LỜI MỞ ĐẦU
Để xây dựng đất nước giàu mạnh và phát triển trong bối cảnh toàn cầu
hoá, khu vực hoá, hội nhập kinh tế quốc tế chúng ta không thể xem nhẹ hoạt
động ngoại thương vì nó đảm bảo sự giao lưu hàng hoá, thông thương với các
nước bè bạn năm châu, giúp chúng ta khai thác có hiệu quả tiềm năng và thế
mạnh của cả nguồn lực bên trong và bên ngoài trên cơ sở phân công lao động và
chuyên môn hoá quốc tế. Nhưng nhắc đến hoạt động xuất nhập khẩu hàng hoá
chúng ta không thể không nói đến dịch vụ giao nhận vận tải hàng hoá quốc tế vì
đây là hai hoạt động không tách rời nhau, chúng có tác động qua lại thống nhất
với nhau. Qui mô của hoạt động xuất nhập khẩu tăng lên nhanh chóng trong
những năm gần đây là nguyên nhân trực tiếp khiến cho giao nhận vận tải nói
chung và giao nhận vận tải biển nói riêng phát triển mạnh mẽ cả về chiều rộng
lẫn bề sâu. Bên cạnh đó, với hơn 3000 km bờ biển cùng rất nhiều cảng lớn nhỏ
rải khắp chiều dài đất nước, ngành giao nhận vận tải biển Việt Nam thực sự đã
có những bước tiến rất đáng kể, chứng minh được tính ưu việt của nó so với các
phương thức giao nhận vận tải khác. Khối lượng và giá trị giao nhận qua các
cảng biển luôn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng giá trị giao nhận hàng hóa quốc tế
của Việt Nam. Điều này có ý nghĩa rất lớn, nó không chỉ nối liền sản xuất với
tiêu thụ, giúp đưa hàng hoá Việt Nam đến với bạn bè quốc tế mà còn góp phần
nâng cao khả năng cạnh tranh của hàng hoá nước ta trên thị trường thế giới. Giao
nhận là khâu cuối cùng nhưng rất quan trọng trong việc thực hiện hợp đồng
ngoại thương. Khâu giao nhận nếu không diễn ra kịp thời, không hợp lý thì việc
vận chuyển hàng sẽ ách tắc và có thể gậy thiệt hại cho cả hai phía người mua và
người bán. Nhận thấy tầm quan trọng của công tác giao nhận, em đã xin thực tập
tại Công ty TNHH Dịch vụ Giao nhận Hàng hóa Bầu Trời và viết bài thu hoạch
thực tập tốt nghiệp với đề tài: Thực tiễn giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng
đường biển tại Công ty TNHH Dịch Vụ Giao Nhận Hàng Hóa Bầu Trời.
Ở bài thu hoạch thực tập tốt nghiệp này, em chỉ đề cập đến những vấn đề
1
cơ bản nhất tại công ty mà em đang thực tập như:
Chương 1: Giới thiệu chung về Công ty TNHH Dịch Vụ Giao Nhận Hàng
Vốn điều lệ: 1.000.000.000 VND (1 tỷ đồng)
Số tài khoản: 007.137.2091695 tại Vietcombank Hồ Chí Minh
Công ty hoạt động tuân thủ theo chủ trương và chính sách của Nhà nước
và hoàn toàn chịu trách nhiệm về hoạt động kinh doanh.
II. Chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức hành chính và quản lý nhân
sự của công ty:
1. Chức năng:
Công ty làm các chức năng dịch vụ quốc tế về vận chuyển, giao nhận, xuất
nhập khẩu hàng hóa, đại lý, tư vấn…cho các doanh nghiệp trong và ngoài nước
hoạt động trên lĩnh vực vận chuyển, giao nhận và xuất nhập khẩu hàng hóa.
Theo điều lệ, Công ty thực hiện các chức năng sau:
- Tổ chức phối hợp với các tổ chức khác trong và ngoài nước để tổ chức
chuyên chở, giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu, hàng ngoại giao, hàng quá
cảnh, hàng hội chợ triển lãm, tài liệu, chứng từ.
3
- Nhận ủy thác dịch vụ về giao nhận, kho vận, thuê và cho thuê kho bãi,
lưu cước, các phương tiện vận tải (tàu biển, ôtô, máy bay, xà lan, container…)
bằng các hợp đồng trọn gói “door to door” và thực hiện các dịch vụ khác có liên
quan đến hàng hóa nói trên, như việc thu gom, chia lẻ hàng hóa, làm thủ tục xuất
nhập khẩu, làm thủ tục hải quan, mua bảo hiểm hàng hóa và giao hàng đó cho
người chuyên chở để chuyển tiếp tới nơi quy định.
- Nhận ủy thác xuất nhập khẩu hoặc kinh doanh xuất nhập khẩu trực tiếp
hàng hóa.
