trình đặc biệt hoặc phức tạp như:
đường ống, công trình ngầm
Trong công tác khảo sát, yêu cầu hàng đầu là số liệu khảo sát phải
đầy đủ, đáng tin cậy để phục vụ tốt nhất cho công tác thiết kế và chuẩn bị
thi công. Lựa chọn nhà thầu khảo sát cẩn thận, dựa trên thông tin về năng
lực, trình độ, kinh nghiệm của cán bộ khảo sát, cũng như uy tín của đơn
vị khảo sát. Nếu không thực hiện được yêu cầu này dẫn đến phải khảo sát
bổ sung, thiết kế lại các bộ phận công trình sẽ đẩy thời gian dự kiến
hoàn thành dự án lên nhiều hơn, đồng thời tăng vọt chi phí phát sinh, làm
tăng tổng mức đầu tư gây lãng phí thất thoát vốn đầu tư. Mặt khác, ngay
sau khi nhà thầu ký hợp đồng với chủ đầu tư, nhà thầu phải tiến hành
ngay khảo sát thiết kế bảng vẽ thi công. Khi phát hiện sai sót, bất hợp lý
trong quá trình thực hiện phải xử lý một cách nhanh nhạy và phải có biện
8
pháp khắc phục tránh gây ảnh hưởng lâu dài và gây thiệt hại cho cả chủ
đầu tư và nhà thầu.
“bưng bít” thông tin để tạo lợi thế cho một số nhà thầu hoặc gây nghi ngờ
của công luận. Thông tin càng được công khai rộng rãi càng tăng cơ hội
chọn được nhà thầu phù hợp,tránh sự khép kín, thông đồng trong đấu
thầu. Ngoài ra, để giảm tình trạng khép kín trong đấu thầu có thể áp dụng
hình thức đấu thầu qua mạng. Mọi thông tin của bên mời thầu được đăng
tải đầy đủ và công khai trên hệ thống mạng để những nhà thầu tiềm năng
đều có cơ hội ngang nhau truy cập và tiếp cận thông tin. Đến thời điểm
nộp thầu, thay vì phải chuẩn bị một khối lượng lớn tài liệu, tốn kém về
thời gian và chi phí thì nhà thầu chỉ cần thực hiện các thao tác trên máy vi
tính để chuyển hồ sơ dự thầu của mình dưới dạng tập tin. Việc đánh giá
hồ sơ và trao thầu được tiến hành tự động và thông báo công khai trên hệ
thống.
Thời gian qua, Quận sử dụng chủ yếu hình thức chỉ định thầu trong
việc chọn nhà thầu. Hình thức này mang lại không nhỏ lợi ích cho dự án,
nhưng bên cạnh đó nó vẫn còn tồn tại những hạn chế mà quá trình thực
hiện dự án chưa khắc phục được: dễ dẫn đến độc quyền, thiếu tính cạnh
tranh minh bạch, mức tiết kiệm trong chỉ định thầu không hiệu quả bằng
hình thức đấu thầu rộng rãi, hạn chế. Điều này không có nghĩa là không
sử dụng hình thức đấu thầu này nữa, mà cần có chế tài mạnh để giảm
10
thiểu những rủi ro của hình thức này gây ra. Đồng thời, Quận cần cân
bằng lại cách lựa chọn hình thức đấu thầu, nhằm hạn chế những bất cập
khi sử dụng một cách thoái hóa một hình thức đấu thầu.
3.2.6 Phát triển chất lượng nguồn nhân lực
Đội ngũ những người làm công tac ĐTXDCB của Nhà nước đã có
bước phát triển cả về số lượng và chất lượng, nhưng vẫn chưa đáp ứng
được yêu cầu của thực tế. Cần phải thường xuyên tổ chức đào tạo, bồi
dưỡng để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức thích ứng với
thời đại kinh tế tri thức, kinh tế hội nhập. Tổ chức tham quan, học tập
kinh nghiệm các đơn vị điển hình. Có chính sách hỗ trợ học tập trong
nay. Tuy nhiên, để đảm bảo vốn cho các khoản đầu tư, Việt Nam cần phải
sắp xếp theo thứ tự ưu tiên một cách có kỷ luật các dự án đầu tư công,
tăng cường huy động nguồn thu ngân sách, ngoài ngân sách và nguồn hỗ
trợ phát triển ưu đãi. Đặc biệt, cần nâng cao hơn nữa công tác quản lý sử
dụng nguồn vốn trong ĐTXDCB, để nguồn vốn này phát huy hết vai trò
của nó đối với sự phát triển kinh tế - xã hội trong quá trình xây dựng, phát
triển đất nước, hội nhập kinh tế quốc tế.
12