Chng I: Lụ THUYT V CHệNH SÁCH TIN T VẨ VN HẨNH CHệNH
SÁCH TIN T TRONG NN KINH T M
I LỦ thuyt v chính sách tin t:
1. Khái nim:
Chính sách tin t là tng hòa nhng phng thc mà ngân hàng trung ng thông
qua các hot đng ca mình tác đng đn khi lng tin trong lu thông, nhm phc
v cho vic thc hin các mc tiêu kinh t - xã hi ca đt nc trong mt thi k nht
đnh. Nó là mt b phn quan trng trong h thng các chính sách kinh t - tài chính v
mô ca Chính ph.
2. Chính sách m rng tin t:
2.1. Khái nim:
Chính sách m rng tin t là vic ngân hàng trung ng ca mt nc quyt đnh
gim lãi sut cho vay và làm tng tng cu thông qua vic tng cung tin nhm kích
thích đu t khu vc t nhân, thúc đy GDP tng nhanh hn đ làm gim suy thoái nn
kinh t.
Nu nn kinh t có tng cu (tng trng GDP) yu, vic thc hin mt chính sách
tin t m rng là hp lý. Tuy nhiên, có quá nhiu tin đc đa vào lu hành có th
làm tng các mc giá. Do đó, vic áp dng chính sách tin t phi đc hn ch sao
cho lm phát đc gi  mc thp, nhng cng phi m rng đ đ đm bo lng tín
dng cn thit cho các ngành sn xut có hiu qu ca nn kinh t.
2.2. Chính sách tin t m rng trong Mô hình IS-LM
Hình di đây mô t nh hng ca chính sách tin t m rng trong mô hình IS-LM. S tng lên ban đu ca cung ng tin làm dch chuyn đng LM sang phi đn
LM
A
, mc giá vn gi nguyên.
- S tng lên cung ng tin danh ngha làm tng cung ng tin thc t , và
làm gim lãi sut (rút mt lng tin th hin điu này).
- Lãi sut gim đi làm cho vic đu t tin vào các d án tr nên đc xem trng

trng thì nht thit phi thc hin tái sn xut m rng trên c s khai thác trit đ
các ngun vn tim nng trong và ngoài nc.
Trong vic thc hin mc tiêu này, vai trò ca ngân hàng rt quan trng. Vi chc
nng là trung tâm tín dng, di s ch đo ca ngân hàng trung ng thông qua chính
sách tin t, các ngân hàng s huy đng mt cách trit đ các ngun vn tm thi nhàn
ri trong xã hi, trên c s đó phân phi li cho các đn v kinh t s dng đ sung
dng thêm mt b phn tài nguyên trong và ngoài nc vào phát trin kinh t.
 To công n vic làm:
Trong nn kinh t th trng, khi sc lao đng tr thành hàng hóa thì hin tng
tht nghip là mt hin tng tt yu xy ra. Do vy, to công n vic làm là mt yêu
cu bc thit và thng trc ca các quc gia.
Vic làm nhiu hay ít, tng hay gim, nói chung ch yu ph thuc vào tình hình
tng trng kinh t. Khi nn kinh t đc m rng và phát trin thì vic làm đc to
ra nhiu hn, tht nghip gim. Tuy nhiên cng cn lu ý rng, khi tng trng kinh t
đt đc do kt qu ca ci tin k thut thì vic làm có th không tng mà còn gim;
Mt khác, nhà kinh t hc tên là Arthur Okun đã phát hin ra mt quy lut rng: Khi
GNP thc t gim 2% so vi GNP tim nng, thì mc tht nghip tng 1%. Nh vy,
nu GNP thc t lúc bt đu là 100% tim nng, và sau đó gim xung còn 98% GNP
tim nng, t l tht nghip tng t x% lên (x + 1)%. Hay nói mt cách tng quát, hin
tng suy thoái kinh t theo chu k s làm cho t l tht nghip tng.
Nhng phân tích trên cho thy vai trò ca ngân hàng trung ng khi thc hin mc
tiêu này là phi vn dng các công c ca mình góp phn tng cng đu t m rng
sn xut – kinh doanh. Mt khác, phi tham gia tích cc vào vic chng suy thoái kinh
t theo chu k, to ra s tng trng kinh t n đnh, vng chc, nhm mc đích khng
ch t l tht nghip không vt quá t l tht nghip t nhiên, to ra mt lng công
n vic làm cao.
2.4. Nhng công c đ thc thi chính sách m rng tin t:
2.4.1. D tr bt buc:
D tr bt buc là phn tin gi mà các ngân hàng trung gian phi đa vào d tr
theo lut đnh. Mc d tr bt buc cao hay thp ph thuc vào t l d tr bt buc –

