Bài tổng thu hoạch: Hiệu trưởng tổ chức kiểm tra giờ dạy trên lớp của gíao viên năm học 2010-2011
Phạm Thi Nhân Lớp CBQL THPT K24
1
PHẦN MỘT
LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
I/LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Giảng dạy là một trong những nhiệm vụ quan trọng của giáo viên trong nhà
trường, để nắm bắt được tình hình giảng dạy của giáo viên thì việc kiểm tra nội bộ
trường học là chức năng quản lý cơ bản, là khâu đặc biệt quan trọng trong chu trình
quản lý, đảm bảo tạo ra mối liên hệ ngược thường xuyên, kịp thời giúp hiệu trưởng
điều chỉnh trong quá trình quản lý nhà trường. Kiểm tra nội bộ trường học có nội
dung kiểm tra giờ dạy trên lớp (GDTL) là một công cụ hữu ích góp phần tăng
cường công tác quản lý chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và giáo
dục của nhà trường.
Kiểm tra là một trong những chức năng cơ bản của nhà quản lý. Kiểm tra nếu
được đánh giá tốt, công bằng sẽ dẫn đến việc tự kiểm tra, tự đánh giá tốt của đối
tượng cần kiểm tra. Việc kiểm tra được đánh giá chính xác, chân thực sẽ giúp hiệu
trưởng có thông tin chính xác về thực trạng của đơn vị cũng như xác định các mức
độ, giá trị, các yếu tố ảnh hưởng, từ đó tìm ra nguyên nhân và đề ra các giải pháp
điều chỉnh uốn nắn có hiệu quả. Kiểm tra còn có tác dụng đôn đốc, thúc đẩy, hỗ trợ
và giúp đỡ các đối tượng kiểm tra làm việc tốt hơn, có hiệu quả hơn.
Kiểm tra giờ dạy trên lớp giúp hiệu trưởng nắm được thực trạng việc giảng
dạy và tay nghề của giáo viên, nhằm đảm bảo được việc giảng dạy của giáo viên
ngày càng có hiệu quả hơn, tạo điều kiện tiên quyết trong việc nâng cao chất lượng
giờ dạy trên lớp của giáo viên. Từ đó có thể động viên, khen thưởng những giáo
viên thực hiện tốt giờ dạy trên lớp trong nhà trường, phổ biến kinh nghiêm tốt trong
tập thể sư phạm, đồng thời phát hiện những thiếu sót, lệch lạc để uốn nắn, điều
chỉnh kịp thời.
Hoạt động dạy học được thể hiện chủ yếu bằng hình thức dạy học trên lớp
thông qua giờ dạy trên lớp và hệ thống các bài học. Giờ dạy trên lớp của giáo viên
mục tiêu nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, nâng cao chất lượng dạy và học ở
trường THPT Nguyễn Trường Tộ tỉnh Bình Thuận.
II/MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Tìm hiểu và phân tích thực trạng kiểm tra GDTL ở trường THPT Nguyễn
Trường Tộ tỉnh Bình Thuận năm học 2010-2011. Từ đó, rút ra bài học kinh nghiệm
và đế xuất những giải pháp cải tiến công tác kiểm tra GDTL nói riêng và công tác
quản lý nói chung tạc trường THPT Nguyễn Trường Tộ tỉnh Bình Thuận.
III/ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
Tìm hiểu cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý liên quan đến đề tài
Phân tích thực trạng công tác kiểm tra GDTL của hiệu trưởng trường THPT
Nguyễn Trường Tộ tỉnh Bình Thuận, năm học 2010-2011.
Rút ra bài học kinh nghiệm và đế xuất những giải pháp cải tiến công tác kiểm
tra GDTL trong thời gian tới.
Bài tổng thu hoạch: Hiệu trưởng tổ chức kiểm tra giờ dạy trên lớp của gíao viên năm học 2010-2011
Phạm Thi Nhân Lớp CBQL THPT K24
3
PHẦN HAI
NỘI DUNG
A. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ PHÁP LÝ CỦA ĐỀ TÀI
I/CƠ SỞ LÝ LUẬN
1. Các khái niệm
- Kiểm tra: Tra xét kỹ lưỡng việc làm đúng hay không? (Từ điển Tiếng Việt).
Kiểm tra là quan sát và kiểm nghiệm sự phù hợp của quá trình hoạt động ở khách
thể với các quyết định của quản lý.
- Kiểm tra nội bộ trường học: là hoạt động xm xét đánh giá các hoạt động
giáo dục nói chung, phát triển giáo viên và học sinh nói riêng.
- Giờ dạy trên lớp: là hình thức tổ chức các hoạt động trên lớp của giáo viên,
là hoạt động cơ bản của quá trình dạy học. Trong mỗi giờ dạy trên lớp, hoạt động
kiểm tra thực hiện nhiệm vụ được tốt hơn. Đặc biệt, trong giáo dục còn phải tính
đến hiệu quả giáo dục trong kiểm tra.
Kiểm tra giờ dạy trên lớp phải giúp cho nhà quản lý nâng cao hiệu quả quản
lý nhờ những thông tin xác thực về hoạt động giảng dạy trên lớp của giáo viên.
Hoạt động học tập của học sinh và các hoạt động phục vụ dạy - học khác trong nhà
trường.
