1
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Môi trường rất cần thiết cho cuộc sống của con người. Môi
trường cung cấp cho con người những điều kiện sống (như ăn
ở,mặc hít thở…) Nếu không có điều kiện đó con người không
thể sống tồn tại và phát triển được.
Trong bối cảnh toàn cầu nói chung, môi trường đang bị ô nhiễm
trầm trọng đặc biệt là ở các nước đang phát triển, Việt Nam
cũng nằm trong tình trạng này trong quá trình xây dựng và phát
triển kinh tế. Do vậy, bảo vệ môi trường là một trong những vấn
đề quan trọng được Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm trong
chiến lược phát triển kinh tế xã hội trong giai đoạn công nghiệp
hóa và hiện đại hóa đất nước.
Trong những năm gần đây tốc độ phát triển đô thị cũng như
công nghiệp hóa trên địa bàn thành phố Vinh, diễn ra rất nhanh
chóng, trong khi đó các công trình hạ tầng kỹ thuật như giao
thông, cấp điện, cấp thoát nước, xử lý nước thải, thu gom và xử
lý rác thải…không đủ khả năng đáp ứng yêu cầu phát triển đô
2
thị và sự gia tăng dân số. Vì vậy môi trường và mỹ quan đô thị
thành phố Vinh ngày càng xuống cấp trầm trọng, đặc biệt là vấn
đề cấp thoát nước, rác thải có khắp mọi nơi đã ảnh hưởng rất lớn
đến cuộc sống và sức khỏe của người dân thành phố Vinh. Nhận
thấy đây vẫn là vấn đề mang tính thời sự và cấp thiết, là một
sinh viên, sau khi học tập, nhận được sự giảng dạy tận tình của
thầy cô giáo, em xin được vận dụng những kiến thức đã học vào
thực tiễn cơ sở, cụ thể là em chọn đề tài “Phân tích đánh giá
thực trạng công tác và giải pháp quản lý môi trường ở thành
phố Vinh” để làm bài luận kết thúc môn học “ Quản lý xã hội
- Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
6, Kết cấu bài tiểu luận
Bài tiểu luận được chia thành 3 nội dung chính:
Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý Nhà nước về môi trường
Chương 2: Thực trạng công tác quản lý môi trường ở thành phố
Vinh trong những năm gần đây.
Chương 3: Các quan điểm, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả
công tác quản lý môi trường.
Do trình độ bản thân còn hạn chế nên em không thể tránh khỏi
những sai sót trong quá trình trình bày, vì vậy em rất mong nhận
được sự giúp đỡ đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo để em có
thể hoàn thành tốt bài tiểu luận của mình. Em xin chân thành
cảm ơn!
5
B NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý Nhà nước về môi
trường
1. Các khái niệm cơ bản
1.1 Khái niệm môi trường
Môi trường là: Bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất
nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có
ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con
người và thiên nhiên. (Theo Điều 1, Luật Bảo vệ Môi trường
của Việt Nam).
Môi trường theo nghĩa rộng là tất cả các nhân tố tự nhiên và xã
hội cần thiết cho sự sinh sống, sản xuất của con người, như tài
nguyên thiên nhiên, không khí, đất, nước, ánh sáng, cảnh quan,
Quản lý Nhà nước về môi trường là quản lý môi trường thông
qua các công cụ luật pháp, chính sách về môi trường trên
phương diện quốc tế và quốc gia.
Quản lý Nhà nước về môi trường để đảm bảo môi trường tồn tại
và phát triển bền vững nhằm: Sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên,
gắn khai thác với bảo vệ môi trường.
Nguyên tắc về QLNN đối với MT:
Tài nguyên môi trường là tài sản chung
Tài nguyên môi trường thuộc sở hửu toàn dân do nhà nước
thống nhất quản lý
Việc khai thác phải kết hợp với bảo vệ và phát triển
Đảm bảo về tính đa dạng của bảo vệ, khai thác, phát triển và
quản lý tài nguyên môi trường.
