LỜI NÓI ĐẦU
Như chúng ta đã biết trong chương trình Tiểu học, ngoài các môn học
chính như: Toán, Tiếng Việt... học sinh còn được học các môn học khác: Mỹ
thuật, Kỹ thuật, Thể dục và Âm nhạc... trong đó môn Âm nhạc chiếm một vai
trò khá quan trọng trong việc giáo dục nhân cách và tư duy của trẻ, âm nhạc
không chỉ giúp các em biết thưởng thức nghệ thuật mà còn sáng tạo nghệ
thuật. Học sinh biết hòa mình vào thế giới thiên nhiên bằng những giai điệu
đẹp qua từng bài hát, từng câu nhạc. Dạy Âm nhạc nói chung và phân môn
"Tập đọc nhạc" nói riêng ở Tiểu học theo hướng phát huy tính tích cực của
học sinh là thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, chú trọng kết hợp các
hoạt động như vận động phụ họa, gõ đệm theo phách, nhịp, các trò chơi âm
nhạc... Để hấp dẫn lối cuốn các em vào bài học, tạo cho tiết học thêm vui
tươi sinh động. Qua đó học sinh lĩnh hội được các kiến thức thuộc về văn hóa
âm nhạc một cách nhẹ nhàng mà sâu sắc.
Trong cuộc sống nếu như không có âm nhạc chúng ta cảm thấy buồn tẻ
và khô khan, nhưng có âm nhạc tinh thần con người như được bồi bổ, tăng
thêm sức sống mãnh liệt hơn. Để nâng cao chất lượng cuộc sống và góp phần
giáo dục thế hệ trẻ ngay từ những bước đầu tiên, chúng ta cần chú ý phát
triển toàn diện nhân cách của trẻ thông qua các môn học. Chất lượng giảng
dạy có đạt hiệu quả hay không? Học sinh có ham thích học âm nhạc nói
chung, phân môn tập đọc nhạc nói riêng hay không? Đó là những vấn đề mà
tôi muốn đưa ra một số kinh nghiệm dạy tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu học,
đặc biệt là học sinh lớp 4.
Kính mong Ban giám hiệu nhà trường, các đồng chí, các bạn đồng
nghiệp giúp đỡ tạo điều kiện để tôi hoàn thành xuất sắc đề tài này.

1


PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

dân, đảm bảo công bằng về cơ hội học tập cho mọi người, tạo điều kiện để
2


toàn xã hội học tập và học tập suốt đời, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa,
hiện đại hóa đất nước”.
Trong những năm gần đây, toàn ngành Giáo dục đã thực hiện đổi mới
chương trình giáo dục phổ thông. Vai trò của đội ngũ nhà giáo rất quan trọng.
Bởi vì giáo viên là nhân tố có vị trí nòng cốt trong việc thực hiện các chủ
trương và quan điểm đổi mới, thường xuyên tổ chức hội thảo,chu kỳ bồi
dưỡng thường xuyên, học tập và bồi dưỡng các mô đun.... để trau dồi chuyên
môn nghiệp vụ cho cán bộ quản lý và giáo viên góp phần hoàn thành tốt mục
tiêu giáo dục Tiểu học.
Trong việc giảng dạy các môn học ở Tiểu học, môn học nào cũng quan
trọng, nó luôn hỗ trợ qua lại lẫn nhau để thúc đẩy nhau.Trong đó môn Âm
nhạc là một môn học mà tất cả các em học sinh đều rất yêu thích. Tuy nhiên,
trong môn Âm nhạc lớp 4 có phần tập đọc nhạc là một nội dung khó, các em
đọc được nốt nhạc song việc nhận biết thành thạo các nốt nhạc trên khuông
nhạc chưa cao, hay nhầm lẫn tên nốt, đọc sai cao độ, nhiều học sinh còn ngại
học tập đọc nhạc.
Bản thân tôi là giáo viên được đào tạo và được phân công trực tiếp
giảng dạy bộ môn, tôi nhận thấy đại đa số các em rất thích bộ môn này. Qua
thực tế giảng dạy từ những năm trước đây, đặc biệt là năm học mà các em
được học chương trình sách giáo khoa Âm nhạc mới. Tôi nhận thấy rằng
trước một bài hát, một bài tập đọc, ghi chép nhạc, hoặc khi nghe các bản
nhạc, để các em hiểu, nắm được và thực hiện tốt yêu cầu của bài học cũng
như nêu được những cảm nhận ban đầu của mình về giai điệu các bản nhạc,
người giáo viên cần có một phương pháp truyền đạt, hướng dẫn thật tốt , đơn
giản nhưng lại hiệu quả nhất, để giúp các em nắm bắt, tiếp thu nhanh nhất
kiến thức bài học.