Ngoài ra, còn phải tính đến hiệu quả kinh tế trong kiểm tra, nghĩa là các lợi
ích mà kiểm tra mang lại phải lớn hơn các chi phí cùng hậu quả do kiểm tra gây ra.
+ Kiểm tra giờ dạy trên lớp là một chức năng quản lý, một công việc của nhà
quản lý nên phải thực hiện thường xuyên, không phải “khi có vấn đề” mới kiểm tra
+ Kiểm tra giờ dạy trên lớp phải công khai
Đó là sự thể hiện dân chủ trong quản lý. Cần phải động viên, thu hút cá nhân
đơn vị tham gia vào quá trình kiểm tra giờ dạy trên lớp, biến quá trình tự kiểm tra
giờ dạy trên lớp của từng giáo viên, các tổ chuyên môn trong nhà trường.
2.2. Nhiệm vụ kiểm tra GDTL:
+ Kiểm tra:
Xem xét việc hoạt động dạy trên lớp của giáo viên so với các văn bản quy
định như: phân phối chương trình, sách giáo khoa, chuẩn đánh giá của Bộ và các
hướng dẫn của Sở, của Trường.
Yêu cầu của kiểm tra giờ dạy trên lớp là phải tỉ mỉ, rõ ràng, chỉ rõ những điều
làm được của đối tượng kiểm tra. Còn đối với giáo viên được kiểm tra thì cảm
thông, hợp tác, chấp nhận việc làm của bộ phận kiểm tra.
+ Đánh giá:
Căn cứ vào chuẩn đánh giá của Bộ xác định mực độ đạt được của giáo viên
khi thực hiện giờ dạy trên lớp có kết hợp xem xét tình hình học sinh, cơ sở vật chất,
… để đánh giá, xếp loại đúng với giáo viên được kiểm tra.
Yêu cầu của đánh giá là khách quan, chính xác, công bằng đồng thời định
hướng khuyến khích nhằm tạo cơ sở cho sự tiến bộ của giáo viên được kiểm tra.
Yêu cầu của đánh giá là khách quan, chính xác, công bằng đồng thời định
hướng khuyến khích nhằm tạo cơ sở cho sự tiến bộ của giáo viên được kiểm tra.
+ Phương pháp giám sát
Đây là phương pháp quan trọng và chủ yếu của việc kiểm tra giờ dạy trên lớp
của giáo viên. Khi sử dụng phương pháp này để kiểm tra giờ dạy trên lớp, người
kiểm tra phải xác định rõ mục tiêu của bài giảng, phác thảo trước những nội dung
cần quan sát, đánh giá.
Quan sát giờ dạy trên lớp phải quan sát toàn bộ diễn biến của tiết dạy, ghi lại
các hoạt động giảng dạy của giáo viên, hoạt động học tập của học sinh và các mối
quan hệ trong hoạt động dạy và học, đồng thời ghi nhận thông tin, tình huống xãy ra
và cách xử lý tình huống của giáo viên.
+ Phương pháp phân tích tài liệu, sản phẩm
Phương pháp này cho phép người kiểm tra hình dung quá trình chuẩn bị của
giáo viên cho tiết dạy được kiểm tra. Người kiểm tra có thể phân tích nhiều loại tài
liệu, sản phẩm trong quá trình kiểm tra có liên quan đến việc giảng dạy như: sổ kế
hoạch giảng dạy, sổ báo giảng, phân phối chương trình, giáo án, thiết bị dạy học,…
Bài tổng thu hoạch: Hiệu trưởng tổ chức kiểm tra giờ dạy trên lớp của gíao viên năm học 2010-2011
Phạm Thi Nhân Lớp CBQL THPT K24
6
đối chiếu với những vấn đề quan sát được trong giờ dạy của giáo viên, vở ghi chép
của học sinh, phiếu kiểm tra cuối giờ dạy.
+ Phương pháp tác động trực tiếp đến đối tượng
Được thực hiện sau khi dự giờ xong, người kiểm tra gặp gỡ, trao đổi với
người dạy để người dạy trình bày mục đích, yêu cầu của bài dạy, phương pháp đã
vận dụng, hình thức tổ chức dạy học đã thực hiện, những thuận lợi, khó khăn gặp
phải khi thực hiện giờ dạy qua đó tự đánh giá tiết dạy. Mặt khác, người kiểm tra
phải tạo được sự an toàn cho người dạy, phải đưa ra được những lời khuyên cụ thể,
khả thi; đánh giá được mức độ tiến bộ hay thụt lùi so với lần kiểm tra trước đó.
2.5. Hình thức kiểm tra GDTL
Kiểm tra giờ dạy trên lớp có thể tiến hành bằng các hình thức sau:
+ Dự giờ kiểm tra có báo trước: Hiệu trưởng tổ chức dự giờ theo kế hoạch
khi muốn nghiên cứu sâu hơn một phương pháp mới. Hiệu trưởng nên đề nghị
những chuyên gia này cùng dự để rút kinh nghiệm vế các vấn đề có liên quan.
