ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA XÃ HỘI HỌC
MÔN: XÃ HỘI HỌC TỘI PHẠM
BÀI TIỂU LUẬN
ĐỀ TÀI:
MỘT VỤ ÁN CÓ ĐẶC ĐIỂM GÂY ẤN TƯỢNG
GVHD : TS. Trương Văn Vỹ
SVTH : Nguyễn Hoàng Dương Kha
MSSV : 1356090066
Lớp : Xã hội học 13
1
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 3 tháng 2 năm 2015
2
MỤC LỤC
I. DẪN NHẬP ………………………………………………………………Trang 3
II. NỘI DUNG …………………………………………………………… Trang 4
1. Khái quát về Xã hội học tội phạm …………………………………Trang 4
1.1 Khái niệm Xã hội học tội phạm …………………………………. Trang 4
1.2 Đối tượng nghiên cứu của Xã hội học tội phạm ………………… Trang 4
1.3 Chức năng và phương pháp của Xã hội học tội phạm ………… Trang 4
2. Vụ án “Tên cướp giết 3 người trong 40 ngày”…………………… Trang 5
2.1 Tóm tắt vụ án ……………………………………………………. Trang 5
2.2 Phân tích vụ án dưới góc nhìn xã hội học tội phạm …………… Trang 6
2.3 Đề xuất các biện pháp đấu tranh, ngăn chặn, phòng chống …… Trang 10
III. KẾT LUẬN …………………………………………………………….Trang 13
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ………………………………… Trang 14
3
I. DẪN NHẬP
Chúng ta đang sống trong một xã hội phát triển và tiến bộ từng ngày, từng giờ.
Cuộc sống hiện đại mang đến cho con người rất nhiều lợi ích và sự thuận tiện. Máy
luật và tính quy luật của quá trình phát sinh, phát triển của hiện tượng tội phạm trong
xã hội, các hiện tượng gần gũi, tác động trực tiếp tới hiện tượng tội phạm, các nguyên
nhân, điều kiện làm xuất hiện hiện tượng tội phạm và các biện pháp đấu tranh phòng
chống hiện tượng tội phạm.
1.2 Đối tượng nghiên cứu của Xã hội học tội phạm
Xã hội học tội phạm nghiên cứu hiện tượng tội phạm với tư cách là một hiện
tượng xã hội.
Xã hội học tội phạm nghiên cứu một số hiện tượng xã hội gần gũi hoặc có ảnh
hưởng nhất định làm phát sinh hiện tượng tội phạm trong xã hội.
Xã hội học tội phạm nghiên cứu các nguyên nhân sâu xa, khách quan và các
điều kiện kinh tế - xã hội dẫn tới hiện tượng tội phạm.
Xã hội học tội phạm đề xuất và xây dựng các biện pháp đấu tranh, ngăn chặn và
phòng chống hiện tượng, hành vi sai lệch.
1.3 Chức năng và phương pháp của Xã hội học tội phạm
Xã hội học tội phạm có ba chức năng cơ bản là chức năng nhận thức, cung cấp
tri thức, hiểu biết nhất định cho con người về hiện tượng tội phạm; chức năng thực tiễn
đề xuất và xây dựng các biện pháp xã hội nhắm đấu tranh phòng chống các hiện tượng
sai lệch và tội phạm, củng cố và xây dựng luận cứ khoa học chặt chẽ, cung cấp thông
tin cho các ngành khoa học khác; và chức năng dự báo đưa ra dự báo về diễn biến,
khuynh hướng biến đổi và phát triển của hiện tượng tội phạm.
Các phương pháp nghiên cứu Xã hội học tội phạm phổ biến bao gồm phương
pháp phân tích tài liệu, phương pháp quan sát, phương pháp phỏng vấn, phương pháp
bảng hỏi điều tra và phương pháp thực nghiệm (lập hiện trường).