QLNN về tài nguyên môi trường bằng hệ thống pháp luật
8
Việc khai thác, sử dụng, phát triển theo quy hoạch nghành, lãnh
thổ
Quản lý tài nguyên môi trường phải huy động toàn dân tham gia
(vẽ sơ đồ)
2. Nội dung công tác quản lý Nhà nước về môi trường
Luật Bảo vệ môi trường.
Bộ Luật này được Quốc hội nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa
Việt Nam thông qua ngày 25/11/2005 gồm: 15 chương với 135
điều
Nội dung công tác quản lý Nhà nước về môi trường của Việt
Nam được thể hiện trong Điều 37, Luật Bảo vệ Môi trường,
gồm các điểm:
Ban hành và tổ chức việc thực hiện các văn bản pháp quy về bảo
vệ môi trường, ban hành hệ thống tiêu chuẩn môi trường.
phục vụ sự nghiệp phát triển lâu bền của đất nước, góp phần
bảo vệ môi trường khu vực và toàn cầu;
Căn cứ vào Điều 29 và Điều 84 của Hiến pháp nước Cộng hoà
xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992;
Luật này quy định việc bảo vệ môi trường:
Điều 3
Nhà nước thống nhất quản lý bảo vệ môi trường trong phạm vi
cả nước, lập quy hoạch bảo vệ môi trường, xây dựng tiềm lực
cho hoạt động bảo vệ môi trường ở Trung ương và địa phương.
11
Nhà nước có chính sách đầu tư, khuyến khích và bảo vệ quyền
lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong nước, ngoài nước đầu tư
dưới nhiều hình thức, áp dụng tiến bộ khoa học và công nghệ
vào việc bảo vệ môi trường.
Điều 4
Nhà nước có trách nhiệm tổ chức thực hiện việc giáo dục, đào
tạo, nghiên cứu khoa học và công nghệ, phổ biến kiến thức khoa
học và pháp luật về bảo vệ môi trường.
Tổ chức, cá nhân có trách nhiệm tham gia vào các hoạt động nói
tại Điều này.
Điều 5
Nhà nước bảo vệ lợi ích quốc gia về tài nguyên và môi trường.
Nhà nước Việt Nam mở rộng quan hệ hợp tác trong lĩnh vực bảo
vệ môi trường với các nước trên thế giới, các tổ chức và cá nhân
nước ngoài.
Chương 2: Thực trạng quản lý môi trường ở thành phố
Vinh
1. Đặc điểm về kinh tế - xã hội thành phố Vinh
là Nghi Sơn (Thanh Hóa) và Vũng Áng (Hà Tĩnh), bên cạnh
thành phố là khu kinh tế Đông Nam (Nghệ An).
Năm 2010, Tốc độ tăng trưởng giá trị SX so với cùng kỳ là
18,1%, thu nhập bình quân đầu người đạt 38,1 triệu đồng, thu
ngân sách đạt 2800 tỷ đồng. TP phấn đấu trong năm 2011, tốc
độ tăng trưởng giá trị SX từ 18,5-19.5%, thu ngân sách đạt từ
3.200 - 3.300 tỷ đồng.
14
Nhiều Tổng Công ty, doanh nghiệp lớn có trụ sở chính ở Vinh
(Ngân hàng Bắc Á, Tập đoàn TH,Tổng Công ty công trình giao
thông 4, Tổng Công ty hợp tác kinh tế QK4, Tổng công ty Hợp
tác kinh tế Việt Lào, Tổng Công ty xây lắp dầu khí Nghệ An,
Tổng công ty CP Vật tư nông nghiệp Nghệ An )
Vinh cũng được biết đến là một thành phố trẻ năng động, có
nhiều tòa nhà cao tầng. Hiện có rất nhiều dự án phát triển đô thị
tại đây. Trong tương lai không xa, Vinh sẽ là một thành phố
hiện đại xứng tầm là đô thị trung tâm vùng Bắc Trung Bộ.
