PHẦN MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Sinh thời Chủ tòch Hồ Chí Minh thường nhắc nhở chúng ta: “Vì lợi
ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”.
Đất nước ta tự hào với bạn bè trên thế giới là một dân tộc hiếu học, với bề
dày truyền thống tôn sư trọng đạo, tình yêu quê hương đất nước, lòng nhân
ái, bao dung vốn là bản chất của người Việt Nam, của cả dân tộc Việt
Nam được hình thành và hun đúc trong suốt lòch sử lâu dài dựng nước và
giữ nước. Nền giáo dục Việt Nam đã góp phần quan trọng trong việc tạo
dựng, hun đúc nên một nước Việt Nam với lòch sử hàng ngàn năm văn
hiến, những thành tựu của nền giáo dục Việt Nam là niềm tự hào, là công
sức của toàn dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Ngày nay, khi thế giới đang hướng đến một nền kinh tế tri thức,
nhân loại đang bước vào thế kỷ XXI, nhiều quốc gia đang hăm hở chạy
đua vào nền văn minh mới thì nền giáo dục càng trở thành mối quan tâm
hàng đầu của nhiều quốc gia, nhiều dân tộc. Kho tàng kiến thức của nhân
loại ngày càng đa dạng, phong phú và tăng theo cấp số nhân thì giáo dục –
đào tạo thật sự là chiếc chìa khoá để mở cửa tiến vào tương lai.
Xuất phát từ một nước nông nghiệp nghèo nàn, lạc hậu, để đi tắt,
đón đầu, hội nhập với nền văn minh của nhân loại thì vai trò của giáo dục
và khoa học – Công nghệ lại càng có tính quyết đònh, giáo dục của ta phải
đi trước một bước để nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân
tài cho đất nước. Đây là vấn đề được Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm,
thể hiện rất rõ trong các văn kiện cũng như trong thực tiễn cách mạng ta từ
trước đến nay.
1
Nghò quyết lần thứ hai Ban chấp hành TW Đảng khoá VIII khẳng
đònh: “Thực sự coi giáo dục – Đào tạo là quốc sách hàng đầu. Nhận thức
sâu sắc giáo dục – Đào tạo cùng với khoa học và công nghệ là nhân tố
quyết đònh tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội, đầu tư cho giáo dục –
Đào tạo là đầu tư phát triển”.[29; 6]
là ở những trường xã đặc biệt khó khăn.
Trường THCS Nguyễn Khuyến đóng trên đòa bàn xã Kim Tân là xã
vùng 3, vùng khó khăn của huyện mới IaPa. Đời sống kinh tế – xã hội
chậm phát triển, mặt bằng dân trí thấp, người dân ít quan tâm đến việc học
tập của con em mình. Đội ngũ giáo viên của trường còn rất trẻ, đa số mới
ra trường, kinh nghiệm và năng lực chuyên môn còn hạn chế. Vì vậy chất
lượng giáo dục của trường chưa đáp ứng được với yêu cầu nhiệm vụ của sự
nghiệp giáo dục trong giai đoạn hiện nay.
Để khắc phục những hạn chế trên, nâng cao dần chất lượng giáo dục
của trường, quả là một bài toán khó. Là vấn đề đáng quan tâm của ngành
giáo dục cũng như các nhà quản lý có tâm huyết với nghề.
Xuất phát từ những cơ sở lý luận và thực tiễn trên, là một cán bộ
quản lý đang công tác tại trường, tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Một số biện
pháp của hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy của giáo
viên ở trường THCS Nguyễn Khuyến, huyện IaPa, tỉnh Gia Lai”.
3
2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài, đánh giá và phân tích thực trạng
công tác quản lý dạy học ở trường THCS Nguyễn Khuyến. Trên cơ sở đó
đề ra một số biện pháp quản lý, hy vọng có tính khả thi nhằm nâng cao
chất lượng dạy học ở trường THCS Nguyễn Khuyến, huyện IaPa, tỉnh Gia
Lai.
3. KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯNG NGHIÊN CỨU:
3.1. Khách thể nghiên cứu:
Nghiên cứu những vấn đề có liên quan đến chất lượng dạy học tại
trường THCS Nguyễn Khuyến, huyện IaPa, tỉnh Gia Lai.
