ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA KHOA VĂN HỌC
---------------
TIỂU LUẬN
Môn: Tư du thơ
TÍNH ĐA NGHĨA NHƯ LÀ MỘT PHẨM CHẤT
NGHỆ THUẬT TRONG TƯ DUY THƠ HỒ XUÂN
HƯƠNG
Giảng viên : PGS.TS. Nguyễn Bá Thành
Học viên : Phạm Thị Phương
Lớp : K50 Cao học Văn
Hà Nội -2006
1
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài:
Thiên tài kỳ nữ - nữ thi hào dân tộc bài chúa thơ Nôm hay nói giản
dị nữ sĩ Hồ Xuân Hương - gương mặt mặt độc đáo có một không hai trong
lịch sử văn học trung đại cũng như trong nền văn học Việt Nam. Trong sự
nghiệp văn chương của mình bà đã để lại một di sản khiêm tốn, khoảng
năm chục bài thơ nôm, trong đó có bài ở dạng “tồn nghi”, cùng với tập
“Lưu Hương Ký” viết bằng chữ Hán nhưng thể hiện một tài nang trác kiệt
vô cùng độc đáo về nhiều mặt: Ngôn ngữ thơ ca, xử lý đề tài, giọng điệu,
Việt hoá thơ Đường, biểu tượng phồn thực, tính đa nghĩa… hiện tượng Hồ
Xuân Hương thể hiện một cá tính sáng tạo độc đáo - sừng sững trong làng
thơ Việt Nam, gây chấn động dư luận trong giới phê bình văn học. Dù đã
có rất nhiều công trình nghiên cứu về Bà từ trước đến nay với những tên
tuổi lừng danh. Nhưng tất cả hầu như vẫn còn bất lực chưa khám phá hết
giá trị của thơ Bà.
Ngày nay với những tiến bộ của nghiên cứu văn học và thời đại, với
những cải tổ, cải cách đổi mới ở Việt Nam và trên toàn cầu đã có nhiều

danh là một trong hai “nữ chúa thơ Nôm” - Một nhà thơ lớn - một gương
mặt độc đáo trong thơ ca trung đại Việt Nam. Lớp bụi thời gian không
làm mờ đi những giá trị của thơ Bà. Trái lại càng ngày càng toả sáng. Từ
trước tới nay, đã có không ít các công trình lớn nhỏ nghiên cứu về thơ Bà.
Các nhà phê bình nghiên cứu đã đi sâu tìm tòi khám phá nhiều vấn đề và
có nhiều công trình thực sự có giá trị như những công trình của Lê Trí
Viễn, Trần Thanh Mại, Đặng Thanh Lê, Xuân Diệu, Đỗ Lai Thúy, Đỗ Đức
Hiểu, Nguyễn Đăng Na… và nhiều công trình nghiên cứu của nước ngoài.
Vấn đề tính đa nghĩa cũng đã được nhiều người nói tới trong các bài viết
của mình nhưng đi sâu nghiên cứu tính đa nghĩa trong thơ Hồ Xuân
Hương dưới góc độ tư duy thơ thì hầu như chưa có công trình nào đáng
kể.
Tuy nhiên, vấn đề chỉ mới được đề cập trong các mối tương quan
với những vấn đề khác như vấn đề dâm và tục, chất dân gian, ý nghĩa
3
phồn thực, chưa được tách ra nghiên cứu sâu. Đặc biệt dưới góc độ tư duy
thơ. Trên cơ sở nghiên cứu một vài những công trình đã có, bản thân đã
hệ thống, phân tích tìm hiểu thêm về tính đa nghĩa nhằm khẳng định nó
như là một phẩm chất nghệ thuật trong tư duy thơ Hồ Xuân Hương.
Khẳng định những đóng góp lớn lao của nữ sĩ cho nên văn học nước nhà.
4
B. NỘI DUNG:
Tư duy là một quá trình phản ánh tích cực thế giới khách quan trong
bộ não con người, nó là một phương tiện cơ bản của nhận thức nhằm đáp
ứng các yêu cầu hoạt động thực tiễn của con người.
Về mặt bản chất kết quả của quá trình tư duy là sự phản ánh khách
quan. Là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan.
Xuất phát từ mục đích và phương tiện nhận thức người ta chia thành
hai kiểu tư duy cơ bản: Tư duy lôgic và tư duy hình tượng.
Tư duy lôgic là tư duy đặc thù của khoa học. Đó là quá trình thâm