Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đối với học sinh, đặc biệt là học sinh lớp 12 thi cử luôn là một áp lực gây
căng thẳng tâm lí. Thời gian ôn tập không nhiều, kiến thức của các môn thi thì
quá lớn. Vậy làm thế nào để cho việc ôn tập 6 môn thi tốt nghiệp và thi Đại học
đạt kết quả tốt ? Thiết nghĩ đây là một bài toán không đơn giản cho học sinh và
cũng là cho mỗi người thầy trong quá trình hướng dẫn học sinh yêu quý của
mình ôn thi đạt hiệu quả.
Trong thực tế các môn thi tốt nghiệp THPT, môn Ngữ văn bao giờ cũng là
một trong những môn cố định có tính bắt buộc đối với các kì thi. Môn học
này chiếm một lượng kiến thức tương đối lớn đòi hỏi học sinh cần phải có kế
hoạch ôn tập chu đáo thì mới có thể đạt được điểm cao. Để làm được điều
này bên cạnh việc nắm vững các kĩ năng làm bài đòi hỏi mỗi học sinh cần
phải có phương pháp ôn tập hữu hiệu thì mới có thể đạt được kết qủa tốt.
Tuy nhiên, vấn đề học môn Văn hiện nay không phải học sinh nào cũng làm
được điều đó.
Để tránh gây áp lực căng thẳng vể tâm lí và tạo được hứng thú cho học sinh
trong quá trình ôn thi, vấn đề đặt ra cho mỗi người thầy là cần phải có một
phương pháp thiết thực để hướng dẫn các em ôn tập đạt được hiệu quả cao nhất.
Trong quá trình ôn tập môn Ngữ văn và hướng dẫn cho các em thi cử thiết
nghĩ sẽ có rất nhiều phương pháp được áp dụng và tất nhiên mỗi phương pháp
đều có những ưu điểm nhược điểm nhất định. Song tôi thấy hiệu quả vẫn là
phương pháp hướng dẫn ôn tập cho học sinh theo cấu trúc đề thi. Trong những
năm gần đây cấu trúc đề thi gồm có hai phần: phần dành chung cho tất cả các thí
sinh và phần danh riêng cho từng ban để cho các em lựa chọn. Cho dù thuộc về
ban nào đi chăng nữa thì đề thường yêu cầu nghị luận về các vấn đề sau:
+ Nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ.
1
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
+ Nghị luận về một tác phẩm văn xuôi, một đoạn trích văn xuôi.

thức khi tham gia vào hoạt động xã hội nhằm biến đổi nhận thức khách thể.
Trong nhà trường học sinh chính là chủ thể của hoạt động nhận thức; còn khách
thể chính là những tri thức kinh nghiệm. Theo cơ sở triết học: con người tự làm
ra mình bằng chính hoạt động của mình nhưng cái quan trong là làm ra cái đó
như thế nào vào bằng cách nào? Từ cơ sở ấy chúng ta có thể nói một cách đơn
giản các em học sinh lớp 12 không chỉ phải chỉ đơn giản là ôn cái gì mà điều
quan trọng là ôn như thế nào?
2. Cơ sơ thực tiễn
Tác phẩm tự sự thường chiếm một tỷ lệ không nhỏ trong các bài học của học
sinh lớp 12 ôn thi tốt nghiệp THPT. Cách làm bài nghị luận về một tác phẩm tự
sự không đơn giản so với các câu hỏi khác trong cấu trúc một đề thi. Thực tế cho
thấy khi nghị luận về một tác phẩm tự sự, phần nhiều học sinh khó đạt điểm cao
so với các dạng câu hỏi nghị luận khác. Chính vì vậy việc học các tác phẩm tự sự
đối với các em rất ngại, thường hay đối phó hoặc phụ thuộc vào tài liệu, văn mẫu
khi làm bài mà không có sự độc lập, tư duy sáng tạo.
Qua kết quả thức tế mà tôi thống kê, hầu hết các em học sinh lớp 12 chưa
thực sự có kinh nghiệm và kĩ năng về cách làm bài nghị luận về một tác phẩm tự
sự do đó kết quả thi môn Ngữ văn thường thấp. Vấn đề đặt ra cần phải có một
3
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
cách hướng dẫn cụ thể mang tính khoa học để giúp các em tháo gỡ những khó
khăn trong quá trình làm bài.
Chương II
Nội dung hướng dẫn ôn tập những tác phẩm tự sự.