2.6. Quy trình kiểm tra GDTL
Quy trình kiểm tra giờ dạy trên lớp (GDTL) được thực hiện theo 4 bước sau:
2.6.1. Xây dựng kế hoạch kiểm tra GDTL
Kế hoạch kiểm tra GDTL là một nội dung quan trọng của kế hoạch chuyên
môn trong kế hoạch năm học của nhà trường đồng thời là yếu tố chủ yếu của quá
trình quản lý. Khi xây dựng kế hoạch, hiệu trưởng cần xác định rõ yêu cầu, mục
đích; lưu ý những hạn chế cón gặp phải trong công tác quản lý năm trước như: giáo
viên ít đổi mới phương pháp giảng dạy, ít sử dụng đồ dùng dạy học khi lên lớp, ít áp
dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy hay tình trạng giáo viên đọc cho học sinh
chép, tổ chức hoạt động nhóm chưa hiệu quả, Kế hoạch kiểm tra giờ dạy trên lớp
của hiệu trưởng cần phải phù hợp với tình hình thực tế, điều kiện cụ thể của trường
và phải có tính khả thi.
Kế hoạch kiểm tra GDTL được thiết kế dưới dạng sơ đồ hay biểu bảng, trong
kế hoạch cần nêu rõ mục đích, yêu cầu, nội dung, phương pháp tiến hành, hình
thức, bộ phân hay cá nhân nào được kiểm tra, lực lượng kiểm tra phải phù hợp với
nội dung cần kiểm tra.
Kế hoạch kiểm tra GDTL được xây dựng ngay từ đầu năm học và công bố
công khai cho mọi thành viên trong nhà trường biết.
Giới thiệu một số mẫu bảng xây dựng kế hoạch kiểm tra GDTL
* Kế hoạch kiểm tra GDTL được rãi đều trong năm học, nếu có điều kiện cần
xây dựng kế hoạch kiểm tra theo tháng hoặc kế hoạch kiểm tra theo tuần.
Kế hoạch kiểm tra trong năm học:
Thời gian Đối tượng KT Nội dung KT Phương pháp KT
Lực lượng KT
Tháng 9
Tháng 10
Tháng …
viên ít và lực lượng kiểm tra ở tổ, nhóm chuyên môn không đủ mạnh. Khi áp dụng
cơ chế này có thể vô hiệu hóa cấp tổ, không có tác dụng chuyển hóa công tác kiểm
tra thành tự kiểm tra của giáo viên, tốn nhiều thời gian.
- Cơ chế kiểm tra gián tiếp: Lãnh đạo trường kiểm tra tổ chuyên môn về hoạt
động kiểm tra GDTL của giáo viên và kiểm tra xác suất giáo viên để đối chiếu với
kết quả kiểm tra của tổ. Cơ chế này phù hợp với các trường có số lượng giáo viên
nhiều và lực lượng kiểm tra ở tổ, nhóm chuyên môn khá mạnh và có kinh nghiệm.
Ưu điểm là góp phần làm tăng quyến hạn và trách nhiệm cho tổ, tạo điều kiện
chuyển hóa kiểm tra váo tự kiểm tra và tiết kiệm được thời gian.
Cơ chế kiểm tra có thể được tổ chức bởi các tuyến sau:
Tuyến trường: Do ban kiểm tra của trường chịu trách nhiệm
Tuyến trung gian: Do tổ chuyên môn phụ trách
Tuyến cá nhân: do giáo viên tự kiểm tra, đánh giá.
* Yêu cầu của việc xây dựng lực lượng kiểm tra GDTL
Xác định số lượng của Ban kiểm tra GDTL: Do tính đa dạng và phức tạp của
công tác kiểm tra GDTL; Hiệu trưởng không thể thông thạo tất cả các bộ môn,
không có thời gian đệ trực tiếp dự giờ kiểm tra GDTL của giáo viên toàn trường,
Bài tổng thu hoạch: Hiệu trưởng tổ chức kiểm tra giờ dạy trên lớp của gíao viên năm học 2010-2011
Phạm Thi Nhân Lớp CBQL THPT K24
9
nhất là những trường có số lượng giáo viên đông. Hiệu trưởng phải tập hợp nhiều
thành viên có năng lực vào Ban kiểm tra; Xây dựng lực lượng kiểm tra nhiều thành
phần, đảm bảo tính khoa học, dân chủ.
Xác định tiêu chuẩn thành viên Ban kiểm tra GDTL; Thành viên của Ban
kiểm tra phải là người có chuyên môn, nghiệp vụ vững vàng; có khả năng quan sát,
phân tích, tổng hợp; thận trọng, tế nhị trong giao tiếp, có uy tín đối với đồng nghiệp.
Thành viên Ban kiểm tra có thể là các tổ trưởng, nhóm trưởng chuyên môn, giáo
viên có kinh nghiệm, giáo viên dạy giỏi cấp trường, cấp tỉnh; có thể mời BCH công
đoàn, đại diện cấp ủy.
lượng. Quy trình xây dựng: Hiệu trưởng xây dựng dự thảo; tiến hành lấy ý kiến thảo
luận; điều chỉnh; quyết định ban hành và áp dụng vào thực tế kiểm tra.
Tuy nhiên, việc áp dụng chuẩn đánh giá trong kiểm tra GGTL tùy thuộc rất
nhiều vào năng lực, phẩm chất người kiểm tra. Cần chú ý rằng: không chỉ những
người kiểm tra phải nằm vững chuẩn đánh giá mà toàn thể hội đồng sư phạm cũng
phải nắm vững để tự kiểm tra, phấn đấu nâng cao chất lượng giờ dạy theo hướng
tích cực.