Tái cp vn là mt phng pháp mà qua đó ngân hàng trung ng s cung ng tin
cho nn kinh t thông qua vic cp tín dng cho các ngân hàng trung gian trên c s
nhn tái chit khu, tái cm c các chng t có giá ca các ngân hàng trung gian. Khi
ngân hàng trung ng có ý đnh mun bành trng khi tin t, ngân hàng trung ng
s khuyn khích các ngân hàng trung gian trong vic đi vay bng cách h thp lãi sut
tái chit khu và nhng điu kin tái chit khu cng đc d dãi. Trong nhng trng
hp này, ngân hàng trung gian đi vay s ít tn kém hn nên cng có khuynh hng
gim bt lãi sut cho vay. Ngoài vic gián tip làm thay đi lãi sut, chính sách tái
chit khu ca ngân hàng trung ng còn có vai trò quan trng khi nó giúp các ngân
hàng trung gian khai thông nng lc thanh toán, nh đó có th cu vãn đc nhng
cn sp đ tài chính – ngân hàng. C th, khi các ngân hàng b đe da phá sn, ngân
hàng trung ng s cp d tr cho chúng thông qua tái chit khu, tái cm c các
chng t có giá, t đó khôi phc đc kh nng thanh toán ca nhng ngân hàng này.
2.4.3. Th trng m:
Công c th trng m phn ánh vic ngân hàng trung ng mua hoc bán chng
t có giá trên th trng tài chính công cng, nhm đt đn mc tiêu điu chnh lng
tin trong lu thông. Các chng t có giá mà các ngân hàng trung ng thng s
dng đ tin hành nghip v th trng m là các chng khoán kho bc, bi vì th
trng ca nhng chng khoán này rt “lng” và có dung lng kinh doanh ln.
Ngân hàng trung ng thc hin chính sách m rng tin t bng cách đem tin
mt hoc séc mua chng khoán trên th trng m, thì lng tin mt trong lu thông
tng lên, d tr ca các ngân hàng thng mi tng lên. Mt khác, vic ngân hàng
trung ng mua chng khoán s làm tng cu v chng khoán, trong điu kin các
nhân t khác không đi, giá chng khoán s tng, dn đn lãi sut chng khoán gim,
và đn lt lãi sut ngân hàng gim, kích thích doanh nghip đi vay, ngha là mt cách
bành trng khi tin t.
II. Chính sách tin t trong nn kinh t M:
1. S vn hành ca nn kinh t M:
Trong mi h thng kinh t, các doanh nhân và nhà qun lý đu s dng nhng
ngun tài nguyên thiên nhiên, lao đng và công ngh đ sn xut cng nh phân phi

H thng doanh nghip t do ca M nhn mnh đn s hu t nhân. Các doanh
nghip t nhân to ra phn ln hàng hóa và dch v, và gn hai phn ba tng sn lng
kinh t ca quc gia là dành cho tiêu dùng cá nhân (mt phn ba còn li đc mua bi
chính ph và doanh nghip). Trên thc t, vai trò ca ngi tiêu dùng ln đn mc
quc gia này thnh thong đc mô t là có mt “nn kinh t tiêu dùng”.
S nhn mnh này đi vi s hu t nhân xut phát mt phn t nim tin ca ngi
M v t do cá nhân. Ngay t thi lp quc, ngi M đã lo s quyn lc quá mc ca
chính ph, và h luôn tìm cách hn ch uy quyn ca chính ph đi vi cá nhân - bao
gm c vai trò ca chính ph trong lnh vc kinh t. Hn na, ngi M nhìn chung
đu tin rng mt nn kinh t đc đc trng bi s hu t nhân dng nh hot đng
hiu qu hn so vi nn kinh t đc trng bi s hu nhà nc.
Suy ngh này xut phát t vic ngi M tin rng khi các ngun lc kinh t đc
gii phóng, cung và cu s xác đnh giá c ca hàng hóa và dch v. n lt nó, giá c
s mách bo các doanh nghip nên sn xut cái gì; nu mi ngi mun mt loi hàng
hóa đc bit nào đó nhiu hn lng cung ca nn kinh t thì giá hàng hóa đó s tng
lên. iu này thu hút s chú ý ca các công ty khác hoc các công ty mi, nhng công
ty này cm thy có c hi kim đc nhiu li nhun và bt đu sn xut hàng hóa này
nhiu hn. Ngc li, nu mi ngi có cu ít hn v mt loi hàng hóa nào đó thì giá
ca nó s gim đi và các nhà sn xut có ít kh nng cnh tranh s ngng kinh doanh
hoc tin hành sn xut loi hàng hóa khác. Mt h thng kinh t nh vy đc gi là
nn kinh t th trng. Trái li, nn kinh t xã hi ch ngha đc đc trng bi s hu
nhà nc và k hoch hóa tp trung nhiu hn. Hu ht ngi M cho rng nn kinh t
xã hi ch ngha vn d kém hiu qu bi vì chính ph, vn da vào thu nhp t thu,
nm bt các tín hiu giá c hoc cm nhn nhng nguyên tc do các lc lng th
trng áp đt kém xa so vi các doanh nghip t nhân.
Tuy vy, doanh nghip t do cng có nhng hn ch. Ngi M luôn tin rng mt
s dch v do nhà nc đm nhn s tt hn các doanh nghip t nhân. Chng hn,
Chính ph M chu trách nhim ch yu đi vi các hot đng v t pháp, giáo dc
(mc dù có rt nhiu trng hc và trung tâm đào to t nhân), h thng đng giao
thông, báo cáo thng kê xã hi và an ninh quc phòng. Hn na, chính ph cng

