Giải pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy chương Tam Giác trong Hình Học lớp 7
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài :
* Khái quát về lí luận :
Qua thực tế giảng dạy bộ môn Toán ở các khối lớp trong những năm học
vừa qua, tôi thấy rằng học sinh ở khối lớp 7 thường rất vất vả trong học tập và tìm
hiểu về phần Hình Học, đặc biệt là chương Tam Giác. Dù chúng ta đã có những đổi
mới phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả, chất lượng giảng dạy nhưng đó cũng là
vấn đề cần bàn đối với các trường THCS vùng khó nói chung và trường PTDTBT-
THCS Mù Cả nói riêng. Được sự đóng góp ý kiến của đồng nghiệp cùng chuyên
ngành, các đợt sinh hoạt chuyên đề định kỳ của nhóm chuyên môn , môn Toán lớp
7 đặc biệt là phần Hình Học có vai trò rất quan trọng trong việc rèn luyện phương
pháp suy luận, phương pháp giải quyết vấn đề, phát triển trí thông minh, cách suy
nghĩ độc lập, sáng tạo.
Khi học tập Hình Học lớp 7 các em được rèn luyện về những kỹ năng cơ bản
nhất, đơn giản nhất nhưng cũng phức tạp nhất bởi xuất phát từ Hình Học lớp 7 các
em có thể hình thành được các kỹ năng trình bày một bài toán Hình Học từ việc
tóm tắt đề bài, vẽ hình theo đề bài, hay lập luận dựa vào các định nghĩa, định lý đã
học vào chứng minh một vấn đề của bài toán. Nếu nắm chắc các kỹ năng trình bày
bài toán Hình Học từ lớp 7 các em sẽ có rất nhiều thuận lợi trong học tập môn
Toán ở các lớp tiếp theo.
* Về mặt thực tiễn :
Qua thực tiễn giảng dạy các em ở các lớp 7, 8, 9 tôi thấy các em ngày càng
giảm sút lực học môn toán và cảm thấy chán nản, nhút nhát khi ở trên lớp vào tiết
học môn Toán. Đặc biệt Hình Học lớp 7 là nền tảng, cơ sở quan trọng nhất để các
em có thể tiếp tục học tập cho các lớp tiếp theo.
Cho dù là học mảng kiến thức nào của môn Toán đi nữa, thì kĩ năng tìm hiểu
đề bài đến thực hiện giải một bài toán Hình Học đều phải có những nền tảng nhất
định, hay chính là xây dựng phương pháp học tập đối với Hình Học. Về vấn đề này
theo tôi cái gốc đó là phải hiểu rõ về bản chất, phương pháp, cách suy luận ngay từ
chương Tam Giác của Hình Học lớp 7.

