A. Lý do chọn đề tài:
Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường quy định như sau: Phát triển bền vững là phát
triển đáp ứng được nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng
nhu cầu đó của các thế hệ tương lai trên cơ sở kết hợp chặt chẽ, hài hoà giữa tăng trưởng
kinh tế, bảo đảm tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường.
Phát triển kinh tế luôn là mục tiêu quan trọng của mọi quốc gia. Đặc biệt là
với Việt nam, một nước xã hội chủ nghĩa - một quốc gia mới dành được độc lập
65 năm đang khát khao vươn lên sánh vai với cường quốc năm châu. Với sự
cải cách nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa chúng ta thật sự
đáng mừng khi thấy đất nước đang ngày càng phát triển, đời sống người dân
cao hơn, GDP tăng lên đáng kể. Việt Nam vươn lên dẫn đầu thế giới về nhiêu
mặt hàng xuất khẩu như gạo, ca phê… Tuy mừng đó nhưng cũng lo đó, lo vì chỉ
trong 3 năm gần đây từ Bắc vào Nam, hàng loạt các vụ việc gây ô nhiễm môi
trường bị phát hiện. Chúng ta tự đặt ra câu hỏi liệu mình đã phát triển bền vững
hay chưa?
Gần đây, vụ việc xả nước thải chưa qua xử lý ra môi trường của Công ty
VEDAN nổi lên như một điển hình trong việc phát triển không bền vững. Là
một trong những doanh nghiệp lớn trên cả nước, tính từ năm 2000 VEDAN đã
góp vào ngân sách nhà nước hơn 8 triệu USD, luôn xuất sắc trong nộp thuế, xây
dựng địa phương nhưng đồng thời cũng 14 năm VEDAN xả nước thải không
qua xử lý xuống sông, bức tử con sông Thị Vải nói riêng và môi trường 3 tỉnh
Đồng Nai, Bà Rịa Vũng Tàu. Tp Hồ Chí Minh nói chung. Có thể nói vụ việc
VEDAN là vụ việc đầu tiên liên quan đến môi trường được dư luận quan tâm và
phản ứng dữ dội đến như vậy. Điều này đã được chứng minh khi hàng loạt
người tiêu dùng tẩy chay sản phẩm của VEDAN, các siêu thị đồng loạt không
nhập sản phẩm của nhà máy này. Đỉnh điểm là tháng 8/2010, VEDAN đã phải
đồng ý với mức đền bù thiệt hại lên đến hơn 220 tỉ VNĐ cho nhân dân 3 tỉnh
Đồng Nai, Bà Rịa Vũng Tàu. Tp Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, vẫn còn những
luồng ý kiến trái chiều về quy định pháp luật cũng như giải quyết tranh chấp về
bồi thường thiệt hại trong vụ việc này. Đề tài đã chứng tỏ được tính cấp thiết
của nó bằng sự quan tâm của dư luận, việc đi sâu vào tìm hiểu vấn đề các quy
- Giải quyết tranh chấp tại cơ quan có thẩm quyền.
c) Trình tự giải quyết tranh chấp:
- Kiểm tra, xác minh những nội dung được phản ánh trong các đơn thư
khiếu kiện.
- Hướng dẫn bên bị thiệt hại thu thập các chứng cứ về sự thiệt hại và xác
định yêu cầu đòi bồi thường thiệt hại.
- Tham gia giải quyết tranh chấp, góp phần điều hòa lợi ích giữa hai bên
xung đột.
II. Diễn biến vụ việc gây ô nhiễm môi trường của công ty VEDAN và
các biện pháp xử lý của cơ quan chức năng có thẩm quyền:
1. Diễn biến vụ việc:
Ngày 13.9.2008 Từ phản ánh, bức xúc của người dân địa phương về tình
trạng lén lút xả nước thải không qua xử lý ra môi trường, sau hơn 3 tháng theo
dõi, đoàn kiểm tra liên ngành đã bắt quả tang Công ty Vedan đóng tại huyện
Long Thành, tỉnh Đồng Nai xả một lượng nước thải lớn chưa qua xử lý ra sông
Thị Vải. Vụ Vedan xả chất thải ra sông Thị Vải là vụ gây ô nhiễm môi trường
được Cục Cảnh sát môi trường - Bộ Công an Việt Nam phối hợp với Bộ Tài
nguyên và Môi trường Việt Nam phát hiện.Theo nhận định ban đầu, việc lắp đặt
- 2 –
ĐINH HẢI NINH- KT33F
hệ thống xả dịch thải của Công ty Vedan là vi phạm các quy định của pháp luật
về bảo vệ môi trường. Theo Đại tá Lương Minh Thảo, hành vi vi phạm này là
đặc biệt nghiêm trọng. Tại hiện trường, Phó Giám đốc phụ trách văn phòng
Công ty Vedan Việt Nam đã thừa nhận hành vi vi phạm của công ty.