Trong khi ngi tiêu dùng và ngi sn xut đa ra phn ln các quyt đnh hình
thành nên nn kinh t thì các hot đng ca chính ph có tác đng mnh đn nn kinh
t M ít nht trên bn lnh vc.
 n đnh và tng trng:
Có l điu quan trng nht là chính ph liên bang đnh hng nhp điu chung ca
hot đng kinh t, c gng duy trì tng trng liên tc, gi mc vic làm cao và n
đnh giá c. Bng vic điu chnh chi tiêu và thu sut (chính sách tài khoá) hoc điu
khin mc cung tin và kim soát vic s dng tín dng (chính sách tin t), chính ph
có th làm gim hoc thúc đy t l tng trng ca nn kinh t - trong quá trình đó tác
đng đn mc giá c và vic làm.
Trong nhiu nm sau cuc i khng hong kinh t ca thp k 1930, các đt suy
thoái - nhng giai đon tng trng kinh t chm và tht nghip cao - đc xem là mi
đe da ln nht v kinh t. Khi him ha suy thoái xut hin đn mc nghiêm trng
nht, chính ph phi tìm cách thúc đy nn kinh t bng gii pháp tng mnh chi tiêu
ca chính mình hoc ct gim thu đ ngi tiêu dùng có th chi tiêu nhiu hn, và
bng vic tng mnh mc cung tin, điu này cng khuyn khích tng chi tiêu. Trong
nhng nm 1970, các đt tng giá hàng hoá, đc bit là giá nng lng, đã gây ra ni
s hãi v lm phát - s tng giá c chung. Kt qu là các nhà lãnh đo chính ph đã tp
trung vào vic kim soát lm phát hn là chng li suy thoái bng cách hn ch tiêu
dùng, t chi ct gim thu và kim ch gia tng mc cung tin.
Ý tng v nhng công c tt nht đ n đnh nn kinh t đã thay đi c bn trong
giai đon t thp k 1960 ti thp k 1990. Trong thp k 1960, chính ph rt tin vào
chính sách tài khóa - công c vn đng thu nhp ca chính ph đ tác đng đn nn
kinh t. Do tiêu dùng và thu đc tng thng và quc hi kim soát, nên các quan
chc đc la chn này đã đóng mt vai trò ch đo trong vic đnh hng nn kinh
t. Mt giai đon lm phát cao, tht nghip cao, và thâm ht ngân sách ln đã làm gim
lòng tin vào chính sách tài khóa nh mt công c điu chnh nhp đ chung ca hot
đng kinh t. Thay vào đó, chính sách tin t - kim soát mc cung tin ca quc gia
bng nhng công c nh t l lãi sut - li có vai trò ni bt. Chính sách tin t đc
điu khin bi Ngân hàng trung ng quc gia, còn đc gi là Cc d tr liên bang,

lot các đo lut làm gim nh s điu tit.
Trong khi các nhà lãnh đo ca c hai đng chính tr nhìn chung đu ng h phi
điu tit kinh t, thì trong sut các thp k 1970, 1980 và 1990 đã có ít hn các tha
thun liên quan đn điu tit đc son tho nhm đt ti các mc tiêu xã hi. Hot
đng điu tit xã hi đã ngày càng tr nên quan trng trong nhng nm sau cuc i
khng hong và Chin tranh th gii th hai, và li có vai trò quan trng trong các thp
k 1960 và 1970. Nhng trong thi k Tng thng Ronald Reagan  thp k 1980,
chính ph ni lng các đo lut bo v ngi lao đng, ngi tiêu dùng và môi trng,
vi lp lun rng vic điu tit đã can thip vào doanh nghip t do, làm tng chi phí
hot đng kinh doanh và do đó góp phn gây ra lm phát. Nhiu ngi M vn tip tc
t ra lo lng v nhng s kin hoc xu hng c th, thúc đy chính ph phi đa ra
các lut điu tit mi trong mt s lnh vc, bao gm c hot đng bo v môi trng.
Trong lúc đó, mt s công dân đã quay ra khi kin khi h cm thy các quan chc
đc h bu ra không gii quyt mt s vn đ nào đó mt cách nhanh chóng hoc dt
khoát. Ví d, trong nhng nm 1990, các cá nhân và cui cùng là ngay c chính ph đã
kin các công ty thuc lá v nhng mi nguy hi cho sc khe do vic hút thuc lá gây
ra. Mt khon bi thng tài chính ln đã đc chuyn cho các bang trong dài hn đ
trang tri chi phí y t dùng vào điu tr các bnh liên quan ti hút thuc.
 Các dch v trc tip:
Mi cp chính quyn đu cung cp rt nhiu dch v trc tip. Ví d, chính quyn
liên bang chu trách nhim v quc phòng, h tr các hot đng nghiên cu đ phát
trin các sn phm mi, tin hành hot đng thám him không gian v tr, và thc hin
nhiu chng trình đc đa ra nhm giúp công nhân phát trin trình đ tay ngh và
tìm vic làm. S chi tiêu ca chính ph có tác đng đáng k đn các nn kinh t khu
vc và đa phng - và ngay c nhp đ chung ca hot đng kinh t.
Trong khi đó, chính quyn bang chu trách nhim xây dng và duy tu phn ln các
đng cao tc. Chính quyn bang, các tnh và thành ph có vai trò lãnh đo v tài
chính và hot đng ca các trng hc công lp. Chính quyn đa phng chu trách
nhim chính v an ninh và cu ho. Vic chi tiêu ca chính quyn trong mi lnh vc
đó cng có th tác đng đn các nn kinh t ca khu vc và đa phng, mc dù các