Trong nhiều năm qua cơ cấu kinh tế thành phố Vinh chuyển
dịch tích cực và đúng hướng, trong đó tốc độ phát
triển công nghiệp khá nhanh tập trung chủ yếu là công
nghiệp sạch. Tạo tiền đề phát triển nhiều ngành công
nghiệp của vùng Bắc Trung Bộ với các ngành chế biến
thực phẩm - đồ uống, chế biến thuỷ hải sản, dệt may,
vật liệu xây dựng, cơ khí, sản xuất đồ thủ công mỹ
nghệ, chế tác đá mỹ nghệ, đá trang trí, sản xuất bao bì,
nhựa, giấy
15
Hiện nay, trên địa bàn thành phố Vinh có 7 khu công nghiệp và
trung tâm dạy nghề và hàng trăm trường học từ bậc học phổ
thông tới ngành học mầm non.
Về Du lịch
Thành phố Vinh là một trong những trung tâm du lịch của tỉnh
Nghệ An và là một điểm đến quan trọng trong tour du lịch con
đường di sản miền Trung. Thành phố Vinh từ lâu đã hấp dẫn du
17
khách bởi một quần thể khu du lịch với những nét đặc trưng tiêu
biểu của một đô thị xứ Nghệ. Đến với thành phố Vinh, du khách
có thể tham gia vào nhiều loại hình du lịch như: du lịch nghiên
cứu, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng Thành phố còn có nhiều di
tích, danh thắng trong đó có tới 14 di tích được xếp hạng cấp
quốc gia, 16 di tích được xếp hạng của tỉnh Nghệ An.
2. Thực trạng quản lý Nhà nước về môi trường ở thành phố
Vinh
Ô nhiễm môi trường đang là vấn đề nhức nhối, ảnh hưởng đến
sự phát triển kinh tế - xã hội ở thành phố Vinh hiện nay. Vậy mà
thành phố hầu như “bó tay” trong việc thực hiện các biện pháp
xử lý và có chăng cũng chỉ là những giải pháp tình thế, đối phó
trước mắt mà tình hình ô nhiễm môi trường ngày càng trầm
trọng thêm.
Tiếp tục Chương trình giám sát về “Công tác quản lý, bảo vệ và
xử lý ô nhiễm môi trường trên địa bàn tỉnh”, ngày 16/4/2012,
Đoàn Giám sát của Ban kinh tế và Ngân sách HĐND tỉnh đã có
buổi làm việc với UBND TP. Vinh.
18
Theo báo cáo của UBND Thành phố Vinh, từ tháng 7/2006 đến
hết tháng 3/2012, ngoài việc áp dụng triển khai thực hiện Luật
trực HĐND tỉnh. Đoàn cũng đề nghị TP.Vinh tiếp tục thực hiện
các biện pháp, chính sách trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
nhằm xây dựng TP. Vinh tiến tới văn minh, hiện đại xanh -
sạch- đẹp.
Những vấn đề “nóng hổi nhất” về môi trường ở thành phố
Vinh hiện nay có thể kể đến là:
20
Rác thải và xử lý rác thải là một đề tài quen thuộc của người
dân và chính quyền các cấp tại tỉnh Vinh nhiều năm nay. Người
dân bức xúc vì hàng ngày phải chung sống với ô nhiễm, còn
chính quyền thì loay hoay nhiều năm nay mà vẫn chưa tìm được
vị trí để xây nhà máy xử lý rác. Ở các bãi chôn lấp rác thì đã rơi
vào tình trạng quá tải, gây ô nhiễm nghiêm trọng, đe dọa trực
tiếp đến sức khỏe của hàng ngàn hộ dân. Hiện nay, trên địa bàn
TP Vinh tình trạng mất vệ sinh môi trường đang diễn ra âm ỉ để
lại hậu quả khó lường. Sự chồng chéo trong công tác quản lí,
chế tài xử phạt chưa đủ mức răn đe đang khiến cho lực lượng
chức năng gặp rất nhiều khó khăn.
