Website: Email : Tel : 0918.775.368
Lời nói đầu
Cùng với quá trình đổi mới của nền kinh tế nớc nhà, sự hình thành và
phát triển thị trờng chứng khoán là tất yếu. Thị trờng chứng khoán hình thành
và phát triển sẽ giải quyết đợc nhiều vấn đề khó khăn của nền kinh tế, góp
phần đẩy nhanh quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nớc.
Ngày 20 tháng 7 năm 2000 trung tâm giao dịch chứng khoán thành phố
Hồ Chí Minh và cũng là trung tâm giao dịch chứng khoán đầu tiên của Việt
Nam đã chính thức đợc thành lập. Nh vậy từ đây nền kinh tế Việt Nam đã có
thêm một kênh huy động vốn mới, đây là một sự kiện đáng ghi nhớ và có ý
nghĩa quan trọng trong đời sống kinh tế xã hội của nớc ta.
Theo kinh nghiệm của các nớc thị trờng chứng khoán chỉ ra đời và phát
triển trong những điều kiện kinh tế xã hội nhất định mà đặc biệt là đặc biệt
của hệ thống tài chính. Hệ thống tài chính Việt Nam chủ yếu dựa vào hệ thống
các ngân hàng. Hệ thống các ngân hàng có một vị trí đặc biệt quan trọng đối
với sự tồn tại và phát triển của thị trờng chứng khoán. Không một nớc nào trên
thế giới có thị trờng chứng khoán phát triển mà không có một hệ thống ngân
hàng vững mạnh. Tuy nhiên ở Việt Nam các ngân hàng thơng mại hoạt động
vẫn còn thiếu năng động và kém hiệu quả với các nghiệp vụ truyền thống, với
trình độ công nghệ truyền thống. Vì vậy đổi mới hoàn thiện và phát triển hệ
thống ngân hàng thơng mại Việt Nam để thúc đẩy sự phát triển của thị trờng
chứng khoán Việt Nam đợc coi là vấn đề bức xúc và cần đợc quan tâm.
Chính vì lẽ đó mà em đã chọn đề tài Giải pháp thúc đẩy sự tham gia
của ngân hàng thơng mại trên thị trờng chứng khoán Việt Nam .
Em xin chân thành cảm ơn Thầy giáo Nguyễn Đức Hiển ngời đã giúp
em hình thành lên ý tởng và t duy cần thiết cho việc hoàn thành đề án này.
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Phần nội dung
Chơng I: Tổng quan về thị trờng chứng khoán
1.1. Khái niệm và bản chất thị trờng chứng khoán (TTCK)
Hiện nay, tồn tại nhiều quan niệm khác nhau về thị trờng chứng khoán

thờng khác vì hàng hoá của thị trờng chứng khoán là một loại hàng hoá đặc
biệt, là quyền sở hữu về t bản. Loại hàng hoá này cũng có giá trị và giá trị sử
dụng. Nh vậy, có thể nói, bản chất của thị trờng chứng khoán là thị trờng thể
hiện mối quan hệ giữa cung và cầu của đầu t mà ở đó, giá cả của chứng khoán
chứa đựng thông tin về chi phí vốn hay giá cả của vốn đầu t. Thị trờng chứng
khoán là hình thức phát triển bậc cao của nền sản xuất và lu thông hàng hoá.
1.2. Vai trò của thị trờng chứng khoán.
Xu thế hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực với sự ra đời của Tổ chức
Thơng mại thế giới (WTO), của Liên minh Châu Âu, của các khối thị trờng
chung, đòi hỏi các quốc gia phải thúc đẩy phát triển kinh tế với tốc độ và hiệu
quả cao. Thực tế phát triển kinh tế ở các quốc gia trên thế giới đã khẳng định
vai trò quan trọng của thị trờng chứng khoán trong phát triển kinh tế:
Thứ nhất, thị trờng chứng khoán, với việc tạo ra các công cụ có tính
thanh khoản cao, có thể tích tụ, tập trung và phân phối vốn, chuyển thời hạn
của vốn phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế.
Thị trờng chứng khoán tạo một sự cạnh tranh có hiệu quả trên thị trờng
tài chính, điều này buộc các ngân hàng thơng mại và các tổ chức tài chính
phải quan tâm tới hoạt động của chính họ và làm giảm chi phí tài chính.
