BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG
HỌC VIỆN QUÂN Y

NGUYỄN VĂN HƯNG
NGUYỄN VĂN HƯNG
NGHIÊN CỨU CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ
VI PHẪU THUẬT U VÙNG TUYẾN TÙNG
LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC
2
HÀ NỘI - 2015
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG
HỌC VIỆN QUÂN Y

NGUYỄN VĂN HƯNG
NGUYỄN VĂN HƯNG
NGHIÊN CỨU CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ
VI PHẪU THUẬT U VÙNG TUYẾN TÙNG
CHUYÊN NGÀNH: NGOẠI THẦN KINH - SỌ NÃO
MÃ SỐ: 62.72.01.27
LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC
Người hướng dẫn khoa học:
1. PGS.TS. ĐỒNG VĂN HỆ
2. PGS.TS. TRẦN MẠNH CHÍ
PGS.TS. TRẦN
MẠNH CHÍ
HÀ NỘI - 2015
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số
liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố
trong bất cứ công trình nào khác.
Nếu có gì sai, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm.

này.
Tôi xin chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp và người thân đã
giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu.
Tôi xin chân thành cảm ơn toàn thể những bệnh nhân và gia đình
bệnh nhân đã cung cấp thông tin và phối hợp với tôi trong quá trình nghiên
cứu.
Xin kính dâng tặng bố Nguyễn Văn Kha và mẹ Dương Thị Mai,
người sinh thành, dưỡng dục và động viên, giúp đỡ con trong cuộc sống và
sự nghiệp. Cảm ơn sự quan tâm, chia sẻ của anh chị trong gia đình, xin
cảm ơn em Lê Thị Thúy Nga người đã từng luôn động viên, chăm lo và
chia sẻ cho tôi trong cuộc sống và trên con đường binh, y nghiệp.
MỤC LỤC
TRANG PHỤ BÌA
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CAM ĐOAN 5
LỜI CẢM ƠN 6
MỤC LỤC 8
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT 23
TT 23
Phần viết tắt 23
Phần viết đầy đủ 23
1 23
KPS 23
Karnofsky performance Status 23
2 23
TCYTTG 23
Tổ chức Y tế Thế giới 23
3 23
TALNS 23
Tăng áp lực nội sọ 23

Error: Reference source not found 25
3.2 26
Phân bố bệnh nhân theo giới 26
Error: Reference source not found 26
3.3 26
Phân bố theo nghề nghiệp 26
Error: Reference source not found 26
3.4 26
Thời gian từ khi khởi phát đến khi được phẫu thuật 26
Error: Reference source not found 26
3.5 26
Phân bố kích thước khối u và thời gian mắc bệnh 26
Error: Reference source not found 26
3.6 26
Tương quan giữa kích thước u và thời gian mắc bệnh 26
Error: Reference source not found 26
3.7 27
Phân bố lý do vào viện 27
Error: Reference source not found 27
3.8 27
Triệu chứng lâm sàng 27
Error: Reference source not found 27
3.9 27
Hội chứng lâm sàng chính trong u não vùng tuyến tùng 27
Error: Reference source not found 27
3.10 27
Rối loạn vận nhãn và hội chứng Parinaud 27
Error: Reference source not found 27
3.11 27
Tương quan giữa rối loạn thị lực, thị trường 27

Error: Reference source not found 29
3.22 30
Phân bố giữa hướng xâm lấn của u với tính chất u 30
Error: Reference source not found 30
3.23 30
Liên quan giữa hình dạng u hình cánh bướm với u tế bào mầm 30
Error: Reference source not found 30
3.24 30
Mối liên quan giữa kích thước u và loại u 30
Error: Reference source not found 30
3.25 30
Các phương pháp điều trị giãn não thất trước mổ lấy u 30
Error: Reference source not found 30
3.26 30
Tư thế mổ, đường rạch da trong mổ u não vùng tuyến tùng 30
Error: Reference source not found 30
3.27 31
Đường mổ sử dụng để phẫu thuật lấy u 31
Error: Reference source not found 31
3.28 31
Mức độ lấy u trong mổ 31
Error: Reference source not found 31
3.29 31
Liên quan giữa kích thước u là lượng máu truyền 31
Error: Reference source not found 31
3.30 31
Phân loại kết quả mô bệnh học 31
Error: Reference source not found 31
3.31 31
Bảng phân bố nhóm tuổi theo kết quả mô bệnh học 31