Để tiến hành nghiên cứu đề tài này tôi đã sử dụng các phương pháp
giảng dạy kết hợp với các phương pháp:
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết.
- Phương pháp khảo sát thực tế.
- Phương pháp thực nghiệm.
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm.

5


PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN:

Như chúng ta đã biết, ở bậc Tiểu học, tên môn học trước đây vẫn gọi là
môn Hát. Đến cải cách giáo dục những năm 1980 có bộ sách giáo khoa từ lớp
1 đến lớp 5. Năm 2001 Bộ GD&ĐT ban hành chương trình Tiểu học theo
quyết định số 43/2001/QĐ - Bộ GD&ĐT ngày 19/11/2001 trong mục kế
hoạch giáo dục có ghi: "Nghệ thuật là môn học ở các lớp 1,2,3 Âm nhạc là
môn học ở lớp 4,5. Tùy theo từng đối tượng cụ thể để có các nội dung giảng
dạy thích hợp. Khi dạy âm nhạc nhưng chỉ học hát cũng là lĩnh vực âm nhạc,
đó là nhạc hát – thanh nhạc – âm nhạc cho giọng người".
Ngoài việc dạy ba dạng bài hát là ca khúc thiếu nhi, các bài dân ca, bài
hát nước ngoài, rồi việc giáo viên phải giới thiệu cho học sinh phần phát triển
khả năng âm nhạc còn có nội dung tập đọc nhạc là một nội dung khó trong
chương trình môn học. Mục tiêu của dạy tập đọc nhạc là giúp học sinh hiểu
biết thêm về âm nhạc thông qua việc ghi nhớ nốt nhạc, thể hiện cao độ và
trường độ để diễn đạt giai điệu của bài. Tập đọc nhạc giúp học sinh nhận thấy
mối liên hệ giữa nốt nhạc và âm thanh, ngoài ra còn phát triển tai nghe, cảm
thụ âm nhạc và hỗ trợ việc học hát của các em.

khu lân cận khác về học tại trường, do vậy có nhiều đối tượng học sinh dân
tộc như: Kinh, Thái, Mường, Tày, H’Mông...
Trường được sự quan tâm chỉ đạo của uỷ ban nhân dân thị trấn ..... và
chính quyền địa phương, đặc biệt là sự chỉ đạo trực tiếp của phòng giáo dục- ®µo
t¹o huyện ......., sự quan tâm giúp đỡ tạo điều kiện của hội phụ huynh học sinh và
các lực lượng xã hội đều chăm lo đến sự nghiệp giáo dục.
Là một trường có phong trào học tập, văn hoá văn nghệ khá tốt. Các
hoạt động văn hoá văn nghệ diễn ra rất sôi nổi trong suốt năm học ,qua các
đợt thi đua. Các hoạt động đó được tác động nhiều bởi bộ môn Âm nhạc.
* Tổng số giáo viên toàn trường: 22 Đ/c.
* Tổng số lớp là 14 lớp
a) Thuận lợi.
*Đối với giáo viên:
Đội ngũ giáo viên có bề dày kinh nghiệm, trình độ đào tạo chuyên
môn nghiệp vụ đạt chuẩn và trên chuẩn, đều đạt giáo viên giỏi cấp trường, cấp
Huyện, nhiều giáo viên đạt cấp Tỉnh, có lòng yêu nghề, mến trẻ và luôn có
hướng vươn lên.
Đội ngũ giáo viên luôn nhiệt tình giảng dạy, ham học hỏi, sáng tạo
trong hình thức dạy học gây hứng thú học tập cho học sinh.
7


Bên cạnh đó các giáo viên trong tổ khối luôn đoàn kết, tạo điều kiện
giúp đỡ nhau, nhiệt tình trao đổi để tìm ra những phương pháp dạy học mang
lại hiệu quả cao nhất.
* Đối với học sinh:
Các em học sinh có truyền thống hiếu học, chất lượng học sinh ngày
càng được nâng cao. Đối tượng học sinh là con em cán bộ, con nông thôn,
con em các dân tộc Kinh, Thái, H Mông, Tày, Mường. Nhiều học sinh gia
đình ở xa, điều kiện đi lại còn vất vả xong các em đều cố gắng khắc phục, nêu