Việc huy động vốn trên thị trờng chứng khoán có thể làm tăng vốn tự
có của các Công ty và giúp họ tránh đợc các khoản vay có chi phí cao cũng
nh sự kiểm soát chặt chẽ của các ngân hàng thơng mại. TTCK khuyến khích
Website: Email : Tel : 0918.775.368
tính cạnh tranh của các Công ty trên thị trờng. Sự tồn tại của thị trờng chứng
khoán cũng là yếu tố quyết định để thu hút vỗn đầu t nớc ngoài. Đây là các
yếu tố đảm bảo cho sự phân bổ có hiệu quả các nguồn lực trong một quốc gia
cũng nh trong phạm vi quốc tế.
Thứ hai, thị trờng chứng khoán góp phần thực hiện tái phân phối công
bằng hơn, thông qua việc buộc các tập đoàn gia đình trị phát hành chứng
khoán ra công chúng, giải toả sự tập trung quyền lực kinh tế của các tập đoàn,
song vẫn tập trung vốn cho phát triển kinh tế. Việc tăng cờng tầng lớp trung lu

mua bán chứng khoán của các nhà đầu t không dựa trên cơ sở thông tin và xử
lý thông tin. Nh vậy, giá cả chứng khoán không phản ánh giá trị kinh tế cơ bản
của Công ty và không trở thành cơ sở để phân phôí một cách có hiệu quả các
nguồn lực.
Một số tiêu cực khác của thị trờng chứng khoán nh hiện tợng đầu cơ,
hiện tơng xung đột quyền lực làm thiệt hại cho quyền lợi của các cổ đông
thiểu số, việc mua bán nội gián, thao túng thị trờng làm nản lòng các nhà đầu
t và nh vậy, sẽ tác động tiêu cực tới tiết kiệm và đầu t. Nhiệm vụ của các nhà
quản lý thị trờng là giảm thiểu các tiêu cực của thị trờng nhằm bảo vệ quyền
lợi của các nhà đầu t và đảm bảo cho chính hiệu quả của thị trờng.
Nh vậy, vai trò của thị trờng chứng khoán đợc thể hiện trên nhiều khía
cạnh khác nhau. Song vai trò tích cực hay tiêu cực của thị trờng chứng khoán
có thực sự đợc phát huy hạn chế phụ thuộc đáng kể vào các chủ thể tham gia
thị trờng và sự quản lý của Nhà nớc.
1.3. Các hoạt động cơ bản của thị trờng chứng khoán.
Thực hiện chức năng cơ bản là biến tiết kiệm thành đầu t, hoạt động của
thị trờng chứng khoán chủ yếu diễn ra thông qua các giao dịch - mua, bán và
đầu cơ chứng khoán. Tuy vậy có thể nói rằng các hoạt động của thị trờng
chứng khoán diễn ra rất đa dạng, phong phú và rất phức tạp. Chúng ta chỉ có
Website: Email : Tel : 0918.775.368
thể nghiên cứu và mô phỏng một số các hoạt động cơ bản diễn ra trên thị tr-
ờng cấp I và thị trờng cấp II nh dới đây mà thôi.
1.3.1. Các hoạt động trên thị trờng cấp I: phát hành và chuẩn bị giao dịch.
Hoạt động trên thị trờng cấp I bao gồm phát hành chứng khoán và
chuẩn bị đa chứng khoán vào giao dịch ở thị trờng cấp II. Tại thị trờng cấp I,
những doanh nghiệp và Nhà nớc có nhu cầu về vốn sẽ phát hành ra các công
cụ tài chính để gọi vốn và các công cụ tài chính này sẽ đợc mua bán lần
đầu tiên. Việc mua bán ở đây chỉ diễn ra giữa chủ thể phát hành ra chứng
khoán với các tổ chức tài chính nh các ngân hàng thơng mại lớn và các tổ chức
chuyên nghiệp trong kinh doanh chứng khoán. trong những trờng hợp nhất

đã đợc ký kết. Nh vậy vấn đề cơ bản về hoạt động của sở giao dịch là các loại
lệnh do khách hàng đặt hàng đối với những ngời môi giới của mình và những
ngời môi giới chuyển các lệnh đó đến sàn giao dịch để các chuyên gia chứng
khoán hay còn gọi là ngời môi giới lập giá thực hiện. Các hoạt động của sở
giao dịch luôn phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản, rất nghiêm ngặt bao gồm
nguyên tắc trung gian, nguyên tắc đấu giá và nguyên tắc công khai.
