Mục lục
Lời mở đầu 1
Nội dung
1. Hoạt động chính của NHTM 2
1.1 Hoạt động huy động vốn 2
1.2 Hoạt động tín dụng 3
1.3 Hoạt động dịch vụ thanh toán và ngân quỹ 4
1.4 Các hoạt động khác 4
2. Các tổ chức có chức năng giám sát hoạt động ngân hàng thương mại 5
2.1. Ngân hàng nhà nước 6
2.1.1. Nội dung hoạt động của Thanh tra Ngân hàng 6
2.1.2. Phương thức giám sát, thanh tra các NHTM 7
2.1.3. Các chỉ tiêu 8
2.2. Ủy ban giám sát tài chính quốc gia 12
2.3. Bộ tài chính 13
2.4. Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam 13
3. Tại sao phải giám sát hoạt động của các ngân hàng thương mại 15
3.1. Mục tiêu hoạt động của NHTM là tìm kiếm lợi nhuận.
3.2. Đặc trưng hoạt động của NHTM:
3.3. Vị trí của NHTM trong hệ thống tài chính.
Kết luận 16
Lời mở đầu
Hiện nay thị trường tài chính Việt Nam đang phát triển rất nhanh chóng
với sự gia tăng mạnh mẽ của thị trường chứng khoán và dịch vụ ngân hàng. Sự
SVNHFORUM.COM – Diễn đàn sinh viên Học viện ngân hàng
1
phát triển này sẽ còn mạnh mẽ hơn khi Việt Nam thực hiện mở cửa thị trường
tài chính theo các cam kết gia nhập WTO với sự hiện diện thương mại của các
tập đoàn tài chính quốc tế.
Thị trường tài chính càng phát triển thì sự đan xen trong hoạt động giữa
hệ thống ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm càng sâu, rộng, trong đó các ngân

Ngân hàng thương mai được cấp tín dụng cho tổ chức, cá nhân dưới các
hình thức cho vay, chiết khấu thương phiếu và giấy tờ có giá khác, bảo lãnh,
cho thuê tài chính và các hình thức theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.
Trong các hoạt động tín dụng, cho vay là hoạt động quan trọng và chiếm tỷ
trọng lớn nhất.
SVNHFORUM.COM – Diễn đàn sinh viên Học viện ngân hàng
3
Cho vay: Ngân hàng thương mại được cho các tổ chức, cá nhân vay vốn
dưới các hình hình thức sau:
- Cho vay ngắn hạn nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho sản xuất , kinh doanh,
dịch vụ và đời sống.
- Cho vay trung hạn, dài hạn để thực hiện các dự án đầu tư phát triển sản xuất,
kinh doanh, dịch vụ và đời sống.
Bảo lãnh: Ngân hàng thương mại được bảo lãnh vay, bảo lãnh thanh toán,
bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh đấu thầu và các hình thức bảo lãnh ngân
hàng khác bằng uy tín và bằng khả năng tài chính của mình đối với người nhận
bảo lãnh. Mức bảo lãnh đối với một khách hàng và tổng mức bảo lãnh của một
ngân hàng thương mại.
Chiết khấu: Ngân hàng thương mại được chiết khấu thương phiếu và các
giấy tờ có giá ngắn hạn khác đối với tổ chức, cá nhân và có thể tái chiết khấu
các thương phiếu và các giấy tờ có giá ngắn hạn khác đối với các tổ chức tín
dụng khác.
Cho thuê tài chính: Ngân hàng thương mại được hoạt động cho thuê tài
chính nhưng phải thành lập công ty cho thuê tài chính riêng. Việc thành lập, tổ
chức và hoạt động của công ty cho thuê tài chính thực hiện theo Nghị định của
Chính phủ về tổ chức và hoạt động của công ty cho thuê tài chính.
1.3. Hoạt động dịch vụ thanh toán và ngân quỹ
Để thực hiện được các dịch vụ thanh toán giữa các doanh nghiệp thông
qua ngân hàng, ngân hàng thương mại được mở tài khoản cho khách hàng trong
và ngoài nước. Để thực hiện thanh toán giữa các ngân hàng với nhau thông qua