3.2. Đối tượng nghiên cứu:
Một số biện pháp quản lý của hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng
hoạt động dạy của giáo viên ở trường THCS Nguyễn Khuyến, huyện IaPa,
tỉnh Gia Lai.
trung nghiên cứu những vấn đề về chất lượng giáo dục ở trường THCS
Nguyễn Khuyến, huyện IaPa. Hy vọng có thể áp dụng vào các trường lân
cận phù hợp với tình hình của trường.
8. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI:
Đề tài làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực trạng. Đề tài thu thập được
những nghò quyết của Đảng, của Quốc hội về tầm quan trọng của sự
nghiệp giáo dục trong giai đoạn hiện nay. Vấn đề quản lý trường học đã
5
được nhiều tác giả đề cập, nghiên cứu. Song, quản lý nhằm nâng cao chất
lượng dạy học tại trường THCS Nguyễn Khuyến thì chưa có tác giả nào
nghiên cứu. Đề tài sẽ góp phần nâng cao dần chất lượng hoạt động dạy
của giáo viên trường, giúp cho công tác quản lý trường học hiệu quả hơn,
nhằm đạt được mục tiêu giáo dục trung học cơ sở theo đúng quy đònh của
ngành.
9. CẤU TRÚC ĐỀ TÀI:
Ngoài phần mở đầu và kết luận, phần nội dung của đề tài gồm ba
chương.
Chương 1: Một số vấn đề cơ bản về phương pháp luận của đề tài.
Chương 2: Thực trạng quản lý chất lượng dạy ở trường THCS
Nguyễn Khuyến, IaPa, Gia Lai.
Chương 3: Một số biện pháp của hiệu trưởng nhằm nâng cao chất
lượng hoạt động dạy của giáo viên ở trường THCS Nguyễn Khuyến, IaPa,
Gia Lai.
6
PHẦN NỘI DUNG
Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CƠ SỞ LÝ
LUẬN GẮN VỚI ĐỀ TÀI.
1.1. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.
Bước vào thế kỷ XXI giáo dục Việt Nam đã trải qua 15 năm đổi mới
và thu được những thành quả quan trọng về mở rộng quy mô, đa dạng hoá
Ngoài ra, có nhiều văn bản, nghò đònh, nghò quyết đề cập đến vấn đề
quản lý nói chung và quản lý dạy học nói riêng ở nhiều góc độ khác nhau.
Đồng thời có nhiều tác giả viết các sách về quản lý, quản lý dạy học như:
Nguyễn Ngọc Bảo – Hà Thò Đức “Hoạt động dạy học ở trường THCS” nhà
xuất bản giáo dục năm 2000; Hà Só Hồ – Lê Tuấn “Những bài giảng về
quản lý trường học”, nhà xuất bản giáo dục 1987; Nguyễn Văn Lê “Sổ tay
người hiệu trưởng”, nhà xuất bản giáo dục 1988.
Nhân loại đã bước vào thế kỷ XXI, cuộc cách mạng khoa học- công
nghệ đang đưa thế giới chuyển từ kỷ nguyên công nghiệp sang kỷ nguyên
thông tin và phát triển kinh tế tri thức, đồng thời tác động tới tất cả các lónh
vực, làm biến đổi nhanh chóng và sâu sắc đời sống vật chất và tinh thần
của xã hội. Để đi tắt đón đầu từ một đất nước kém phát triển, Đảng, Nhà
nước và nhân dân ta ngày càng coi trọng vai trò của giáo dục, quan tâm và
8
đòi hỏi phải nâng cao chất lượng giáo dục, để đáp ứng với nhu cầu phát
triển của xã hội và quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam.
Trước yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục trong giai đoạn hiện
nay thì việc nâng cao chất lượng dạy học phải được đẩy mạnh hơn bao giờ
hết. Trong đó năng lực quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng cũng
hết sức cần thiết và cấp bách, đóng vai trò chủ công trong sự nghiệp giáo
dục.
Trường THCS Nguyễn Khuyến là trường vùng 3, vùng khó khăn của
huyện IaPa, chất lượng giáo dục còn thấp. Vấn đề quản lý để nâng cao
chất lượng giáo dục là một cấn đề hoàn toàn mới, chưa được tác giả nào
nghiên cứu. Hy vọng đề tài sẽ góp phần nâng dần chất lượng giáo dục của
trường đi lên.
1.2. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI.
1.2.1. Hoạt động dạy học ở trường THCS.
1.2.1.1. Nội dung dạy học.
* Khái niệm nội dung dạy học.
