Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Lời nói đầu
Đô thị hóa là quá trình tất yếu diễn ra không chỉ đối với nớc ta mà còn
đối với các nớc trên thế giới, nhất là các nớc châu á. Nền kinh tế càng phát
triển thì quá trình đô thị hóa diễn ra với tốc độ ngày càng nhanh. Đô thị hóa góp
phần đẩy mạnh phát triển kinh tế xã hội của khu vực, nâng cao đời sống
nhân dân.
Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, quá trình đô thị hóa cũng phát
sinh nhiều vấn đề cần giải quyết nh: vấn đề việc làm cho nông dân bị mất đất,
phơng pháp đền bù khi giải phóng mặt bằng, cách thức di dân, dãn dân Nếu
không có một chiến lợc và giải pháp cụ thể, chung ta sẽ gặp nhiều vớng mắc và
lúng túng trong quá trình giải quyết, đôi khi làm nảy sinh những vấn đề ngày
càng phức tạp.
Trong những năm qua, tốc độ đô thị hóa ở nớc ta diễn ra khá nhanh. Vì
vậy, việc đánh giá những vấn đề phát sinh trong quá trình đô thị hóa, từ đó đề
xuất những giải pháp nhằm giải quyết vấn đề một cách cơ bản là việc làm cần
thiết. Đó là cơ sở quan trọng cho việc nghiên cứu hoạch định chính sách phát
triển kinh tế - xã hội trong quá trình đô thị hóa ở nớc ta hiện nay.
Chính vì vậy, việc nghiên cứu, vấn đề đô thị hóa theo quan điểm của triết
học là công việc vô cùng thiết thực và cần thiết, có ý nghĩa to lớn đối với mỗi
nhà nghiên cứu hoạch định phát triển kinh tế trong thời đại hiện nay. Xuất phát
từ tầm quan trọng đó nên tôi quyết định chọn đề tài nghiên cứu:
ảnh hởng của quá trình đô thị hóa đến nông thôn ở Việt Nam .
Đây là một đề tài rất rộng mang tính khái quát cao, mặc dù rất cố gắng,
song bài viết của tôi sẽ không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót về nội dung
cũng nh hình thức. Kính mong các thầy cô xem xét và góp ý để bài viết của tôi
đợc hoàn thiện hơn.
1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
I. Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về đô thị hóa
1 . Đô thị và vai trò của đô thị trong quá trình phát triển nền kinh tế quốc

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Kết cấu hạ tầng đô thị gồm hạ tầng xã hội (nhà ở, các công trình thơng nghiệp,
dịch vụ công cộng, ăn uống, nghỉ dỡng, y tế, văn hóa, giáo dục) và hạ tầng kĩ
thuật (giao thông, thông tin liên lạc, cấp thoát nớc, vệ sinh môi trờng). Mỗi
loại phải đạt đợc tiêu chuẩn tối thiểu từ 70% trở lên so với quy định của quy
chuẩn thiết kế quy hoạch xây dựng đô thị.
Thứ t, quy mô dân số đô thị.
Quy mô dân số đô thị bao gồm số dân thờng trú và số dân tạm trú trên 6 tháng
tại khu vực nội thành phố, nội thị xã và thị trấn.

Thứ năm, mật độ dân số.
Mật độ dân số là chỉ tiêu phản ánh mức độ tập trung dân c của đô thị đợc
xác định trên cơ sở quy mô dân số đô thị và diện tích đất đô thị.
Mật độ dân số đợc xác định theo công thức sau:
D = N/S
Trong đó: D: Mật độ dân số (ngời/km2)
N: dân số đô thị (ngời)
S: diện tích đất đô thị (km2)
1.3. Vai trò của đô thị trong quá trình phát triển kinh tế xã hội
- Đô thị tợng trng cho thành quả kinh tế, văn hóa của một quốc gia là sản
phẩm mang tính kế thừa của nhiều thế hệ cả về cơ sở vật chất kỹ thuật và văn
hóa.
- Đô thị là một bộ phận của nền kinh tế quốc dân có vai trò thúc đẩy sự phát
triển kinh tế xã hội của cả nớc.
- Đô thị có vai trò to lớn trong việc tạo ra thu nhập quốc dân của cả nớc.
2. Đô thị hóa và sự hình thành các đô thị mới ở Việt Nam
2.1 . Đô thị hóa và các nhân tố ảnh h ởng đến quá trình đô thị hóa
a. Khái niệm về đô thị hóa
- Trên quan điểm một vùng, đô thị hóa là một quá trình hình thành, phát triển
các hình thức và điều kiện sống theo kiểu đô thị.