Error: Reference source not found 33
3.42 34
Tỷ lệ sống khi ra viện 34
Error: Reference source not found 34
3.43 34
Liên quan Glasgow trước mổ với Karnofsky khi ra viện 3 tháng 34
Error: Reference source not found 34
3.44 34
Điểm Karnofsky trước mổ và khi ra viện 3 tháng 34
Error: Reference source not found 34
3.45 34
Điểm Karnofsky trước mổ, sau mổ 6 tháng và trên 12 tháng 34
Error: Reference source not found 34
3.46 34
Đặc điểm bệnh nhân tử vong 34
Error: Reference source not found 34
3.47 35
Kết quả phẫu thuật trên các phim chụp CLVT hoặc CHT 35
Error: Reference source not found 35
3.48 35
Các di chứng sau mổ u não vùng tuyến tùng 35
Error: Reference source not found 35
4.1 35
Tần xuất của u não vùng tuyến tùng 35
Error: Reference source not found 35
4.2 35
Tỷ lệ nam - nữ 35
Error: Reference source not found 35
4.3 35
Tỷ lệ tử vong sau mổ sau mổ ở các nghiên cứu 35

1.3 40
Vị trí của tuyến tùng 40
Error: Reference source not found 40
1.4 40
U tế bào nhu mô tuyến tùng 40
Error: Reference source not found 40
1.5 40
U tế bào dạng trung gian chuyển tiếp 40
Error: Reference source not found 40
1.6 41
U nguyên bào tuyến tùng 41
Error: Reference source not found 41
1.7 41
U tế bào mầm thuần khiết 41
Error: Reference source not found 41
1.8 41
U túi noãn hoàng 41
Error: Reference source not found 41
1.9 41
Ung thư phôi bào 41
Error: Reference source not found 41
1.10 41
Hình ảnh chụp bơm hơi não thất 41
Error: Reference source not found 41
1.11 42
Khối u vùng tuyến tùng 42
Error: Reference source not found 42
1.12 42
Hình tăng tỷ trọng, có nhiều tỷ trọng mỡ trong u quái 42
Error: Reference source not found 42

1.23 44
Sinh thiết định vị và mô hình kim sinh thiết 44
Error: Reference source not found 44
1.24 44
Đường mổ phổ biến vào vùng tuyến tùng 44
Error: Reference source not found 44
1.25 44
Thứ tự các bước lấy u 44
Error: Reference source not found 44
1.26 45
Các bước tiếp cận lấy u 45
Error: Reference source not found 45
1.27 45
Tư thế mổ và đường mở xương sọ 45
Error: Reference source not found 45
1.28 45
Đường rạch da và đường mở xương sọ 45
Error: Reference source not found 45
1.29 45
Hướng vào lấy u đi vào giữa các xoang tĩnh mạch 45
Error: Reference source not found 45
2.1 45
Chuẩn bị tư thế bệnh nhân 45
Error: Reference source not found 45
2.2 46
Đường rạch da, hướng mở nắp sọ 46
Error: Reference source not found 46
2.3 46
Mở nắp xương sọ 46
Error: Reference source not found 46