Tự sự là phương thức tái hiện đời sống qua các sự kiện, biến cố và hành vi
con người trong toàn bộ tính khách quan của nó. Ở đây, tư tưởng và tình cảm của
nhà văn thâm nhập sâu sắc vào sự kiện và hành động của con người, nhà văn kể
lại, tả lại những gì xảy ra bên ngoài mình, khiến cho người đọc có cảm giác rằng
hiện thực được phản ánh trong tác phẩm là một thế giới tạo hình xác định đang
tự tồn tại, phát triển, không phụ thuộc vào tình cảm, ý muốn của người viết.

trình tự các thành phần ấy cũng biến hóa sinh động như cuộc sống muôn màu và
tùy theo ý đồ nghệ thuật của nhà văn.
- Từ khái niệm xác định như trên, muốn tóm tắt được cốt truyện một tác phẩm tự
sự, người giáo viên cần hướng dẫn các em phải đọc kĩ tác phẩm sau đó trả lời
được những câu hỏi sau:
+ Hoàn cảnh xã hội, thời kì lịch sử mà tác phẩm phản ánh, tái hiện?
+ Chủ đề của tác phẩm?
+ Nhân vật chính của tác phẩm và các bước phát triển của tính cách, của số phận
nhân vật ấy? Các chi tiết, sự kiện quan trọng trong tác phẩm tác động tới cuộc
đời nhân vật?
Trên cơ sở đọc kĩ tác phẩm, nắm vững kiến thức cơ bản theo yêu cầu trên
mới có thể đi đến xây dựng văn bản tóm tắt.
Ví dụ : Tóm tắt truyện Rừng Xànu (Nguyễn Trung Thành)
Mở đầu truyện là cảnh rừng xà nu bạt ngàn trong “tầm đại bác ”của giặc,
đang ưỡn tấm ngực lớn ra che chở cho làng Xô Man. Sau 3 năm đi lực lượng,
5
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
Tnú được cấp trên cho phép về thăm làng một đêm. Bé Heng nay đã trở thành
một giao liên chững chạc, nhanh nhẹn. Dít nay đã trở thành bí thư chi bộ kiêm
chính trị viên xã đội vững vàng. Đêm hôm đó, cụ Mết đã kể cho cả dân làng
nghe về cuộc đời Tnú. Hồi đó Mĩ Diệm khủng bố gắt gao, Tnú cùng Mai tham
gia nuôi giấu anh Quyết- cán bộ cách mạng- từ nhỏ. Giặc bắt Tnú sau 3 năm anh
lại vượt ngục Kon Tum trở về. Lúc này anh Quyết đã hi sinh, Tnú lấy Mai. Anh
tiếp tục cùng dân làng mài giáo mác chuẩn bị chiến đấu. Giặc nghe tin, chúng về
làng càn quét, khủng bố. Kẻ thù bắt vợ con anh, tra tấn tàn bạo ngay trước mắt
anh. Căm hờn cháy bỏng, Tnú đã nhảy xổ ra giữa bọn lính nhưng cũng không
cứu được mẹ con Mai. Giặc bắt anh, quấn giẻ tẩm dầu xà nu đốt mười đầu ngón
tay anh. Cụ Mết cùng thanh niên trong làng đã nổi dậy giết sạch bọn lính cứu
Tnú. Sau đó anh gia nhập lực lượng quân giải phóng. Câu chuyện kết thúc bằng
cảnh cụ Mết và Dít tiễn Tnú trở lại đơn vị, trước mắt họ là những cánh rừng xà

không tóm tắt được tác phẩm thì đồng nghĩa với việc không nhớ cốt truyện sẽ
khó có thể làm bài. Do đó việc tóm tắc tác phẩm và yêu cầu bắt buộc đối với học
sinh.
2. Cần chú ý đến ý nghĩa nhan đề của tác phẩm:
- Như chúng ta biết, tác phẩm văn học là con đẻ tinh thần của người nghệ sĩ.
Việc sáng tác đã khó nhiều khi việc đặt tên lại càng khó hơn. Tên tác phẩm
không phải là cho nó cái tên để gọi mà là cả một dụng ý, một ý nghĩa nghệ thuật.
Ví dụ: Ý nghĩa nhan đề truyện ngắn “Vợ Nhặt” của nhà văn Kim Lân.
- Gợi sắc thái đối lập
- Tình cảnh ngang trái, một tình huống đặc biệt
- Còn có thể gợi về cái tên của nhân vật trong tác phẩm
Lấy một ví dụ khác. Khi đọc truyện “ Những đứa con trong gia đình” của
Nguyễn Trung Thành thì cần đặt ra cẩu hỏi: tại sao tác giả lại đặt cho tác phẩm
cái tên như vậy? Ý nghĩa của nó?