- Làm đại lý cho các hãng tàu nước ngoài và làm các công tác phục vụ cho
tàu biển của nước ngoài vào cảng Việt Nam; liên doanh, liên kết với các tổ chức
kinh tế trong và ngoài nước trong lĩnh vực vận chuyển, giao nhận, kho bãi.
- Thông báo cho khách hàng của mình về nhu cầu tiêu dùng, thị trường
mới, tình hình cạnh tranh, chiến lược xuất khẩu, những điều khoản cần đưa vào
hợp đồng mua bán ngoại thương, tóm lại là tất cả những vấn đề liên quan đến
công việc kinh doanh của khách hàng, cho dù khách hàng có yêu cầu hay không.
Phòng Nhân sự Phòng Kinh Doanh Phòng Tài chính Kế toán Phòng Nghiệp Vụ
(Nguồn: Phòng Nhân sự)
Giám đốc: Là người trực tiếp điều hành Công ty, tiến hành giao dịch, đàm
phán, ký kết hợp đồng, giải quyết các vướng mắc với khách hàng và là người
chịu trách nhiệm trước Pháp luật.
Phòng nhân sự: Giúp giám đốc trong công tác quản lý nhân sự, tuyển dụng
nhân sự.
Phòng kinh doanh: Tìm kiếm khách hàng, giải quyết vướng mắt của khách
hàng.
Phòng tài chính kế toán: Giám sát các khoản thu chi, hoạch toán kinh
5
doanh thông qua sổ sách chứng từ.
Phòng nghiệp vụ: Tổ chức và thực hiện các nghiệp vụ về giao nhận hàng
hóa, lưu khoan tàu.
Nhận xét: Bộ máy tổ chức nhân sự đơn giản, gọn nhẹ của Công ty đã góp
phần làm giảm chi phí và giúp giám đốc quản lý Công ty một cách dễ dàng hơn.
III. Tình hình kinh doanh của Công ty trong ba năm gần đây (2007 -
2009):
Bảng 1.1 Doanh thu thuần của Công ty trong ba năm (2007 - 2009)
Đơn vị tính: VND
Năm 2007 2008 2009
Lợi nhuận sau thuế 82.188.274 124.999.79
4
55.273.056
(Nguồn: Phòng Tài Chính Kế Toán)
So với năm 2007, năm 2008 lợi nhuận của Công ty tăng mạnh (52,08%)
do số lượng hợp đồng giao nhận vận tải trong khoảng thời gian này rất lớn,
lượng hàng nhập và xuất tăng đột biến tạo cơ hội cho Công ty ăn nên làm ra. Tuy
nhiên đến năm 2009, do sự cạnh tranh gay gắt giữa các công ty giao nhận lớn, sự
hợp tác kinh doanh của các công ty giao nhận với hãng tàu để có mức giá cạnh
chuyển hàng ở thời điểm này là rất lớn cả đối với hàng xuất khẩu lẫn nhập khẩu.
Nhưng đến khoảng tháng 9, 10 lại là mùa hàng xuống (down season) vì
đây là thời điểm tại các nước Châu Âu người dân thường dành thời gian đi du
lịch. Và cũng vào khoảng thời gian này, hàng phục vụ cho Lễ Giáng sinh và Tết
mới được lên kế hoạch sản xuất.
Chỉ đến gần cuối năm, khi mà nhu cầu tiêu dùng của người dân tăng
mạnh, ở châu Âu là Giáng sinh, năm mới; ở châu Á là Tết Cổ truyền thì những
người làm giao nhận mới thực sự bận rộn. Lượng hàng giao nhận cuối năm rất
phong phú cả về chủng loại và khối lượng. Nhu cầu giao nhận tăng gấp nhiều lần
so với những tháng trước.
7
Từ đó ta thấy nắm được đặc thù hoạt động của ngành mình là rất quan
trọng, nó giúp cho công ty có được kế hoạch sản xuất kinh doanh hiệu quả và
tiết kiệm nhất.
Phương tiện phục vụ cho hoạt động giao nhận vận tải biển
Một đặc điểm nổi bật của Công ty đó là Công ty hoàn toàn không có đội
tàu hay container của riêng mình phục vụ cho giao nhận vận tải biển. Đây là một
điểm bất lợi của Công ty so với các doanh nghiệp giao nhận khác vì điều này dễ
khiến Công ty rơi vào tình trạng bị động, đặc biệt là vào mùa Hàng hải. Chẳng
hạn như GEMATRANS hay VICONSHIP đồng thời là người chuyên chở và
người giao nhận nên các công ty này có thể chủ động về thiết bị cho khách hàng
trong mọi trường hợp, từ đó tạo được uy tín trên thị trường.