Ngày 19.9.2008, Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố kết quả điều tra
10 sai phạm của Vedan, bao gồm:
1. Xả nước thải vượt tiêu chuẩn cho phép từ 10 lần trở lên đối với nhà máy sản xuất tinh
bột biến tính của công ty.
2. Xả nước thải vượt tiêu chuẩn cho phép từ 10 lần trở lên đối với các nhà máy sản xuất
bột ngọt và lysin của công ty.
Khôi Nguyên đã có báo cáo chính thức trình Thủ tướng Chính phủ về kết quả
- 3 –
ĐINH HẢI NINH- KT33F
kiểm tra. Cùng ngày, Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên cũng có văn bản gửi
UBND tỉnh Đồng Nai yêu cầu ban hành quyết định đình chỉ hoạt động sản xuất
của Vedan Việt Nam.
Ngày 13.10.2008, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam có ý kiến chỉ đạo các
cơ quan chức năng khẩn trương, kiên quyết tổ chức thực hiện các biện pháp xử
lý việc vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường đối với Công ty Vedan.
Chiều 5.11.2008, Bộ Tài nguyên - môi trường (TN-MT), UBND tỉnh
Đồng Nai, Công ty TNHH Vedan đã nhóm họp về một số nội dung hai quyết
định xử phạt hành chính của Thanh tra Bộ TN-MT và quyết định đình chỉ xả
thải đối với Công ty Vedan.
Ngày 24.10.2008, Phó chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai cho biết tỉnh có
văn bản trình lên Thủ tướng về những vướng mắc trong việc xử lý vi phạm của
VEDAN, đó là vướng mắc trong thẩm quyền ra quyết định đình chỉ hoạt động
của công ty.
3. Vấn đề đền bù thiệt hại:
Ngày 13.4.2009, Vedan đưa ra mức hỗ trợ nông dân 3 tỉnh TP.HCM,
BR-VT và Đồng Nai 25 tỉ đồng. Sau đó, HND 3 địa phương đưa ra mức hỗ trợ
569,5 tỉ đồng.
Tháng 5.2009, HND VN có văn bản đề nghị Bộ TN-MT hỗ trợ nông dân
trong việc thu thập chứng cứ, đánh giá thiệt hại về môi trường do Công ty
Vedan gây ra để làm cơ sở đòi bồi thường.
Ngày 10.6.2009, Tổng cục Môi trường yêu cầu UBND TP.HCM, BR-
VT và Đồng Nai chỉ đạo các ban ngành thống kê thiệt hại theo mẫu để yêu cầu
Vedan bồi thường.
Ngày 8.7.2009, Tổng cục Môi trường giao cho Viện TN-MT "Báo cáo
đánh giá tác động môi trường và thiệt hại kinh tế, môi trường do hành vi Vedan
và các DN trên lưu vực sông Thị Vải.
a) Công ty VEDAN đã có những hành vi vi phạm sau:
- Cố ý xả nước thải chưa qua xử lý ra sông Thị Vải với thủ đoạn tinh vi để
che mắt cơ quan chức năng.
- Trốn tránh nghĩa vụ nộp phí bảo vệ môi trường đối với nước thải công
nghiệp từ năm 2004 đến nay.
- Sau khi có quyết định xử phạt hành chính của cơ quan chức năng, công ty
VEDAN vẫn không thực hiện nghiêm túc các quyết định. Kết quả phân
tích cho thấy mặc dù đã giảm nhưng lượng nước qua xử lý vẫn chưa đạt
mức độ cho phép.
b) Ý kiến về việc xử lý đối với VEDAN của các cơ quan chức năng có
thẩm quyền:
- 5 –
ĐINH HẢI NINH- KT33F