- Tập đọc cả bài
- Ghép lời ca
- Củng cố, kiểm tra.
2. Thực trạng về việc tập đọc nhạc của học sinh lớp 4 trường Tiểu
học .............
a) Giáo viên
Qua quá trình giảng dạy cũng như đi khảo sát thực tế tôi tự đánh giá:
Giáo viên dạy môn âm nhạc luôn tâm huyết với nghề, có trình độ
chuyên môn vững vàng, thời gian công tác lâu năm nên đúc kết được nhiều
kinh nghiệm trong giảng dạy, chuẩn bị đồ dùng dạy học đầy đủ, xây dựng kế
hoạch bài học chu đáo, biết vận dụng phương pháp dạy học theo hướng đổi
mới, phát huy tính tích cực của học sinh.
b) Học sinh
Qua thực tế giảng dạy phân môn tập đọc nhạc ở lớp 4, với kết quả khảo
sát chất lượng đầu năm học, chất lượng tập đọc nhạc còn nhiều hạn chế như:
- Một số học sinh còn nói sai tên nốt, chưa nắm chắc về vị trí nốt nhạc
- Nhận biết về trường độ, cao độ chưa đúng
- Đọc cao độ còn luyến tự do
- Tập viết nốt nhạc chưa chính xác
- Chưa phân biệt được rõ các cách gõ đệm
- Ghép lời ca chưa chuẩn
- Chất lượng của phân môn tập đọc nhạc chưa cao
III. TÌM HIỂU NGUYÊN NHÂN:

9


1. Khảo sát chất lượng giảng dạy của giáo viên và học tập của
học sinh đầu năm.
Bảng 1: Kết quả khảo sát đầu năm 2014 - 2015


Tỷ lệ
(%)

Tổng
số

Tỷ lệ
(%)

34

60

23

40

0

0

2. Nguyên nhân:
a. Nguyên nhân chủ quan:
- Học sinh còn thiếu đồ dùng, sách vở học tập.
- Chưa giành nhiều thời gian vào học tập.
- Nhiều phụ huynh chưa thật sự quan tâm tới con em mình, còn cho
rằng đây là môn phụ không thật cần thiết.
b. Nguyên nhân khách quan:
- Giáo viên chưa có nhiều thời gian bồi dưỡng cho học sinh.

Giáo viên tiến hành khảo sát chất lượng đầu năm để phân loại học sinh,
từ đó giáo viên có kế hoạch cụ thể bồi dưỡng ,phụ đạo cho từng đối tượng học
sinh. Tìm học sinh học tốt, bầu làm cán sự âm nhạc trong nhóm để giúp đỡ
các bạn học còn chậm.
* Thứ hai: Hướng dẫn học sinh nói tên nốt nhạc trên khuông
Giáo viên yêu cầu học sinh nói tên nốt ( Gồm tên nốt và hình nốt) để
học sinh làm quen với tiết tấu của bài tập đọc nhạc.
Ví dụ: Bài Tập đọc nhạc số 1: "Son la son"

Học sinh đọc: (Son đen, la đen, son trắng, la đen, la đen, son trắng, mi
đen, son đen, mi trắng, mi đen, rê đen, đồ trắng.)
11


Với cách thực hiện như vậy sẽ giúp học sinh nhớ tên nốt nhạc, các em
sẽ không ghi tên nốt nhạc vào sách vở.

* Thứ 3: Hướng dẫn học sinh luyện đọc gam
Đây là bước khá quan trọng trong quy trình dạy phân môn "Tập đọc
nhạc", tâm lý nói chung học sinh lớp 4 là muốn khám phá ngay ra cao độ của
bài tập đọc nhạc, nếu không thực hiện tốt bước này, các em sẽ thiếu độ chính
xác về cao độ, từ đó dẫn tới đọc bài tập nhạc không chính xác, chênh vênh.
Bởi vậy giáo viên sử dụng đàn lấy cao độ chính xác gồm những nốt nhạc có
trong bài được sắp xếp từ thấp đến cao, điều chỉnh cao độ phù hợp với cữ
giọng của học sinh. Hướng dẫn học sinh đọc theo chiều đi lên, đi xuống, đọc
trục âm, đọc liền bậc...đọc từng nốt trong bài tập đọc nhạc chưa có sự kết hợp
với tiết tấu.
* Thứ 4: Hướng dẫn học sinh luyện tiết tấu
Trong mỗi bài tập đọc nhạc lớp 4 đều có những âm hình tiết tấu chủ
đạo, song có những tiết tấu tương đối khó, đòi hỏi phải nắm chắc về giá trị

