Website: Email : Tel (: 0918.775.368
LỜI NÓI ĐẦU
Ngân hàng là một trong các tổ chức tài chính quan trọng nhất của nền
kinh tế, đóng vai trò vô cùng quan trọng trong sự phát triển kinh tế toàn cầu.
Với hoạt động chính là huy động vốn để sử dụng nhằm thu lợi nhuận, việc
sử dụng vốn chình là quả trình tạo nên các loại tài sản khác nhau của Ngân
hàng trong đó cho vay và đầu tư là hai loại tài sản lớn và quan trọng nhất.
Hoạt động tín dụng (là quan hệ vay mượn gồm cho vay và đi vay) là
hoạt động sinh lời lớn nhất, song đi kèm với nó là rủi ro cao nhất cho các
NHTM. Đối với hệ thống Ngân hàng Việt Nam, kể từ khi chuyển sang cơ
chế thị trường đã không ngừng lớn mạnh và thu được những thành tựu nhất
định, nhưng trong quá trình đó các Ngân hàng đã vấp phải không ít những
rủi ro trong hoạt động kinh doanh gây tổn thất nặng nề.
Ngân hàng Quốc tế Việt Nam- VIB là một ngân hàng sau hơn 10 năm
phát triển đã gặt hái được những thành công nhất định, nhưng cũng như các
ngân hàng khác trong hoạt động kinh doanh của nình còn chứa đựng rất
nhiều rủi ro tiềm ẩn.
Với nhận thức đó, thông qua quá trình tìm hiểu, thực tập tại Ngân hàng
Quốc tế em xin đề xuất đề tài thực tập tốt nghiệp của mình là:
“Sử dụng mô hình ARCH-GARCH để phân tích và đành giá rủi ro tín dụng
tại Ngân hàng Quốc tế VIB”
Lê Trần Thanh Thuỷ Toán Tài chính 45
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
NỘI DUNG CHÍNH
Chương 1
Tổng quan về hoạt động của Ngân hàng Quốc tế
I/ GIới thiệu chung về Ngân hàng Quốc Tế.
Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam (gọi tắt là Ngân hàng Quốc Tế - VIB)
Ngân hàng Quốc Tế được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam xếp loại A theo
các tiêu chí đánh giá hệ thống Ngân hàng Việt Nam do Thống đốc Ngân hàng
Nhà nước Việt Nam ban hành trong nhiều năm liên tiếp và lần thứ 2 được Tập
đoàn Citygroup trao tặng danh hiệu “Ngân hàng hoạt động thanh toán xuất sắc”.
Cuối năm 2005, ngoài hội sở tại Hà Nội, Ngân hàng Quốc Tế có 30 chi
nhánh, Phòng giao dịch tại 9 tỉnh, thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh,
Hải Phòng, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Nha Trang, Đồng Nai, Bình Dương và Cần
Thơ. Trong năm 2006, Ngân hàng Quôc Tế sẽ tiếp tục vươn tầm hoạt động đến
các trung tâm kinh tế mới và nhiều tiềm năng khác trên cả nước với tổng số đơn
vị kinh doanh dự kiến lên đến 60. Mạng lưới ngân hàng đại lý cũng không
ngừng được mở rộng với hơn 2.000 đại lý trên 65 quốc gia trên Thế giới.
Với phương châm kinh doanh “Luôn gia tăng giá trị cho bạn”, cam kết của
Ngân hàng Quốc Tế trong 2006 và những năm tiếp theo là không ngừng gia
tăng giá trị của khách hàng, của đối tác, của cán bộ nhân viên ngân hàng và của
các cổ đông.
Lê Trần Thanh Thuỷ Toán Tài chính 45
3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
II/ Lĩnh vực hoạt động của Ngân hàng.
