Sáng kiến kinh nghiệm môn Mỹ thuật GV :Nguyễn Thái Cớ
PHẦN I - ĐẶT VẤN ĐỀ
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Hoà chung trong xu thế đổi mới giáo dục phổ thông mà Đảng và Nhà
nước ta đang nỗ lực phấn đấu. Cho tới thời điểm này, giáo dục Việt Nam đang
và đã thu hoạch được những tiến bộ nhất định, đã có những bước bứt phá mà từ
trước tới nay vẫn chưa tạo ra được. Điều này không chỉ có sự cố gắng hết sức
của những nhà khoa học, những nhà quản lý giáo dục đầy tâm huyết mà còn
phải kể đến một nền tảng khoa học công nghệ đã được thế giới khẳng định. Như
chúng ta được biết, xu hướng phát triển của xã hội luôn luôn gắn liền với sự phát
triển của khoa học công nghệ. Đặc biệt đối với ngành Giáo dục - Đào tạo, công
nghệ chắc chắn sẽ không thể thiếu trong thời kỳ hiện nay và trong tương lai. Giờ
đây, với những bài giảng điện tử, lớp học ảo, lớp học sử dụng trên nền công
nghệ thông tin không còn là điều xa lạ đối với giáo viên chúng ta nữa.
Có thể nói, công nghệ thông tin đã thổi một luồng gió mới vào xu thế đổi
mới quá trình Dạy - Học. Từ bấy lâu nay, công nghệ thông tin đã giúp cho giáo
viên vận dụng được những phương pháp dạy học một cách linh hoạt và đơn
giản, công nghệ thông tin đã giúp giáo viên thực hiện được những bài giảng
phức tạp mà giáo dục truyền thống khó có thể làm được, nếu có được thì phải rất
vất vả và tốn kém, và còn nhiều điều mà công nghệ thông tin đã giúp cho giáo
viên từ việc chuẩn bị đồ dùng dạy học, đồ dùng thí nghiệm, minh hoạ trực quan
đến việc truyền đạt kiến thức tới học sinh thực sự dễ dàng và hiệu quả.
Xét trên một phương diện nào đó thì nhờ vào công nghệ thông tin, đã góp
phần vào việc tạo hứng thú học tập cho học sinh, giúp học sinh hình thành khái
niệm và kiến thức một cách dễ dàng, nhanh chóng và hiệu quả. Đã có nhiều bài
giảng điện tử được thực hiện và học sinh tiếp thu nó một cách hoàn toàn tự
nhiên và hứng thú. Điều này đã được khẳng định trong thời gian qua thông qua
các đợt Hội giảng mà huyện và tỉnh đã tổ chức.
Theo quan niệm của cá nhân tôi, việc đổi mới phương pháp dạy học trong
giai đoạn hiện nay và cả trong tương lai cần phải kết hợp rất nhiều yếu tố. Trong
đó không thể không có những yếu tố như: Thầy - Trò - Phương pháp - Công

Trong mỗi tiết dạy, tôi 1uôn cố gắng làm sao có thể truyền đạt kiến thức của
mình tới các em một cách nhanh nhất, đầy đủ nhất và dễ hiểu nhất.
Vì là một giáo viên trẻ, tôi có nhiều điều kiện để tiếp xúc, nắm bắt, tiếp
thu các phương tiện hiện đại. Với những hiểu biết của mình về máy vi tính, các
phần mềm tin học và các loại máy chiếu hiện đại, tôi thiết nghĩ nếu có thể sử
dụng những phương tiện này vào bài giảng thì sẽ có thể đạt nhiều kết quả tốt.
Bởi vì hiện nay trên thị trường, trên mạng Intemet, trên tivi...có rất nhiểu các
loại băng hình, tranh ảnh rất phong phú, nhiều thể loại, hình thức thể hiện khác
nhau, những trào lưu nghệ thuật mới... Nếu như các em học Sinh được xem,
Trang 2
Sáng kiến kinh nghiệm môn Mỹ thuật GV :Nguyễn Thái Cớ
được biết đến thì các em sẽ mở rộng được hiểu biết của mình về nghệ thuật hội
hoạ và làm phong phú thêm trí tưởng tượng, phát huy trí sáng tạo của mình
trong suy nghĩ và vẽ tranh.
Với mục tiêu làm thế nào để đổi mới thực sự về phương pháp dạy học Mỹ
thuật trong trường phổ thông nói chung và trong trường tiểu học nói riêng. Đặc
biệt là làm thế nào để giáo viên Mỹ thuật không phải quá vất vả trong việc
chuẩn bị đồ dùng dạy học, phương tiện dạy học.
Với mục đích giúp học sinh hình thành khái niệm mỹ thuật, khái niệm về
bố cục, mầu sắc, hình mảng, tình cảm thẩm mỹ cho học sinh, đặc biệt giúp học
sinh hình thành kiến thức về ngôn ngữ tạo hình, cụ thể là ngôn ngữ hội hoạ một
cách đơn giản và hiệu quả.
Tạo nên một quan niệm Dạy - Học mới dựa trên mô hình công nghệ thông
tin hoá, hiện đại hoá bài giảng. Tạo ra bước đột phá về áp dụng kỹ thuật hiện đại
trong dạy học.
Tạo một thói quen tự tìm tòi sáng tạo và tự học tập, tự nghiên cứu về công
nghệ thông tin để phục vụ cho việc Dạy - Học theo phương pháp mới.
Giáo viên biết tận dụng nền kỹ thuật tiên tiến và phương tiện hiện đại để
đổi mới cách dạy của mình và của ngành.
3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:

- Nghiên cứu các ứng dụng phần mềm tin học hiện có trên thị trường để
có thể sử dụng tốt trong quá trình thiết kế bài giảng, thiết kế trực quan quan sát
và thiết kế hiệu ứng Video.
- Khảo sát đối tượng học sinh trong bậc Tiểu học khi đón nhận bài giảng
có sử dụng một số phương tiện, kỹ thuật trong bài giảng để từ đó có thể có
những chuẩn bị phù hợp khi xử lý tình huống sư phạm.
- Xây dựng hai nội dung chính (Quan sát nhận xét và Thực hành) của
phần giảng lý thuyết đối với phân môn vẽ tranh để tiến hành trình diễn khi
truyền thụ nội dung kiến thức của hai phần đó.
- Thực hiện bài dạy có sử dụng công nghệ thông tin vào hai nội dung
chính theo dự kiến và tiến hành một cách chủ động, có kế hoạch. Mặc dù đã
thiết kế sẵn nhưng khi triển khai các nội dung có ứng dụng công nghệ thông tin
thì giáo viên cần phải lưu ý tới khâu chuẩn bị, khâu trình diễn, hết sức lưu ý để
hạn chế tối đa những sự cố không đáng có khi tiến hành nội dung bài giảng.
6. PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
Đây là một mảng đề tài rất mới, tôi có tham vọng nghiên cứu trên phạm vi
rộng ở nhiều đối tượng khác nhau, nhưng do đây là những lần đầu viết và vận
Trang 4
Sáng kiến kinh nghiệm môn Mỹ thuật GV :Nguyễn Thái Cớ
dụng đề tài nên tôi chỉ tập trung nghiên cứu trên đối tượng học sinh tại trường
tôi giảng dạy (Trường THCS Lạc Đạo). Ngoài ra tôi thử nghiệm trên một số đối
tượng ở một vài trường khác trong huyện Văn Lâm, Hưng Yên. Trong thời gian
tới tôi tiếp tục hoàn thiện đề tài và tiếp tục sẽ mở rộng phạm vi nghiên cứu (mở
rộng cả đối tượng học sinh và phân môn khác của bộ môn như phân môn vẽ theo
mẫu, vẽ trang trí, thường thức mỹ thuật).
Với phạm vi nghiên cứu như hiện nay tôi cũng đã sử dụng hầu hết các
phương pháp truyền thống kết hợp trong các bước dạy học bằng giáo án điện tử
và đồ dùng điện tử.
Riêng phân môn Vẽ tranh tại trường tôi, tôi đã sử dụng nhiều bài giảng
trên nhiều khối lớp khác nhau để thực nghiệm và rút kinh nghiệm trong việc

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG GIẢNG DẠY
PHẦN QUAN SÁT NHẬN XÉT VÀ THỰC HÀNH
CỦA PHÂN MÔN VẼ TRANH Ở THCS
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN.
Môn Mỹ thuật trong trường Tiểu học là môn học nghệ thuật nhằm định
hướng cho các em vể cái đẹp trong hội hoạ, giúp các em phát triển toàn diện:
Đức - Trí - Thể - Mỹ. Giúp các em biết phân biệt cái đẹp và cảm nhận được cái
đẹp của hội hoạ. Các bước lên lớp trong một tiết dạy của bộ môn Mỹ thuật hiện
nay chủ yếu gồm hai phần:
+ Phần bài giảng của giáo viên.
+ Phần thực hành của học sinh.
Đối Với các bài: Vẽ theo mẫu, trang trí, vẽ tranh đề tài, để học sinh hiểu
bài và vẽ tốt, làm được bài, phần bài giảng của giáo viên rẩt quan trọng. Một tiết
dạy có 45phút, 25 -30phút là thời gian dành cho các em học sinh thực hành, như
vậy thời gian giảng bài của giáo viên chỉ còn khoảng 15 phút.
Hệ thống của một bài giảng chủ yếu gồm 3 phần chính:
+ Phần Quan Sát nhận xét (tìm hiểu bài).
+ Phần hướng dẫn cách vẽ.
+ Phần thực hành của học sinh.
Phân quan sát nhận xét mục đích nhằm cho các em quan sát tranh ảnh, tìm
hiểu nội dung bài, tạo ra xúc cảm nghệ thuật cho các em, từ đó các em hiểu bài,
biết được với nội dung này phải vẽ thế nào mới là đúng, là đẹp, thế nào là chưa
đẹp. Sau khi các em hiểu bài, yêu thích nội dung và lựa chọn được nội dung như
ý thì mới sang phẩn tìm hiểu cách thể hiện (cách vẽ).
Như vậy phần Quan sát nhận xét giữ một vai trò quan trọng trong phần
bài giảng. Các em có làm được bài hay không, có hứng thú với tiết học hay
không là phụ thuộc phẩn lớn vào phần Quan sát nhận xét. Trong phần này giáo
viên sẽ cho các em xem tranh và đặt ra các câu hỏi để các em nhận xét như:
Trang 6
Sáng kiến kinh nghiệm môn Mỹ thuật GV :Nguyễn Thái Cớ

