KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO CÁCH TIẾP CẬN NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC
ThS. Vũ Ngọc Trì

1. Đặt vấn đề.
Bất kì một quá trình giáo dục nào người ta cũng nhằm tạo ra những biến đổi
nhất định trong con người đó. Để biết được những biến đổi cụ thể về lượng và chất
xảy ra ở mức độ nào ta phải đánh giá hành vi của con người đó thông qua một tình
huống cụ thể, đó là việc kiểm tra đánh giá kết quả người học. Việc đánh giá hoặc
cho phép ta xác định được mục tiêu đã được đặt ra có phù hợp thực tiễn hay không
khi tiến hành quá trình giáo dục hoặc khẳng định việc giảng dạy có thành công hay
không, người học có tiến bộ không.
Để đánh giá kết quả học tập của người học rất nhiều cách kiểm tra đánh giá,
có thể dùng các phương pháp sau đây:
- Phương pháp quan sát: Giúp đánh giá các thao tác, các hành vi, các phản
ứng vô thức, các kĩ năng thực hành và cả một số kĩ năng về nhận thức.
- Phương pháp vấn đáp: Có tác dụng tốt để đánh giá khả năng ứng đáp các
câu hỏi được nêu một cách tự phát trong một tình huống cần kiểm tra
- Phương pháp viết tự luận: Cho phép kiểm tra nhiều người học cùng một lúc,
thí sinh có điều kiện được suy nghĩ cân nhắc khi trả lời, có thể đánh giá tư duy ở
mức độ cao, người chấm không tham gia vào bối cảnh kiểm tra,
- Phương pháp trắc nghiệm khách quan (còn gọi là trắc nghiệm): Thực chất
đây là tự luận, thí sinh phải thực hiện trả lời rất nhiều câu hỏi và phải chọn một
trong các đáp án cụ thể đã cho trong các tình huống cụ thể.
Hiện nay, hai phương pháp đầu rất ít được sử dụng, phương pháp trắc nghiệm
tự luận được dùng rất phổ biến, phương pháp trắc nghiệm đang được quan tâm.
Việc kiểm tra đánh giá sinh viên cung cấp cho giảng viên những thông tin “liên hệ
ngược” giúp người dạy điều chỉnh được hoạt động dạy học của mình. Kiểm tra,
đánh giá kết hợp với theo dõi thường xuyên, tạo điều kiện cho giảng viên nắm được
một cách cụ thể và khá chính xác năng lực, trình độ của mỗi sinh viên trong lớp
mình phụ trách để có biện pháp giúp đỡ giáo dục phù hợp, qua đó nâng cao chất
lượng học tập của lớp. Kiểm tra, đánh giá được tiến hành một cách công phu sẽ