Năm 2005, nền kinh tế Việt Nam tiếp tục đạt tốc độ tăng trưởng cao,
mang đến cơ hội phát triển hoạt động kinh doanh cho ngành Ngân hàng Việt
Nam, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý, tạo điều kiện
cho các ngân hàng thương mại phát triển hoạt động kinh doanh
Cạnh tranh trong nghành ngân hàng cũng ngày càng gay gắt với việc
các NHTM trong nước và các nước ngoài đẩy mạnh tiến trình cải cách, tăng
năng lực tài chính, đầu tư công nghệ, đổi mới cơ cấu tổ chức và cơ chế quản
lý, phát triển nguồn nhân lực có chất lượng, phát triển các dịch vụ ngân hàng
hiện đại, mở rộng ưu đãi cho khách hàng.
Ngân hàng Quốc Tế hoạt động trên các lĩnh vực chủ yếu sau:
• Dịch vụ Ngân hàng doanh nghiệp: Ngân hàng Quốc Tế cung cấp dịch
vốn khi mở rộng cho vay chung và dài hạn và nhu cầu rút tiền gửi không kỳ
hạn. Vốn chủ sở hữu đạt 529,787 tỷ đồng, tăng 104,7% so với cuối năm
2004. Vốn tiền lệ tăng lên 510 tỷ đồng không những tạo thêm nguồn vốn
đáp ứng yêu cầu kinh doanh của Ngân hàng Quốc Tế, đặc biệt là nguồn vốn
trung, dài hạn và đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn khi mở rộng kinh doanh, mà còn
tạo điều kiện để đầu tư cơ sở vật chất và công nghệ nhằm nâng cao năng lực
cạnh tranh của ngân hàng. Tỷ trọng vồn chủ sở hữu trong tổng nguồn vốn
giảm từ 7,3% trong năm 2004 xuống còn 6,9% trong năm, chứng tỏ khả
năng mở rộng quy mô các cấu thành khác, đặc biệt là tiền gửi từ các tổ chức
kinh tế.
Lê Trần Thanh Thuỷ Toán Tài chính 45
5
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Vốn huy động từ các tổ chức tài chính tại thời điểm 31/12/2005 đạt
2.852,872 tỷ đồng bằng 176,6% so với đầu năm và chiếm 31,7% tổng nguồn
vốn. Trong đó, tiền gửi của các tổ chức tài chính đạt 2.808 tỷ đồng chiếm
98% tổng nguồn vốn huy động từ các tổ chức tài chính. Việc tăng vốn điều
lệ lên 510 tỷ đồng cùng với kết quả hoạt động tăng trưởng cao và an toàn, uy
tín giao dịch trên thị trường và các quan hệ hợp tác được duy trì tốt đã dẩn
đến việc các tổ chức tín dụng trong nước và các tổ chức tín dụng quốc tế
đang hoạt động tại Việt Nam tăng hạn mức tiền gửi tại Ngân hàng Quốc tế.
Tiền vay từ các tổ chức tài chính khác giảm xuống so với năm 2004 cũng
góp phần giảm chi phí vốn của ngân hàng.
Vốn huy động từ các tổ chức kinh tế và dân cư đạt 5.268,617 tỷ đồng,
bằng 163% so với đầu năm và chiếm 58% tổng nguồn vốn. Đây là một kết
quả rất đáng ghi nhận trong điều kiện Ngân hàng Quốc tế phải đối mặt với
sự cạnh tranh ngày càng tăng từ các NHTM khác. Số dư vốn huy động từ
các cá nhân tại thời điểm 31/12/2005 đạt 3.302,446 tỷ đồng, đạt tốc độ tăng
trưởng 133,5%. Kết quả đáng khích lệ trên có được là nhờ Ngân hàng Quốc
tế đã thực hiện chính sách lãi suất linh hoạt, mở rộng mạng lưới hoạt động
31/12/2005 là 3.904 tỷ tăng 152% so với năm và vượt 29,7% với kế hoạch
năm.
Năm 2005, Ngân hàng Quốc tế tập trung đẩy mạnh cho vay tiêu dùng
cá nhân bằng việc tung ra và đổi mới một loạt các sản phẩm tín dụng cá
Lê Trần Thanh Thuỷ Toán Tài chính 45
7
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
nhân, bám sát nhu cầu của khách hàng như cho vay mua, sửa chữa nhà đất,
căn hộ chung cư, cho vay mua ôtô, cho vay du học, cho vay mua sắm vật
dụng gia đình. Một loạt các sản phẩm tín dụng nhằm đến các nhóm khách
hàng cụ thể cũng được đưa ra cho vay tín chấp cán bộ quản lý điều hành,
cho vay đối với cán bộ nhân viên,…Dư nợ tín dụng cá nhân tại thời điểm
31/12/2005 là 1.351 tỷ tăng 106% với đầu năm.