+ Xây dựng chế độ kiểm tra GDTL:
Đây là việc làm rất quan trọng trong công tác kiểm tra GDTL. Chế độ hợp lý
sẽ cho tác động tích cực, thúc đẩy các hoạt động giảng dạy của giáo viên ngày càng
nâng cao; ngược lại sẽ có tac dụng xấu làm ảnh hưởng đến tiết dạy. Hiệu trưởng cần
có những quy định cụ thể về thể thức kiểm tra GDTL, nhiệm vụ cụ thể của những
thành viên trong Ban kiểm tra, thời gian tiến hành kiểm tra,… Ngoài ra, cần chú ý
đảm bảo tốt các điều kiện về cơ sở vật chất và tinh thần cho hoạt động kiểm tra.
2.6.3. Chỉ đạo công tác kiểm tra GDTL
Bước 1: Chuẩn bị dự giờ
Cần xác định mục đích dự giờ; xác định vị trí của giờ dự trong tiến độ thực
hiện chương trình; nắm được mục đích yêu cầu; nội dung của bài giảng và những
dự kiến thực hiện bài giảng của giáo viên; Nghiên cứu nắm vững tình hình học tập
của học sinh lớp sẽ dự; Phác thảo nội dung cần quan sát; Xác định phương pháp
kiểm tra tri thức, kỹ năng của học sinh sau giờ học.
Bước 2: Tiến hành dự giờ
Là hệ thống những quan sát về diễn biến thực tế của giờ lên lớp nhằm thu
thập những thông tin phục vụ cho mục đích dự giờ. Quá trình quan sát này thực
hiện theo tiến trình các tình huống dạy học, theo các tuyến Thầy – Trò. Các quan hệ
và phản ánh các sự kiện chính của quá trình lên lớp cũng như những nhận xét tức
thời về các sự kiện đó.
Người dự phải làm tốt việc ghi chép để sau đó tái hiện được những tình
huống dạy học cơ bản nhằm cho phép đánh giá bài học đó theo tiếp cận hệ thống.
Khi dự giờ của giáo viên, hiệu trưởng cần chú ý quan sát những vấn đề sau: Nội
nâng cao hiệu quả giờ dạy. Giáo viên phải trả lời được câu hỏi: Mục tiêu của giờ
dạy là gì? Giáo viên tự đánh giá mức độ đạt mục tiêu của bài dạy?
Hiệu trưởng căn cứ vào những thông tin thu thập được qua quan sát giờ dạy,
nêu lên những câu hỏi, những gợi ý để giáo viên trình bày những chủ ý của mình
khi tiến hành giờ dạy; Hiệu trưởng và giáo viên cùng trả lời câu hỏi: làm thế nào để
nâng cao hơn chất lượng giờ dạy? Qua đó hiệu trưởng góp ý cho giáo viên sửa chữa
những thiếu sót, giúp giáo viên khắc phục các thiếu sót và khích lệ giáo viên phát
huy những ưu điểm.
* Lưu hồ sơ:
Bài tổng thu hoạch: Hiệu trưởng tổ chức kiểm tra giờ dạy trên lớp của gíao viên năm học 2010-2011
Phạm Thi Nhân Lớp CBQL THPT K24
12
Lưu trữ thông tin về các giờ dạy của giáo viên qua hồ sơ dự giờ gồm có:
Phiếu dự giờ và phiếu nhận xét giờ dạy
- Phiếu dự giờ: là biên bản dự giờ, đồng thời là nơi lưu trữ các thông tin về
hoạt động dạy học trong giờ lên lớp (mỗi người dự giờ ghi 1 bản);
- Phiếu nhận xét giờ dạy: là nơi lưu trữ tổng hợp về những giờ đã dự. Phiếu
này ghi chép những thông tin đã được chế biến, cô đọng những thông tin có ở phiếu
dự giờ và lưu trữ theo thứ tự thời gian đối với mỗi giáo viên (mỗi phiếu gồm tổng
hợp các ý kiến của tất cả những người dự giờ). Ưu điểm của phiếu này là sau một
thời gian có thể đánh giá mức độ tiến bộ, cố gắng của từng giáo viên, khắc phục
tình trạng “không tiến bộ hoặc tiến bộ chậm” trong dạy học. Mặt khác, việc ghi
chép và lưu trữ phiếu này còn có tác dụng nâng cao trình độ nghiệp vụ sư phạm,
trình độ quản lý của hiệu trưởng trong quá trình cô đọng thông tin của giờ dự và xử
lý các thông tin đó thành những kiến nghị cụ thể qua từng giờ dự.
Việc lưu giữ hồ sơ dự giờ phải tuân theo quy trình: Lực lượng kiểm tra bàn
giao qua Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn sau đó bàn giao qua hiệu trưởng.
Hồ sơ dự giờ phải đảm bảo các yêu cầu chính xác, khách quan, rõ ràng cụ thể và
mang tính nhân văn.
4. Hướng dẫn số 10227/THPT ngày 11/09/2001 về đánh giá xếp loại giờ dạy
bậc trung học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.
5. Quyết định số 06/2006/QĐ-BNV ngày 21/03/2006, của Bộ Nội vụ về việc
Ban hành quy chế đánh giá xếp loại giáo viên mấm non và giao viên phổ thông
công lập.
6. Phương hướng nhiệm vụ năm học 2010-2011 của Sở Giáo dục và Đào tạo
Bình Thuận.