- Tri thức thiết kế sáng tạo: Bao gồm tri thức thiết kế nghệ thuật như
hình tượng nghệ thuật, hình tượng âm nhạc và thiết kế kỹ thuật. Những tri
thức đó không chỉ hình thành những tình cảm đạo đức, thẩm mỹ mà còn
phát triển trí tưởng tượng sáng tạo cho học sinh.
- Tri thức về phương pháp nghiên cứu và tư duy khoa học đặc trưng
đối với từng ngành khoa học mà học sinh phải lónh hội. Đó là tri thức về
phương pháp luận, về quá trình và lòch sử nhận thức, về phương pháp cụ
10
thể của khoa học, về cách thức hoạt động khác nhau. Dạng tri thức này
giúp phát hiện những cách thức hoạt động, nắm bắt dễ dàng phương pháp
vận dụng tri thức. Thiếu tri thức này thì khó có thể lónh hội tri thức và phát
triển những năng lực trí tuệ.
- Tri thức đánh giá: Đó là tiêu chuẩn về thái độ đối với những đối
tượng khác nhau, ý nghóa của những tiêu chuẩn đó. Dạng tri thức này có
vai trò quan trọng trong việc hình thành thái độ, hệ thống những giá trò của
nhân cách.
Thành phần thứ hai của nội dung dạy học là kinh nghiệm thực hiện
những cách thức hoạt động. Kỹ năng và kỹ xảo là kinh nghiệm về cách
thức hành động khác nhau được con người tiếp thu.
Thành phần thứ ba của nội dung dạy học là kinh nghiệm hoạt động
sáng tạo. Thành phần này của nội dung dạy học là nhằm chuẩn bò cho học
sinh khả năng tìm tòi, giải quyết vấn đề mới, cải tạo hiện thực. Nó thực
hiện một chức năng hết sức quan trọng ở chỗ, nó tạo cho thế hệ trẻ cải
biến một cách sáng tạo hiện thức khách quan và làm cho hiện thực đó phát
triển bền vững.
Thành phần thư tư của nội dung dạy học là những tiêu chuẩn về thái
độ đối với tự nhiên, xã hội và con người. Thực chất đó là tính giáo dục của
nội dung dạy học. Thành phần nội dung dạy học này có tính đặc biệt ở chỗ
nó không chỉ bao hàm những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, mặc dù điều đó hết
sức cần thiết, mà còn cả thái độ đánh giá, thái độ cảm xúc đối với thế giới,
Hoạt động dạy và học ở trường THCS đem lại cho các em một vốn
văn hoá nhất đònh. Những tri thức mà các em tiếp nhận được ở nhà trường
THCS chưa phải là đủ cho cuộc đời. Nhưng nó là những tri thức phổ thông,
cơ bản về tiếng Việt, toán, lòch sử dân tộc, kiến thức khác về khoa học xã
hội, khoa học tự nhiên, pháp luật, tin học, ngoại ngữ; có những hiểu biết
tối thiểu về kỹ thuật và hướng nghiệp. Tiếp tục hình thành nhân cách học
sinh để từ đó các em tiếp tục học lên THPT hoặc lao động vào đời.
Nhà trường THCS đã góp phần hình thành nền tảng văn hoá của đất
nước. Hoạt động dạy và học tô đậm chức năng xã hội của nhà trường và là
hoạt động giáo dục cơ bản của nhà trường. Ba hoạt động cơ bản của xã hội
đó là: Hoạt động nhận thức, hoạt động xã hội và hoạt động lao động sản
xuất. Hoạt động cơ bản của nhà trường phản ánh ba mặt hoạt động trên
của xã hội. Ba mặt hoạt động này nằm trong một chỉnh thể thống nhất.
1.2.2. Những đặc trưng cơ bản của hoạt động dạy học trường THCS.
* Về khái niệm:
Quá trình dạy học là quá trình dưới sự lãnh đạo, tổ chức, điều khiển
của người dạy, người học tự giác, tích cực, chủ động tự tổ chức hoạt động
học tập của mình nhằm thực hiện những nhiệm vụ dạy học.
* Về ý nghóa:
Quá trình dạy học là bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể có ý
nghóa đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục. Dạy học
là con đường thuận lợi nhất giúp học sinh trong khoảng thời gian ngắn nhất
nắm vững một lượng kiến thức, kỹ năng có chất lượng và hiệu quả nhất.
* Quá trình dạy học bao gồm quá trình dạy và quá trình học.