Hoạt động tín dụng được thực hiện theo phương thức phê duyệt tập
trung, chú trọng chất lượng tín dụng luôn được kiểm soát tốt do hoạt động
tín dụng được tổ chức chặt chẽ, tuân thủ đúng các quy định của pháp luật và
các quy định, quy trình nghiệp vụ của Ngân hàng Quốc tế. Tỷ lệ nợ quá hạn
tình đến thời điểm cuối năm chỉ chiếm 0,87% tổng dư nợ, giảm so với mức
1.11% của năm 2004.
3/ Hoạt động dịch vụ
Trong năm 2005, tổng thu từ dịch vụ tăng 11,98% và gấp 4 lần so với
năm 2004. Cũng trong năm này hoạt động thanh toán quốc tế được tăng
cường theo cả chiều rộng lẫn chiều sâu thông qua việc bổ sung nhân sự cho
Phòng tài trợ Thương mại Hội sở, cho cá chi nhánh và mở các chi nhánh có
khả năng thu hút khách hàng xuất khẩu. Trong năm 2005,Ngân hàng Quốc tế
đã mở1.647 L/C, đạt tổng giá trị 162 triệu USD, tăng 209% về mặt số lượng
và 219% về mặt giá trị so với năm 2004. Chất lượng L/C nhập khẩu được
đảm bảo tốt, các khoản tiền thanh toán đều được thực hiên đúng hạn cho các
ngân hàng nước ngoài. Doanh số nhờ thu từ nhập khầu, xuất khẩu cũng tăng
trưởng lần lượt là 519% và 89% về mặt số lượng, 172% và 152% về mặt giá
hàng Quốc tế đã tham gia nhiều chương trình văn hoá, vui chơi giải trí bổ
Lê Trần Thanh Thuỷ Toán Tài chính 45
9
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
ích và thu hút nhiều người quan tâm như: “Hãy chọn giá đúng”, “Ở nhà chủ
nhật”, “Điểm hẹn âm nhạc” phát sóng trên kênh VTV3 Đài truyền hình Việt
Nam.
Ngoài ra, với trách nhiệm cùng xã hội, Ngân hàng Quốc tế tổ chức các
chương trình có ý nghĩa xã hội sâu sắc như “Triệu tấm lòng đồng cảm” ủng
hộ trẻ em nạn nhân chất độc màu da cam và nhiều chương trình ủng hộ từ
thiện khác.
5/ Phát triển mạng lưới chi nhánh
Do yêu cầu phát triển và tạo điều kiện thuận lợi cho việc phục vụ khách
hàng, công tác phát triển mạng lưới chi nhánh được coi là một trọng điểm
trong kế hoạch phát triển của Ngân hàng Quốc tế.
Năm 2005, mạng lưới hoạt động của Ngân hàng Quốc tế được mở rộng
cả về quy mô và vùng địa lý. Đến ngày 31/12/2005, Ngân hàng Quốc tế đã
hiện diện tại 9 tỉnh, thành phố trên khắp cả nước – đây đều là những trung
tâm kinh tế năng động và có nhiều tiềm năng cho dịch vụ tài chính, ngân
hàng như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Quảng Ninh, Nha Trang, Đà
Nẵng, Đồng Nai, Bình Dương và Cần Thơ với tổng số 31 chi nhánh. Với
mạng lười chi nhánh từng bước được mở rộng, cùng với việc không ngừng
nâng cao chất lượng phục vụ, Ngân hàng Quốc tế đã dần nâng cao hình ảnh
thương hiệu và tích lũy được lòng tin của công chúng.