2. Vụ án “Tên cướp giết 3 người trong 40 ngày”
Tình trạng tội phạm hiện nay diễn ra ở khắp mọi nơi và ngày càng nghiêm trọng
với nhiều hình thức khác nhau. Vụ việc “Tên cướp giết 3 người trong 40 ngày” xảy ra
đã làm chấn động và gây bàng hoàng dư luận. Bằng góc nhìn xã hội học tội phạm, có
của nạn nhân Hoàng được xác định xuất hiện ở Ninh Thuận vào ngày 22 tháng 10. Tuy
6
nhiên, khi công an đến nơi thì người sử dụng chiếc điện thoại của nạn nhân Hoàng lại
là một cô gái. Bằng linh cảm nghề nghiệp, các trinh sát nhận định giữa hung thủ và cô
gái sử dụng điện thoại có mối liên hệ tình cảm mật thiết. Một cuộc hẹn giữa nghi can
và cô gái nhanh chóng được thiết lập. Ngay khi nghi can xuất hiện với tâm trạng đầy
phấn khởi, Công an tỉnh Tiền Giang đã ập đến khống chế đối tượng. Hung thủ của cả
ba vụ án là Nguyễn Hoài Nam (sinh năm 1994, trú tại ấp Long Thạnh, xã Long Bình
Điền, huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang). Theo khai nhận, Nam đang chuẩn bị trở về
Tiền Giang tiếp tục gây án tại thời điểm bị bắt.
2.2 Phân tích vụ án dưới góc nhìn xã hội học tội phạm
Trước nhất, ta cần xác định rõ vụ án trên là một hiện tượng tội phạm.
Hiện tượng tội phạm là một hiện tượng xã hội – pháp lý luôn ở trạng thái động,
xuất hiện trong xã hội có giai cấp, là thể thống nhất các tội phạm được thực hiện trong
một xã hội nhất định và ở một thời kỳ nhất định, có các nguyên nhân, các đặc điểm
định lượng (thực trạng) và định tính (tính chất, cơ cấu) của nó, đồng thời có tính độc
lập tương đối.
Có nhiều mô hình nghiên cứu xã hội học về hiện tượng tội phạm. Trong bài
tiểu luận này tôi xin chỉ đề cập đến mô hình nghiên cứu theo phân loại các nhóm tội
phạm. Căn cứ vào mô hình thì vụ án thuộc nhóm tội phạm hình sự. Trong nhóm này,
các nhà xã hội học tập trung nghiên cứu các hành vi phạm tội xâm hại tính mạng, sức
khỏe, nhận phẩm, danh dự của con người; xâm phạm sở hữu, các quyền tự do, dân chủ
của công dân; xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng và trật tự quản lý hành
chính… Cụ thể trong trường hợp ta đang phân tích, Nam đã có hành vi xâm phạm tính
mạng và quyền sở hữu của ba nạn nhân khi đã giết và cướp đoạt tài sản của họ.
Nguyên nhân và điều kiện phát sinh vụ án.
Nguyên nhân của hiện tượng tội phạm là tập hợp các ảnh hưởng xã hội, các sự
kiện và các quá trình xã hội tác động trực tiếp dẫn đến hiện tượng tội phạm.
Điều kiện của hiện tượng tội phạm là tổng thể các nhân tố, các ảnh hưởng xã hội
hay quá trình xã hội trực tiếp hoặc gián tiếp tạo ra môi trường xã hội thuận lợi cho sự
chân tay. Khi có tiền, Nam lại tiếp tục sống lang thang. Vào thời điểm tháng 8/2014,
8
sau một thời gian "biến mất" khỏi gia đình, Nam bất ngờ quay về. Tuy nhiên, ở với bố
mẹ đến đầu tháng 10/2014 thì Nam lại bỏ đi.”