cuc tranh lun xung quanh các vn đ nht đnh, đc bit là phúc li.
Rt nhiu chng trình h tr khác dành cho các cá nhân và gia đình, gm c Bo
him y t và H tr y t, đã đc bt đu t nhng nm 1960, trong “Cuc chin chng
nghèo đói” ca Tng thng Lyndon Johnson (1963-1969). Mc dù mt s trong các
chng trình đó gp khó khn v tài chính vào nhng nm 1990 và nhiu ci cách khác
đc đ xut, nhng các chng trình này vn đc c hai đng chính tr ch cht ca
M ng h mnh m. Tuy nhiên, nhng ngi ch trích lp lun rng cung cp phúc li
cho nhng ngi tht nghip nhng còn kho mnh thc t ch to ra tính ph thuc
ch không gii quyt đc vn đ. Lut ci cách phúc li đc ban hành nm 1996
di thi Tng thng Bill Clinton (1993-2001) đòi hi mi ngi phi làm vic nh là
mt điu kin đ đc nhn phúc li và đa ra các gii hn v khong thi gian mà các
cá nhân có th nhn đc tin.
2. Chính sách tin t trong nn kinh t M:
Trong khi ngân sách vn đóng vai trò quan trng thì công vic điu hành nn kinh
t c bn đã đc chuyn t chính sách tài khóa sang chính sách tin t trong sut
nhng nm cui ca th k XX. Chính sách tin t là lnh vc ca H thng d tr liên
bang, mt c quan đc lp ca chính ph M. H thng d tr liên bang, còn gi là
“FED”, bao gm 12 ngân hàng d tr liên bang  đa phng và 25 chi nhánh ngân
hàng d tr liên bang. Tt c các ngân hàng thng mi đc quyn quc gia theo lut
yêu cu đu phi là thành viên ca H thng d tr liên bang; t cách hi viên là
không bt buc đi vi các ngân hàng đc quyn bang. Nói chung, mt ngân hàng là
thành viên ca H thng d tr liên bang s dng Ngân hàng d tr  khu vc ca nó
cng ging nh cách thc mt ngi s dng ngân hàng trong cng đng ni ngi đó
sng.
Ban Thng đc d tr liên bang điu hành H thng d tr liên bang. Ban này gm
by thành viên do tng thng ch đnh phc v trong mt nhim k ni tip là 14 nm.
Các quyt đnh quan trng nht v chính sách tin t do y ban th trng m liên bang
(FOMC) tin hành, y ban này gm by y viên nói trên, ch tch Ngân hàng d tr
liên bang New York và các ch tch ca bn Ngân hàng d tr liên bang khác làm vic
trên c s luân phiên. Mc dù H thng d tr liên bang phi báo cáo đnh k hot

Các công c này cho phép FED m rng hay thu hp lng tin và tín dng trong
nn kinh t M. Nu mc cung tin tng thì tín dng đc gi là ni lng. Trong bi
cnh đó, các t l lãi sut có xu hng gim xung, chi tiêu cho kinh doanh và tiêu
dùng có xu hng tng, và vic làm cng tng; nu nh nn kinh t đang hot đng
gn nh ht tim nng ca nó thì quá nhiu tin có th s dn đn lm phát, hoc suy
gim giá tr đng đôla. Ngc li, khi mc cung tin thu hp li thì tín dng s cht.
Trong bi cnh đó, t l lãi sut có xu hng tng, các mc chi tiêu ngng li hoc suy
gim và lm phát gim xung; nu nh nn kinh t đang hot đng di mc tim
nng ca nó, thì tin t cht ch có th dn đn gia tng tht nghip.
Tuy nhiên, có rt nhiu yu t làm phc tp thêm kh nng ca FED trong vic s
dng chính sách tin t nhm thc thi các mc tiêu c th. Chng hn, tin t có nhiu
hình thái khác nhau và thng không rõ chính sách tin t nên nhm vào loi nào.
Dng c bn nht ca tin gm có tin xu và tin giy. Tin xu cng có nhiu loi khác
nhau da trên giá tr đng đôla: đng penny có giá tr mt cent hay mt phn trm ca
mt đôla; đng nickel bng 5 cent; đng dime bng 10 cent; đng quarter bng 25 cent;
đng na đôla bng 50 cent; và đng mt đôla (1USD). Tin giy có các loi 1USD,
2USD, 5USD, 10USD, 20USD, 50USD, và 100USD.
Mt thành phn quan trng hn ca vic cung tin là tn khon chi phiu hay tin
vào s k toán gi li trong các ngân hàng và các t chc tài chính khác. Các cá nhân
có th thanh toán bng vit séc, vi nhng ch dn cn thit cho ngân hàng ca h đ
thanh toán mt s tin c th cho ngi nhn séc. Tin gi có k hn cng ging nh
tn khon chi phiu ngoi tr ngi ch s hu chp nhn gi s tin đó trong mt
thi hn đnh trc; nói chung ngi gi có th rút tin sm hn thi hn quy đnh
nhng h phi tr mt khon tin pht và mt đi mt ít lãi sut đ làm vic đó. Tin
cng còn gm c các qu th trng tin t, đó là c phn trong các qu góp chung
nhng chng khoán ngn hn, cng nh nhiu loi tài sn khác có th chuyn đi d
dàng ra tin trong mt thi hn ngn.
Lng tin gi di các dng khác nhau theo thi gian có th thay đi ph thuc
vào s thích và các yu t khác mà có th có hoc không có tm quan trng nào đi vi
nn kinh t nói chung. Mt rc ri na cho nhim v ca FED là nhng thay đi trong