SVNHFORUM.COM – Diễn đàn sinh viên Học viện ngân hàng
5
Kinh doanh ngoại hối- Ngân hàng thương mại được phép trực tiếp kinh
doanh hoặc thành lập công ty trực thuộc để kinh doanh ngoại hối và vàng trên
thị trường trong nước và thị trường quốc tế.
Ủy thác và nhận thức ủy thác- Ngân hàng thương mại được ủy thác,
nhận ủy thác làm đại lý trong các lĩnh vực liên quan đến hoạt động ngân hàng,
kể cả việc quản lý tài sản, vốn đầu tư của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước
theo hợp đồng ủy thác, đại lý.
Cung ứng dịch vụ bảo hiểm – Ngân hàng thương mại được cung ứng
dịch vụ tư vấn tài chính, tiền tệ cho khách hàng dưới hình thức tư vấn trực tiếp
hoặc thành lập công ty tư vấn trực tiếp thuộc ngân hàng.
Bảo quản vật quý giá - Ngân hàng thương mại được thực hiện các dịch vụ bảo
quản vật quý, giấy tờ có giá, cho thuê tủ két, cầm đồ và các dịch vụ khác có liên
quan theo quy định của pháp luật.
2. Các tổ chức có chức năng giám sát hoạt động ngân hang thương mại
Trong một công trình nghiên cứu mới đây của Revenda (2001), để chính
xác đến mức có thể, ông phân mẫu các nước được phân tích thành 2 nhóm: (i)
nhóm những nước mà NHTW đóng vai nhà độc quyền về GSNH; và (ii) nhóm
các nước còn lại, nơi NHTW không có trách nhiệm hoặc không phải là cơ quan
duy nhất chịu trách nhiệm về GSNH. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng: các
nhân tố mang tính lịch sử, truyền thống, thể chế chính trị, đặc thù hệ thống tài
chính - ngân hàng trong nước là những lý do chủ yếu dẫn tới mô hình nào được
lựa chọn; và có một khuynh hướng mới xuất hiện là, ở hầu hết các nước có hệ
thống tài chính phát triển, GSNH không phải hoặc không còn là trách nhiệm
độc quyền của NHTW (các nước như Mỹ, Pháp, Anh, Nhật, Đức, Canada, úc,
Phần Lan, Thụy Sỹ, v.v , đều đã hoặc mới chuyển sang áp dụng mô hình theo
nhóm (ii).
SVNHFORUM.COM – Diễn đàn sinh viên Học viện ngân hàng
6

đánh giá toàn diện thực trạng của từng TCTD được thanh tra. Để thanh tra đạt
hiệu quả cao, Thanh tra Ngân hàng đã chú trọng khai thác, đánh giá kết quả
kiểm tra, kiểm toán của kiểm tra nội bộ và kiểm toán độc lập của các TCTD
trước và trong quá trình thanh tra.
+ Hoạt động giám sát từ xa: Được thực hiện thông qua việc thu thập
và xử lý các số liệu báo cáo của TCTD để đánh giá việc thực hiện các chỉ tiêu
an toàn cơ bản trong hoạt động ngân hàng; đồng thời tổng hợp đánh giá chung
hoạt động của cả hệ thống các TCTD phục vụ cho sự chỉ đạo, điều hành toàn
ngành của Thống đốc NHNN. Hiện nay hoạt động giám sát từ xa được tiến
hành hàng tháng và được thực hiện qua mạng máy tính, kết quả hoạt động giám
sát từ xa còn có tác dụng hỗ trợ tốt để Thanh tra Ngân hàng thực hiện công tác
thanh tra tại chỗ.
2.1.3. Các chỉ tiêu
2.1.3.1. Thống nhất nội dung trong báo cáo giám sát vĩ mô
Báo cáo này mô tả những biến động lớn và những xu hướng cơ bản của
hệ thống ngân hàng từ những thông tin thu thập được. Đồng thời phân tích mối
quan hệ của những biến động và xu hướng này với những biến động kinh tế (sự
thay đổi của lãi suất, của tỷ giá hoặc của GDP), với những thay đổi của môi
SVNHFORUM.COM – Diễn đàn sinh viên Học viện ngân hàng
8
trường cạnh tranh (xuất hiện những ngân hàng mới, giới thiệu những sản phẩm
mới), và những thay đổi mang tính pháp lý hoặc các quy định.
Báo cáo này vừa phân tích số liệu dưới giác độ toàn ngành (xem xét tổng
tài sản có, tài sản nợ và thu nhập của tất cả các ngân hàng) để thấy được những
ảnh hưởng của các ngân hàng lớn, đồng thời vừa biểu diễn sự phân bố mức độ
tập trung của hệ thống ngân hàng để cho thấy sự dao động trong các hoạt động
đặc trưng của ngân hàng. Xác định ra những ngân hàng chủ chốt nằm ngoài xu
hướng tập trung phổ biến của hệ thống .
Cuối cùng, NHNN đưa ra các khuyến nghị về kinh tế, môi trường cạnh
tranh hay pháp lý nhằm thúc đẩy những xu hướng phát triển tốt và hạn chế