13
Dạy là hoạt động lãnh đạo, tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức
của học sinh. Học được sự lãnh đạo, tổ chức, điều khiển đó nên nó là hoạt
động nhận thức đặc biệt.
Hoạt động học của học sinh là hoạt động nhận thức. Nhận thức từ sự
phản ánh thế giới khách quan vào não người. Quá trình nhận thức của học
1.2.3.3. Yêu cầu quản lý.
Người hiệu trưởng muốn quản lý tốt hoạt động dạy học yêu cầu
phải:
- Xác đònh mô hình quản lý rõ ràng: Quản lý hoạt động dạy học là
quản lý quá trình dạy và học. Trong quá trình này nhân tố mục đích, nhiệm
vụ, nội dung, phương pháp, phương tiện dạy học, vận động và kết hợp chặt
chẽ với nhau thông qua hoạt động dạy của thầy và hoạt động của trò. Đây
là hai hoạt động trung tâm của một quá trình dạy và học, là hai hoạt động
khác nhau song thống nhất với nhau trong mối quan hệ qua lại giữa thầy
và trò.
- Bám sát mục tiêu dạy học của cấp học và của từng khối lớp.
- Chỉ đạo quản lý cả hai mặt song song, cân đối hai mặt dạy và học.
- Tạo ra khuôn khổ, kỷ cương, nhưng vẫn bảo đảm phát huy tính chủ
động, sáng tạo của giáo viên, tính tích cực học tập của học sinh.
- Các biện pháp cụ thể phải tôn trọng hệ thống các nguyên tắc dạy
học.
15
- Luôn tiếp cận được những vấn đề của lý luận giáo dục và quản lý
giáo dục. Vận dụng các phương tiện quản lý hiện đại, tiến bộ.
1.2.4. Chất lượng dạy học ở trường THCS.
1.2.4.1. Chất lượng là gì?
Theo từ điển Bách khoa Việt Nam đònh nghóa: “Chất lượng là phạm
trù triết học biểu thò những thuộc tính bản chất của sự vật, chỉ rõ nó là cái
gì? Tính tương đối ổn đònh của sự vật phân biệt nó với các sự vật khác.
Chất lượng là tính khách quan của sự vật, chất lượng biểu hiện ra bên
ngoài qua các thuộc tính. Nó là cái liên kết các thuộc tính sự vật mà không
tách khỏi sự vật trong khi nó vẫn còn bản thân nó thì không thể mất chất
lượng nó. Sự thay đổi chất lượng kéo theo sự thay đổi của sự vật về căn bản,
chất lượng của sự vật bao giờ cũng gắn liền với tính quy đònh về số lượng
của nó và không thể tồn tại ngoài quy đònh ấy. Sự vật bao giờ cũng là sự
17
Môi
trường
văn
hoá
giáo
dục
Giáo
viên
Mục đích, nhiệm vụ dạy học
Nội dung dạy học
Phương pháp dạy học
Phương tiện dạy học
Hình thức dạy học
Kết quả dạy học
Học
sinh
Môi
trường
khoa
học
công
nghệ
- Và một yêu cầu không kém phần quan trọng góp phần nâng cao
chất lượng dạy học đó chính là tâm huyết, niềm say mê, tận tụy với nghề,
tự hào là những “Kỹ sư tâm hồn”, “Là chiến só cách mạng trên mặt trận tư
tưởng văn hoá”, hết lòng vì học sinh thân yêu. Cố thủ tướng Phạm Văn
Đồng từng ca ngợi: “Nghề thầy giáo là nghề cao quý nhất trong những
nghề cao qúy, nghề sáng tạo nhất trong những nghề sáng tạo”. Mỗi giáo
viên cần phải thấy được vai trò, vò thế của người giáo viên trong sự nghiệp
mất vệ sinh, thói quen nuôi gia súc dưới sàn nhà. Một số phong tục tập
quán lạc hậu vẫn còn tồn tại ở các thôn bản lẻ người Ja rai.
Vì điều kiện sống còn khó khăn, nên người dân ở đây chỉ lo lắng,
quan tâm, đầu tư cho lao động sản xuất, ít quan tâm đến việc học tập của
con em mình.
Như vậy, về điều kiện tự nhiên và xã hội của xã Kim Tân có những
thuận lợi và cũng có nhiều khó khăn ảnh hưởng đến việc học tập của học
sinh, ảnh hưởng đến công tác giảng dạy, nâng cao chất lượng của giáo
viên.
