I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Hoạt động khám phá có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với trẻ ở lứa tuổi mầm non, vì nó
giúp trẻ tìm hiểu môi trường xung quanh một cách tích cực. Trẻ sử dụng hết các giác quan để
tiếp thu kiến thức đồng thời phát triển các kỹ năng tư duy.
Khám phá môi trường xung quanh nhằm mục đích tạo sự hứng thú, kích thích tính tò mò
tự nhiên của trẻ, giúp trẻ biết quan sát, so sánh, đặt câu hỏi, suy luận, thử nghiệm, phán đoán,
giải quyết các vấn đề xung quanh các sự vật hiện tượng. Vì thế, giáo viên cần tạo điều kiện
để trẻ có thể phát triển các kỹ năng trên. Thông qua đó, trẻ được phát triển toàn diện hơn
Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề trên, ngay từ đầu năm học, tôi đã tìm ra một
số biện pháp giúp trẻ phát huy tính tích cực qua hoạt động khám phá.
II. NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN:
1. Thuận lợi:
- Lớp học được trang bị cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng – đồ chơi đầy đủ.
- Có điều kiện dự giờ đồng nghiệp thường xuyên để tích lũy kinh
nghiệm cho
bản thân và đầu tư cho các hoạt động ở lớp được phong phú hơn.
- Được Ban Giám Hiệu truyền đạt tận tình về phương pháp giáo dục
mầm non mới.
- Được phụ huynh hỗ trợ lịch, tranh ảnh, sách báo, nguyên vật liệu
mở…
2. Khó khăn:
- Nhận thức của trẻ không đồng đều, nhiều trẻ trong lớp rụt rè, nhút nhát, chưa mạnh
dạn trong giao tiếp.
- Hoạt động khám phá cần có sự tác động qua lại giữa cô và trẻ. Tuy nhiên, đa số trẻ
trong lớp chưa tích cực tham gia hoạt động.
III. BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT:
Trẻ mầm non cần có nhiều cơ hội để nhìn, nghe, sờ, ngửi, cầm nắm, tiếp xúc trực tiếp với
các sự vật xung quanh. Có như thế, khả năng phát triển nhận thức của trẻ mới được phát triển
và trẻ sẽ khắc sâu kiến thức về môi trường xung quanh. Vì vậy, tôi đã sử dụng một số
phương pháp đã tích lũy được để hướng dẫn cho trẻ.
1. Hướng dẫn trẻ khám phá và trãi nghiệm:

Ví dụ: Yêu cầu trẻ phân loại đồ dùng - đồ chơi gia đình ở góc phân vai.
• Phân loại theo chất liệu (đồ chơi bằng nhôm, đồ chơi bằng nhựa).
• Phân loại theo công dụng (đồ dùng để ăn, đồ dùng để uống, đồ dùng để nấu…).
• Phân loại theo màu sắc.
• Phân loại theo kích thước…
- Từ những kiến thức trẻ đã nắm được, tôi dẫn dắt, động viên, tạo điều kiện cho trẻ
phản ánh kết quả quan sát, so sánh, phân loại… dưới các hình thức: miêu tả, hỏi, kể
lại, thuật lại, vẽ, viết, đóng kịch…
Ví dụ: Chia trẻ thành từng nhóm và tổ chức thi đua giữa các nhóm về việc so sánh 2
hay nhiều sự vật với nhau. Cho trẻ nhận xét tính đúng sai, tự đặt câu hỏi và trả lời với
nhau. Tôi cũng đưa ra những câu hỏi có tính gợi mở và chấp nhận những câu trả lời
khác nhau của trẻ. Sau đó tôi đưa ra kết luận để củng cố sự hiểu biết, từ đó phát triển
các kỹ năng tư duy, nhận thức cho trẻ.
2. Tạo điều kiện cho trẻ khám phá môi trường xung quanh:
- Ở lớp tôi tận dụng các khoảng không gian để trang trí tranh ảnh có màu sắc đẹp,
phù hợp với từng chủ đề nhằm khơi dậy tính tò mò tự nhiên của trẻ, để trẻ có thể
xem, quan sát, trò chuyện với cô, với bạn. Đồng thời tôi thường dặt ra những câu
hỏi khuyến khích trẻ giao tiếp. Chẳng hạn như: Con hãy kể hoặc nói xem con vừa
quan sát những gì? Vì sao con biết đây là cảnh cô và bạn đi dạo ngoài trời? Trẻ sẽ
nói cảnh vật nào trang trí ở trên tường cho thấy đó là cảnh sân trường.
- Thông qua hoạt động thử nghiệm, trẻ có thể khám phá được nhiều diều bổ ích,
chính vì vậy, tôi thường tạo điều kiện cho trẻ tham gia hoạt động. Trước hết thu hút
sự chú ý của trẻ bằng cách đặt những câu hỏi gợi mở: Các con thấy những cây xanh
ở góc thiên nhiên như thế nào? Các con thấy hằng ngày cô dùng gì để chăm sóc cho
cây? Các con biết ngoài nước ra, muốn cây phát triển xanh tươi còn cần điều kiện
gì không? Nếu cậy không được tưới nước thì điều gì sẽ xảy ra? Nếu không có ánh
sáng mặt trời, cây sẽ phát triển thế nào? Tôi hướng dẫn trẻ chăm sóc cây xanh trong
bốn điều kiện môi trường:
+ Điều kiện chăm sóc trong lớp, tưới nước đầy đủ.
+ Điều kiện chăm sóc ngoài trời, không tưới nước đầy đủ.

