Website: Email : Tel : 0918.775.368

Lời nói đầu
Lịch sử phát triển của xã hội loài ngời là một quá trình kế tiếp
nhau đi từ thấp đến cao,từ cái đơn giản đến phức tạp tạo nên sự vận
động và biến đổi không ngừng của các sự vật.
Sản xuất ra của cải vật chất là cơ sở của đời sống xã hội, cũng là cơ
sở của các qui luật xã hội. Chính những quan hệ kinh tế khách quan tất
yếu hình thành trong quá trình sản xuất dựa trên những trình độ nhất định
của lực lỡng sản xuất là cơ sở nảy sinh các quan hệ khác của đời sỗng xã
hội, và chi phối mọi hoạt động xã hội của con ngời. Những quan hệ kinh
tế đó, trong xã hội có đối kháng, biểu hiện về cơ cấu đối lập về lợi ích
giữa các tập đoàn ngời, các giai cấp trong xã hội. Sự hoạt động theo đuổi
những lợi ích đó thông qua đấu tranh giai cấp trở thành động lực phát
triển của xã hội có giai cấp.Vì vậy trong quá trình phát triển xã hội thì vai
trò của kinh tế sản xuất càng quan trọng. Nó chính là hạt nhân đồng thời
là động lực thúc đẩy sự phát triển mọi mặt của đời sống. Cũng chịu sự tác
động của qui luật biến đổi mà mỗi loại hình hàng hoá phản ánh trình độ
phát triển của mọi mặt đời sống, lịch sử xã hội. Giữa chúng có cơ sở
chung của sự ra đời và tồn tại nhng khác nhau về trình độ. Tuy vậy trong
cùng một thời điểm lịch sử xã hội có thể phát sinh nhiều hình thức phát
triển kinh tế do đó để nhìn nhận và đánh giá hình thức nào tối u, phù hợp
với từng mỗi cộng đồng thì là một quá trình lâu dài. Và thậm chí trong
mỗi hình thức phát triển kinh tế đều sinh ra những mâu thuẫn lẫn nhau
tạo nên sự khó khăn trong việc tìm ra một hình thức kinh tế sản xuất
chung nhất và có hiệu quả nhất cho xã hội.
Tuy nhiên trong thực tế không phải lúc nào chúng ta cũng đều tìm ra
đợc một hình thức kinh tế sản xuất đúng đắn, đặc biệt là khi áp dụng cơ
chế hành chính quan liêu bao cấp trớc đây. Chúng ta đã tốn nhiều thời
gian, nhiều nhân lực, vật lực và tài lực song lại làm cho nền kinh tế nớc ta
ở trong tình trạng trì trệ và khủng hoảng trầm trọng trọng một thời gian

Website: Email : Tel : 0918.775.368
Nội dung

Phần I
Phần I
:
Lý luận quan điểm toàn diện
Lý luận quan điểm toàn diện
1) Cơ sở hình thành và phát triển của xã hội loài ngời nói chung,
nền sản xuất xã hội nói riêng.
Ngay những buổi bình minh của xã hội, loài ngời luôn mơ ớc đến
một xã hội tốt đẹp. ở đó con ngời sống với nhau trong hoà bình. Nhng
thực tế thì quá trình vơn lên tới cái xã hội mơ ớc đó phải trải qua rất
nhiều chế độ xã hội khác nhau. Và chế độ sau kế thừa và phát huy chế độ
trớc đồng thời chứa đựng đầy mâu thuẫn, đấu tranh. Chính vì lẽ đó mà
Đạo phậi hớng con ngời đến cõi Niết bàn; Đạo Thiên chúa mơ ớc đến
chốn thiên đàng nh ng đó chỉ là mơ ớc, chỉ trên tình cảm cho nên sẻ
không bao giờ thực hiện đợc. Còn đối với các nhà triết học duy tâm, thậm
chí cả những nhà tiên tiến trớc Mác nh các nhà duy vật Anh, Pháp thế kỷ
XVII hoặc Hêgen nhà triết học Đức thế kỷ XIX đứng trên lập trờng
duy tâm để giải thích sự phát triển của xã hội loài ngời, từ đó đi đến kết
luận sai lầm rằng: Trong giới tự nhiên thì tính qui luật, tính tất nhiên
thống trị; trái lại, trong lịch sử xã hội thì ý chí tự do thống trị; sự thay đổi
của ngày đêm, sự thay đổi của bốn mùa; sự biến hoá của khí hậu và
những hiện tợng khác không phụ thuộc vào ý trí và ý thức của ngời ta;
còn những sự kiện lịch sử thì do hoạt động tự giác và ý chí của ngời ta, tr-
ớc hết là của những nhân vật lịch sử, những lãnh tụ, những anh hùng