cũng rất tốn kém, hiệu quả khi chiếu lên không được hoàn thiện như thật, ngoài
ra, máy chiếu hắt lại to, kính chiếu nhô lên làm cản trở tầm nhìn của người xem.
* Vậy vấn đề đặt ra là cần có một phương tiện có thể đưa ra nhiều tranh
cho học sinh quan sát và nhận xét trong thời gian nhanh nhất, (thậm chí có thể
chiếu được các hình ảnh có liên quan đến bài giảng) to , rõ ràng, đảm bảo tính
Trang 7
Sáng kiến kinh nghiệm môn Mỹ thuật GV :Nguyễn Thái Cớ
trực quan, gợi xúc cảm nghệ thuật cho các em, giúp các liên hệ giữa thực tiễn
cuộc sống với bài giảng để các em làm bài đạt kết quả tốt nhất.
II. LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.
Từ khi tôi nhận công tác về trường THCS Lạc Đ ạo (năm 2000). Sau khi
ra trường tôi đã tự trang bị cho mình một vốn kiến thức về công nghệ thông tin
(2 năm tự nghiên cứu và tự học tập: năm 1998 - 2000). Khi nhận nhiệm vụ nhà
trường phân công giảng dạy bộ môn Mỹ thuật tôi đã hình dung trong đầu để đưa
những kiến thức tôi tự học về công nghệ thông tin vào giảng dạy bộ môn.
Nhưng trong lúc đó, việc trang bị máy vi tính và máy chiếu quả thực là điều
chưa thể thực hiện được.
Đến năm học 2004 - 2005, tôi đã mạnh dạn tự nghiên cứu một phần mềm
để chuyển thư viện ảnh mà tôi sưu tầm được qua các kênh thông tin khác nhau
thành các đĩa VCD để có thể chạy trên đầu đĩa và ti vi dân dụng được. Ngay từ
những sản phẩm đầu tay đã được tôi áp dụng khi lãnh đạo Phòng Giáo dục giao
nhiệm vụ thiết kế bài dạy của một giáo viên của huyện tham dự Hội giảng giáo
viên dạy giỏi cấp tỉnh. Và cũng qua đợt thi đó mà sáng kiến này của tôi thực sự
đã được khẳng định có hiệu quả khi mà giáo viên đó (Lưu Thị Nhữ - trường
Tiểu học Yên Phú II) đã đạt giải Nhì của tỉnh và được hội đồng giám khảo đánh
giá rất cao về sáng kiến vận dụng thiết bị công nghệ vào dạy học Mỹ thuật.
Năm học 2006 - 2007 tôi đã viết một sáng kiến kinh nghiệm để đẩy mạnh
ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy Mỹ thuật cho học sinh tiểu học, trong
sáng kiến này tôi đã đề cập tới việc sử dụng thiết bị công nghệ thông tin vào dạy
học của phân môn Vẽ tranh.

