A. MỞ ĐẦU
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Thực trạng
Sinh ra và lớn lên chắc hẳn không ai là không yêu âm nhạc, mỗi người yêu
thích một thể loại âm nhạc khác nhau, hoặc cùng chung sở thích một thể loại âm
nhạc nào đó. Nhưng có được cảm nhận đó thì âm nhạc phải được hình thành ở
mỗi chúng ta từ rất sớm, mà trong đó giai đoạn bậc tiểu học là khá quan trọng.
Âm nhạc là một bộ môn nghệ thuật vô cùng phong phú và hấp dẫn đối với
các em. Nếu như ở cấp mầm non, việc học hát, học múa tạo cho các bé hứng
khởi, thích thú thì ở tiểu học nó sẽ phải được bồi đắp thêm tình yêu, sự ham
muốn khám phá và hiểu biết về âm nhạc nhiều hơn nữa.
Âm nhạc nói chung và nhu cầu ca hát nói riêng là một lĩnh vực không thể
thiếu đối với các em thiếu nhi, đặc biệt là các em học sinh ở tiểu học. Bởi lẽ âm
nhạc là một hoạt động hấp dẫn lôi cuốn các em.
Khi môn Âm nhạc được đưa vào chương trình giáo dục chính khóa, và
tham gia đánh giá xếp loại học lực trong chương trình giáo dục ở bậc tiểu học thì
môn âm nhạc là một trong những bộ môn nghệ thuật, góp phần giáo dục toàn
diện cho các em, làm thăng bằng, hài hoà các hoạt động của trẻ em .
Mục đích của việc dạy học âm nhạc trong trường tiểu học là dạy những
bài hát có trong chương trình, hát đúng giai điệu, đúng lời ca, cho các em biết
thêm một số bài hát dân ca của các vùng miền. Bước đầu làm cho trẻ phát triển
về năng lực nghe nhạc và năng lực cảm thụ âm nhạc.
Thông qua nội dung bài hát và hoạt động kết hợp với âm nhạc, giáo dục
trẻ có tình cảm trong sáng, lành mạnh, làm phát triển trí tuệ, làm cho tinh thần
cũng như đời sống tinh thần của trẻ thêm phong phú . Việc dạy âm nhạc trong
nhà trường còn giúp cho học sinh giảm bớt sự căng thẳng trong quá trình học
tập. Qua môn học các em được hoạt động, được nhận thức, được cảm thụ âm
nhạc.

1
Chính vì thế, đòi hỏi giáo viên phải biết tìm tòi học hỏi và có sự quan tâm


2
nhanh thuộc lời ca hơn bởi khi múa phụ họa thì các em phải nắm rõ động tác
nào theo câu hát nào.
Vì thế, trong quá trình giảng dạy tôi đã gần gũi, trao đổi với các em tôi
thấy hầu như các em đều rất thích học âm nhạc, rất muốn biểu diển được các bài
hát như các bạn có năng khiếu trong lớp và hơn nữa là các em rất ngưỡng mộ
các ca sĩ nhỏ tuổi trên truyền hình. Nhưng khi tôi yêu cầu các em trình bày một
bài hát có kết hợp vài động tác phụ họa thì các em đều tỏ thái độ sợ và ngại lắm.
Từ những hạn chế đó tôi đã đi sâu vào nghiên cứu để nâng cao chất
lượng môn âm nhạc lớp 1 qua phần vận động phụ họa. Tôi đã khảo sát 2 lớp:
1A, 1B, và đi sâu đi sâu vào thử nghiệm 2 lớp này.
3. Các biện pháp tiến hành
- Trên thực tế giảng dạy tôi đã chịu khó đi dự giờ của một số đồng nghiệp,
đồng thời gần gũi học sinh tìm hiểu những vướng mắc mà các em mắc phải khi
vạn động phụ họa cho bài hát. Từ đó tôi dã đi vào khảo sát thực tế và nghiên cứu
rồi thực nghiệm đối với các em học sinh khối lớp 1 trường tôi.
4. Thời gian tạo ra giải pháp
- Bắt đầu nghiên cứu từ tháng 9 năm 2006 và hoàn thành vào tháng 5 năm
2007.
- Áp dụng vào giảng dạy từ năm học 2007- 2008 đến nay đối với cả khối
lớp 1
* *
B. NỘI DUNG
I. MỤC TIÊU
Quá trình dạy âm nhạc giúp các em biết vận động phụ họa cho bài hát
phải có phương pháp học tập và làm việc tích cực, chủ động, khoa học, sáng tạo
cho học sinh. Vì vậy giáo viên phải tổ chức cho các em vận động thường xuyên,
luôn tạo cho các em sự hứng khởi, lôi cuốn các em vào hoạt động, tuy nhiên để
tổ chức cho các em biết vận động, giáo viên cần xác định được các động tác kết

