HOÀN CẢNH RA ĐỜI CỦA MỘT SỐ TÁC PHẨM TIÊU
BIỂU LỚP 12
1. Vi hành ( Nguyễn Ái Quốc) : ĐH
Tháng 6/1922 thực dân Pháp mở hội đấu xảo thuộc địa tại Mác xây. Chính
phủ Pháp đưa vua Khải Định sang dự nhằm lừa gạt nhân dân Pháp: Vua An
Nam hoàn toàn quy phục mẫu quốc sang đây tạ ơn, tình hình Đông Dương ổn
định nên họ ủng hộ cuộc đầu tư lớn vào Đông dương. Trước sự kiện ấy, những
người Việt Nam yêu nước tại Pháp đã lên tiếng phản đối. Nguyễn Ái Quốc là
một trong những người yêu nước Việt Nam có nhiều bài báo, truyện ngắn đăng
trên các báo như " Lời than vãn của Bà Trưng Trắc" "Những trò lố hay là Va
ren và Phan Bội Châu", "Vi hành". Tác phẩm "Vi hành"được viết bằng tiếng
Pháp đăng trên báo nhân đạo cơ quan ngôn luận của Đảng cộng sản Pháp số ra
ngày 19/2/1923.
Tác phẩm viết nhằm vạch mặt Khải Định, một kẻ ngu dốt, lố lăng, một tên bù
nhìn vô dụng,đồng thời Nguyễn Ái Quốc cho nhân dân Pháp thấy rõ những thủ
đoạn xảo trá của thực dân Pháp.
2. "Tuyên Ngôn Độc lập"( Hồ Chí Minh)
- 19/08/1945 Chính quyền về tay nhân dân ở Hà Nội, ngày 26/08/1945 Hồ Chí
Minh từ Việt Bắc về đến Hà Nội, tại căn nhà số 48 phố Hàng Ngang Hà Nội,
Người soạn thảo " Tuyên Ngôn Độc lập"- ngày 02/09/1945 Người thay mặt
Chính Phủ nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà đọc bản "Tuyên Ngôn Độc lập"
tại Quảng trường Ba Đình.
- Hồ Chí Minh viết và đọc tuyên ngôn khi đế quốc thực dân đang chuẩn bị
chiếm lại nước ta. Dưới danh nghĩa quân đồng minh vào giải giáp quân đội
Nhật, quân đội Quốc dân đảng Trung Quốc tiến vào từ phía bắc; quân đội Anh
tiến vào từ phía nam; thực dân Pháp theo chân đồng minh, tuyên bố Đông
Dương là đất “ bảo hộ” của Pháp bị Nhật chiếm, nay Nhật đã đầu hàng, Đông
Dương phải thuộc quyền của người Pháp. Tuyên Ngôn độc lập còn đập tan
những luận điệu xảo trá của bọn đế quốc Mỹ, Anh, Pháp nhất là Pháp nhằm tái
chiếm Đông Dương.
- Tuyên ngôn Độc lập không chỉ là lời tuyên bố với nhân dân Việt Nam, mà

cuộc sống tủi nhục của đồng bào miền núi Tây Bắc dưới ách phong kiến thực
dân. Trong cảnh đâu thương tột cùng đó, cách
mạng đã đến với họ và họ đã thức tỉnh.
-Truyện "Vợ chồng A Phủ" viết về chặng đường đời của Mị và A Phủ những
ngày sống ở Hồng Ngài nhà Thống lí Pá Tra sang Phiềng Sa nên vợ nên chồng
và đến với cách mạng. Tác phẩm đoạt giải nhất của Hội văn nghệ Việt Nam
( 1954-1955)
6. "Vợ Nhặt" (Kim Lân): Truyện "Vợ nhặt" có tiền thân từ tiểu thuyết
"Xóm ngụ cư". Tác phẩm được viết ngay sau cách mạng tháng Tám nhưng còn
dang dở và mất bản thảo. Sau hoà bình lập lại (1954) Kim Lân dựa vào phần
cốt truyện cũ và viết lại thành truyện "Vợ nhặt". Tác phẩm được in trong tập
truyện "Con chó xấu xí"
Truyện tái hiện lại bức tranh nạn đói năm 1945. Qua đó, thể hiện tấm lòng
cảm thông sâu sắc của nhà văn đối với con người trong nạn đói.
7. "Tiếng hát con tàu" ( Chế Lan Viên)
- Tiếng hát con tàu được sáng tác 1960 và in trong tập "ánh sáng và phù sa".
Đó là thời điểm miền Bắc tiến lên xây dựng Chủ nghĩa xã hội, vừa bước vào kế
hoạch 5 năm lần thứ nhất.
- Tiếng hát con tàu là khát vọng lên đường đến những vùng đất xa xôi làm
giàu cho tổ quốc. Đồng thời thể hiện tình cảm chân thành của nhà thơ đối với
Tây Bắc.
8. " Người lái đò sông Đà" ( Nguyễn Tuân)
- Tác phẩm " Người lái đò sông Đà" được in trong tập tuỳ bút " sông Đà" của
Nguyễn Tuân xuất bản năm 1960, tất cả gồm 15 bài tuỳ bút và một bài thơ ở
dạng phác thảo.
- Đây là kết quả của nhiều dịp ông đến với Tây Bắc trong thời kỳ kháng chiến
chống Pháp, đặc biệt là chuyến đi thực tế Tây Bắc năm 1958 của ông. Nguyễn
Tuân đến với nhiều vùng khác nhau, sống với bộ đội, thanh niên xung phong,
đồng bào dân tộc…Thực tế cuộc sống mới ở vùng cao đã đem lại nguồn cảm
hứng cho nhà văn sáng tạo.

luôn da diết trong khát vọng hạnh phúc đời thường.
12. " Đất Nước" ( Nguyễn Khoa Điềm )
- " Đất Nước" trích trong phần đầu chương V của trường ca " Mặt đường khát
vọng". Bản trường ca viết về sự thức tỉnh của tuổi trẻ các thành thị vùng tạm
chiếm miền Nam. Nhận rõ bộ mặt xâm lược của
đế quốc Mỹ, hướng về nhân dân, đất nước. ý thức được sứ mệnh của thế hệ
mình, đứng dậy xuống đường đấu tranh.
- Trương ca mặt đường khát vọng gồm 9 chương hoàn thành năm 1971 tại
chiến khu Trị Thiên in lần đầu năm 1974.