2. Đánh giá vị thế cạnh tranh của Công ty:
Hiện nay ở Việt Nam có tới hàng trăm doanh nghiệp Nhà nước, công ty cổ
phần, công ty liên doanh, công ty tư nhân cùng cạnh tranh với Công ty trong lĩnh
vực giao nhận. Trong bối cảnh này để có thể tồn tại và phát triển, Công ty phải
nhìn nhận, đánh giá lại các đối thủ cạnh tranh để nắm bắt những điểm mạnh,
điểm yếu của họ nhằm rút kinh nghiệm và học hỏi, từ đó đưa ra chiến lược kinh
doanh thích hợp.
Một đối thủ được cho là mạnh trên thị trường giao nhận hiện nay là
I. Tổ chức thực hiện giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển:
Khi nhận được yêu cầu giao nhận một lô hàng nhập khẩu, người giao nhận
phải tiến hành các bước sau:
Trước khi tàu cập cảng:
Người giao nhận phải được người nhận hàng hoặc đại lý của mình cung
cấp các thông tin cần thiết về lô hàng. Cụ thể
- Thông tin về tàu: tên tàu, quốc tịch, thời gian dự kiến tàu đến cảng dỡ
hàng.
- Bản lược khai hàng (Cargo Manifest) để biết tình hình hàng hóa.
Chủ hàng phải giao cho người giao nhận vận đơn gốc và các chứng từ
khác của hàng hóa như: giấy phép nhập khẩu, giấy chứng nhận phẩm chất, bao
bì, ký mã hiệu…
Người giao nhận phải lên kế hoạch nhận hàng đồng thời nếu được ủy thác
sẽ phối hợp với chủ hàng giao hàng cho các chủ hàng nội địa.
Khi tàu cập cảng:
Khi nhận được Giấy Báo hàng đến do hãng tàu fax đến, người giao nhận
sẽ lập Giấy Báo hàng gửi cho chủ hàng để chủ hàng chủ động chuẩn bị các
phương tiện lấy hàng.
Đồng thời, nhân viên giao nhận phải thực hiện các công việc như:
- Xin kiểm dịch cho hàng hóa nếu cần.
- Nếu là hàng nguy hiểm hay hàng đặc biệt, người giao nhận phải phối
hợp với các bên có liên quan như cảng, hải quan, phòng cháy chữa cháy…để lên
kế hoạch phòng ngừa.
- Khai hải quan hàng nhập khẩu
10
Được sự ủy thác của chủ hàng người giao nhận sẽ mang vận đơn gốc hoặc
bản sao vận đơn (nếu là vận đơn Surrendered hoặc vận đơn Express Cargo Bill)
đến hãng tàu hoặc đại lý của hãng tàu để đổi lấy lệnh giao hàng.
Tổ chức nhận hàng từ tàu và giao cho chủ hàng:
Thông thường người giao nhận sẽ cùng với cảng tiến hành nhận hàng từ
ngành dịch vụ này lại gặp nhiều khó khăn do một số nước luôn đưa ra ý kiến
phản đối, họ muốn áp dụng luật riêng của mình nhằm bảo hộ ngành vận tải biển
trong nước.
Trên thực tế, môi trường kinh doanh của ngành dịch vụ này vẫn tiếp tục
được cải thiện và tự do hóa đáng kể. Lý do chính là những ủng hộ tự do hóa vẫn
tiếp tục kiên trì tiến hành tự do hóa đơn phương hoặc tham gia đàm phán trong
khuôn khổ các diễn đàn hợp tác kinh tế khác như Tổ chức hợp tác và phát triển
kinh tế (OECD), Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á Thái Bình Dương (APEC),
Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Nhờ vậy mà những người làm
giao nhận mới có điều kiện tin tưởng vào sự phát triển trong thời gian tới.
2. Cơ chế quản lý vĩ mô của Nhà nước:
Đây là nhân tố có ảnh hưởng rất quan trọng đến hoạt động giao nhận vận
tải. Nếu Nhà nước có những chính sách thông thoáng, rộng mở sẽ thúc đẩy sự
phát triển của giao nhận vận tải, ngược lại sẽ kìm hãm nó.
Khi nói đến cơ chế quản lý vĩ mô của Nhà nước, chúng ta không thể chỉ
nói đến những chính sách riêng về vận tải biển hay giao nhận. Cơ chế ở đây bao
gồm tất cả các chính sách có liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu nói chung.
Chính phủ Việt Nam đã đưa ra nhiều chính sách tạo thuận lợi cho hoạt động xuất
nhập khẩu, từ đó tạo ra nguồn hàng cho hoạt động giao nhận như áp mức thuế
suất 0% cho hàng xuất khẩu, đổi mới Luật Hải Quan, Luật Thuế Xuất Nhập
Khẩu, luật Thuế VAT...