Phân tích theo lý thuyết tâm thần học, ta thấy được thời thơ ấu của Nam xuất
hiện những dấu hiệu méo mó, và có khả năng ảnh hưởng trực tiếp tới sự phát triển tâm
lý sau này, dẫn tới hành vi phạm tội. Cụ thể, ở tuổi thiếu niên, độ tuổi đang phát triển
cả về tâm sinh lý, độ tuổi rất nhạy cảm với thế giới xung quanh, độ tuổi của sự tò mò,
Nam đã sa vào các thói hư tật xấu, bỏ học Cộng thêm điều kiện gia đình không quan
tâm, giáo dục đúng mực sẽ tạo nên môi trường lý tưởng cho Nam hư hỏng. Hệ quả rõ
nhất mà ta có thể thấy là ở tuổi trưởng thành, Nam đã trở nên lười nhác, bắt đầu lối
sống lang thang… Và, bài viết cho biết: “Trước khi đi, Nam không hề nói với bố mẹ là
mình làm gì và tắt máy điện thoại, cắt đứt liên lạc với gia đình”. Chi tiết này cho thấy
vào thời điểm đó Nam đã đi sâu vào con đường hư hỏng, tâm lý bất cần những ảnh
hưởng xung quanh, chỉ nghĩ cho nhu cầu của bản thân đã tác động vào hành động của
Nam.
Ở đây, chính môi trường gia đình, môi trường giáo dục chưa thật sự quan tâm
đúng mực và can thiệp kịp thời đến sự phát triển thuở nhỏ, mà đặc biệt là giai đoạn
thiếu niên nhạy cảm là điều kiện tạo ra môi trường xã hội thuận lợi cho sự phát triển
nhân cách lệch lạc sau này của Nam.
9
Xét theo lý thuyết phát sinh xã hội, yếu tố kinh tế có thể được xem là nguyên
nhân chính dẫn đến hành vi tội phạm của Nam.
Cũng theo bài viết “Giết 3 người trong 1 tháng: Rợn người kế hoạch giết
người thứ tư” cung cấp thông tin về lời khai của Nam, nguyên nhân của cả ba vụ án
mạng là để thỏa mãn nhu cầu tiêu xài của bản thân. Cụ thể hơn, theo bài viết: “Vào
đêm 10/9, sau khi đi chơi với bạn, Nam tiêu sạch số tiền còn trong túi. Do không có
tiền để lên TP.HCM, Nam liền nảy sinh ý định giết người để cướp tài sản, lấy tiền tiêu
xài.” Có thể thấy hệ quả từ tuổi thơ lệch lạc của Nam đã tác động đến lối sống ăn chơi,
xài tiền không nghĩ của y. Một thanh niên hai mươi tuổi, cái tuổi tràn đầy sức trẻ, cái
nạn nhân tử cong nhanh chóng…
Trên đây có thể được xem là những điều kiện thuận lợi giúp Nam thực hiện
hành vi tội phạm của minh trót lọt hết lần này đến lần khác.
2.3 Đề xuất các biện pháp đấu tranh, ngăn chặn, phòng chống
Xã hội học tội phạm nghiên cứu các biện pháp đấu tranh, phòng chống hiện
tượng tội phạm và các hành vi sai lệch sau đây:
Biện pháp tiếp cận thông tin. Biện pháp này hướng đến việc cung cấp, trang
bị, hướng dẫn, giải đáp các thông tin về chuẩn mực xã hội nói chung và pháp luật nói
riêng. Cụ thể, phải tạo mọi điều kiện để công dân có thể tiếp cận được với kiến thức
pháp luật. Nhất là trong bối cảnh hiện nay, khi mà mức độ trẻ hóa trong tội phạm ngày
càng gia tăng, mà đối tượng Nam trong vụ án ở trên là một điển hình, thì đối tượng mà
pháp luật cần tiếp cận sớm phải được mở rộng và phổ biến hơn nữa. Có thể áp dụng
các phương tiện truyền thông hiện đại ngày nay với sức lan tỏa rộng lớn để đưa pháp
luật đến gần với người dân hơn. Các chương trình Thời sự, Pháp luật và đời sống…
cần được đẩy mạnh hơn nữa. Đối với các trang thông tin pháp luật điện tử cần độ chính
xác và tin cậy, đẩy lùi những phát ngôn, những thông tin lệch lạc được dựng lên nhằm
đánh lừa người dân… Đối với các đối tượng ở độ tuổi đi học thì chính gia đình là