thp k 1980, FED li có th theo đui mt chính sách m rng tin t thn trng.
Nhng t l lãi sut vn  mc tng đi cao do chính ph liên bang đã vay quá nhiu
đ trang tri thâm ht ngân sách. T l lãi sut ri cng gim dn xung khi thâm ht
ngân sách gim đi và cui cùng bin mt vào nhng nm 1990.
Tm quan trng ngày càng tng ca chính sách tin t và vai trò đang mt dn ca
chính sách tài khóa trong nhng n lc nhm n đnh kinh t phn ánh nhng hin
thc c v kinh t ln chính tr. Kinh nghim ca nhng nm 1960, 1970 và 1980 cho
thy rng các chính quyn đc bu mt cách dân ch thng gp nhiu rc ri hn
khi s dng chính sách tài khóa đ chng lm phát so vi chng tht nghip. Cuc
chin chng lm phát đòi hi chính ph phi tin hành nhng hot đng không đc
a chung nh gim chi tiêu hoc tng thu, trong khi đó các gii pháp chính sách tài
khóa truyn thng đ chng tht nghip li có xu hng đc a chung hn vì chúng
đòi hi tng chi tiêu và ct gim thu. Tóm li, thc tin chính tr có th ng h mt
vai trò ln hn đi vi chính sách tin t trong thi k lm phát.
Mt nguyên nhân na gii thích ti sao chính sách tài khóa li thích hp hn trong
vic chng tht nghip, trong khi chính sách tin t li hiu qu hn trong vic chng
lm phát. Có mt gii hn đi vi mc đ mà chính sách tin t có th thc thi đ khôi
phc nn kinh t sau mt giai đon suy sp trm trng nh giai đon mà nc M đã
phi đng đu vào nhng nm 1930. Phng sách ca chính sách tin t đi vi tình
trng suy sp kinh t là tng lng tin trong lu thông, và do đó s gim t l lãi sut.
Nhng mt khi t l lãi sut đt đn 0 thì FED không th làm gì đc na. Trong
nhng nm gn đây, nc M cha gp phi tình trng này, tình trng mà các nhà kinh
t gi là “by thanh khon”, nhng vào nhng nm cui thp k 1990 Nht Bn đã b
ri vào tình trng đó. Nhiu nhà kinh t cho rng vi mt nn kinh t trì tr và t l lãi
sut gn bng 0 thì chính ph Nht Bn phi áp dng chính sách tài khóa mnh hn
na, nu cn thit phi tng nhanh thâm ht ngân sách chính ph vi mt mc ln đ
thúc đy chi tiêu mi và tng trng kinh t.

li càng làm tng thêm khó khn tài chính cho ngi vay, đc bit khi lãi sut th
trng gia tng.
Cho vay cm c nhà đt di tiêu chun (subprime housing mortgage) là mt trong
nhng loi hình thuc lnh vc cho vay di tiêu chun và đc bit phát trin mnh t
đu th k 21, tr thành mt “ngành công nghip  M”. S phát trin mnh ca hình
thc cho vay cm c di tiêu chun đi kèm vi s bùng n th trng nhà đt ca M
là h qu ca vic lãi sut gim xung mc thp k lc, các tiêu chun cho vay ni
lng và hi chng “thích mua nhà” ca dân M.
2. N di chun ậ Ngòi n gây ra cuc khng hong tài chính M:
N di chun đn gin ch là khon cho vay dành cho đi tng không đ đim
chun tín nhim theo xp loi ca ngân hàng. ây là s phân bit có tính k thut cho
tt c khon n nm di thang đim cao nht. Theo tiêu chí FICO, đim tín nhim
đc xp t 300 đn 850 và thang chun có đim trên 650. Tùy theo mc đ, khon n
cho ngi có đim tín nhim di chun vay có đc đim lãi sut cao, chit khu sâu,
t l n vay ti đa trên tài sn th chp thp so vi khon n chun. i tng đi vay
nh vy không có gì đáng trách và bn thân món n cng chng có gì là đc hi. c
hi có khi li ri vào khon n "chun mà không chun" và s đáng trách có khi nm 
phía ngi vay "đ chun" nh bùa phép đ có đim tín nhim cao. c hi hay đáng
trách cng nên đc xét t phía t chc cho vay liu lnh, đã rót tin cho khách hàng
không thu nhp, không vic làm, không tài sn. Thc t,  M và các nc phát trin,
vic chm đim tín nhim (credit scoring) thng da trên tiêu chí v thu nhp, tài sn,
vic làm, thi gian đnh c hay ch  n đnh bao lâu, mc đ tín nhim đc ghi nhn
trong quá kh th nào… Vy có th xem nhng trng hp vay và cho vay liu lnh
nh va nêu chng có chun nào c.
S vn đng ca hot đng tín dng nói chung và n di chun nói riêng cho
thy, dù đc gi là di chun, loi n này vn có tiêu chí cho vay (theo thang đim)
dành cho ngi đi vay không nm  khung đim cao, tc khung chun mà ngành ngân
hàng gi là ngun chính thng (mainstream). Nhìn  góc đ làm n, vic phân mng
khách hàng  đây đt gii điu hành trc vic phi chn la hay quyt đnh liu
lng gia an toàn (li ít) và ri ro (li nhiu), th thách nng lc, đo đc và trách


nh hng ca cuc khng hong tín dng nhanh chóng vt khi biên gii nc
M. Các ngân hàng đu t ti Australia cng nhanh chóng ghi nhn l. H ngng bán
ra trái phiu trong khi hi hp ch đi din bin th trng.

Cc D tr liên bang M và Ngân hàng trung ng châu Âu nhanh chóng nhy vào
cuc bng cách ni lng chính sách cho vay đi vi các ngân hàng. T l lãi sut cng
đc ct gim trong n lc cu vãn th trng tín dng.

Tuy nhiên nhng bin pháp ngn hn nêu trên không th giúp các ngân hàng gii
bài toán thanh khon. Ngun tin cho vay không có sn khin các công ty, cá nhân và
ngay chính các ngân hàng lâm vào tình trng khn đn. Ngi ta nhìn thy nhng du
hiu đu tiên ca suy thoái nh tht nghip, v n hay giá tiêu dùng tng vt.

Ti Anh, ngân hàng Northern Rock phi nh đn khon vay khn cp ca Chính
ph đ tn ti trong khi vn lo lng v khon tin 2 t bng (3,3 t USD) có th b các
khách hàng gi tin rút bt c lúc nào. Ngân hàng này nhanh chóng b quc hu hóa.
Trong khi đó, s sp đ ca ngân hàng Bear Stearns làm tn thng nghiêm trng
nim tin ca th trng và đt du chm ht cho các ngân hàng ch hot đng trong lnh
vc đu t.