- Văn hóa dân tộc: mỗi dân tộc có một nền văn hóa riêng của mình và nền
văn hóa đó có ảnh hởng đến tất cả các vấn đề kinh tế, chính trị, xã hội nói
chung và các hình thái đô thị nói riêng.
- Trình độ phát triển kinh tế: phát triển kinh tế là yếu tố có tính quyết định
trong quá trình đô thị hóa. Bởi vì nói đến kinh tế là nói đến vấn đề tài chính. Để
xây dựng, nâng cấp hay cải tạo đô thị đòi hỏi phải có nguồn tài chính lớn.
- Tình hình chính trị: ở Việt Nam từ sau 1975, tốc độ đô thị hóa ngày càng
cao, các đô thị mới mọc lên nhanh chóng Đặc biệt trong thời kì đổi mới, với
các chính sách mở cửa nền kinh tế, thu hút đầu t nớc ngoài, phát triển nền kinh
tế nhiều thành phần thì đô thị hóa đã tạo ra sự phát triển kinh tế vợt bậc.
2.2 . Hình thái biểu hiện của đô thị hóa
- Mở rộng quy mô diện tích các đô thị hiện có trên cơ sở hình thành các khu
đô thị mới, các quận, phờng mới.
- Hiện đại hóa và nâng cao trình độ các đô thị hiện có.

4
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
2.3.Xu h ớng đô thị hóa ở Việt Nam
- Hình thành các trung tâm công nghiệp, thơng mại, dịch vụ trong các đô thị
lớn: sự hình thành trung tâm có tính chất chuyên ngành trong các đô thị lớn là
xu thế nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của đô thị, là biểu hiện của tính
chuyên môn hóa cao trong sản xuất.
- Hình thành các trung tâm công nghiệp, thơng mại, dịch vụ ở các vùng
ngoại ô: sự hình thành các trung tâm của mỗi vùng có tính khách quan đáp
ứng những nhu cầu của sản xuất và đời sống ngày càng tăng lên của chính
vùng đó. Đó là biểu hiện của tính tập trung hóa trong sản xuất.
- Mở rộng các đô thị hiện có: góp phần tạo sự ổn định tơng đối và giải quyết
các vấn đề quá tải do đô thị hiện có.
- Chuyển một số vùng nông thôn thành đô thị: đây là một xu hớng hiện đại đ-
ợc thực hiện trong điều kiện có sự đầu t lớn của Nhà nớc. Vấn đề cơ bản là tạo

cũng đang chịu sức ép về việc giải quyết lao động dôi d do đất canh tác bị thu
hẹp. Ông Nguyễn Văn Nam, Giám đốc Sở Lao động Thơng bin và Xã hội tỉnh
cho hay, 4 khu công nghiệp đóng trên địa bàn đã lấy mất hơn 1.000ha đất
nông nghiệp, đi kèm theo đó là 8.500 nông dân không có việc làm. Để giải
quyết vấn đề này, Sở chủ động liên hệ với các trung tâm dạy nghề miễn phí
cho con em nông dân, đồng thời đẩy mạnh xuất khẩu lao động.
3.3. ả nh h ởng của đô thị hoá đến sự phát triển hạ tầng kỹ thuật
a) Tác động tích cực
- Quá trình đô thị hoá tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế và hệ
thống kinh tế vùng nông thôn ngoại thành
+ Thús đẩy đầu tu xây dựng các tuyến đờng từ liên thôn, liên xã, liên Huyện
và Tỉnh. Nên thuận lợi cho phát triển snả xuất và lu thông hàng hoá.
+ Phát triển nhanh mạng lới điện .
+ Cung cấp nguồn nớc sách.
b) Những vấn đề đặt ra
- Tuy cơ sở vật chất kỹ thuật, kết cấu hạ tầng nông thôn đã đợc đầu t nhng cha
đáp ứng đợc yêu cầu.
- Với đầu t cho công trình hạn tầng của nông thôn hầu hết là từ ngân sách,
việc huy động vốn của các thành phần kinh tế còn bị hạn chế.
- Việc quy hoạch phát triển kinh tế- xã hội ở các xã, các làng nghề truyền
thống cha đợc chú trọng đúng mức.
- Hệ thống hạ tầng kinh tế đô thị còn lạc hậu
6
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
3.4. ả nh h ởng của đô thị hoá đến môi tr ờng sinh thái vùng nông thôn
a) Ô nhiễm nớc
- Quá trình đô thị hóa cùng với việc hình thành nhiều khu công nghiệp dẫn
đến lợng nớc thải từ các khu công nghiệp này tăng lên.
- Ngoài ra dân số tăng dẫn đến nguồn nớc thải sinh hoạt cũng tăng, hầu hết đ-
ợc thải xuống sông , hồ.