người truyền thông và dẫn dắt con em mình hiệu quả nhất. Hãy kết thúc một ngày của
11
bé bằng một mẩu chuyện sinh động, lồng ghép trong đó là các bài học về pháp luật mà
các bé sẽ ăn sâu vào trong suy nghĩ và nhận thức của mình… Những bài học dưới hình
thức trò chơi sắm vai trên lớp cũng sẽ giúp các em học sinh tiếp thu những kiến thức
pháp luật một cách hiệu quả mà không khô khan…
Biện pháp tiếp cận phòng ngừa xã hội. Biện pháp này theo đuổi mục đích
phát hiện, xóa bỏ, vô hiệu hóa các nguyên nhân, điều kiện làm phát sinh hiện tượng tội
phạm và các hành vi sai lệch. Đây là một biện pháp mang tính hiệu quả cao. Thiết nghĩ
trong vụ án vừa được phân tích ở trên, nếu có thể xóa bỏ được những nguyên nhân và
điều kiện phạm tội của Nam thì sẽ không có trường hợp đáng tiếc xảy ra. Và, khái quát
lên cho cả xã hội, thì xã hội sẽ phát triển vững mạnh, mọi người sẽ có một cuộc sống
hạnh phúc. Tuy nhiên, ta cần nhớ đến quan điểm của Durkheim: “Hành vi tội phạm là
hiện hành vi phạm tội…
Một cách tổng quát, về phương diện xã hội tội phạm, các biện pháp trên chỉ
dừng lại ở mức độ đề xuất và xây dựng. Chính Nhà nước, gia đình, nhà trường, toàn
thể xã hội phải đẩy mạnh công tác thực hiện kết hợp các biện pháp nhằm đạt được mục
tiêu đấu tranh phòng chống hiện tượng tội phạm và hành vi lệch lạc trong xã hội. Trong
bài tiểu luận này, cho phép tôi được đẩy mạnh vai trò của gia đình và nhà trường trong
việc quan tâm, giáo dục, truyền đạt các biện pháp đấu tranh phòng chống đến đối tượng
là con em, là học sinh của mình vì vấn đề trẻ hóa trong hiện tượng tội phạm được xem
là một vấn đề nhức nhối trong xã hội hiện nay. Chính gia đình và nhà trường phải là
chỗ dựa vững chắc đầu tiên cho con em được sống và phát triển nhân cách một cách
bình thường. Cũng chính gia đình và nhà trường phải là người đầu tiên phát hiện ra
những dấu hiệu méo mó trong nhận thức, nhân cách của con em mình để kịp thời tác
động, điều chỉnh, tránh trường hợp các em sa ngã, dẫn đến hệ quả nghiêm trọng về sau
không chỉ cho chính bản thân các em mà còn là cho toàn xã hội.
13
III. KẾT LUẬN
Trong một xã hội đầy rẫy những hành vi tội phạm và hành vi lệch chuẩn thì Xã
hội học tội phạm trở thành một bộ môn khoa học nghiên cứu có vai trò vô cùng quan
trọng. Xã hội học tội phạm nghiên cứu tội phạm ở bình diện xã hội, quản lý xã hội,
nghiên cứu để làm rõ xu hướng vận động của hiện tượng tội phạm. Trên cơ sở nắm
vững thực trạng và tính quy luật của hiện tượng đó giúp cho nhà quản lý xã hội có cơ
sở lý luận và thực tiễn xây dựng những khuyết sách trong việc tổ chức, phòng ngừa,
ngăn chặn tình trạng phạm tội.
Đề cập đến vụ án có đặc điểm gây ấn tượng cho tôi, vụ án “Tên cướp giết 3
người trong 40 ngày”, đây là một hồi chuông báo động về mức độ trẻ hóa trong hiện
tượng tội phạm. Đồng thời vụ án còn phản ánh mức độ ngang nhiên và bạo tàn của các
hành vi tội phạm trong xã hội hiện nay. Xét đến bình diện xã hội học tội phạm, vụ án là
một cơ sở nữa giúp các nhà xã hội học nghiên cứu về nguyên nhân, điều kiện phát sinh
hiện tượng tội phạm. Từ đó, đề xuất, xây dựng các biện pháp đấu tranh, phòng chống
hiện tượng tội phạm và các hành vi lệch lạc.