Ví dụ: Bài tập đọc nhạc số 6:" Múa vui" (Nhạc và lời: Lưu Hữu phước)

Chúng ta có thể áp dụng cả hai hình thức trên
Ví dụ: Bài tập đọc nhạc số 7: "Đồng lúa bên sông"
13


Bài tập nhạc có 2 khuông nhạc và tương ứng là 2 câu hát, ta sẽ áp dụng
hình thức đọc và ghép lời từng câu một, vì học sinh lớp 4 bước đầu các em
được tiếp cận với phân môn " Tập đọc nhạc" bởi vậy các em tiếp thu nhanh
nhưng cũng mau quên, vì vậy ta phải sử dụng phương pháp sao cho phù hợp
để học sinh nắm chắc kiến thức.
* Thứ 7: Hướng dẫn học sinh đọc hoàn chỉnh cả bài tập đọc nhạc
Giáo viên lựa chọn các hình thức sao cho phù hợp, không nên cứng
nhắc, không nên để mọi tiết học đều giống nhau, dễ gây nhàm chán cho học
sinh không cuốn hút và đạt hiệu quả cao trong giờ học.
Ví dụ: Tiết 20 Tập đọc nhạc số 5: " Hoa bé ngoan" một đoạn trích của
nhạc sĩ Hoàng Văn Yến.

14


Giáo viên chọn hình thức luyện đọc theo tổ, nhóm hoặc chia 2 dãy cùng
một lúc một dãy đọc nhạc ,một dày ghép lời và đổi bên các dãy thực hiện...
Ví dụ: Tiết 29 Tập đọc nhạc số 7: " Bầu trời xanh" (Nhạc và lời:
Nguyễn Văn Quỳ)

Giáo viên có thể cho học sinh luyện đọc theo dãy bàn ngang hoặc theo
từng đôi 1em đọc nhạc - 1em ghép lời, sau đó đổi lại phần thực hiện.
* Thứ 8: Hướng dẫn học sinh kết hợp một số trò chơi, để rèn luyện

đàn, hoặc thổi kèn từng nốt có độ dài khác nhau ( 3 phách, 4 phách, 6 phách).
Học sinh nghe, gõ nhẹ ngón tay xuống bàn nhẩm theo phách, sau đó nêu kết
quả.
Cho học sinh nghe giai điệu đoán đúng câu nhạc, câu hát. Giáo viên sử
dụng đàn giai điệu từng câu nhạc ngắn cho học sinh thực hiện.
Giáo viên cho học sinh gõ phách cho bài tập nhạc, ðây là một trong các
cách gõ cơ bản nhất vì: Phách là đơn vị đo trường độ cơ bản trong âm nhạc .
Khi bắt nhịp vào những chỗ ngân dài, giáo viên đều tính theo phách. Đối với
16


học sinh gõ phách dễ hơn gõ nhịp. Gõ phách yêu cầu kĩ năng cao hơn vì học
sinh thể hiện được độ mạnh, nhẹ của từng phách.
* Thứ 9: Sử dụng công nghệ thông tin trong dạy âm nhạc.
Giáo viên sử dụng phần mềm PowerPoint để thiết kế các bài giảng điện
tử, trình chiếu và dạy cho học sinh.
Với biện pháp này giáo viên phải tốn nhiều thời gian để thiết kế, lên kế
hoạch và tìm tài liệu, hình ảnh minh họa cho mỗi bài giảng của mình sao cho
phù hợp.
V. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC.

1. Giáo viên.
Qua nghiên cứu, thực hành, cải tiến phương pháp dạy học, tôi nhận thấy
rằng phân môn tập đọc nhạc là một trong những nội dung quan trọng của môn
Âm nhạc, nội dung này giúp các em thấy được mối liên hệ giữa nốt nhạc và
âm thanh, ngoài ra còn phát triển tai nghe, cảm thụ âm nhạc và hỗ trợ cho việc
học hát của các em.
Với lòng yêu nghề mến trẻ, bản thân tôi luôn trau dồi những kiến thức
đã được học, luôn tìm tòi sáng tạo trong công tác chuyên môn để nỗ lực thực
hiện phương pháp dạy tập đọc nhạc nói riêng cũng như môn Âm nhạc nói


số HS

Tổng
số

Tỷ lệ
(%)

Tổng
số

Tỷ lệ
(%)

Tổng
số

Tỷ lệ
(%)