3.5 48
Đường rạch da, mở nắp xương sọ lấy u 48
Error: Reference source not found 48
3.6 48
Các đường mổ sử dụng trong mổ u não vùng tuyến tùng 48
Error: Reference source not found 48
4.1 48
Hội chứng Parinaud 48
Error: Reference source not found 48
4.2 49
U tế bào tuyến tùng có nốt vôi hóa 49
Error: Reference source not found 49
4.3 49
U tế bào tuyến tùng sau xạ trị tăng sinh mạch máu 49
Error: Reference source not found 49
4.4 49
Nội soi phá sàn não thất ba bể đáy 49
Error: Reference source not found 49
4.5 49
U não vùng tuyến tùng trước mổ và sau mổ lấy u 49
Error: Reference source not found 49
4.6 49
Bệnh nhân minh họa 1 49
Error: Reference source not found 49
4.7 50
Bệnh nhân minh họa 2 50
Error: Reference source not found 50
4.8 50
Bệnh nhân minh họa 3 50
Error: Reference source not found 50

1.8.4. Các đường mổ vào u não vùng tuyến tùng 34
1.8.5. Các phương pháp điều trị kết hợp 40
CHƯƠNG 2 46
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 46
2.1. Đối tượng nghiên cứu 46
2.1.1. Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân 46
2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ 46
2.2. Phương pháp nghiên cứu 47
2.2.1. Thiết kế nghiên cứu 47
2.2.2. Cỡ mẫu 47
2.3. Nội dung nghiên cứu 47
2.3.1. Đặc điểm đối tượng nghiên cứu 47
2.3.2. Nghiên cứu biểu hiện lâm sàng 48
2.3.3. Các thăm khám cận lâm sàng 49
2.3.4. Kết quả mô bệnh học 52
2.3.5. Điều trị u não vùng tuyến tùng 54
2.3.6. Đánh giá kết quả phẫu thuật 61
2.3.7. Tiêu chuẩn đánh giá bệnh nhân sau mổ 62
2.3.8. Điều trị xạ trị, hóa trị u não vùng tuyến tùng 63
2.4. Thời gian sống thêm sau điều trị 64
2.5. Xử lý số liệu 65
2.6. Đạo đức nghiên cứu 65
CHƯƠNG 3 66
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 66
3.1. Đặc điểm chung u não vùng tuyến tùng 66
3.1.1. Tuổi và giới 66
3.1.2. Nghề nghiệp 67
3.1.3. Thời gian từ khi khởi phát đến khi phẫu thuật 68
3.1.4. Lý do vào viện 72
3.2. Các đặc điểm chẩn đoán u não vùng tuyến tùng 73

4.3.3. Chụp cắt lớp vi tính sọ não 123
4.3.4. Chụp cộng hưởng từ 125
4.4. Điều trị phẫu thuật 127
4.4.1. Điều trị giãn não thất 127
4.4.2. Phương pháp phẫu thuật lấy u 128
4.5. Kết quả phẫu thuật 130
4.5.1. Kết quả gần sau mổ (thời điểm ra viện đến 3 tháng sau mổ) 130
4.5.2. Kết quả về chẩn đoán hình ảnh 134
4.5.3. Tai biến, biến chứng sau mổ 134
4.5.4. Kết quả mô bệnh học 136
4.5.5. Kết quả xa 137
4.6. Xạ trị hỗ trợ sau mổ u vùng tuyến tùng 139
4.6.1. Xạ trị 139
4.6.2. Hóa trị 139
4.7. Thời gian sống thêm sau điều trị 140
BỆNH ÁN MINH HỌA 142
KẾT LUẬN 145
1. Triệu chứng lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh u não vùng tuyến tùng 145
2. Kết quả phẫu thuật 145
KIẾN NGHỊ 147
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ 1
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1
TÀI LIỆU THAM KHẢO 2
TIẾNG VIỆT 2
PHỤ LỤC 18
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ
1 KPS
Karnofsky performance Status
2 TCYTTG Tổ chức Y tế Thế giới

Error:
Referen
ce
source
not
found
3.1. Phân bố bệnh nhân theo nhóm tuổi
Error:
Referen
ce
source
not
found