Trong chiền lược phát triển của mình, Ngân hàng Quốc tế tiếp tục mở
các chi nhánh mới trong những năm tới để đến gần hơn nữa với khách hàng
và phục vụ nhu cầu của khách hàng được tốt hơn. Theo kế hoạch, đến cuối
Lê Trần Thanh Thuỷ Toán Tài chính 45
10
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Nguồn lực quan trọng nhất của ngân hàng là nguồn lực con người và lợi
thế cạnh tranh của ngân hàng cũng là nguồn lực con người, do đó ngân hàng
luôn cố gắng xây dựng một môi trường làm việc cho phép khuyến khích mọi
cán bộ nhân viên phát huy hết khả năng của mình. Ngân hàng Quốc tế xây
dựng một chương trình phát triển kỹ năng toàn diện cho cán bộ, nhân viên
nhằm tạo khả năng thích nghi trước những biến đổi của môi trường kinh
doanh. Chính sách tiền lương của Ngân hàng Quốc tế trong năm 2005 có
nhiều cải thịên đáng kể theo chiều hướng kết hợp hài hoà giữa lợi ích của
Ngân hàng cũng như lợi ích của người lao động. Chính sách thu nhập của
ngân hàng đã khuyến khích đội ngũ nhân viên yên tâm làm việc, đồng thời
vẫn đảm bảo tính cạnh tranh và thu hút nhân tài phục vụ ngân hàng.
Công tác khen thưởng cũng được Ngân hàng quan tâm đặc biệt. Công
tác khe thưởng cả bằng vật chất lẫn tinh thần đã khuyến khích được tinh thần
làm việc của cán bộ nhân viên được khen thưởng và những cán bộ nhân viên
khác.Công tác đào tạo của Ngân hàng Quốc tế bám sát yêu cầu hoàn thiện
văn hoá làm việc, nâng cao trình độ và kỹ năng nghiệp vụ chuyên môn cho
cán bộ nhân viên, trong đó dặc biệt chú trọng đào tạo những kiến thức về
Giao dịch khách hàng, Tín dụng, Phân tích tài chính, Maketing, Quan hệ
công chúng, Thanh toán Quốc tế và pháp luật. Trong năm 2005, Ngân hàng
Quốc tế đã tổ chức 79 khoá học với 90% cán bộ nhân viên tham gia đã góp
phần nâng cao đáng kể kiến thức và kỹ năng làm việc của nhân viên ngân
hàng.
Lê Trần Thanh Thuỷ Toán Tài chính 45
12
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Công tác tuyển dụng đáp ứng được nhu cầu bổ sung nhân sự cho hoạt
động kinh doanh của Ngân hàng Quốc tế. Số nhân sự tuyển dụng mới trong
năm 2003 là 439 cán bộ nhân viên và tổng số cán bộ nhân viên tính đến
31/12/2005 là 851 người gấp hơn 2 lần so với thời điểm đầu năm.
8/ Kết quả kinh doanh
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
luôn luôn chứa đựng những rủi ro tiềm ẩn. Ngân hàng thương mại là loại
doanh nghiệp kinh doanh hàng hoá đặc biệt- hàng hoá tiền tệ. Đa phần trong
đó là các khoản tiền gửi phải trả khi có yêu cầu. Nguồn tiền cua các NHTM
đang có thay đổi mạng mẽ do có gia tăng cạnh tranh trong hệ thống ngân
hàng, giữa các ngân hàng với các tổ chức tài chính dưới ảnh hưởng của công
nghệ thông tin và quá trình toàn cầu hoá. Các nguồn tiền gửi của các cá nhân
và doanh nghiệp trở nên dễ dàng di chuyển hơn, nhạy cảm với lãi suất hơn.