12
Ngoài ra, chính sách hạn chế nhập khẩu như đánh thuế hàng nhập khẩu
cao khiến lượng hàng hóa nhập khẩu giảm, dẫn đến hoạt động giao nhận hàng
nhập khẩu cũng giảm đi.
Đối với chính sách về Hải quan, nếu như trước đây, bên Hải quan sẽ giúp
chủ hàng khai hải quan, thì bây giờ trách nhiệm khai hải quan thuộc về chủ hàng.
Điều này khiến dịch vụ khai thuế Hải quan rất phát triển, mà người thành thạo
trong lĩnh vực này không ai khác là người giao nhận. Từ đó vị trí của người giao
nhận càng được nâng cao.
nhân viên. Đây được coi là các nhân tố nội tại của một doanh nghiệp. Nhóm
nhân tố này được coi là có ý nghĩa quyết định tới kết quả của hoạt động sản xuất
kinh doanh nói chung và hoạt động giao nhận vận tải biển nói riêng.
Chẳng hạn như nhân tố nguồn vốn, cơ sở vật chất kỹ thuật của Công ty.
Nếu Công ty tạo được một cơ ngơi khang trang, phương tiện làm hàng hiện đại
trước hết sẽ tạo được lòng tin nơi khách hàng, điều này rất quan trọng do đặc thù
của dịch vụ giao nhận đó là có giao dịch với nhiều khách hàng nước ngoài. Hơn
thế mới đáp ứng được yêu cầu giao nhận phát triển ngày càng mạnh mẽ. Bên
cạnh đó, một công ty có tiềm lực về vốn cũng là một lợi thế rất lớn trong kinh
doanh.
Ngoài ra, các cơ chế chính sách của bản thân công ty cũng có ảnh hưởng
quan trọng đến hoạt động giao nhận. Trong giao nhận vận tải biển, lượng khách
hàng lớn và ổn định là khá nhiều, nếu công ty có chính sách ưu đãi đối với
những khách hàng này thì không chỉ có được sự gắn bó của khách hàng mà còn
tạo thuận lợi cho chính các nhân viên của công ty trong quá trình đàm phán,
thương lượng, ký hợp đồng với khách.
Một nhân tố vô cùng quan trọng nữa đó là trình độ, kinh nghiệm, kiến
thức của đội ngũ cán bộ nhân viên của công ty. Đó là những kiến thức về luật
14
pháp, thủ tục thương mại quốc tế, kiến thức và kinh nghiệm về nghiệp vụ. Chỉ
một sự non nớt khi ký kết hợp đồng ủy thác giao nhận có thể gây thiệt hại to lớn
cho doanh nghiệp, một sự bất cẩn khi kiểm nhận hàng có thể dẫn đến sự tranh
chấp không đáng có. Có thể nói, nhân tố con người sẽ quyết định sự thành công
hay thất bại của một doanh nghiệp.
III. Thực trạng giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển tại
công ty:
1. Quá trình ký hợp đồng:
Phòng kinh doanh Của công ty tiến hành tìm kiếm khách hàng thông qua
các phương tiện thông tin và gửi bảng báo giá dịch vụ cho khách, đồng thời tiến
hành tiếp xúc thỏa thuận các điều khoản. Ở dịch vụ gom hàng lẻ, rủi ro xảy ra từ
nhập về. Công ty mở tờ khai hàng mậu dịch nhưng khi đi mở tờ khai Hải quan
tiếp nhận hồ sơ yêu cầu chuyển sang tờ khai hàng phi mậu dịch. Do đó Công ty
phải làm đơn xin nhập khẩu bằng hình thức phi mậu dịch. Ngoài ra Hải quan còn
yêu cầu phải nộp tờ khai hàng xuất khẩu cách đây hai năm nhưng do Công ty
làm thất lạc nên phải làm công văn cam kết gởi chi cục Hải quan và phải làm
đơn xin nhập khẩu theo hình thức tái nhập. Khi đã nhập đầy đủ các chứng từ trên
thì Hải quan mới tiếp nhận bộ chứng từ. Cũng lô hàng vòng đệm bằng cao su
công ty đã bị phạt hành chính 200.000 VND vì hàng đã cập cảng quá lâu mà
không làm thủ tục nhận hàng. Sau khi đóng tiền phạt nhân viên tiếp nhận hồ sơ
mới tiếp tục mở tờ khai.
Nhân viên của Công ty đôi khi áp sai mã thuế và dẫn đến việc tính sai
thuế. Chưa kể xảy ra những lỗi hết sức cơ bản như nhập số liệu sai, lỗi phần
mềm excel, thiếu sót trong quá trình tính toán thuế... Khi Hải quan kiểm tra lại
và thấy công ty khai báo không chính xác thì tờ khai sẽ bị trả về. Do đó làm mất
thời gian và ảnh hưởng không nhỏ đến uy tín của Công ty, chất lượng dịch vụ
mà Công ty cung cấp cho khách hàng.
16