hơn.Với những nội dung kiến thức gọn gàng, liền mạch và lo gic, có tính liên hệ
thực tế cao giúp các em không chỉ nâng cao thành tích học tập của bản thân mà qua
Lưu Mạnh Phức - Trường PTDTT-THCS Mù Cả 2
Giải pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy chương Tam Giác trong Hình Học lớp 7
đó còn có thể áp dụng vào tìm tòi các môn khoa học tự nhiên khác một cách hiệu
quả hơn.
- Đề tài còn là tài liệu tham khảo cho các đồng nghiệp vùng khó, từ đề tài có
thể giúp chúng ta nhìn nhận chính xác và đưa ra những giải pháp mang tính ứng
dụng thực tế.
4. Những điểm mới cơ bản nhất trong kết quả nghiên cứu:
Đề tài nghiên cứu một nội dung trong phạm vi hẹp nhưng nó có vai trò rất
quan trọng trong phát triển trí tuệ học sinh từ vấn đề đơn giản, nhỏ hẹp mà quyết
định sự phát triển trong lĩnh hội kiến thức của học sinh trong các năm học cao hơn
cũng như trong cuộc sống sau này.
Đề tài đưa ra những vướng mắc và cách khắc phục rất thực tế và mang tính
nhân rộng trong phương pháp giảng dạy môn Toán ở trường THCS vùng khó khăn,
vùng dân tộc ít người.
Lưu Mạnh Phức - Trường PTDTT-THCS Mù Cả 3
Giải pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy chương Tam Giác trong Hình Học lớp 7
PHẦN NỘI DUNG
Chương I
( Giải pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy chương Tam Giác trong Hình Học lớp
7 tại trường PTDTBT-THCS Mù Cả )
1.1 Định nghĩa, khái niệm có liên quan :
Nếu chúng ta – những người thầy giáo, cô giáo đứng ở góc độ, vị trí của
người học sinh vậy chúng ta sẽ nghĩ gì về vấn đề học tập ? Chắc chắn mỗi chúng ta
đều đã từng một thời là học sinh trên ghế nhà trường và điều này vẫn chưa bao giờ
là kết thúc. Toán học là một môn học có tầm ảnh hưởng rất lớn đối với chúng ta,
nó có một vị trí rất quan trọng trong sự phát triển trí tuệ của mỗi con người, trong
quan niệm quen thuộc chúng ta vẫn thường coi môn Toán là môn học chính so với

tạo, bồi dưỡng nhân tài”.
Luật giáo dục năm 2005, nước CHXHCN Việt nam, Điều 2 ghi: “Mục tiêu
giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện có đạo đức, trí thức,
sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc và
CNXH, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân,
đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Từ năm học 2002-2003, ngành GD tiến hành thay SGK, đổi mới phương
pháp. Trọng tâm là lấy học sinh làm trung tâm; thầy chủ đạo, trò chủ động.
Từ khi bước chân vào ngành giáo dục huyện Mường Tè ( năm 2008 ) tôi đã
thường xuyên được biết đến sự chỉ đạo sát sao của phòng giáo dục huyện nhà về
tăng cường đổi mới và nâng cao chất lượng dạy và học nhưng năm 2012 tôi mới có
đủ điều kiện để góp một phần nhỏ bé của mình vào sự phát triển của giáo dục
Mường Tè.
Chương 2
( Giải pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy chương Tam Giác trong Hình Học
lớp 7 tại trường PTDTBT-THCS Mù Cả )
2.1 Vài nét về địa bàn thực hiện sáng kiến:
Trường PTDTBT THCS Mù Cả đóng tại địa bàn thuộc xã Mù Cả Gồm 6 lớp
với số cán bộ, giáo viên là 23, đối tượng học sinh ở đây là 100% người dân tộc
thiểu số, hầu hết giáo viên là người ngoại tỉnh. Mù Cả là một xã mà kinh tế còn
khó khăn so với thị trấn và các xã khác, cuộc sống của người dân chủ yếu là làm
Lưu Mạnh Phức - Trường PTDTT-THCS Mù Cả 5
Giải pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy chương Tam Giác trong Hình Học lớp 7
nương và dựa vào tài nguyên có sẵn của rừng. Chính vì những khó khăn trên nên
vẫn còn tồn tại học sinh bỏ học hay đi học không đều. Mặc dù với những khó khăn
nhất định nhưng người dân tại địa bàn xã vốn chăm chỉ, có truyền thống về học tập
khá tốt so với các xã khác. Cơ sở vật chất của nhà trường đã bước đầu đảm bảo về
số lượng và chất lượng. Sự quan tâm, tạo điều kiện của các cấp, chính quyền địa
phương đã ngày cáng sát sao hơn đối với giáo dục xã nhà.
2.2 Thực trạng vấn đề được nghiên cứu trong sáng kiến :