Điều này tạo thuận lợi hơn cho một ngân hàng trong việc tìm kiếm nguồn
tiền song lại tăng tính mỏng manh, kém ổn định của cả hệ thống. Tài sản của
ngân hàng chủ yếu là các động sản tài chính (các khoản cho vay, chứng
khoán) với tính rủi ro thị trường, rủi ro tín dụng rất cao. Ngày nay, khi công
nghệ Ngân hàng ngày càng phát triển, cùng với sự phát triển của nền kinh tế,
của công nghệ thông tin đã tạo điều kiện cho ngân hàng giảm bớt rủi ro
thông qua việc đa dạng hoá khách hàng, đa dạng hoá sản phẩm và mở rộng
thị trường, nhưng cũng lại làm tăng tính rủi ro do các biến động lớn trên thế
giới và khu vực, hay do thông tin sai lệch… Bản thân các ngân hàng cũng
luôn mong muốn các rủi ro không xảy ra hoặc nếu có xáy ra thì có thể giảm
thiểu thiệt hại đến mức thấp nhất. Các ngân hàng không thể biết trước hoặc
dự đoán chính xác các vấn đề sẽ xảy ra, mặc dù khi lập chiến lược hoạt động
chung các ngân hàng cũng có đưa một số loại rủi ro vào nhưng cũng chỉ có
tính chất đề phòng, hạn chế chứ không thể loại trừ hết các rủi ro được.
2/ Phân loại rủi ro
Có rất nhiều tiêu thức để phân loại rủi ro trong hoạt động của Ngân
hàng, bản thân rủi ro trong hoạt động Ngân hàng cũng rất đa dạng và phức
tạp, nhưng nhìn chung có thể phân chia theo một số dạng chủ yếu sau đây:
2.1/ Rủi ro tín dụng
Lê Trần Thanh Thuỷ Toán Tài chính 45
15
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
vẫn giữ nguyên, ngân hàng sẽ gặp rủi ro. Ngược lại, nếu ngân hàng dùng tài
sản nợ dài hạn để đầu tư vào tài sản có ngắn hạn thì khi lãi suất đầu tư giảm
ngân hàng cũng có nguy cơ gặp rủi ro.
Ngoài ra rủi ro lãi suất còn có thể xảy ra do các nguyên nhân khác như:
• Do bất lợi trong cạnh tranh,buộc ngân hàng phải tăng lãi suất huy
động và hạ lãi suất cho vay để thu hút khách hàng, do đó làm tăng chi
phí và làm giảm thu nhập của ngân hàng.
• Do cung tiền tệ nhỏ hơn cầu tiền tệ nên ngân hàng phải tăng lãi suất
để huy động vốn. ngân hàng phải giảm lãi suất cho vay….
• Do chính sách ưu đãi trong cho vay của nhà nước nên Rủi ro lãi suất
có liên quan chặt chẽ với rủi ro tín dụng.
2.3/ Rủi ro thanh khoản.
Rủi ro thanh khoản là khả năng xảy ra tổn thất cho ngân hàng khi nhu
cầu thanh toán thực tế vượt khả năng thanh toán dự kiến làm gia tăng các chi
phí để đáp ứng các nhu cầu về thanh khoản hoặc làm cho ngân hàng mất khả
năng thanh toán Khi những người gửi tiền đồng thời có nhu cầu rút tiền gửi
ở ngân hàng ngay lập tức sẽ phát sinh rủi ro thanh khoản đối với ngân hàng.
Một ngân hàng hoạt động bình thường phải đảm bảo được khả năng thanh
toán hiện tại, trong tương lai và đột xuất. Trong điều kiện bình thường, nhu
cầu rút tiền có thể được dự báo trước và được đảm bảo bằng dự trữ tiền mặt
hoặc tài sản có an toàn với tính lỏng cao. Tuy nhiên, vào các mùa lễ, kỳ
nghỉ...và đặc biệt là khi người gửi tiền nghi ngờ sự an toàn và thiếu tin tưởng
vào khả năng kinh doanh, thanh toán cũng như điều hành của ngân hàng,
công chúng có yêu cầu rút tiền ồ ạt. khi đó ngân hàng đứng trước khả năng
Lê Trần Thanh Thuỷ Toán Tài chính 45
17
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
chịu tổn thất do nhu cầu thamh toán thục tế vượt quá khả năng dự kiến làm
cho ngân hàng mất khả năng thanh khoản. Ngoài ra, rủi ro thanh khoản cũng
có thể xảy ra do sai sót nghiệp vụ, hay bị lợi dụng trong thanh toán séc,