2.2. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC Ở TRƯỜNG THCS
NGUYỄN KHUYẾN, IAPA:
2.2.1. Tình hình đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên trong trường.
Năm học 2006-2007 trường có tổng số cán bộ, giáo viên, công nhân
viên là 28, trong đó.
Tình hình đội ngũ chia theo công việc, giới tính, dân tộc.
Tổng số Công tác phụ trách Số lượng Nữ DT NDT
28
Ban giám hiệu 3 2
GV trực tiếp giảng dạy 21 12 1 1
GV chuyên nhạc 1 1
Tổng phụ trách đội 1 1
Nhân viên thư viện 1 1
Nhân viên kế toán 1 1
Nhân viên bảo vệ 1
Tình hình đội ngũ chia theo độ tuổi và trình độ chuyên môn
Tổng số Đội tuổi Trình độ chuyên môn
28 <20 <30 <40 CĐSP ĐHSP
20
24 2 2 23 5
Tỉ lệ 85,7% 7,14% 7,14% 82,1% 17,9%
Năm
học
Kết quả xếp loại cuối năm
Giáo viên giỏi các cấp
Xuất sắc Tiên tiến
Hoàn thành
nhiệm vụ
Chưa hoàn
thành
nhiệm vụ
Cấp huyện Cấp tỉnh
SL % SL % SL % SL % SL % SL %
2003-2004 5 26.3 12 63.2 2 10.5 - - 3 15.8 - -
2004-2005 7 35 11 55 2 10 - - 5 25 - -
2005-2006 8 34.8 14 60.9 1 4.3 - - 5 21.7 - -
* Những mặt đạt được:
Đa số cán bộ, giáo viên, công nhân viên có phẩm chất chính trò tốt,
nghiêm túc chấp hành đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà
nước ban hành. Tích cực trong các hoạt động của trường, các phong trào
quần chúng ở đòa phương. Có lối sống giản dò, lành mạnh trong sáng, có ý
thức tổ chức kỷ luật tốt, đoàn kết nội bộ cao.
Thực hiện công tác chuyên môn rất nghiêm túc. Hàng tháng các tổ
đều tổ chức dạy chuyên đề để học tập, rút kinh nghiệm trong giảng dạy.
Đa số giáo viên còn trẻ nên rất năng động, tích cực tham gia các đợt
tập huấn, hội giảng thay sách giáo khoa do ngành tổ chức. Một số giáo vên
đã áp dụng thành công phương pháp giảng dạy mới, đem lại hiệu quả cao
trong giảng dạy.
* Mặt hạn chế.
22
Qua bảng xếp loại giáo viên trong 3 năm học qua cho thấy: Đội ngũ
(290 HS) 3
2004-2005
(300 HS)
7 2.3 50 16.7 182 60.7 61
20.
3
7 2.3 - -
2005-2006
(303 HS)
7 2.31 57 18.8 180 59.4 59
19.
4
8 2.6 - -
* Về hạnh kiểm.
Năm học
Hạnh kiểm
Tốt Khá TB
SL % SL % SL %
2003-2004 (290 HS)
170 58.6 110 37.9 10 3.4
2004-2005 (300 HS)
179 59.7 113 37.7 8 2.6
2005-2006 (303 HS)
181 59.7 116 38.0 6 2.0
Trên cơ sở bảng số liệu trên nhận thấy rằng: Đa số học sinh của
trường có ý thức tổ chức kỷ luật tốt; kính thầy, yêu bạn, tham gia tốt các
hoạt động của trường và đòa phương tổ chức. Tuy nhiên, về chất lượng học
lực của học sinh chưa cao, tỷ lệ học sinh khá, giỏi còn thấp, học sinh trung
bình và yếu còn nhiều. Điều đó cho thấy chất lượng giáo dục chưa cao, đội
ngũ cán bộ quản lý còn yếu, chưa có những biện pháp chỉ đạo hữu hiệu để
Chưa có những biện pháp hữu hiệu, thiết thực để nâng cao chất
lượng giáo dục của trường, chưa có giáo viên và học sinh giỏi cấp tỉnh.
2.4.2. Nguyên nhân của hạn chế.
Đội ngũ ban giám hiệu còn trẻ, chưa có nhiều kinh nghiệm trong
công tác quản lý. Nhận thức về đổi mới phương pháp quản lý chưa được
nâng cao.
25
Copyright: Tài liệu đại học ©