các khoa, bộ môn đã xây dựng kế hoạch để thực hiện phong trào đổi mới PPDH
theo hướng tích cực. Nhà trường đã tiến hành thực hiện cải tiến phương pháp kiểm
tra, đánh giá người học theo các quy định của Bộ giáo dục và theo quy chế học chế
tín chỉ. Đội ngũ giảng viên ngày càng lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng, đã có
kinh nghiệm giảng dạy ở bậc đại học, cao đẳng nhiều năm, có chuyên môn vững và
có phương pháp giảng dạy tốt. Đội ngũ giảng viên trẻ có trình độ học hàm, học vị
cao và sự nhiệt tình năng động của tuổi trẻ. Cơ sở vật chất như lớp học, phòng thí
nghiệm, phòng máy tính, phương tiện kỹ thuật dạy học, thư viện, tài liệu học tập,
khá đầy đủ tạo điều kiện thuận lợi cho công tác giảng dạy và học tập. Chất lượng
tuyển sinh đầu vào hàng năm đạt chuẩn và nghiêm túc. Đa số sinh viên có động cơ
học tập đúng, chăm học, ham hiểu biết và có phương pháp học tập đúng đắn. Vì
những lí do trên việc tiếp cận kiểm tra, đánh giá năng lực người học đã và đang tiến
hành đạt được kết quả nhất định.
Quá trình học là quá trình biến đổi có tính mục đích mà ở đó giảng viên có
thể truyền thụ những tri thức, kỹ năng , và quan trọng là tổ chức cho sinh viên thực
hiện những hoạt động có tính kế hoạch, trên cơ sở các hoạt động đó giúp cho sinh
viên khám phá, trải nghiệm, tương tác, để rồi làm chủ được những tri thức, kỹ năng
và thay đổi thái độ, tạo dựng được hứng thú, niềm tin và trên cơ sở đó là biến đổi
chính chủ thể là người học. Dạy học tích cực phải hình thành ở người học năng lực
quan sát, thu thập thông tin, năng lực tự đánh giá, năng lực phát hiện, giải quyết vấn
đề, năng lực giao tiếp, năng lực trình bày miệng, năng lực tạo ra sản phẩm Tuy
nhiên tất cả các năng lực ấy đều phải được thể hiện, phản hồi trong quá trình đánh
giá. Nếu nhìn nhận theo góc độ như vậy thì việc đổi mới quá trình kiểm tra đánh giá
là vô cùng quan trọng, nó sẽ là động lực toàn bộ quá trình dạy học.
Hiện nay, nhà trường đã và đang tiến hành kiểm tra đánh giá theo hướng tiếp
cận năng lực người học và đã có những kết quả nhất định. Việc tạo ra ngân hàng đề
thi xây dựng nội dung có tính khoa học và tập thể ở bộ môn nhằm tạo ra kiểm tra
đánh giá có tính khách quan, toàn diện, hệ thống, công khai minh bạch. Các đề thi
chủ yếu vẫn là tự luận ngoai ra đã và đang bổ sung các đề trắc nghiệm.
3.2 Những khó khăn cơ bản.

năng, kiến thức, làm chủ được quá trình đánh giá và phải sử dụng nhiều công cụ,
nhiều phương pháp, nhiều hình thức đánh giá khác nhau để đánh giá. Phương pháp
đánh giá càng đa dạng thì mức độ chính xác trong đánh giá càng cao vì phản ánh
khách quan tốt hơn. Và trong quá trình đánh giá như vậy, bản thân người giảng viên
sẽ nâng cao được năng lực dạy học nói chung, năng lực đánh giá học sinh nói riêng.
- Tập trung bồi dưỡng giảng viên các phương pháp, kỹ thuật, hình thức đánh
giá mới. Từng bước thay đổi thói quen của giảng viên, hướng dẫn họ cách thức ra
đề thi, kiểm tra theo kiểu mở, theo cách tiếp cận năng lực, tránh khuôn vào những
kiểu bài toán, dạng bài văn “mẫu”, tức chỉ tập trung vào một số kiểu nhất định nhằm
đáp ứng các kỳ thi.
- giảng viên phải tổ chức, hướng dẫn để học sinh biết cách tự đánh giá, học
sinh được đánh giá lẫn nhau, mọi sự đổi mới kiểm tra đánh giá phải làm cho sinh
viên tích cực học tập, nỗ lực hơn, giảng viên phải hình thành cho sinh viên khả năng
tự kiểm tra, tự đánh giá.
- Nếu cần có thể thay đổi phương thức kiểm tra, đánh giá từ vấn đáp, tự luận
sang trắc nghiệm. Sau mỗi lần kiểm tra đánh giá cần có những phân tich nguyên
nhân, rút kinh nghiệm, nêu rõ những ưu điểm, tồn tại để người dạy và người học có
hướng phấn đấu trong những công việc tiếp theo.
4. Kết luận.
- Mỗi cán bộ, giảng viên biết vận dụng phương pháp kiểm tra đánh giá vào
từng tiết học, môn học phù hợp giúp cho việc dạy học có hiệu quả.
- Sinh viên phải có phương pháp tự học, tự nghiên cứu phù hợp, biết vận
dụng kiến thức vào thực tiễn, sinh viên phải có khả năng tự kiểm tra, tự đánh giá kết
quả học tập.