4

56

34

60

23

Tổng
số

Tỷ lệ
(%)

Tổng
số

Tỷ lệ
(%)

Tổng
số

Tỷ lệ
(%)

45

80

11

20

0

0


Tỷ lệ
(%)

Tổng
số

Tỷ lệ
(%)

Tổng
số

Tỷ lệ
(%)

55

60

37

40

0

0

Bảng 2: Kết quả cuối năm 2013- 2014

Khối


Tỷ lệ
(%)

Tổng
số

Tỷ lệ
(%)

75

82

17

18

0

0


Như vậy so sánh kết quả khảo sát đầu năm với kết quả học tập cuối
năm tôi nhận thấy: Nhờ áp dụng một số kinh nghiệm vào giảng dạy phân môn
tập đọc nhạc, nên chất lượng dạy và học đã được nâng lên rõ rệt. Kết quả bài
thực hành tập đọc nhạc ở các tiết học, học sinh đã có hứng thú học hơn, các
em thấy được cái hay, cái đẹp, sự phong phú đa dạng trong âm nhạc, điều đó
khiến các em từ chỗ còn ngại học đến ham học và từ tiếp thu bài thụ động giờ
đây các em đã thực sự chủ động, tự sáng tạo đổi mới làm cho nội dung phân

 Lấy người học làm trung tâm.
 Tăng cường thực hành, tăng cường hoạt động nhóm.
Ngoài ra, người giáo viên phải hiểu rõ quan điểm đổi mới phương pháp
dạy học Âm nhạc đó là:
 Phải làm cho môn Âm nhạc gần gũi, thân thiện với học sinh, không
để các em chán học âm nhạc.
 Người thầy cần phát huy tính sáng tạo, chủ động tìm những biện pháp
có hiệu quả để dạy môn âm nhạc vừa nhẹ nhàng, sinh động hấp dẫn vừa có
tác dung giáo dục thẩm mỹ.
 Dạy Âm nhạc ở trường Tiểu học phải khác cách dạy ở các trường
nhạc chuyên nghiệp (đặc biệt là dạy tập đọc nhạc). Mỗi bài nên kết hợp 2
hoặc 3 phân môn theo hướng tích hợp.
 Chú trọng thực hành âm nhạc thông qua các hoạt động biểu diễn ca
hát và tập đọc nhạc. Tạo điều kiện cho học sinh phát triển tư duy sáng tạo
nghệ thuật.
 Giáo viên phải sử dụng có hiệu quả đồ dùng và thiết bị dạy học.
 Tổ chức cho học sinh thi biểu diễn trong lớp và trong trường.
 Phương pháp dạy học Âm nhạc theo tinh thần đổi mới đã bắt đầu
định hình, nhưng vẫn phải luôn luôn có những tìm tòi, những sáng kiến mới
để môn học trở thành niềm vui và đầy hấp dẫn với các em học sinh.
Ngoài ra giáo viên có thể tham khảo các tài liệu liên quan đến môn Âm
nhạc.
Để giảng dạy có kết quả tốt, người giáo viên không nói thay làm thay
học sinh, không được đặt học sinh vào vai trò thụ động ngồi nghe thuyết trình.
Một triết gia Hy Lạp cổ đã nói rằng: “Dạy học không phải là chất đầy vào
một cái thùng rỗng mà là thắp sáng lên những ngọn lửa”. Lời dạy đó là
phương châm hành động cho mỗi giáo viên, để áp dụng vào soạn giảng đánh
giá học sinh để đào tạo ra một thế hệ học sinh “ vừa hồng vừa chuyên” đáp
ứng với yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
20

Ngày 22 tháng 5 năm 2015
Người thực hiện

21


TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ Giáo dục và Đào tạo. Âm nhạc và phương pháp dạy học Âm nhạc
ở Tiểu học. Nhà xuất bản Giáo dục . Năm 2006.
2. Bộ Giáo dục và Đào tạo. Dạy lớp 5 theo chương trình Tiểu học mới.
Nhà xuất bản Đại học Sư phạm. Năm 2007.
3. Bộ Giáo dục và Đào tạo. Đổi mới phương pháp dạy học ở Tiểu học.
Nhà xuất bản Giáo dục. Năm 2006.
4. Bộ Giáo dục và Đào tạo. Sách Âm nhạc lớp 5. Nhà xuất bản Giáo
dục. Năm 2005.
Và một số tài liệu khác.

22


23


XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG THI ĐUA KHEN THƯỞNG
NHÀ TRƯỜNG
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................