7. Kế hoạch năm học 2010-2011 của trường THPT Nguyễn Trường Tộ. B. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM TRA GIỜ DẠY TRÊN LỚP
CỦA TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRƯỜNG TỘ NĂM HỌC 2010-2011
I/ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH NHÀ TRƯỜNG
1. Khái quát tình hình nhà trường
Trường THPT Nguyễn Trường Tộ đóng tại Xã Tân Hải, thị xã La gi, tỉnh
Bình Thuận. Trường được thành lập theo quyết định số 2723/QĐ-CTUBND tỉnh
Bình Thuận ngày 21 tháng 07 năm 2005. Địa bàn tuyển sinh của trường gồm 4 xã
Tân Hải, Tân Tiến thuộc thị xã La Gi và xã Tân Thành, Tân Thuận thuộc huyện
Hàm Thuận Nam. Tình hình an ninh trật tự khá an toàn, trường đóng xa khu vực
dân cư, kinh tế chủ yếu của nhân dân trong khu vực là nông nghiệp, trình độ học tập
của học sinh cũng như trình độ dân trí khá thấp so với các khu vực lân cận.
2. Cơ sở vật chất
Trường có khuôn viên hình chữ nhật, có tổng diện tích là 31.500 m
2
trong đó
diện tích trường là 30.000m
2
và diện tích khu tập thể giáo viên là 1.500m
2
. Trường
Tập
sự
<5 5-10
10-
15
Tốt
Khá
Đạt
YC
1 Toán 9 1 4 4 1 1 7 1
2 Lý 6 3 4 1 1 5 2 1 học Th. S
3 Hóa 3 1 1 1 1 2 1 học Th. S
4 Sinh 3 2 2 1 1 1 1
5 Văn 8 1 3 3 2 1 6 1
6 Anh 8 3 3 2 1 7
7 Sử 2 2 2
8 Địa 3 1 2 1 2 1
9 C.Nghệ
3 3 3
10 GDCD
5 2 1 2 1 4
11 TD 5 2 3 1 3 1
12 Tin 2 1 2 1 1
Cộng 57 9 25 19 13 7 42 8 2
4. Chất lượng dạy học
% SL
% SL
%
SL
%
SL
% SL
% SL
%
SL
%
Khối 12
305
1
0.3
36
11.8
375
6
1.6
58
15.5
187
49.9
120
32
3
0.8
159
42.4
147
39.2
3.6
188
41.8
113
25.1
95
21.1
54
12.0
Toàn
trường
1130
8
0.7
194
17.2
5.1. Thuận lợi
Số lượng giáo viên đảm bảo tỉ lệ 2.04 giáo viên/lớp, đầy đủ các bộ môn,
100% giáo viên đạt chuẩn trình độ, có 02 giáo viên đang theo học sau đại học. Đa
số giáo viên còn trẻ, năng nổ, nhiệt tình, có ý thức tốt trong việc tự học tập rèn
luyện nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, cầu tiến.
Cơ sở vật chất và trang thiết bị của trường khang trang, đầy đủ tạo điều kiện
thuận lợi cho giáo viên phát huy tốt việc đổi mới phương pháp giảng dạy.
Cơ cấu giáo viên trên lớp khá khá đồng đều, đầy đủ các phân môn. Cơ sở vật chất
mới được đầu tư xây dựng mới đạt chuẩn, trang thiết bị đầy đủ tạo điều kiện thuận
lợi cho việc phát huy phong trào dạy tốt, đổi mới phương pháp của giáo viên.
Hiệu trưởng chỉ đạo Phó hiệu trưởng phụ trác chuyên môn có sự phân công
chuyên môn phù hợp với trình độ năng lựcgiảng dạy và điều kiện thực tế của giáo
viên, từ đó tạo cho giáo viên có tâm thế thoải mái, có thời gian đầu tư cho giảng dạy
nhiều hơn, chất lượng các bài dạy tốt hơn.
Do trường mới thành lập nên đa số giáo viên còn trẻ, nhiệt tình tích cực. Họ
luôn có ý thức trong việc tự học tự rèn để nâng cao tay nghề. Tập thể giáo viên luôn
có sự đoàn kết gắn bó, luôn có sự trao đổi hỗ trợ lẫn nhau trong chuyên môn. Nhờ
đó những kinh nghiệm tốt trong giảng dạy có sự nhân rộng. Những ý kiến tư vấn
Bài tổng thu hoạch: Hiệu trưởng tổ chức kiểm tra giờ dạy trên lớp của gíao viên năm học 2010-2011
Phạm Thi Nhân Lớp CBQL THPT K24
16
thúc đẩy của ban kiểm tra giờ dạy trên lớp được các giáo viên tiếp thu và tự nhận
thấy việc kiểm tra vừa là trách nhiệm vừa là bổn phận của mỗi giáo viên.
Lực lượng giáo viên 100% đạt chuẩn; 03 giáo viên đang theo học trình độ
thạc sĩ. Theo kết quả kiểm tra thường xuyên của tổ chuyên ở mỗi học kỳ thì có
85.6% giáo viên các tổ có kết quả giảng dạy đạt loại khá, giỏi; trong đó loại giỏi đạt
hơn 12.5% (có 7 giáo viên cho 7 bộ môn). Đây là điều kiện khá thuận lợi cho hiệu
trưởng trong việc chọn lựa thành viên khi xây dựng ban kiểm tra GDTL, cũng như
việc thực hiện cơ chế kiểm tra gián tiếp trong một vài bộ môn.
giáo viên còn cho rằng học sinh vùng nông thôn trình độ còn yếu nên rất khó để áp
dụng phương pháp mới trong giảng dạy nhất là thảo luận nhóm, về những vấn đề có
tính tư duy cao. Với những suy nghĩ bảo thủ này mà giáo viên chưa dám mạnh dạng
áp dụng các phương pháp mới trong giảng dạy nhiều vì vậy chất lượng giờ dạy trên
lớp của một số giáo viên chưa cao, chưa được cải thiện nhiều gây khó khăn cho ban
kiểm tra trong công việc tư vấn thúc đẩy giáo viên qua tiết dạy.