toàn bộ lịch sử loài ngời qui luật về sự phù hợp quan hệ sản xuất với
tính chất và trình độ của lực lỡng sản xuất. Qui luật này vạch rõ tính chất
phụ thuộc khách quan của quan hệ sản xuất vào sự phát triển của lực lỡng
sản xuất. Đến lợt mình, quan hệ sản xuất tác động trở lại đối với lực lỡng
sản xuất. Lực lỡng sản xuất trở thành nhân tố hoạt động nhất, cách mạng
nhất. Còn quan hệ sản xuất là yếu tố tơng đối ổn định, có khuynh hớng
lạc hậu hơn so với sự phát triển của lực lỡng sản xuất. Lực lỡng sản xuất
là nội dung của phơng thức sản xuất, còn quan hệ sản xuất là hình thức
xã hội của nó. Trong mối quan hệ giữa nội dung và hình thức thì nội
dung quyết định hình thức; hình thức phụ thuộc vào nội dung; nội dung
thay đổi trớc, sau đó hình thức mới biến đổi theo. Tất nhiên, trong quan
hệ với nội dung, hình thức không phải là mặt thụ động, nó cũng tác động
trở lại đối với sự phát triển của nội dung. Vì vậy mối quan hệ giữa lực l-
ỡng sản xuất với quan hệ sản xuất cũng trên cơ sở đó.
Cùng với sự phát triển của lực lỡng sản xuất, quan hệ sản xuất cùng
hình thành và biến đổi cho phù hợp với tính chất và trình độ của lực lỡng
sản xuất. Sự phù hợp đó là động lực làm cho lực lỡng sản xuất phát triển
mạnh mẽ. Nhng, lực lỡng sản xuất luôn phát triển còn quan hệ sản xuất
có xu hớng tơng đối ổn định. Khi lực lỡng sản xuất đã phát triển lên một
trình độ mới, quan hệ sản xuất không còn phù hợp với nó nữa, trở thành
chớng ngại đối với sự phát triển của nó, sẻ nảy sinh mâu thuẫn gay gắt
4
4
Website: Email : Tel : 0918.775.368
giữa hai mặt của phơng thức sản xuất. Sự phát triển khách quan đó tất
yếu dẫn đến sự xoá bỏ quan hệ sản xuất cũ, thay thế bằng một kiể quan
hệ sản xuất mới phù hợp với tính chất và trình độ mới của lực lỡng sản
xuất, mở đờng cho lực lỡng sản xuất phát triển.
Việc xoá bỏ quan hệ sản xuất cũ, thay thế bằng quan hệ sản xuất
mới cũng có nghĩa là sự diệt vong của một phơng thức sản xuất lỗi thời