số… Các đồ vật có chất liệu khác nhau dùng để cho trẻ làm thí nghiệm… Trẻ nhỏ
chủ yếu học qua hoạt động vui chơi. Vì thế, tôi bố trí không gian phù hợp để kích
thích trẻ hoạt động.
Ví dụ: Góc thiên nhiên đặt thêm một hồ cá nhỏ, cạnh hồ cá nên có một số tranh ảnh về
các loại cá. Trẻ sẽ nhận xét, nhận dạng những loại cá khác nhau. Qua đó, trẻ biết được
đặc điểm nổi bậc của mỗi loại cá, mối liên hệ môi trường sống giữa cá với nước. Trẻ
còn biết cách chăm sóc, bảo vệ cá, từ đó hình thành ở trẻ tình cảm, thái độ đúng đắn
đối với môi trường xung quanh.

4. Giúp trẻ củng cố, khắc sâu kiến thức:
- Tạo điều kiện cho trẻ sử dụng những kỹ năng của bản thân để thể hiện những điều
đã được trãi nghiệm.
Ví dụ: Sau khi trẻ đã quan sát tìm hiểu về hiện tượng trời mưa. Tôi cho trẻ:
• Vẽ lại cảnh trời mưa.
• Trẻ kể lại quá trình hình thành mưa và nói về lợi ích của nước mưa.
• Hát bài hát, chơi trò chơi có nội dung về mưa…
- Cô lồng ghép một số nội dung bài hát, thơ, câu chuyện, trò chơi, hò, vè, câu đố…
vào các hoạt động nhằm giúp trẻ khắc sâu kiến thức đã được học. Đây cũng là hình
thức tích hợp nhiều nội dung để hoạt động khám phá thêm phong phú, hấp dẫn trẻ
hơn.
Ví dụ: Hoạt động khám phá: “Phân loại đồ dùng theo công dụng và chất liệu”. Tôi đã
sáng tác bài vè về đồ dùng gia đình để lồng ghép vào tiết học giúp trẻ nhớ lại những đồ
vật mà gia đình mình có (cháu nói được tên, công dụng, chất liệu của đồ vật). Sau đó
tôi cho trẻ làm thí nghiệm “vật nổi vật chìm” giúp trẻ nhận biết có những chất liệu nổi,
những chất liệu chìm trong nước.
- Phối hợp với phụ huynh cùng tạo môi trường thuận lợi đảm bảo an toàn cho trẻ
khám phá thế giới xung quanh.
- Vời phương châm “Lấy trẻ làm trung tâm”, cô (người lớn) cần giúp trẻ tìm kiếm và
suy nghĩ nhiều hơn về những gì chúng đang nhìn thấy, đang làm còn quan trọng
hơn là lời giải thích.

TRƯỜNG MẦM NON TUỔI NGỌC
=====o0o=====
TỔ: KHỐI CHỒI

ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 4-5 TUỔI
PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC QUA HOẠT
Đ ĐỘNG KHÁM PHÁ
Năm thực hiện: 2010 – 2011
Người thực hiện: Ngô Thị Mỹ Dung