TÓM TẮT
Nghiên cứu hình ảnh cắt lớp vi tính đa dẫy trên 30 trường hợp ung thư đại tràng
(UTĐT).Tác giả nhận thấy:Tuổi hay gặp >60 chiếm 46,7%, nữ 43,3%
,nam 56,7%. Vị trí ung thư gặp ở các vị trí ĐTL 25,7%, ĐTN 22, 9%. Sigma 8,6%,
manh tràng 14%. Không có hoại tử trong khối chiếm 88,6%.Giá trị chẩn đoán
MSCT:
Hình dạng tổn thương, độ nhậy 92% độ đặc hiệu 100%, độ chính xác 94,3% .
Hoại tử tổn thương, độ nhậy, độ đặc hiệu, độ chính xác 100%. Đánh giá xâm lấn
giai đoạn T3, độ nhậy 71,4%, độ đặc hiệu 100%, độ chính xác 94,3%.
Đánh giá xâm lấn giai đoạn T4, độ nhậy 100%, độ đặc hiệu 83,3%, độ chính xác
94,3%
SUMMARY
According to MSCT to diagnose colorectal cancers for 30 patients, who had
colorectal cancers, we found that the age varied over 60 (46.7%).56.7% of
males, 43.3% of females. The incident of malignant areas were at ascending colon
25.5%, transverse colon 22.9%. cecum 14%, sigmoid 8.6%. There was 99.6% of
tumors without screnoiss. The value of MSCT of Diagnosic character of tumor
sensitivity 92%, specificity 100%, accuracy 94.3%. Necrosis of tumor sensitivity,
specificity , accuracy 100%. Stage T3 infiltration: sensitivity 71.4%, specificity
100%, accuracy 94.3%. Stage T4 infiltration: sensitivity 100%, specificity 83.3%,
accuracy 94.3%.
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Ung thư đại tràng (UTĐT) là ung thư (UT) phát triển ở phần đại tràng. Nguyên
nhân thường gặp của UTĐT là ung thư biểu mô tuyến (UTBMT).
UTĐT nếu được phát hiện sớm thì tỷ lệ được cứu sống cao. Phẫu thuật thường
là lựa chọn điều trị đầu tiên. Cũng như các loại ung thư khác, hiệu quả điều trị phụ
thuộc vào giai đoạn của bệnh.
Cắt lớp vi tính (CLVT) 64 dãy cho hình ảnh nhanh hơn và phân tích hình ảnh tốt
hơn vì giảm nhiều ảnh và cải thiện chất lượng ảnh sau quá trình tái tạo đa mặt
phẳng.Thay vì chỉ nhìn trên lát cắt ngang. Hiện nay đại trực tràng đã có thể được
xem một cách hệ thống trên 3 bình diện bằng việc tái tạo đa mặt phẳng hoặc chụp

22,9%. Theo Phan Văn Hạnh, đại tràng phải là 45,3%; đại tràng trái là 43,3% đại
tràng ngang là 8,6% và u nhiều vị trí là 2,6% [3].
3.2.3. Số lượng u: Đa số BN có 1 u chiếm 90 %.
Theo Phan Văn Hạnh, tổn thương UTĐT là đơn tổn thương với tỉ lệ 85,5%; tổn
thương nhiều vị trí phát hiện qua nội soi là 3,9%; tỉ lệ ung thư có phối hợp với
polyp là 8,6%; ung thư phát triển trên nền polyp là 0,7% [2] [3].
3.2.4. Hình dạng u: Hình khối chiếm nhiều nhất 65,7 % ; dạng khác gồm dày
thành không đều, polyp và hình nhẫn có 12 u chiếm 34,3 %.
3.2.5. Hoại tử trong u: không có hoại tử chiếm 88,6%; chỉ có 4 u có hoại tử
chiếm 11,4%.