Trong n lc tìm kim mt gii pháp lâu dài, Chính ph M đng ý thông qua gói
cu tr tr giá 700 t USD giúp mua li n xu ca Ph Wall. K hoch này thc cht
là vic Chính ph nc này vay tin t th trng tài chính th gii. H hy vng có th
tr đc nhng khon vay này mt khi th trng nhà đt n đnh tr li.

Nc Anh cng thc hin mt k hoch tng t bng vic bm khong 400 t
Bng (660 t USD) cho 8 ngân hàng hàng đu nc này. i li, Chính ph s nm
mt lng c phn nht đnh ca các ngân hàng này.


loi chng khoán n. Nói mt cách khác, chng khoán hóa là quá trình phát hành
chng khoán n trên c s đm bo bi dòng tin mt tng lai s thu đc t mt
nhóm tài sn tài chính sn có. Do đó, các nhà đu t mua chng khoán n chp nhn
ri ro liên quan ti danh mc tài sn đm bo đc đem ra chng khoán hóa.
Ngày nay, các tài sn tài chính có th dùng đ chng khoán hóa rt đa dng bao gm
các khon cho vay th chp mua nhà, các khon cho vay thng mi, các khon phi
thu thng mi, danh mc các khon cho vay th tín dng, danh mc n di chun,
các trái phiu hng đu c (high-yield bond) hay các khon cho vay bt đng sn
thng mi.
Nh vy vi nghip v chng khoán hóa, ngi cho vay không nht thit phi nm
gi ri ro tín dng mà có th chuyn hóa sang cho ngi khác mt cách d dàng thông
qua vic phát hành chng khoán n ly danh mc tín dng làm tài sn đm bo. Chính
điu này là c s đ các ngân hàng đu t t tin bm vn vào hot đng cho vay n
di chun mt cách d dàng.
Quá trình này đc thc hin mt cách c bn nh sau: Trc tiên, ngân hàng đu
t tm ng ngun vn cho các công ty tài chính chuyên v cho vay th chp mua nhà
di chun. Các công ty tài chính thc hin cho vay mua nhà thông qua mng li các
đi lý cho vay. Các đi lý cho vay là ngi làm vic trc tip vi khách hàng, thm
đnh tín dng theo các mu h s chun ca công ty tài chính và chuyn h s cho
công ty tài chính phê duyt. Sau khi phê duyt, công ty tài chính s làm th tc th
chp nhà đt và tin hành gii ngân. Các công ty tài chính s gom các khon cho vay
li thành mt danh mc tín dng gm nhiu khon vay và bán li cho ngân hàng đu t
mà thc cht là thanh toán s tin ngân hàng đu t đã cung ng trc cho công ty tài
chính. Sau khi đã mua danh mc tín dng di chun, các ngân hàng đu t thc hin
chng khoán hóa chúng. Danh mc tín dng đc bán sang cho mt công ty có mc
đích đc bit (special purpose vehicle) do ngân hàng đu t lp lên và công ty này phát
hành chng khoán n cho nhà đu t.
Công ty đc bit này không có vn, không có nhân viên mà ch có tài sn là danh
mc cho vay và công n là các trái phiu phát hành. Tt c các hot đng nh theo dõi,
thu đòi n và thanh toán gc, lãi trái phiu đu đc thuê ngoài cho công ty dch v

lãi sut này liên tc đc ct gim, cho đn gia nm 2003 thì ch còn 1%.
Th hai, v phng din s hu nhà ca, chính sách chung ca chính ph lúc by
gi là khuyn khích và to điu kin cho dân nghèo và các nhóm dân da màu đc vay
tin d dàng hn đ mua nhà. Vic này phn ln đc thc hin thông qua hai công ty
đc bo tr bi chính ph là Fannie Mae và Freddie Mac.
Hai công ty này giúp đ vn vào th trng bt đng sn bng cách mua li các
khon cho vay ca các ngân hàng thng mi, bin chúng thành các loi chng t
đc bo đm bng các khon vay th chp (mortgage-backed securities - MBS), ri
bán li cho các nhà đu t  Ph Wall, đc bit là các ngân hàng đu t khng l nh
Bear Stearns và Merrill Lynch. iu này đc tin hành c th nh sau: Fannie Mae,
hoc là mt công ty tài chính khác nh Lehman Brothers, b tin ra mua li các khon
cho vay th chp t các ngân hàng thng mi, tp trung chúng thành tng loi khác
nhau, ri phát hành MBS đ bán li cho các nhà đu t.
Ví d, Fannie Mae mua 1.000 khon vay th chp vi các đc đim ging nhau vi
gc là 200.000 USD cho mi khon vay.Khi tp trung li thì tng tr giá các khon vay
này s là 200.000.000 USD. Fannie Mae có th bin khon này thành 100.000 MBS, tr
giá 2.000 USD mt phn và bán li cho các nhà đu t. Nu nhà đu t A mua 10
MBS thì s tr 20.000 USD.
Sau khi mua các MBS thì các nhà đu t s nhn li khon tin va lãi va gc
đc chuyn đn hng tháng t các ngi vay tin (thông qua mt công ty dch v
trung gian) trong mt khon thi gian nht đnh nào đó
Tóm li, nu không có gì trc trc thì sau khi ht khong thi gian nhn li tin, thì
tng s tin mà nhà đu t nhn đc s là trên 20.000 USD (Tin vn gc b ra đu
t cng vi tin lãi hng nm). Các MBS da trên các khon vay có tính cht ri ro cao
hn thì tt nhiên s đem li li nhiu hn cho các nhà đu t.
Th ba, nh đã trình bày  trên, bi vì có s bin đi các khon cho vay thành các
công c đu t cho nên th trng tín dng đ phc v cho th trng bt đng sn
không còn là sân chi duy nht ca các ngân hàng thng mi hoc các công ty
chuyên cho vay th chp bt đng sn na. Nó đã tr nên mt sân chi mi cho các
nhà đu t, có kh nng huy đng dòng vn t khp ni đ vào, k c dòng vn ngoi