Mặt khác, vì những lý do như học sinh ở nông thôn, vùng sâu, nhận thức
chưa cao nên năng lực còn yếu kém, thứ hai là do trình độ chuyên môn của một số
thành viên Ban kiểm tra chưa thực sự giỏi và nổi trội so với những người được kiểm
tra. Người được cử đi kiểm tra GDTL của giáo viên có khi không đúng chuyên
môn, có người không xem trước bài khi đi dự giờ nên khâu đánh giá chất lượng còn
nhẹ hoặc chưa chính xác. Chính vì những lý do trên, việc cải tiến kiểm tra giờ dạy
trên lớp của giáo viên là công việc bức xúc và cấp bách đối với lãnh đạo trường
THPT Nguyễn Trường Tộ.
II/PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM TRA GIỜ DẠY TRÊN
LỚP Ở TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRƯỜNG TỘ NĂM HỌC 2010-2011
1. Xây dựng kế hoạch kiểm tra GDTL
1.1 . Thực trạng
Ngay từ đầu năm học, hiệu trưởng đã xây dựng kế hoạch kiểm tra GDTL
đồng thời cùng với kế hoạch năm học của trường. Hiệu trưởng chỉ đạo cho phó hiệu
trưởng phụ trách chuyên môn triển khai kế hoạch thực hiện. Các tổ chuyên môn xây
dựng kế hoạch riêng cho từng tổ. Dựa trên những quy định về kiểm tra nội bộ
trường học, hiệu trưởng đề ra kế hoạch dự giờ như sau:
Kiểm tra toàn diện: Số lượng giáo viên được kiểm tra chiếm 1/3 tổng số giáo
viên của tổ và luân phiên cứ 3 năm sẽ kiểm tra 1 lần. Và đây là tiết dự giờ theo định
kỳ nên giáo viên được biết trước và giáo viên sẽ được dự 2 tiết.
Kiểm tra GDTL theo chuyên đề: Số lượng kiểm tra theo dạng máy thường
chiếm hơn 2/3 tổng số giáo viên của tổ, số này được dự 1 hoặc 2 tiết tùy theo đối
tượng. Riêng đối tựng là giáo viên tập sự và giáo viên vừa hoàn thành tập sự dự giờ
tất cả các đối tượng giáo viên nhằm mục đích đánh giá, tạo tâm thế cho tập thể sự
phạm thường xuyên trau dồi nghiệp vụ, củng cố kiến thức, rèn luyện phương pháp
giảng dạy, tư thế sẵn sàn được kiểm tra. Mặc khác, tạo điều kiện để tất cả giáo viên
tự bồi dưỡng nâng cao trình độ tay nghề.
Tuy nhiên, dù hiệu trưởng xây dựng kế hoạch sớm, nhưng khi triển khai
xuống các tổ và tổ triển khai đến giáo viên vẫn còn chậm trễ. Tổ trưởng chưa xác
định rõ danh sách từng giáo viên được kiểm tra và thời gian kiểm tra chỉ thông báo
chung chung. Trong kế hoạch của tổ, tổ trưởng chưa thể hiện được nội dung, mục
đích, yêu cầu, phương pháp kiểm tra và lực lượng kiểm tra. Qua đó cho thấy hiệu
trưởng chưa sâu sát, chặt chẽ trong công tác kiểm tra GDTL, thiếu kiểm tra kết ảu
công việc khi giao quyền cho các tổ trưởng. Trong kế hoạch, hiệu trưởng triển khai
thời gian kiểm tra chung nhất, chưa xác định rõ thời gian khi bắt đầu và về đến lúc
kết thúc hoạt động kiểm tra GDTL của từng tổ chuyên môn nên còn gây khó khăn
cho các tổ trưởng sắp xếp lịch dự giờ, điều này làm cho việc kiểm tra kéo dài từ học
kỳ I sang học kỳ II.
Bài tổng thu hoạch: Hiệu trưởng tổ chức kiểm tra giờ dạy trên lớp của gíao viên năm học 2010-2011
Phạm Thi Nhân Lớp CBQL THPT K24
19
Việc cho phép giáo viên tự chọn bài dạy, tiết dạy, lớp dạy cũng vô tình tạo
điều kiện cho các giáo viên chưa có ý thức cao trong việc tự nâng cao bồi dưỡng
chuyên môn thường xuyên, còn mang tính đối phó với việc kiểm tra GDTL hoặc
chạy theo thành tích chỉ chọn bài dạy và lớp dạy dễ. Một số giáo viên chỉ tập trung
đầu tư cho những tiết được kiểm tra, chưa đầu tư thường xuyên cho chuyên môn
đặc biệt là những giáo viên nữ. Điều này làm cho mục tiêu của hoạt động kiểm tra
GDTL chưa đạt hiệu quả cao, chưa đáp ứng được mục tiêu nhằm bồi dưỡng nâng
cao trình độ tay nghề của giáo viên và việc nâng cao chất lượng giảng dạy chưa đi
vào thực chất, chưa đi vào chiều sâu.