7
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
- Gợi lên cho người đọc hình ảnh những đứa con sinh ra trong một gia đình có
truyền thống cách mạng đang nối tiếp và phát huy con đường lí tưởng của cha
ông.
- Thể hiện cái nhìn hiện thực có chiều sâu mang tính độc đáo của Nguyễn Thi:
Ông đã chọn lăng kính gia đình để nhìn ra cả cuộc chiến đấu lớn của nhân dân
MN. Cách nhìn này là một sự phát hiện, khám phá mới mẻ: sự tiếp nối giữ hiện
tại và quá khứ, sự hoà quyện giữa tình cảm gia đình và tình cảm cách mạng tạo
nên sức mạnh thiêng liêng của con người Việt nam, dân tộc Việt nam.
- Nhà văn muốn ta nghĩ đến không chỉ một gia đình, mà cả một tổ quốc đang hào
hùng chiến đấu được sinh ra từ sức mạnh đau thương.
3. Cần chú ý đền tình huống và chi tiết trong tác phẩm
3.1. Vấn đề tình huống truyện.
- Nếu như tứ thơ giữ một vai trò quan trọng đối với thơ trữ tình, thì với văn xuôi
tự sự, tình huống truyện có ý nghĩa quyết định đối với sự thành công của tác

nhau, từa tựa nhau, nhấn mạnh ấn tượng về ranh giới mong manh giữa sống và
chết.
+ Âm thanh: Tiếng quạ “gào lên từng hồi thê thiết” > “sứ giả” của cái chết, cõi
âm > gợi ám ảnh rợn lạnh, âm khí.
+ Mùi vị: “vẩn lên mùi ẩm thối”: rác, mùi gây của xác người.
+ Tràng lấy vợ vào đúng lúc cái đói đang diễn ra gay gắt, chẳng ai còn nghĩ đến
thứ gì khác ngoài miếng ăn, thậm chí bản thân anh ta cũng chưa chắc giữ được
mạng sống của mình qua cái nạn đói khủng khiếp này. Việc Tràng lấy vợ trong
hoàn cảnh này đồng nghĩa rước thêm về nhà một miệng ăn, lo thêm một nỗi lo,
đưa mình đến với cái chết nhanh hơn.
- Như vậy khi hướng dẫn học sinh tìm hiểu các tác phẩm văn xuôi ngoài việc
tóm tắt để ghi nhớ tác phẩm người giáo viên phải hướng dẫn các em chú ý tình
huống truyện. Bởi vì trong văn xuôi tự sự tình huống có vai trò đặc biệt quan
trọng đối với việc thể hiện tính cách và số phận nhân vật, chủ đề tác phẩm.
9
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
Ví dụ: “Chiếc thuyền ngoài xa” của nhà văn Nguyên Minh Châu:
+ Để tạo nên hình tượng người đàn bà hàng chài nhà văn đã tạo ra tình huống
truyện độc đáo và từ tình huống độc đáo này mà nhân vật dần hé lộ số phận.
+ Truyện được kể lại qua lời của nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng, một người lính vừa
bước ra từ cuộc chiến tranh nhiều đau thương mất mát. Phùng được dịp trở về
chiến trường xưa để chụp một bức tranh cảnh biển theo lời đề nghị của trưởng
phòng. Tại đây anh đã phát hiện ra một bức tranh cảnh biển có một không hai:
“Trước mặt tôi là một bức tranh mực tầu của một danh họa thời cổ. Mũi thuyền
in một nét mơ hồ lòe nhòe vào bầu sương mù trắng như sữa có pha đôi chút màu
hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào. Vài bóng người lớn lẫn trẻ con ngồi im
phăng phắc như tượng trên chiếc mui khum khum, đang hướng mặt vào bờ”.
Cảnh đẹp đến nỗi Phùng có cảm giác bối rối, trái tim như bị bóp thắt vào.
+ Nhưng đằng sau chiếc thuyền đẹp như trong mơ ấy lại là một cảnh tượng phũ
phàng: người chồng vũ phu, thô bạo hành hạ người đàn bà bằng những trận đòn

+ Giá trị hiện thực :
-Hiện thực về tội ác của giặc
-Hiện thực về nỗi đau khổ, đói kém của nhân dân
-Hiện thực về tư tưởng của quần chúng : Đói kém sẽ dẫn tới liều lĩnh ; nhưng đói
kém cùng quẫn cũng sẽ dẫn họ đến với cách mạng.
+ Giá trị nhân đạo : Trong bất kì hoàn cảnh nào, người dân lao động không hoàn
toàn tuyệt vọng họ vẫn luôn hướng về sự sống và ánh sáng ; hạnh phúc và tương
lai.