khon cho vay đy mo him do phi đi đu vi cnh tranh nhiu hn t các công ty
khác, chng hn nh Lehman Brothers. Bên cnh đó, nhu cu mua li MBS ca các
nhà đu t vn cao bi vì cho ti trc nm 2006 thì th trng bt đng sn vn cha
có du hiu n bong bóng. Hn na, h cng phn nào đc trn an khi vn có th
mua thong th các hp đng bo him CDS t các công ty bo him và đu t khác.
Vic này dn đn các công ty bán bo him càng mnh tay hn trong vic bán CDS ra
th trng, bt chp kh nng bo đm ca mình.
Vì d vay cho nên nhu cu mua nhà lên rt cao, kéo theo vic lên giá bt đng sn
liên tc. Giá nhà bình quân đã tng đn 54% ch trong vòng bn nm t 2001 (nm bt
đu ct mnh lãi sut) đn 2005. Vic này cng dn đn vn đ đu c và  li là giá
nhà s tip tc lên. H qu là ngi ta sn sàng mua nhà vi giá cao, bt k giá tr thc
và kh nng tr n sau này vì h ngh nu cn s bán li đ tr n ngân hàng mà vn có
li. Do đó, mt bong bóng đã thành hình trong th trng bt đng sn.  S sp đ dâỔ chuỔn bt đng sn – tài chính:
Do lo lng v din bin lm phát, Cc D tr liên bang (DTLB) bt đu tng dn
lãi sut, dn đn vic th trng bt đng sn (BS) bt đu chng li vào đu nm
2006.
Trong khi vào gia nm 2003 lãi sut cn bn ca FED ch có 1% thì vào gia nm
2006 nó đã tng lên đn 5,25%, bt buc các ngân hàng thng mi phi đy lãi sut
cho vay tin mua nhà lên cao hn nhiu na. Tình hình lãi sut cao đã khin cng đ
vay đ mua nhà gim li. Giá nhà bt đu trt dc vì cung vt cu. Nhiu ngi mua
nhà giá cao trc đây bt đu thy giá th trng ca cn nhà đang s hu thp hn
khon n mà mình đang vay. Bên cnh đó, rt nhiu ngi trong nhóm vay tin vi lãi
sut di chun bt đu mt kh nng tr n khi lãi sut ca h b điu chnh tr li
theo lãi sut mi hin hành khá cao. H mun bán nhà đ tr n cng không đc vì
giá nhà thp hn khon n do th trng tt dc. H qu là h đành b nhà cho ngân
hàng trng thu li.
Vic ngày càng nhiu ngi không có kh nng tr n ngân hàng mi tháng dn

Ngay lp tc, Cc d tr liên bang M và Ngân hàng Trung ng Châu Âu phi
bm s vn khng l vào th trng. T tháng 9/2007, Cc d tr liên bang M đã liên
tc 5 ln ct gim lãi sut chit khu đng USD t 5,25%/nm xung mc hin ti 3%/
nm. ây là nhng bin pháp rt mnh nhm cu vãn nn kinh t M khi cuc khng
hong này.
2.2 Nhng nguyên nhân chính ca cuc khng hong tài chính toàn cu:
Sai lm trong chính sách kinh t v mô:
Các Ngân hàng trung ng ca các nc phng Tây đã ct gim lãi sut quá sâu
và duy trì mc lãi sut thp trong thi gian quá dài, sau s sp đ hàng lot ca các
công ty công ngh và nhng bê bi tài chính ca các tp đoàn trong nm 2000 – 2002.
Lãi sut c bn thp và tín dng r, d tip cn tr thành nhân t kích thích mnh đu
t vào tiêu dùng trong nn kinh t. Nim t hào v 3/4 s tng trng ca nn kinh t
M da vào tiêu dùng trong nc li là nguyên nhân ca nhng tích t khng l n
quá hn  các ngân hàng cng nh làm gia tng tình trng chng khoán hoá các khon
n ca các tín dng cho vay, ngân hàng và đu t mt kh nng kim soát tình hình, d
tr bt buc nm mc di chun và nng lc thanh khon ca các ngân hàng b gim
sút. Do đó, khi "bong bóng" nhà đt b n, s suy sp ca các ngân hàng và các tp
đoàn đu t ln  M s tt yu xy ra.
Ngân hàng trung ng  các nc đang phát trin và các nc xut khu du đã
thêm vào s d tha tin t toàn cu thông qua vic neo gi t giá ngoi t.
Khim khuỔt ca h thng pháp lut
H thng pháp lut đã không theo kp s phát trin ca các công c tài chính, đc
bit là các công c tài chính phái sinh.
H thng pháp lut đã không phn ng kp thi vi nhng ngân hàng tìm cách né
tránh nhng quy đnh v vn đi ng bng cách s dng nhng công c bên ngoài
bng cân đi k toán ca ngân hàng.
H thng pháp lut đã không phn ng kp thi trc nhng l hng không ngng
gia tng trong h thng ngân hàng.
Sai lm trong vic đánh giá và qun lý ri ro:
S dng nhng công thc toán hc da trên giá tr ca nhng sn phm phái sinh