Là một giáo viên chuyên nhạc chúng ta cần phải biết áp dụng phương

4
pháp đổi mới, biết sáng tạo và sử dụng linh hoạt triệt để phương pháp đổi
mới đó, chịu khó suy nghĩ, tìm tòi, học hỏi, xóa đi khoảng cách với các em thì
chất lượng sẽ tốt hơn.
Khi nắm được các ưu điểm và hạn chế trên tối đã nghiên cứu và sáng tạo
thêm, để giúp các em thể hiện một bài hát hoàn thiện qua các động tác múa phụ
họa. Tạo cho các em niềm yêu thích khi được trình diễn một mình cũng như tốp
ca hay cả tập thể phát triển khả năng tư duy, trí nhớ và sự sáng tạo của các em.
Để thực hiện được tốt vấn đề trên người giáo viên phải thực sự chuyên
tâm và đầu tư thời gian. Không nên coi nhẹ việc múa vận động phụ họa cho bài
hát, không phải chỉ cho các em múa phụ họa theo những tiết có nội dung yêu
cầu, mà cần cho các em biết kết hợp một cách thường xuyên khi hát một bài hát
bất kì.
Đối với học sinh, giáo viên cần cho học sinh biết khi vận động phụ họa
cần đạt được những yêu cầu sau:
- Khám phá được hình tượng đặc sắc qua lời ca và giai điệu của bài hát.
- Biết được thái độ tình cảm mà tác giả muốn gửi gắm vào bài hát đẻ kết
hợp múa phụ họa được phù hợp với bài hát.
Ngoài ra giáo viên còn cần hướng dẫn cho các em một số kĩ năng cơ bản khi
vận động phụ họa như:
- Khi nhún chân theo nhịp thì phải nhịp nhàng.
- Khi múa mắt phải nhìn theo hướng tay đưa, nét mặt phải vui tươi, cổ và
đầu hơi nghiêng theo động tác múa.
Khi có được các kĩ năng đó các em sẽ tự tin hơn và muốn được thể hiện hơn.
1. Chuẩn bị tốt các động tác múa phụ họa cho bài hát.( có minh họa ở
phần sau)
Đây là khâu rất quan trọng vì nó góp phần vào sự thành công của giáo viên
khi hướng dẫn các em, bởi khi đã chuẩn bị tốt thì giáo viên sẽ thấy tự tin hơn,

của 2 lời giống hệt nhau. Vậy ta chia lớp thành 4 nhóm:
Nhóm 1: Hát và mùa phụ họa cho câu hát 1
Nhóm 2: Hát và mùa phụ họa cho câu hát 2
Nhóm 3: Hát và mùa phụ họa cho câu hát 3