Theo Thompson [4].Viện Y Khoa Johns Hopkins, hình ảnh CLVT điển hình chỉ
ra khối mô mềm kín đáo làm hẹp lòng đại tràng. Khối lớn sẽ hoại tử trung tâm và
như vậy sẽ xuất hiện khối với hình ảnh giảm tỷ trọng trung tâm hoặc hiếm hơn là
tỷ trọng khí. Hình ảnh này trông như một apxe. Hơn nữa, tỷ lệ cao UTĐT biểu hiện
dưới dạng dày thành khu trú và làm hẹp lòng đại tràng. Riêng ĐTSM có hình ảnh
dày thành dạng khối lệch tâm và làm hẹp lòng ruột.
3.2.6. Đặc điểm xâm lấn của U
Xâm lấn
u
T1-2 T3 T4
Số
lượng
5 5 25
Tỷ lệ 14,3 % 14,3 % 71,4 %
Trong tổng số 35 u nghiên cứu thì có 25 u ở giai đoạn T4, chiếm 71,4% ; có 5 u
phát hiện ở giai đoạn T3 chiếm 14,3% ; có 5 u ở giai đoạn T1-2, những u này chủ
yếu có hình dạng là polyp.Cũng theo nhóm tác giảAngelelli G,Gossios KJ, [5 ]
[6 ], CLVT đánh giá độ lan rộng của khối u là khối ngoài đại tràng hoặc là hình
ảnh dày và thâm nhiễm lớp mỡ quanh ĐT, lan rộng của khối u còn được đánh giá
là sự mất lớp mỡ giữa ĐT và cơ quan lân cận. Nghiên cứu của Freeny PC, từ tạp

5 7 23
Tỷ lệ 14,3% 20% 65,7%
Nhận xét: Trong 35 u trong PT có 23 u ở giai đoạn T4 chiếm 65,7%; có 7 u ở
giai đoạn T3 chiếm 20% ; có u ở giai đoạn T1-2 chiếm 14,3%.
Theo nghiên cứu của Antonella Fillippone [8]. Nếu những u giai đoạn T1 không
được xem như vượt quá giai đoạn, tỷ lệ chính xác cho hình ảnh CT chỉ với những
lát cắt ngang tăng từ 73% lên 81% và với những hình ảnh phối hợp những lát cắt
ngang và tái tạo đa mặt phẳng, tỷ lệ ấy tăng từ 83% lên 90%. Vậy độ chính xác cho
giai đoạn T khi chỉ với những lát cắt ngang và khi kết hợp những hình ảnh cắt
ngang và tái tạo đa mặt phẳng như sau :£ T2, 90% và 93% ; T3, 85% và 90% ; T4 :
80% và 98%.
Mặc dù có những lát cắt mỏng, một giới hạn bên trong của CLVT là thiếu sự
quan sát từng lớp thành ruột, kết quả là không thể phân biệt UTĐT giai đoạn T1 và
T2. Vì vậy, trong nghiên cứu của chúng tôi không thể phân biệt được giai đoạn T1
và T2, chúng tôi gộp lại chung là giai đoạn T2.
Mặc dù sử dụng những hình ảnh cắt ngang với những hình ảnh tái tạo đa mặt
phẳng, có thể đánh giá tốt giai đoạn T2, T3, T4. Trong sự khác nhau T2 từ T3, tiêu
chuẩn chủ yếu là thâm nhiễm mỡ quanh ĐT. Chẩn đoán CLVT giai đoạn T3 bằng
sự lan rộng của u tới lớp mỡ quanh ĐT. Sự có mặt của những hình ảnh giống như
gai trong lớp mỡ có thể gây lên bởi xơ và dùng những tiêu chí của CLVT giai đoạn
T3 có thể đưa đến tỷ lệ cao của sự vượt quá giai đoạn [9].
3.2.10 Đánh giá hoại tử u trên trong phẫu thuật.
Hoại tử Có Không
Số lượng 4 31
Tỷ lệ 11,4 % 88,6 %
Nhận xét: Trong 35 u tìm thấy trên PT có 4 u có hoại tử trong u chiếm 11,4% ;
còn 31 u không có hoại tử chiếm 88,6%.