đầy đủ các tiết học phụ đạo hàng tuần.
Do thời gian của tiết dạy có hạn, đối tượng học sinh yếu kém lại đông. Việc
kèm cặp học sinh của giáo viên còn hạn chế.
Năm học 2013-2014 này tôi lại tiếp tục được nhà trường phân công giảng
dạy khối lớp 7. Trước thực trạng nêu trên của học sinh tôi đã khảo sát về chất
lượng đầu năm của học sinh lớp 8 hàng năm sau khi học xong phần Tam Giác và
kết quả đạt được như sau:
ĐỀ BÀI : ( Kiểm tra 30 phút)
Cho tam giác ABC cân tại A với góc A = 70
0
, kẻ BH vuông góc với AC, kẻ
CK vuông góc với AB.
a) Vẽ hình, ghi GT/KL
b) Tính số đo của góc HBC
c) Chứng minh rằng : .
Lưu Mạnh Phức - Trường PTDTT-THCS Mù Cả 7
Giải pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy chương Tam Giác trong Hình Học lớp 7
Kết quả khảo sát như sau:
Năm học
Tổng số HS
tham gia khảo
sát
Dưới 5
điểm Tỉ lệ %
Trên 5
điểm Tỉ lệ %
2011 35 25 71,4% 10 28,6%
2012 37 23 65,7% 14 34,3%
2013 27 15 55,6% 12 44,4%
2.3 Nguyên nhân :

hiểu về Hình Học bởi nó xây dựng kỹ năng, phương pháp học tập và giải quyết
một bài toán Hình Học nói chung cho cả các lớp học sau này.
Chương 3
( Các biện pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy chương Tam Giác trong Hình
Học lớp 7 tại trường PTDTBT-THCS Mù Cả )
3.1 Các biện pháp :
3.1.1 Biện pháp 1: Trú trọng củng cố kiến thức cũ ngay từ đầu năm học trong thời
gian ôn tập, bổ trợ đầu năm học.
a) Mục tiêu : Củng cố và khắc sâu cho học sinh các khái niệm, tính chất về Đoạn
thẳng, Góc.
Vì kiến thức trong chương trình môn Toán, đặc biệt là phần hình học là một
hệ thống hoàn chỉnh có tính kế thừa và là nền tảng từ lớp này đến lớp tiếp theo cho
nên để học tốt, dạy tốt phần hình học lớp 7 cần nắm bắt trắc về mảng kiến thức cũ.
Để thực hiện tốt điều này mà không làm tăng áp lực học tập cho học sinh về tăng
số tiết, tăng số buổi phụ đạo ta cần có sự chủ động và kế hoạch dạy học cho học
sinh mang tính liên tục từ năm học này sang năm học sau.
b) Nội dung:
Trong các tiết học bổ trợ cho học sinh giáo viên chủ động lên kế hoạch dạy
học ( có sự phê duyệt của Chuyên môn nhà trường, Tổ- nhóm chuyên môn). Trong
quá trình giảng dạy giáo viên kết hợp hệ thống hóa lại kiến thức đã học và giải các
bài tập củng cố cho các mảng kiến thức tương ứng.
c) Cách thực hiện :
Lưu Mạnh Phức - Trường PTDTT-THCS Mù Cả 9
Giải pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy chương Tam Giác trong Hình Học lớp 7
Đối với bộ môn toán thông thường được bố trí dạy học bổ trợ đầu năm với
số lượng là 4tiết/tuần trong thời gian 3 tuần. Vậy với 12 tiết dạy này giáo viên phải
lựa chọn số lượng bài, dạng bài tập sao cho phù hợp, chủ yếu là bài tập cơ bản.
Theo tôi trong thời gian này tôi đã xây dựng một vài bài tập ( dành cho 6 tiết
Hình Học) với nội dung tương tự như sau:
Bài tập 1:

Duy trì tính liên tục trong quá trình dạy và học, đồng thời từng bước củng cố
các nội dung cơ bản làm nền tảng cho nội dung kiến thức tiếp theo.
b) Nội dung :
Lưu Mạnh Phức - Trường PTDTT-THCS Mù Cả 10
Giải pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy chương Tam Giác trong Hình Học lớp 7
Nội dung trọng tâm cần khắc sâu và củng cố đó là xây dựng cho học sinh về
cách đọc, phân tích được yêu cầu của một đề bài cụ thể, từ đó học sinh áp dụng vào
vẽ hình, tập quan sát, nhận dạng hình để tóm tắt đề bài bằng cách ghi được GT/KL.
c) Cách thực hiện :
Đây là giai đoạn trong năm học chính khóa vì vậy giáo viên cần kết hợp giữa
giảng dạy chính khóa và giảng dạy phụ đạo nhằm nâng cao tính hiệu quả trong
truyền tải kiến thức cho học sinh. Trong các bài tập giáo viên cần hướng dẫn cụ thể
và khắc sâu, tạo và hình thành kĩ năng cho học sinh theo yêu cầu với mỗi nội dung
cụ thể. ( tóm tắt, vẽ hình, đọc hình, ghi GT/KL )
3.1.3 Biện pháp 3 : Dạy học nâng cao trọng tâm về nhận dạng tam giác và tính
toán các yếu tố trong tam giác.
a) Mục tiêu :
Học sinh nắm chắc mối quan hệ giữa các góc, các cạnh, các tam giác và giải
được các bài toán về tính toán cơ bản.
b) Nội dung :
Để đạt được hiệu quả trong vấn đề nêu trên, giáo viên cần phải giúp cho học
sinh nắm chắc về : Tên các loại tam giác; tên - vị trí và độ lớn của góc, cạnh của
tam giác, dựa vào định nghĩa, định lí chỉ ra được mối quan hệ giữa các cạnh, các
góc và độ lớn của chúng.
c) Cách thực hiện :
Để mục tiêu đặt ra có hiệu quả theo tôi cần thực hiện 2 vấn đề :
* Một là :
Chủ động xây dựng kế hoạch dạy học trong tiết dạy tự chọn, tiết dạy phụ đạo
bám sát chương trình chính khóa nhằm củng cố kịp thời cho học sinh về lí thuyết
lẫn bài tập.

bằng nhau thì không thể chứng minh được.
Lưu Mạnh Phức - Trường PTDTT-THCS Mù Cả 12
Giải pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy chương Tam Giác trong Hình Học lớp 7
* Nếu hình hai tam giác nằm ở vị trì bất kỳ :
Trường hợp c.g.c : Điều quan trọng là các em xác định được đúng góc cạnh
tương ứng để chúng minh.
Cần khắc sâu là Định lý: “Nếu hai cạnh và góc xen giữa của tam giác này
bằng hai cạnh và góc xen giữa của tam giác kia thì hai tam giác đó bằng nhau.”
A
B
C
'A
'B
'C
AB = A’B’; Â = Â’ ; AC = A’C’
Trường hợp g.c.g: điều quan trong là học sinh xác định đúng được 1 cạnh và
hai góc kề tương ứng
* Tóm lại
Lưu Mạnh Phức - Trường PTDTT-THCS Mù Cả 13
Giải pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy chương Tam Giác trong Hình Học lớp 7
Rèn luyện cho học sinh tính tư duy xác định được đúng các cạnh góc tương
ứng, các ký hiệu bằng nhau. Các bước chứng minh, dùng các lập luận có lý , một
cách chặt chẽ, logic phù hợp với đặc trưng của từng bài.
Để bài toán chứng minh tốt hơn thì giáo viên cho các em phân tích đề bài, từ
đó ghi giả thiết, kết luận. Kết hợp tốt các kiết thức, lập luận , tỉ mỹ, cẩn thận để
hình thành kỹ năng.
3.2 Hiệu quả của sáng kiến :
Sau một thời gian nghiên cứu, tìm tòi và không ngừng học hỏi từ các đồng
nghiệp khác tôi đã chủ động hiện thực hóa kết quả tìm hiểu đề tài qua việc khảo sát
lại chất lượng học sinh ở khối lớp 7 và kết quả đạt được như sau :