6
Nhóm 4: Hát và mùa phụ họa cho câu hát 4
Tiếp theo giáo viên có thể đảo vị trí của các nhóm để các em để các em đều
được thực hiện tất cả các động tác phụ họa.
4. Kiểm tra uốn nắn, động viên.
Đây là bước cũng rất quan trọng. Như chúng ta thấy dù làm bất cứ việc gì
cũng chờ đến sự đánh giá kết quả. Các em cũng vậy, khi hát và trình diễn xong
đều muốn lắng nghe sự đánh giá, nhận xét của cô giáo.
Chúng ta ai cũng thích khen nữa là các em tuổi còn nhỏ thì khen lại càng cần
thiết hơn.
Do đó khi sửa sai, uốn nắn hoặc nhận xét học sinh, giáo viên phải hết sức
khéo léo, đừng bao giờ nói chê rằng em vận động xấu quá, không đúng hay
không đẹp, v.v… Nếu chúng ta nhận xét như thế thì các em sẽ cảm thấy xấu hổ,
mất tự tin, không có hứng thú để sửa sai, uốn nắn nữa.
Chúng ta có thể nhận xét như thế này:
Em thể hiện như thế là gần được rồi, em chỉ cần sửa một chút nữa là rất
tốt, hoặc một số động tác của em chưa được phù hợp với bài hát, em cần phải
chú ý hơn nữa nhé. Nếu nói như vậy các em sẽ có hứng khởi muốn được thể
hiện lại một lần nữa cho tốt hơn để được cô và các bạn khen.
Lưu ý: Khi uốn nắn cho các em, giáo viên phải làm mẫu lại các động tác
cần sửa để các em nhận thấy. Tất nhiên khuyến khích sự sáng tạo của các em
nếu phù hợp.
Đặc biệt giáo viên luôn động viên khuyến khích các em mạnh dạn hơn, tạo
cho các em không khí thoải mái, cần chú ý đến những em nhút nhát không có
khiếu ca hát. Phải tăng cường khiểm tra để cho tất cả các em, em nào cũng được

Câu hát 4: “ Ngàn lời ca vui mừng chào đón”
Vỗ hai tay vào nhau bên trái rồi bên phải ngang với cằm đồng thời đầu
cũng phải nghiêng theo

Câu hát 5: “ Thiết tha tình quê hương”
- Từ từ vòng hai tay về vị trí áp vào ngực

9

2. Bài hát: Mời bạn vui múa ca
Nhạc và lời: Phạm Tuyên
Bài hát này chia làm 4 câu hát áp dụng các động tác phụ họa sau:
Câu hát 1: “ Chim ca líu lo, hoa như đón chào”
-Tay trái để ngang hông, tay phải vòng ra phiá trước đưa lên cao rồi từ từ hạ
xuống.
.
Câu hát 2: “ Bầu trời xanh, nước long lanh”
- Tay phải để ngang hông, tay trái vòng rồi từ từ đưa sang ngang10
Câu hát 3: “ La la lá la, là là la là”
- Vỗ hai tay vào nhau bên trái rồi bên phải ngang với cằm đồng thời đầu cũng
nghiêng theo.
Câu hát 4: “ Mời bạn cùng vui múa vui ca"
- Hai tay đưa so le về một phía rồi làm động tác cuộn tay “hái đào” qua bên
trái rồi bên phải.
3. Bài hát: Tìm bạn thân
Nhạc và lời : Việt Anh
Bài hát này có 2 lời mỗi lời chia làm 4 câu hát ngắn, động tác phụ họa của 2

5. Bài hát : Đàn gà con
Nhạc: Phi- lip- pen- cô
Lời : Việt Anh
Bài hát này có 2 lời mỗi lời chia làm 4 câu hát ngắn, kết hợp các động tác
phụ họa sau:
Lời 1
Câu hát 1: “ Trông kia đàn gà con lông vàng”
Tay trái chống ngang hông, tay phải vòng ra phiá trước rồi từ từ đưa sang
ngang.
Câu hát 2: “ Đi theo mẹ tìm ăn trong vườn”
-Thực hiện ngược lại với câu hát 1, tay phải chống ngang hông tay trái vòng
ra phía trước rồi từ từ đưa sang ngang.