* Hoạt động của thị trờng bán tập trung (thị trờng OTC)
Nh chúng ta đã biết, thị trờng bán tập trung không phải là thị trờng hiện
hữu, trái lại trên thị trờng này các giao dịch chứng khoán hoàn toàn đợc thực
hiện bởi các thành viên - các cttt chứng khoán - thông qua hệ thống thông tin
và máy tính điện tử đã đợc nối mạng với nhau. Điều đáng chú ý là các thành
viên của thị trờng OTC không phải là thành viên của bất kỳ sở giao dịch chứng
khoán nào, và họ thực hiện phần lớn nhn giao dịch cho chính mục đích kinh
doanh chứng khoán chứ không phải thực hiện lệnh của khách hàng. Nói cách
khác, các Công ty chứng khoán hay các thành viên của thị trờng OTC cũng
chính là khách hàng, là ngời giao dịch hay những ngời tạo ra thị trờng. Trên
thị trờng OTC hàng hoá là các loại chứng khoán cha đợc niêm yết giá tại bất
kỳ sở giao dịch nào. Đây chính là sự khác biệt giữa thị trờng OTC với Sở giao
Website: Email : Tel : 0918.775.368
dịch chứng khoán - từ đó là Sàn giao dịch truyền thống hay sàn giao dịch điện
tử.
* Hoạt động của thị trờng phi tập trung
Đây là thị trờng mà hoạt động mua bán chứng khoán của bất kỳ chủ thể
kinh tế nào, thông qua môi giới hoặc trực tiếp, diễn ra suốt ngày đêm ở khắp
mọi nơi với phần lớn là các giao dịch theo phơng thức trao ngay. Chính vì điều
này mà ngời ta thờng ít quan tâm đến thị trờng phi tập trung hoặc coi đó là thị
trờng vô hình. Trên thực tế, hoạt động của thị trờng vô hình lại chính là cơ sở
hình thành và phát triển của thị trờng chính thức và ngay cả khi thị trờng chính
thức đã ra đời và phát triển thì những giao dịch của thị trờng vô hình vẫn có ý
nghĩa rất quan trọng. Thị trờng vô hình không chỉ làm tăng tính sôi động mà

Website: Email : Tel : 0918.775.368
* Ngân hàng Liên doanh: Là ngân hàng đợc thành lập bằng vốn góp của
bên NHVN và bên ngân hàng nớc có có trụ sở tại Việt Nam, hoạt động theo
pháp lệnh Việt Nam.
* Ngân hàng đầu t và phát triển: là ngân hàng quốc doanh, nhận vốn
đầu t phát triển từ NHNN để đầu t cho các dự án phát triển kỹ thuật củann và
huy động vốn trung, dài hạn trong nớc, ngoài nớc để cho vay trung hạn, dài
hạn là chủ yếu.
2.2. Các hoạt động của NHTM thị trờng chứng khoán
2.2.1. Mỗi ngân hàng là một nhà đầu t và kinh doanh chứng khoán.
Ngân hàng thơng mại ngày nay không chỉ thực hiện vai trò là một trung
gian tài chính sử dụng nguồn vốn huy đoọng đợc để tiến hành cho vay mà còn
thực hiện hoạt động kinh doanh trên thị trờng chứng khoán nh một nhà đầu t.
Hoạt động đầu t này cho chính ngân hàng bằng nguồn vốn kinh doanh của
mình (trong điều kiện luật pháp quốc gia cho phép các ngân hàng thực hiện
kinh doanh chứng khoán) nhng cũng có thể là ngân hàng mua bán, kinh doanh
chứng khán theo sự uỷ thác của khách hàng.
Cùng với việc đầu t, các ngân hàng còn có thể đầu cơ chứng khoán trên
thị trờng. Qua việc đầu cơ chứng khoán, các ngân hàng có thể thu hút đợc lợi
nhuận bằng cách tiến hành mua chứng khoán để bán chứng khoán tại các thời
điểm khác nhau khi có sự biến động về tỷ giá.
Hai hoạt động này chính là nghiệp vụ kinh doanh trực tiếp cua các ngân
hàng trên thị trờng chứng khoán. Các ngân hàng có thể kiếm đợc nhiều lời hơn
trong loại chứng khoán nào và họ cũng giảm đợc chi phí giao dịch do tiến
hành mua chứng khoán đối với khối lợng lớn.
2.2.2. Ngân hàng thực hiện thanh toán bù trừ và lu ký chứng khoán.
Cùng với việc áp dụng công nghệ tin học và viên thông hiện đại mọi
lĩnh vực kinh tế - xã hội, kỹ thuật tin học phát triển khiến cho công nghệ thanh
Website: Email : Tel : 0918.775.368
toán qua ngân hàng trở nên ngày càng hiện đại. Ngày nay, ngành ngân hàng