CAMELS gần đây nhất. Phương pháp này cho phép việc giám sát gần như là
liên tục mà không đòi hỏi quá nhiều công sức và thời gian trong việc phải lặp đi
lặp lại việc viết các báo cáo và phân tích khi mà các công cụ trong đó không có
gì thay đổi.
Như vậy, nội dung trong báo cáo cảnh báo sớm bao gồm:
- Lựa chọn các đồ thị phân bố tần suất theo các chỉ tiêu đã đặt ra từ Báo cáo
giám sát vĩ mô;
- Xác định các giá trị giới hạn cho mỗi đồ thị phân bố tần suất để xác định
những biểu hiện đột biến có thể tiềm ẩn rủi ro;
- Liệt kê các NHTM có những bất thường.
Ví dụ:
Chỉ số so sánh Tên Giá trị
Lợi nhuận ròng/Tổng TS Ngân hàng A
Ngân hàng B
-0,05
-0,01
Chênh lệch LS/Tổng TS Ngân hàng C 32%
SVNHFORUM.COM – Diễn đàn sinh viên Học viện ngân hàng
10
Gửi danh sách này cho bộ phận thanh tra tại chỗ để rà soát lại báo cáo giám sát
CAMELS.
2.1.3.4. Thống nhất nội dung trong báo cáo tiền thanh tra
Báo cáo tiền thanh tra là báo cáo được thực hiện sau khi đã có quyết định
liên quan đến việc thanh tra một NHTM cụ thể. Báo cáo này sẽ do lãnh đạo Cơ
quan Thanh tra, giám sát ngân hàng và cán bộ Trưởng đoàn thanh tra đã chỉ
định cùng phối hợp thực hiện nhằm xác định được những nội dung cần chú
trọng trong quá trình thanh tra đối với một NHTM cụ thể, đồng thời nghiên cứu
những thông tin từ những kỳ thanh tra trước nhằm đảm bảo tính kế thừa và tính
lịch sử trong quá trình thanh tra.
(1) Phần thông tin khái quát: Cho biết tên NHTM, loại hình ngân hàng và đánh

trước khi tiến hành hoạt động thanh tra tại ngân hàng. Các yêu cầu về nhân sự
của đoàn thanh tra vừa đảm bảo chất lượng chuyên môn, vừa đảm bảo khả năng
đào tạo cán bộ cho những cán bộ còn ít kinh nghiệm
Qua thanh tra, Thanh tra Ngân hàng phát hiện sai phạm của các TCTD
trên nhiều lĩnh vực: quản trị điều hành, kiểm tra, kiểm toán nội bộ, hoạt động
tín dụng, an toàn kho quỹ, kinh doanh ngoại hối… trên cơ sở đó đưa ra kiến
nghị chấn chỉnh, khắc phục và áp dụng theo thẩm quyền hoặc phối hợp các biện
pháp xử lý (xử lý tài sản thu hồi nợ, xử lý cán bộ liên quan có vi phạm, trách
nhiệm bồi thường thiệt hại, xử phạt vi phạm hành chính…); góp phần đảm bảo
việc tuân thủ pháp luật trong hoạt động ngân hàng và tham mưu cho ban lãnh
đạo NHNN có chính sách và biện pháp quản lý phù hợp đối với từng ngân hàng
thương mại.
2.2. Ủy ban giám sát tài chính quốc gia
SVNHFORUM.COM – Diễn đàn sinh viên Học viện ngân hàng
12
Ngày 18/5/2009, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định 79/2009/QĐ-TTg,
ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Ủy ban Giám sát tài chính Quốc
gia.
Quy chế nêu rõ, Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia là cơ quan tham
mưu, tư vấn cho Thủ tướng Chính phủ trong việc điều phối hoạt động giám sát
thị trường tài chính quốc gia (ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm); đồng thời,
giúp Thủ tướng Chính phủ thực hiện giám sát chung thị trường tài chính quốc
gia.
Ủy ban hoạt động theo nguyên tắc độc lập, khách quan; làm việc theo chế
độ thủ trưởng, bảo đảm nguyên tắc tập trung dân chủ và chịu sự chỉ đạo trực
tiếp của Thủ tướng Chính phủ. Bên cạnh đó, Ủy ban phối hợp công tác chặt chẽ
với các cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, bảo
hiểm và các Bộ, ngành liên quan nhưng không làm thay chức năng, nhiệm vụ
của các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành.
Ủy ban có nhiệm vụ giúp Thủ tướng Chính phủ giám sát chung thị