1.3 . Đề xuất cải tiến
Ngay từ khi kết thúc năm học trước, hiệu trưởng cần đề xuất với các tổ
Thời gian Tiết/ lớp
Giáo viên dạy
Tổ chuyên môn
Tên bàidạy Người dự
Tháng 09
Tháng 10
Tháng ….
Bài tổng thu hoạch: Hiệu trưởng tổ chức kiểm tra giờ dạy trên lớp của gíao viên năm học 2010-2011
Phạm Thi Nhân Lớp CBQL THPT K24
20
Tháng 3
Tháng 4
Ngoài ra, hiệu trưởng cũng nên chỉ đạo thống nhất trong hội đồng sư phạm và
các thành viên Ban kiểm tra GDTL quan điểm: ngoài tiết dự giờ có báo trước cũng
phải có các tiết dự giờ đột xuất. Việc làm này làm tăng tính chính xác trong việc
đánh giá xếp loại giáo viên, trách việc gió viên chỉ tập trung đầu tư các tiết đã đăng
ký trước, thiếu đầu tư tiết dạy thường xuyên và có hiệu quả. Từ đó hiệu trưởng có
căn cứ chính xác để tìm ra biện pháp tư vấn, uốn nắn, động viên thích hợp đội ngũ
và mục tiêu bồi dưỡng, nâng cao chất lượng đội ngũ đạt hiệu quả.
2. Tổ chức kiểm tra GDTL
2.1. Xây dựng lực lượng kiểm tra GDTL
2.1.1. Thực trạng
Về cơ chế kiểm tra GDTL trong năm học 2010 – 2011, ngoài các tiết kiểm tra
theo quy định, hiệu trưởng đã trực tiếp kiểm tra và có phối hợp với phó hiệu trưởng
và các tổ trưởng chuyên môn thực hiện việc kiểm tra GDTL của các giáo viên ở một
số tổ. Hình thức kiểm tra này nhằm giúp hiệu trưởng và lãnh đạo nhà trường nắm
được các phương pháp, phương tiện tổ chức, còn về nội dung thì khó có thể đánh
giá được. Vì thế công tác tư vấn thúc đẩy không thực hiện được, nếu có cũng không
thể đạt hiệu quả cao. Nguyên nhân của tình trạng trên là do theo suy nghĩ chỉ chọn
những giáo viên đứng đầu trong tổ tham gia kiểm tra GDTL không quan tâm nhiều
đến kinh nghiệm chuyên môn vì dù là tổ trưởng nhưng chưa hẳn có năng lực
chuyên môn cao, thứ hai là do vẫn còn thiếu giáo viên cốt cán ở một số môn như kỷ
thuật nông nghiệp chỉ có 1 giáo viên còn môn Sử, Tin chỉ có 2 giáo viên trên môn.
Mặt khác hiệu trưởng chưa dám mạnh dạn thay đổi suy nghĩ, chưa mời chuyên gia
tham gia kiểm tra HDTL của giáo viên do thiếu kinh phí.
2.1.3. Đề xuất cải tiến
Việc phân cấp trong công tác quản lý là rất tốt, điều đó không những giúp
cho hiệu trưởng chia sẽ được công việc với cấp dưới mà còn góp phần nâng cao vai
trò, trách nhiệm của các tổ trưởng chuyên môn. Tuy nhiên, đối với các môn có ít
giáo viên thì hiệu trưởng hay cả phó hiệu trưởng chuyên môn cũng nên trực tiếp dự
giờ để nắm bắt thực tế giảng dạy của giáo viên, có ý kiến tư vấn thúc đẩy để gió
viên tự rèn luyện, khẳng định tay nghề đồng thờ hạn chế tình trạng đối phó, hình
thức, không đạt hiệu quả cao. Từ đó làm cho công tác kiểm tra chưa đáp ứng được
yêu cầu và mục tiêu.
Đối với các tổ trưởng chưa có tay nghề cao, hiệu trưởng nên mạnh dạn cử
một giáo viên khác thay vì là tổ trưởng hoặc mời chuyên gia ở những trường lân
cận. Ngoài ra, trong ban kiểm tra phải có ít nhất 02 giáo viên trên một bộ môn đối
với những môn có lực lượng mạnh.
Hiệu trưởng báo cáo tình hình giáo viên của trường với phòng GDTrH của Sở
và đề xuất việc Sở giáo dục cử đoàn thanh tra chuyên môn đến nhà trường để kiểm
tra theo kế hoạchhoặc kiểm tra đột xuất GDTL của giáo viên đối với những môn có
số lượng giáo viên ít, không có cốt cán trong chuyên môn. Qua đó, nâng cao việc
đánh giá, tư vấn, thúc đẩy đạt hiệu quả.
Bài tổng thu hoạch: Hiệu trưởng tổ chức kiểm tra giờ dạy trên lớp của gíao viên năm học 2010-2011
Phạm Thi Nhân Lớp CBQL THPT K24
22
Đề xuất cải tiến
Hiệu trưởng cần phối hợp với phó hiệu trưởng chuyên môn và các tổ trưởng
soạn thảo, xây dựng lại chuẩn đánh giá giờ dạy của giáo viên trên cơ sở văn bản quy
định do Bộ giáo dục ban hành cho phù hợp với điều kiện thực tế của trường ngay từ
đầu năm học và có bổ sung điều chỉnh hợp lý vào cuối học kỳ hoặc đầu năm sau.