14
Câu hát 3: “ Cùng tìm mồi ăn ngon ngon”
- Hai tay vòng đưa lên miêng làm động tác ăn giả
Câu hát 4: “ Đàn gà con đi lon ton”
- Làm động tác đi đều theo nhịp
Lời 2
Câu hát 1: “ Thóc vãi
rồi nhặt ăn cho
nhiều”
Tay trái chống
ngang hông, tay phải
vòng ra phiá trước rồi
từ từ đưa sang ngang.

15
Câu hát 2: “ Uống nước vào là no căng diều”
- Hai tay vòng đưa lên miệng làm động tác ăn giả

nghiêng sang trái rồi sang phải

18
Câu hát 2: “Em yêu lá cờ xanh xanh
Yêu đám mây trắng trắng”.
- Thực hiện ngược lại với câu hát 1. Tay trái chống ngang hông tay phải đưa
lên cao lắc cổ tay để đưa bàn tay nghiêng sang trái rồi sang phải
Câu hát 3: “ Em yêu màu cờ xanh xanh
Yêu cánh chim hòa bình”.
- Đưa hai tay lên cao rồi từ từ nghiêng qua trái rồi qua phải đồng thời mình
và đầu nghiêng theo.

19
Câu hát 4: “ Em cất tiếng ca vang vang
Vui bước chân đến trường”.
- Vỗ hai tay vào nhau bên trái rồi bên phải ngang với cằm đồng thời đầu
cũng nghiêng theo.
8. Bài hát: Hòa bình cho bé
Nhạc và lời: Xanh Xanh
Bài hát chia làm 4 câu hát kết hợp các động tác phụ họa sau:
Câu hát 1: “ Cờ hòa bình bay phấp phới
Giũa trời xanh biếc xanh”.
- Tay phải chống ngang hông tay trái đưa lên cao lắc cổ tay để đưa bàn tay
nghiêng sang trái rồi sang phải
Câu hát 2: “ Kìa đàn bồ câu trắng trắng
Mắt tròn xoe hiền hòa”.
- Thực hiện ngược lại với câu hát 1. Tay trái chống ngang hông tay phải
đưa lên cao lắc cổ tay để đưa bàn tay nghiêng sang trái rồi sang phải

20

2. Phạm vi áp dụng
- Chuyên đề áp dụng cho học sinh lớp 1 tại trường từ năm học 2007- 2008
cho tới khi chương trình được đổ mới
- Áp dụng cho giáo viên chuyên nhạc tiểu học
3. Hiệu quả
Sau khi nghiên cứu tôi đã thường xuyên áp dụng vào giảng dạy, tôi thấy các
em yêu thích môn âm nhạc hơn, tự tin hơn và thể hiện rõ hơn cảm xúc cuả bài
hát mà tác giả muốn gửi gắm. Đặc biệt tạo thành thói quen cho các em khi trình
bày bất kì bài hát nào vận động .
4. Kết quả
Bằng phương pháp hướng dẫn học sinh vận động phụ họa cho bài hát tôi thấy
chất lượng học tập của các em nâng lên rõ rệt, các em tự nhiên hơn khi trình bày
bài hát, các em tập chung hơn trong giờ học, đồng thời khả năng tư duy, ý tưởng
sáng tạo của các em được nâng lên. Sau khi hướng dẫn học sinh chuyên đề này
tôi tiến hành khảo sát chất lượng kết quả như sau:
KẾT QUẢ THU ĐƯỢC

24
Lớp Sĩ số
Hoàn thành tốt Hoàn thành
Chưa
hoàn thành
SL % SL % SL %
1A 32 14 44 18 56 0
1B 30 12 40 18 60 0
Nhìn vào bảng đánh giá trên tôi thấy phấn khởi và yêu chuyên môn hơn
nhiều, bởi với kinh nghiệm rất nhỏ của mình đã phần nào năng cao chất lượng
môn âm nhạc lớp 1.
* *
*