- Nguyên nhân:
Đối với giáo viên: Có thể một bộ phận giáo viên chưa tự chủ trong việc tự
học, tự nghiên cứu về công nghệ thông tin để có thể vận dụng vào dạy học một
cách có hiệu quả. Một số giáo viên khác thì vẫn dừng ở việc ứng dụng mang
hình thức, phô trương mà chưa tập trung cao vào việc mở rộng phạm vi ứng
dụng cho nhiều đối tượng học sinh, nhiều phân môn khác nhau. Mặt khác, có
một số ít giáo viên đồng nghiệp và cán bộ quản lý chưa ủng hộ cao để có thể áp
dụng rộng rãi cho tất cả các môn học.
Đối với nhà quản lý giáo dục: Cho tới nay, việc trang bị những thiết bị
công nghệ hiện đại cho các trường học vẫn còn ở mức tối thiểu nên triển khai
rộng sẽ gặp khó khăn, ví dụ trong một đợt hội giảng hoặc trong một buổi học
nếu như hiện nay mới chỉ có 1 bộ máy tính và máy chiếu đa năng thì chưa thể
đáp ứng 2 tiết dạy cùng một lúc. Chính vì vậy mà giáo viên vẫn còn ngại vì phải
nhường nhau và bất tiện khi phải vận chuyển qua lại giữa các lớp học.
- Đề xuất hướng giải pháp thực hiện:
Để phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất của các trường, để mọi người đều
sử dụng dễ dàng và vẫn đảm bảo tính trực quan, khoa học, hiện đại, tôi đã đi đến
một hướng giải quyết trước mắt như sau:
Trang 9
Sáng kiến kinh nghiệm môn Mỹ thuật GV :Nguyễn Thái Cớ
Tạo các đĩa Video CD cho các bài vẽ tranh đề tài của từng khối lớp. Mỗi
một đĩa Video CD có cấu trúc bài tương ứng như bên dưới:
Đĩa lớp 1:
+ Track 1 : Bài thứ nhất trong phân phối chương trình.
+ Track 2 : Bài thứ hai trong phân phối chương trình.
+ Track 3 : Bài thứ ba trong phân phối chương trình.
…
+ Track n : Bài thứ n trong phân phối chương trình.
Tương tự như vậy tôi tạo các Video CD cho các lớp còn lại (2,3,4,5) và
chúng ta sẽ có bộ đĩa hoàn chỉnh cho cả bậc Tiểu học.

hình ra và đưa vào đầu đọc thẻ nhớ trên máy vi tính để có thể đưa toàn bộ nội
dung ảnh đã chụp vào kho dữ liệu trên máy vi tính.
* Lưu ý khi tập hợp ảnh tư liệu: Việc tập hợp ảnh tư liệu tuy là công việc
nhỏ nhưng nếu giáo viên chú tâm tới vấn đề này thì việc sử dụng sau đó sẽ rất
thuận tiện và khoa học. Chúng ta cần lưu ý như sau: khi lưu ảnh trên máy vi tính
cần phân loại theo từng loại tư liệu khác nhau, mỗi loại được đặt trong một thư
mục (Folder) riêng, trong mỗi loại cần đặt tên file ảnh rõ ràng để tìm kiếm và sử
dụng nó hiệu quả nhất.
b). Thiết kế trình diễn ảnh tư liệu phục vụ bài giảng:
Để trình diễn hình ảnh một cách sinh động, có chú thích, âm thanh, ta có
thể sử dụng phần mềm PowerPoint, ProShowGold ... Đây là những phần mềm
thông minh, dễ sử dụng, tiện ích cho việc thuyết trình, giảng bài.
- PowerPoint là một phần mềm phổ dụng nhất hiện nay, phần mềm này
nằm trong bộ MicroSoft Office. Đây là phần mềm được rất nhiều giáo viên sử
dụng làm công cụ trình chiếu bài giảng điện tử của mình. Công cụ này rất dễ sử
dụng và thân thiện, nhiều hiệu ứng đẹp mắt và có giao diện đồ hoạ sinh động.
Khi thiết kế trên phần mềm PowerPoint giáo viên cần lưu ý tới hệ thống
hiệu ứng thiết lập sẵn của phần mềm để thiết kế thứ tự xuất hiện trên màn hình
khi trình chiếu bài giảng. Bên cạnh đó cũng cần lưu ý tới chức năng xuất thành
file VCD để có thể ghi ra đĩa để chạy trên đầu VCD dân dụng và ti vi.
- ProShowGold là phần mềm phổ thông, đơn giản, mà hầu hết các máy vi
tính thường được cài đặt. Phần mềm này cho phép ta tạo được một VCD ảnh từ
những file ảnh đã sưu tầm được. Ngoài ra phần mềm cũng cho phép lồng ghép
xen kẽ cả hình ảnh, video, chữ, âm thanh... và khống chế được thời gian trình
chiếu, đảm bảo đúng quy trình bài giảng.
Khi sử dụng phần mềm này giáo viên chú ý tới các chức năng mà phần
mềm hỗ trợ như: chức năng chèn ảnh để tạo vi deo, chức năng chèn chữ vào mỗi
đoạn video, chức năng chèn âm thanh (nhạc nền, lời thoại…) vào đoạn video, và
chức năng chèn luôn cả một đoạn video khác vào video đang thiết kế… Đây là
Trang 11

dụng hoặc trên máy vi tính.
Như vậy, bất kỳ một giáo viên nào cũng có thể thực hiện được bài giảng
một cách dễ dàng khi mà hiện nay tất cả các trường Tiểu học đều có Tivi 29 in
và đầu đọc đĩa VCD.
Trang 12