Bài tổng thu hoạch: Hiệu trưởng tổ chức kiểm tra giờ dạy trên lớp của gíao viên năm học 2010-2011
Phạm Thi Nhân Lớp CBQL THPT K24
23
Sau khi đã xây dựng chuẩn đánh giá mới, hiệu trưởng công bố cho toàn thể
giáo viên biết và nên tổ chức dạy một số tiết và đánh giá theo chuẩn mới ở một số
lớp có học lực tương đối yếu, lớp trung bình và lớp khá. Mời một số thành viên của
ban kiểm tra và giáo viên cùng dạy bộ môn về dự. Sau đó phân tích tiết dạy, đối
chiếu với chuẩn đánh giá mới, rút kinh nghiệm, tạo sự thống nhất trong ban kiểm
tra. Mặt khác, hiệu trưởng cần có kế hoạch bồi dưỡng nâng cao dần tay nghề, giúp
giáo viên tự điều chỉnh, tự đánh giá tiết dạy của mình theo chuẩn mới. Khi thiết kế
bài giảng, giáo viên đầu tư nội dung, lựa chọn phương pháp tối ưu để thể hiện bài
dạy có hiệu quả và đạt những yêu cầu theo chuẩn. Những giáo viên có ý thức phấn
đấu sẽ tự trao dồi nghiên cứu để phù hợp với chuẩn kiểm tra của trường, như vậy sẽ
đạt được mục tiêu cuối cùng trong hoạt động kiểm tra giờ dạy trên lớp.
Hiệu trưởng cần thống nhất với các thành viên ban kiểm tra về những yêu cầu
cụ thể khi đánh giá tiết dạy có ứng dụng công nghệ thông tin, tiết dạy có thảo luận
nhóm, việc kiểm tra kiến thức học sinh sau tiết dạy, kiểm tra bổ sung hồ sơ, việc
đánh giá động viên những giáo viên tạo nguồn để thi giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh…
2.3. Phân cấp trong kiểm tra
2.3.1. Thực trạng
Từ đầu năm học, hiệu trưởng đã chỉ đạo cho các tổ trưởng lập danh sách các
giáo viên đến hạn được kiểm tra căn cứ vào hồ sơ lưu của các năm qua theo một
trong số các bảng mẫu trên. Khi thực hiện, tổ trưởng chỉ đưa lên danh sách và tổ
chức thời gian, còn giáo viên được dự giờ thì tự chọn tiết dạy để đăng ký, sau đó
từng thời điểm cụ thể như cuối kỳ, cuối năm hoặc khi có yêu cầu của hiệu trưởng.
Ngược lại, đối với các bộ môn có ít giáo viên hay tổ trưởng còn non tay nghề hoặc
đối với các giáo viên chưa thật sự có sự tiến bộ thì hiệu trưởng nên sắp xếp công
việc để trực tiếp dự giờ để nắm bắt tình hình một cách chính xác. Từ đó có kế hoạch
bồi dưỡng thêm về chuyên môn cho các giáo viên này hoặc có hình thức động viên,
khen ngợi, tư vấn phù hợp hơn nhằm đưa công việc giảng dạy của trường ngày một
tiến bộ.
2.4. Xây dựng chế độ kiểm tra
2.4.1. Thực trạng
Về thời gian kiểm tra như trên là tương đối phù hợp. Tuy nhiên, hiệu trưởng
cần xem xét có một chế độ bồi dưỡng cho các thành viên kiểm tra GDTL.
Về thành phần ban kiểm tra tương đối phù hợp nhưng hiệu trưởng vẫn cần
mạnh dạn hơn trong việc chọn những thành viên có năng lực và uy tín hơn không
nhất thiết phải là tổ trưởng.
2.4.2. Phân tích
Thời gian tổ chức kiểm tra của trường thường diễn ra đồng thời cùng lúc với
nhiều hoạt động như: thao giảng dự giờ, thanh tra của Sở giáo dục, thi giáo viên giỏi
trường, tỉnh. Ngoài ra, vẫn còn các phong trào đi kèm theo các tháng như thi kiểm
tra chất lượng giữa học kì, lễ 20/11, lễ 26/3. Do đó gây rất nhều khó khăn cho giáo
viên trong việc chuẩn bị nhiều công việc cùng lúc.
2.4.3. Đề xuất cải tiến
Hiệu trưởng nên có hình thức bồi dưỡng các thành phần trong bài kiểm tra
GDTL về chuyên môn nghiệp vụ như những quy định khi đi dự giờ phải nghiên cứu
Bài tổng thu hoạch: Hiệu trưởng tổ chức kiểm tra giờ dạy trên lớp của gíao viên năm học 2010-2011
Phạm Thi Nhân Lớp CBQL THPT K24
25
nội dung bài dạy, tìm hiểu tình hình lớp dạy, dự kiến trước những vần đề cần kiểm
tra khi dự giờ, phân tích trước giờ dạy, quy trình phân tích tiết dạy và công tác tư
vấn thúc đẩy có hiệu quả.
cứ nói theo quan điểm của riêng mình, nhất là đối với các giáo viên dạy chéo môn.