%
70,8 %
Qua kết quả các cuộc khảo sát nêu trên cho thấy rằng khi chúng ta quan tâm
và tìm hiểu vấn đề vướng mắc trong giảng dạy, cùng đồng nghiệp tìm tòi, đưa ra
giải pháp và thực hiện một cách nghiêm túc sẽ đem lại hiệu quả nhất định. Từ
những nghiên cứu có thể linh hoạt áp dụng vào thực tế tại đơn vị và các đơn vị
khác.
3.3 Ứng dụng vào thực tiễn :
3.3.1 Bài học kinh nghiệm:
Trong việc nghiên cứu đề tài cần có sư chủ động tìm hiểu về đối tượng
nghiên cứu và phải thực sự liên tục, tỉ mỉ, số liệu điều tra phải khách quan như vậy
tính chất nghiên cứu mới thể hiện được sự hiệu quả.
Lưu Mạnh Phức - Trường PTDTT-THCS Mù Cả 14
Giải pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy chương Tam Giác trong Hình Học lớp 7
Trong áp dụng vào thực tiễn phải mang tính khả thi, có thể áp dụng mở rộng
đối với các địa bàn lân cận có hoàn cảnh, điều kiện tuong tự.
Lưu Mạnh Phức - Trường PTDTT-THCS Mù Cả 15
Giải pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy chương Tam Giác trong Hình Học lớp 7
3.3.2 Ý nghĩa :
Việc nâng cao chất lượng giáo dục là nhiệm vụ rất quan trọng và phương
pháp giảng dạy cho các em sao cho tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả và hứng
thú đó là điều mà mỗi giáo viên cần rèn luyện và hoàn thiện chuyên môn nghiệp vụ
của mình. Tôi nghĩ rằng khi thực hiện công tác giảng dạy mỗi chúng ta cần phải trả
lời được các câu hỏi như : Dạy cho học sinh những kiến thức gì? Học sinh tiếp thu
ở mức độ nào? Học sinh có hứng thú trong tiết học hay không? Quan trọng nhất là
phương pháp truyền đạt kiến thức đến học sinh đã hiệu quả hay chưa?
3.3.3 Tính khả thi và khả năng áp dụng, triển khai sáng kiến :
Đề tài là sự nhìn nhận khách quan, có sự trải nghiệm thực tế trong thời gian
dài và liên tục về thực tế giáo dục tại một đơn vị trường vùng khó nói riêng và
trong khu vực huyện vùng khó nói chung.

Lưu Mạnh Phức

MỤC LỤC.
Lưu Mạnh Phức - Trường PTDTT-THCS Mù Cả 17
Giải pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy chương Tam Giác trong Hình Học lớp 7
PHẦN ĐỀ MỤC
TRAN
G
PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài 1
2 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu 2
3 Mục đích của đề tài 2
4 Những điểm mới cơ bản nhất trong kết quả nghiên cứu 3
PHẦN NỘI DUNG
1.1 Định nghĩa, khái niệm có liên quan 4
1.2 Các văn bản chỉ đạo thực hiện 5
2.1 Vài nét về địa bàn nghiên cứu 5
2.2 Thực trạng vấn đề được nghiên cứu trong sáng kiến 6
2.3 Nguyên nhân của thực trạng 8
3.1 Các biện pháp tiến hành giải quyết vấn đề 9
3.2 Hiệu quả của quá trình nghiên cứu 14
3.3 Khả năng ứng dụng, triển khai 14
PHẦN KẾT LUẬN
1 Kết luận 16
2 Những kiến nghị, đề xuất 16

Lưu Mạnh Phức - Trường PTDTT-THCS Mù Cả 18
Giải pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy chương Tam Giác trong Hình Học lớp 7
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Sách giáo viên Toán học lớp 6. ( NXBGD)