-Ngoài việc xác định và phân tích ý nghĩa của tình huống truyện người giáo
viên cần cho học sinh so sánh tình huống truyện trong mỗi tác phẩm của từng
nhà văn.
Ví dụ: “Vợ Nhặt” (Kim Lân) và “Chiếc thuyền ngoài xa” (Nguyễn Minh
Châu) cả hai đều xây dựng được tình huống truyện độc đáo, nhưng tình huống
11
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
trong mỗi câu chuyện lại có sự khác nhau.Tình huống trong “Vợ Nhặt” là tình
huống về một cuộc hôn nhân lạ lùng giữa Tràng và cô vợ nhặt.Còn tình huống
trong chiếc thuyền ngoài xa là tình huống mang tính phát hiện về “cảnh đắt trời
cho” với hiện thực nghiệt ngã cuộc sống của nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng .
3.2. Chi tiết trong tác phẩm văn xuôi tự sự.
Một tác phẩm văn xuôi hay lắm khi hay ở chi tiết, hình ảnh cho nên khi ôn
tập các tác phẩm văn xuôi người giáo viên phải hướng dẫn học sinh chú ý đến
chi tiết đặc sắc trong tác phẩm và đi tìm ý nghĩa của các chi tiết đó.
Ví dụ: Đọc “Thuốc” của Lỗ Tấn mà không chú ý đến nội dung và ý nghĩa về
những người trong quán trà của lão Hoa đã bàn luận về thuốc thì quả là một sự
thiếu sót. Hay đọc “Số phận con người” của Sô-lô-khốp
cần phải chú ý chi tiết: khi Xô-cô-lôp đưa đứa con trai mới nhận về nhà, bà chủ
nhà “ Nhìn nó ăn ngấu nghiến mà nước mắt ròng ròng…”.Có thể nói đây là một
chi tiết nhỏ nhưng lại có ý nghĩa lớn.Vì tiếng khóc của bà chủ nhà là tiếng khóc:
+ Khóc thương, thông cảm cho hoàn cảnh tội nghiệp của bé Vania.

của học sinh. Nhân đây, cũng xin nói với học sinh rằng một bài viết hay (cũng
như một ca sĩ hát) phải có chỗ đậm chỗ nhạt, chỗ thăng chỗ trầm chứ không nên
đều đều, đơn giọng. Muốn đạt đến điều này đương nhiên cần nhiều điều kiện,
yếu tố, cần phải luyện bút công phu.
4. Phân tích nhân vật trong tác phẩm tự sự.
- Trong thực tế học văn, làm văn, khá nhiều học sinh còn lúng túng khi gặp
kiểu bài phân tích nhân vật trong tác phẩm tự sự. Lúng túng này do nhiều nguyên
nhân. Có phần do cách đọc và nắm tác phẩm để dẫn chứng khi làm bài. Có phần
do chưa thuần thục phương pháp, kĩ năng, chưa biết tìm ra các vấn đề phân tích.
Lại có phần bởi chưa thực hiểu mục đích, ý nghĩa của việc mình đang làm. Việc
gì cũng thế, khi chưa thật hiểu mục đích công việc thì khó có thể làm tốt, làm
một cách có ý thức cao được.
13
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
- Trong tác phẩm tự sự, nhà văn “nói” qua nhân vật. Nhân vật chính là nơi
mang chở nội dung phản ánh, tư tưởng, chủ đề của tác phẩm, là nơi kí thác quan
niệm về con người, về nhân sinh của nhà văn. Bởi thế, phân tích nhân vật trở
thành con đường quan trọng nhất để đi đến giá trị hiện thực, giá trị nhân đạo của
tác phẩm, để nhận ra lí tưởng thẩm mĩ của nhà văn. Một nhân vật văn học lớn
bao giờ cũng thể hiện một số phận, một quan niệm nhân sinh độc đáo và thường
điển hình cho một tầng lớp xã hội, một giai cấp, thậm chí một thời đại nào đó.
- Không phải không còn những học sinh chưa hiểu thật đầy đủ rằng nhân vật
trong tác phẩm văn học là “con đẻ”, là sản phẩm sáng tạo của một nhà văn nhất
định. Nó là kết quả của một quá trình khám phá, chiêm nghiệm. Nó là sản phẩm
từ sự tổng hợp, nhào nặn. Cũng do thế, nhân vật mang dấu ấn của cá nhân sáng
tạo ra nó. Không ít học sinh còn đối chiếu máy móc nhân vật với hiện thực lịch
sử, với sự thực cuộc đời để đánh giá đúng, sai, hay, dở mà quên đi một sự thực
khác: nhân vật có thể mang màu sắc “siêu thực”, có thể đi lối riêng theo cách dẫn
dắt, theo ý đồ và bút pháp nghệ thuật của nhà văn. Phân tích nhân vật còn để
nhận ra tài năng, đặc điểm bút pháp của nhà văn, để thêm thú vị khi thưởng thức

- Lưu ý không phải tác phẩm nào chúng ta cũng cần phải chú ý đến lai lịch của
nhân vật.Chúng ta chỉ chú ý đến lai lịch của nhân vật khi đó là một dụng ý của
nhà văn trong việc khắc hoá số phận và tính cách của nhân vật mà thôi.