Về bản chất, tổ chức BHTG dù được tổ chức và hoạt động dưới bất kỳ
hình thức nào: là tổ chức tài chính thuộc Chính phủ hay thuộc Quốc hội; một
định chế tài chính độc lập… họat động của tổ chức BHTG vẫn cơ bản dựa theo
nguyên lý của hoạt động bảo hiểm là bù đắp rủi ro theo cơ chế lấy số đông bù
cho số ít. Đây là một hoạt động bảo hiểm mang đầy rủi ro, do vậy, thông
thường Nhà nước phải đứng ra thành lập tổ chức BHTG để bảo vệ quyền lợi
của công chúng khi họ gặp rủi ro về tiền gửi.
SVNHFORUM.COM – Diễn đàn sinh viên Học viện ngân hàng
14
Trong kinh tế hiện đại, BHTG có và phải thực hiện được vai trò nhất định
trong việc tham gia quản lý rủi ro của các ngân hàng thương mại, các tổ chức
tham gia bảo hiểm khác, và hơn nữa là có vai trò trong giám sát và góp phần
bảo đảm an toàn của hệ thống tài chính - tiền tệ quốc gia.
Tuy nhiên, cũng cần phải phân biệt rõ rằng, vai trò tham gia giám sát, bảo
đảm an toàn hệ thống tài chính – tiền tệ quốc gia của BHTG không phải với tư
cách là cơ quan quản lý nhà nước như Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt
Nam hiện nay mà là một định chế tài chính độc lập cùng gánh vác và chia sẻ
trách nhiệm đó với các cơ quan nhà nước và các định chế tài chính khác thông
qua hoạt động nghiệp vụ BHTG.
Chức năng tham gia giám sát, đánh giá rủi ro trong hoạt động của các tổ
chức tham gia BHTG, góp phần bảo đảm an toàn và sự phát triển bình thường
của hệ thống tài chính – tín dụng. Đây là chức năng không thể thiếu của tổ chức
BHTG và có tính chất bổ trợ cho chức năng bảo hiểm nói trên. Để thực hiện tốt
chức năng bảo hiểm, nhằm giảm thiểu tối đa chi phí cũng như phòng chống đổ
vỡ, ngăn chặn trước những sự kiện bảo hiểm có thể xẩy ra, tổ chức BHTG phải
tham gia vào quá trình giám sát, đánh giá rủi ro trong hoạt động kinh doanh của
các tổ chức tham gia BHTG. Từ kết quả giám sát, tổ chức BHTG đưa ra những
khuyến nghị cho các tổ chức tham gia BHTG nhằm ngăn ngừa rủi ro, hạn chế
đổ vỡ và trong giới hạn cho phép, tổ chức BHTG còn có thể hỗ trợ, thậm chí có
quyền can thiệp vào hoạt động của các tổ chức tham gia BHTG khi có dấu hiệu

SVNHFORUM.COM – Diễn đàn sinh viên Học viện ngân hàng
16
NHTM chiếm vị trí quan trọng nhất trong hệ thống tài chính. Lượng tài
sản mà NH nắm giữ chiếm hơn 80% tổng tài sản của cả hệ thống tài chính.
NHTM giữ các chức năng quan trọng nhất trong toàn hệ thống:
- Chức năng làm thủ quỹ cho xã hội: được thực hiện thông qua hoạt động
nhận tiền gửi.
- Chức năng trung gian thanh toán: được thực hiện dựa trên chức năng làm thủ
quỹ cho xã hội, cung ứng các phương tiện, dịch vụ thanh toán phi-tiền-mặt
trong và ngoài nước.
- Chức năng trung gian tín dụng: cấp tín dụng cho khách hàng, dẫn vốn từ
người thừa vốn tới người thiếu vốn.
- Chức năng tạo tiền: chỉ có ở NHTM, tạo ra 1 lượng tiền cung ứng lơn gấp
nhiều lần lượng tiền mặt gửi vào.
Với vị trí quan trọng của mình, mọi hoạt động của NHTM tác động trực tiếp
hoặc gián tiếp tới mọi chủ thể trong NKT. Dựa vào điểm này, NHTM luôn chịu
sự quản lý, giám sát của NHNN, là công cụ để NHTW điều tiết vĩ mô nền kinh
tế.
Kết luận : có thể nói đặt hệ thống ngân hàng trong sự giám sát chặt chẽ là một
điều thiết yếu trong sự phát triển chung của hệ thống tài chính. Tuy nhiên chức
năng giám sát của các tổ chức chuyên trách có thực sự mang lại hiệu quả cao
nhất không lại là vấn đề cần được quan tâm đúng mức.
SVNHFORUM.COM – Diễn đàn sinh viên Học viện ngân hàng
17