“Sống chung với rác” là thảm cảnh chung mà người dân thành
phố Vinh đang phải gánh chịu. Dọc các tuyến đường Minh
Khai, Hồ Tùng Mậu, Quang Trung, Nguyễn Trường Tộ…nhiều
đống rác cao, bốc mùi hôi thối nồng nặc, gây cản trở cho các
phương tiện tham gia giao thông, đã có nhiều va chạm giao
thông xảy ra vì phải tránh các đống rác bất đắc dĩ trên đường.
Không chỉ tấn công các tuyến đường, thời gian gần đây các khu
dân cư trên địa bàn thành phố Vinh cũng bị rác thải hành hạ. Ở
21
các khu tập trung đông người như chợ, trường học, bệnh viện,
phối hợp với Cảnh sát Môi trường công an tỉnh và UBND thành
phố Vinh tổ chức kiểm tra. Đoàn yêu cầu nhà máy bịt các đường
ống xả bùn thải, nước thải trái quy định, lắp đặt đồng hồ và mở
sổ nhật kí vận hành hệ thống xử lí nước thải. Phạt vi phạm hành
chính 72,5 triệu đồng và truy thu hơn 1 tỉ đồng phí bảo vệ môi
trường. Đến nay, những yêu cầu đó, nhà máy thực hiện đều
không có hiệu quả. Nhà máy không lắp đặt hệ thống quan trắc
nước thải tự động và giảm công suất 25 triệu lít bia/ năm. Theo
nhân dân khu vực này, (trong đó có một số cán bộ, đảng viên và
23
công nhân nhà máy) phản ánh, sở dĩ các đoàn kiểm tra xử lí
không nghiêm, Nhà máy không thực hiện theo yêu cầu của các
đoàn kiểm tra là vì quan chức ở thành phố, tỉnh có cổ phần ở
đây.
Xã Hưng Đông, thành phố Vinh có 6 lò gạch thủ công với tổng
công suất 6,7 triệu viên/ năm nằm hai bên sông Kẻ Gai nơi giáp
ranh với xã Hưng Tây, huyện Hưng Nguyên khói bụi làm ô
nhiễm nặng 2 xóm Khoa Đà và Phúc Hòa xã Hưng Tây. Ở xã
Nghi Liên có 13 lò gạch thủ công, tổng công suất 8,66 triệu
viên/ năm, làm ô nhiễm các xóm Thọ Sơn, Tân Sơn xã Nghi
Vạn và nhiều xóm ở xã Nghi Trung, huyện Nghi Lộc. Nhân
phản ánh nhiều, yêu cầu UBND thành phố Vinh kiên quyết đình
chỉ những lò gạch gây ô nhiễm, làm ảnh hưởng đến sức khỏe
người dân, nhưng UBND thành phố Vinh không xử lí.
Sông Kẻ Gai đoạn đi qua xã Hưng Tây, huyện Hưng Nguyên và
xã Hưng Đông thành phố Vinh bị ô nhiễm nặng do cơ sở tái chế
dầu nhớt thải của Công ty TNHH Phúc Thịnh và do nước thải
của Nhà máy tấm lợp Việt Nhật
ngày. Đó chính là mầm bệnh cực kì nguy hiểm, ảnh hưởng lâu
dài đến sức khỏe người dân.
Bên cạnh đó, hiện nay, ý thức bảo vệ môi trường của cơ quan,
doanh nghiệp còn thấp. Hầu hết nhà máy, xí nghiệp, cơ sở sản
xuất chưa có hệ thống xử lí nước thải đạt chuẩn. Thậm chí,
nhiều cơ sở đã thải thẳng chất thải độc hại ra môi trường khiến
nguồn nước bị ô nhiễm, môi trường bị hủy hoại từng ngày.
Hiện nay, nhiều nơi, nhiều nhà máy, xí nghiệp vi phạm pháp
luật về môi trường rất tinh vi như đào ngầm hệ thống nước thải,
thải rác vào đêm khuya… gây khó khăn cho lực lượng kiểm tra.
Trong lúc đó, lực lượng Cảnh sát môi trường Công an TP Vinh