3.3. Giá trị chụp cắt lớp vi tính 64 dãy trong chẩn đoán UTĐT
3.3.1 Đối chiếu về vị trí tổn thương của CLVT so với PT
Vị trí

Giá trị dự báo âm tính: NPV = 3/3 = 100%.Độ chính xác : Acc = 30/30 = 100%
3.3.3 Đối chiếu hình dạng tổn thương
Phẫu
thuật
CLVT
Thể
khối
Thể
khác
Tổng
Thể khối 23 0 23
Thể khác 2 10 12
Tổng 25 10 35
Nhận x ét :Độ nhạy : Sn = 23/ 25 = 92%. Độ đặc hiệu : Sp = 10/ 10 = 100%
Giá trị dự báo dương tính : PPV = 23/ 23 = 100%Giá trị dự báo âm tính : NPV =
10/ 12 = 83,3%.
3.3.4 Đối chiếu hoại tử của tổn thương
Phẫu
thuật
CLVT
Có Không Tổng
Có 4 0 4
Không 0 31 31
Tổng 4 31 35
Nhận x ét :Độ nhạy : Sn = 4/4 = 100% Độ đặc hiệu : Sp = 31/31 = 100%
Giá trị dự báo dương tính : PPV = 4/4 = 100%
Giá trị dự báo âm tính : NPV = 31/31 = 100%. Độ chính xác : Acc = 35/35 =
100%
3.3.5 Đối chiếu hạch
Phẫu thuật

Hang vị 0 1
Nhận xét: Có 1 trường hợp xác định trên CLVT là di căn gan, nhưng không xác
định trên phẫu thuật. 2 trường hợp khác không xác định trên CLVT là di căn nhưng
trên phẫu thuật xác định là di căn mạc treo và hang vị.
IV.KẾT LUẬN
4.1 Đặc điểm hình ảnh CLVT UTĐT
Vị trí u hay gặp nhất là ĐT lên 9/35 (25,7%); ĐT xuống 8/35 (22,9%).
Kích thước khối u thường gặp nhất từ 50- 99 mm, chiếm 60%; từ 10- 49
mm (34,3%)
Số lượng khối u thường là 1 khối u (90%); 3 khối u (6,7%); Tỷ trọng khối u đa
số đồng nhất (89%)
Xâm lấn của khối u giai đoạn £ T2 (14,3%); giai đoạn T3 (14,3%); giai đoạn T4
(71,4%). Di căn hạch giai đoạn N0 (56,7%); giai đoạn N1 (26,7%); giai đoạn N2
(16,7%).
4.2 Giá trị của CLVT 64 dãy trong chẩn đoán UTĐT
Tỷ lệ chẩn đoán có khối u đúng 100%
Vị trí khối u hay gặp là ĐTL (CLVT: 25,7%, PT 20%), ĐTX (CLVT 22,9%, PT
25,7%). Ít gặp nhất là ĐTGL (CLVT 2,8%, PT 2,8%). Số lượng tổn thương độ
chính xác, độ nhạy và độ đặc hiệu đều là 100%.
Hình dạng tổn thương có độ chính xác là 94,3%; độ nhạy và độ đặc hiệu là 92%
và 100%.
Hoại tử tổn thương có độ chính xác, độ nhạy và độ đặc hiệu là 100%.
Trong đánh giá xâm lấn khối u, CLVT không phân biệt được giai đoạn T1 và
T2, gộp chung thành giai đoạn ≤ T2. Giai đoạn T3, độ chính xác là 94,3%, độ nhạy
và độ đặc hiệu là 71,4% và 100%. Giai đoạn T4, độ chính xác là 94,3%, trong khi
độ nhạy và độ đặc hiệu là 100% và 83,3%.
TƯ LIỆU THAM KHẢO
1. Phạm Hoàng Anh, Nguyễn Thị Hạnh (1993), Ung thư Hà Nội 1991-1992», Y
học Việt Nam,7, Hà Nội, tr.14-21.
2. Bộ Y tế, Dự án hợp tác kỹ thuật JICA- Bệnh viện Chợ Rẫy (1999), Phân loại