xây dng M đóng góp 15% GDP có th phi ct gim mt na sn lng và ct 1-2
triu công vic.
Các khon cho vay th chp không có kh nng thu hi và giá tr tài sn đm t
nhng ngôi nhà b st gim là nguyên nhân giá tr đánh giá li (mark to market) ca
các gói trái phiu phát hành b gim giá không phanh, đc bit là các gói trái phiu có
ri ro cao (gói Z). Các nhà đu t nm gi trái phiu hình thành t chng khoán hóa n
di chun là ngi chu hu qu nng n. D báo s tn tht do gim giá tr trái phiu
cho toàn th trng lên ti khong 220 t - 450 t USD.
Hàng lot ngân hàng đu t trót nm gi các gói trái phiu ri ro mà cha kp
chuyn giao cho th trng đã phi ghi nhn các khon tn tht lên đn hàng trm t
USD nh Citi (21 t USD), Merrill Lynch (25 t USD), UBS (18 t USD), Morgan
Stanley (10 t USD), JP Morgan (2,2 t USD), Bear Stearns (2 t USD), Lehman
Brothers (1,5 t USD), Goldman Sachs (1,3 t USD). Tng thit hi tài chính ca các
ngân hàng đu t trong nm 2007 c tính lên ti gn trm t USD. Citi và Merrill
Lynch phi cu vin tng vn khn cp t các qu đu t Châu Á. Hàng ngàn nhân
viên ph Wall b sa thi.
Không ch thit hi v gim giá trái phiu, mng kinh doanh béo b t chng
khoán hóa ca các ngân hàng đu t cng b tm ngng hot đng. C phiu các ngân
hàng đu t rt thm hi trong 6 tháng cui nm 2007. Vi tn tht nng n này, các
ông ch ph Wall ln lt phi ra đi, c th là các ông ch UBS, Citigroup, Merrill
Lynch và Bear Stearns.
Theo ghi nhn cho đn nay, nhng v phá sn, sáp nhp hay quyt đnh đi phó ca
chính ph các nc tr thành ct mc đáng nh trên hành trình "xung đáy" ca cuc
khng hong kinh t làm rung chuyn c th gii sut thi gian qua. C th nh sau:
- Ngày 8/2/2007: Ngân hàng HSBC cnh báo l vi hot đng cho vay di chun.
Tp đoàn ngân hàng ln th t th gii thông báo v vic Household Finance, công ty
con chuyên cho vay th chp ti M lâm vào cnh thua l do s đi xung ca th
trng nhà đt. HSBC cng cnh báo v nh hng ca hin tng này đi vi kinh t
toàn cu.
- Ngày 2/4/2007: New Century phá sn. Công ty hàng đu trong hot đng cho vay

mô ln trong khi th trng này đang đi xung.
. Ngày 17/9/2008: Lloyds mua li HBOS. Ngân hàng Lloyds đng ý mua li
Halifax Bank of Scotland (HBOS) vi giá 12,2 t Bng. Ngân hàng cho vay th chp
ln nht nc Anh lâm vào cnh khó khn sau khi c phiu ca HBOS mt giá mnh
do nim tin ca khách hàng. Sau khi sát nhp, ngân hàng này nm khong 1/3 s tài
sn đc cm c ti Anh.
. Ngày 13/10/2008: Chính ph Anh can thip vào RBS và Lloyds-HBOS. C RBS
và HBOS, hai ngân hàng hàng đu ti Anh phi đi mt vi nhng vn đ nghiêm
trng khi th trng tài chính sp đ. Sau khi sát nhp vi HBOS, đn lt Lloyds
không chu ni nhng khon n khng l t phía đi tác. Trong khi đó, RBS phi vt
ln trong cuc sát nhp đy tn kém vi ABN-AMRO. Tình cnh đó buc chính ph
Anh phi bm khn cp khon tin 37 t Bng cho c hai ngân hàng.
. Ngày 2/4/2009: Hi ngh thng đnh G20 ti London. Ti hi ngh này, nhà lãnh
đo ca các nn kinh t ln trên th gii đã cam kt chi thêm tng cng hn 1000 t
USD đ giúp kinh t toàn cu vt dc. Th tng Anh Gordon Brown coi đây là đim
nút ca cuc khng hoàng kinh t th gii. Tuy nhiên, không phi mi khon tin đc
chi ra đu mang li hiu qu.
. Ngày 22/4/2009: Ngân sách nc Anh thâm ht nng. Nhng khon chi tn kém
trong thi k khng hong đã khin nc Anh phi chu mc thâm ht ngân sách nng
n nht trong lch s, khong 175 t Bng. Tng s n ca chính ph nc này có th
lên ti gn 1.000 t Bng vào nm 2014. Các quan chc cao cp cho rng, nc Anh
cn 10 nm đ tr v vi tình trng ngân sách trc khng hong.
Tip đó là vic các nc B-Hà lan và Luxembourg đã phi cùng nhau quc hu
hóa b phn tài chính ca tp đoàn Fortis, ngân hàng ln nht B vào ngày 29/9. Ngày
6/10 thì ngân hàng BNP Parisbas ca Pháp đã chính thc tip nhn kim soát c phn
ca Fortis  B và Luxembourg. Chính ph Iceland cng đã chi 600 triu euro đ kim
soát c phn ca Glitnir Bank ca nc này đ tránh mt s phá sn.
Nguy c lan rng sang các ngân hàng ca các nc khác đã buc chính ph các
nc châu Âu phi tìm cách bo v các khon tin gi cho công dân ca h. Chính ph
c và Bundesbank đã phi b ra 50 t euro đ cu nguy cho Hypo Real Estate, mt

M nh Nga, Brazil, Indonesia và Trung ông,… thì cng rt d b tn thng trc