chi phối sự vận động, phát triển của các hình thái kinh tế xã hội thì quy
5
5
Website: Email : Tel : 0918.775.368
luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ của lực
lỡng sản xuất có vai trò quyết định nhất. Chính quy luật này còn tạo nên
sự thay đổi về kiến trúc thợng tầng, và do đó hình thái kinh tế xã hội cũ
đợc thay thế bằng hình thái mới cao hơn, tiến bộ hơn và nó diễn ra theo
các quy luật khách quan chứ không phải theo muốn chủ quan của con ng-
ời. Theo V.I Lê nin: Chỉ có đem quy những quan hệ xã hội vào những
quan hệ sản xuất, và đem quy những quan hệ sản xuất vào trình độ của
những lực lợng sản xuất thì ngời ta mới có đợc một cơ sở vững chắc để
quan niện sự phát triển của nhữnh hình thái xã hội là một quá trình lịch
sử tự nhiên.(*)
Nghiên cứu con đờng tổng quát của sự phát triển hình thái kinh tế xã
hội ta thấy đợc tính lôgic của lịch sử từ đó vạch ra con đờng tổng quát
của sự phát triển xã hội trong lịch sử. Nhận thấy tính tất yếu của con đ-
ờng đi lên xã hội chủ nghĩa nói chung và Việt Nam nói riêng. Đồng thời
từ đó đòi hỏi phải có một hình thái xã hội nh thế nào? một nền kinh tế
nh thế nào mà ở đó có sự phù hợp khuynh hớng lịch sử, phù hợp với quy
luật giữa lực lỡng sản xuất với quan hệ sản xuất
2) Mối quan hệ biện chứng giữa định hớng xã hội chủ nghĩa và
nền kinh tế thị trờng
Trong dòng chảy của lịch sử thì luôn chứa đựng quá trình thay thế
giữa thời đại lịch sử này với thời đại lịch sử kia. Đó chính là tiến bộ xã
hội hay nói cách khác đó là quá trình vận động tiến lên chứ không thụt
lùi của xã hội để tiến tới một hệ thống toàn vẹn và hoàn chỉnh. C.Mác
nhấn mạnh: Không nên hiểu khái niệm tiến bộ xã hội với một sự trừu t-
ởng hoá tầm thờng(**). Nên sự tiến bộ xã hội trong một thời kì lịch sử
nhất định sẻ trở thành thoái bộ trong thời kì khác để phù hợp với sự vận

loài ngời tiến lên
một nền văn minh toàn diện với sự phát triển toàn diện của con ngời
nền văn minh cộng sản chủ nghĩa.
Với mục tiêu đi lên theo con đờng chủ nghĩa xã hội, Đảng cộng sản
Việt Nam đã đa ra đờng lối đổi mới của đất nớc. Đổi mới không phải là
thay đổi mục tiêu xã hội chủ nghĩa mà là nhận thức cho đúng mục tiêu và
con đờng tiến lên xã hội chủ nghĩa ở nớc ta. Đó chính là sự định hớng
của một xã hội mà sự hùng mạnh cuả nó nhờ vào sự giàu mạnh và hạnh
phúc của nhân dân. Xã hội không có chế độ ngời bóc lột ngời, dựa trên
cơ sở: Nhân dân lao động làm chủ, con ngời đợc giải phóng khỏi áp bức
bóc lột, bất công, làm theo năng lực hởng theo lao động, có cuộc sống
ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân(1). Xã
hội có nền kinh tế phát triển cao trên cơ sở khoa học, công nghệ và lực l-
ỡng sản xuất hiện đại.
Định hớng xã hội chủ nghĩa nêu trên không chỉ phản ánh nguyện
vọng và lí tởng của Đảng của Nhà nớc của nhân dân ta mà còn phản ánh
xu thế phát triển khách quan của thời đại cũng nh quy luật tiến hoá của
lịch sử. Tuy hiện nay tình hình thế giới đã và đang biến đổi phức tạp.
Trong nhiều thập kỉ qua, các nớc t bản chủ nghĩa đã lợi dụng thành quả
kĩ thuật cũng nh để thích nghi nên đã đa lại sự tăng trởng cao và có sự cải
thiện nhất định về mặt xã hội. Song điều đó cũng cho thấy những tiền đề
7
7
Website: Email : Tel : 0918.775.368
về kinh tế và xã hội cho một xã hội tơng lai đang đợc chuẩn bị ngay trong
lòng t bản chủ nghĩa. Theo qui luật tiến hoá và lí luận hình thái kinh tế
xã hội của CMác thì sớm hay muộn chủ nghĩa t bản cũng phải nhờng
chổ cho một xã hội văn minh hơn, đó là chủ nghĩa xã hội. Đúng nh văn
kiện Đại hội Đảng lần thứ VII, Đảng cộng sản Việt Nam khẳng định:
Lịch sử thế giới đang trải qua những bớc quanh co song loài ngời cuối

Một mặt xu hớng phát triển vốn có của nền sản xuất nhỏ là tự phát đi lên
8
8