4.2. Ngoại hình
-Trong văn học, nhà văn miêu tả ngoại hình nhân vật thường với hai mục đích.
+ Thứ nhất, để cá thể hóa nhân vật, nghĩa là tạo ấn tượng riêng về nhân vật ấy
(không thể lẫn vào các nhân vật khác).
+ Thứ hai, qua vẻ bề ngoài mà phần nào hé mở tính cách, bản chất của nhân vật
ấy. Một nhà văn có tài thường chỉ qua một số nét khắc họa chấm phá có thể giúp
người đọc hình dung ra diện mạo, tư thế cùng bản chất của một nhân vật nào đó.
15
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
Một nhân vật thành công bao giờ cũng là “con người này” khác với con người
kia, con người nọ…
-Khi cảm nhận, phân tích ngoại hình nhân vật cần thấy rằng phần lớn trường
hợp, đặc điểm tính cách, chiều sâu nội tâm được thống nhất với vẻ bề ngoài.
Song cũng có những trường hợp cái bên trong và vẻ bên ngoài của nhân vật “trật
khớp”, thậm chí trái ngược nhau.
-Trong phân tích nhân vật, cần qua các chi tiết ngoại hình mà “đọc” đúng nội
tâm, bản chất của đối tượng.
4.3. Ngôn ngữ
-Qua lời ăn tiếng nói, qua cách dùng từ, giọng điệu của một người, chúng ta có
thể nhận ra nghề nghiệp, trình độ văn hóa, nhận ra tính cách của con người ấy.
-Ngôn ngữ của nhân vật văn học thành công thường được cá thể hóa cao độ,
nghĩa là mang đậm dấu ấn của một cá nhân. Nhà văn có tài là người biết sống
với nhiều nhân vật, nắm bắt được nhiều kiểu ngôn ngữ.
4.4. Nội tâm
-Khi phân tích nhân vật cần quan tâm đến thế giới bên trong với những cảm giác,
cảm xúc, tình cảm, suy nghĩ… Thế giới bên trong này thường tương tác với thế
giới bên ngoài (môi trường thiên nhiên, sự biến chuyển của đời sống xã hội,

sắp xếp). Điều này không đúng về mặt lí luận và sẽ gây lúng túng trong thực tế
làm bài.
+ Thứ ba: Nắm vững sáu phương diện cơ bản đã nêu khi phân tích nhân vật
chính là điều có ý nghĩa định hướng cho việc đọc tác phẩm tự sự. Biết đọc tác
phẩm tự sự nghĩa là hiểu được, nhớ được nội dung phản ánh của tác phẩm và
mối quan hệ giữa các nhân vật, nắm được tính cách, số phận của các nhân vật
chính. Để có căn cứ phân tích, để có chất liệu làm bài, khi đọc tác phẩm cần ghi
nhớ các chi tiết, các hình ảnh về từng phương diện ấy.
17
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
- Ví dụ: Về nhân vật người đàn bà hàng chài trong Chiếc thuyền ngoài
xa(Nguyên Minh Châu)
- Nhân vật người đàn bà hàng chài trong tác phẩm này đã để lại nhiều ấn tượng
và cảm xúc trong lòng người đọc. Để tạo nên hình tượng người đàn bà ấy nhà
văn đã tạo ra tình huống truyện độc đáo và từ tình huống độc đáo này mà nhân
vật dần hé lộ số phận.
- Truyện được kể lại qua lời của nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng, một người lính vừa
bước ra từ cuộc chiến tranh nhiều đau thương mất mát. Phùng được dịp trở về
chiến trường xưa để chụp một bức tranh cảnh biển theo lời đề nghị của trưởng
phòng. Tại đây anh đã phát hiện một “ cảnh đắt trời cho”. Cảnh đẹp đến nỗi
Phùng có cảm giác bối rối, trái tim như bị bóp thắt vào.
- Nhưng đằng bức tranh tuyệt đỉnh ấy lại là một cảnh tượng phũ phàng: người
chồng vũ phu, thô bạo hành hạ người đàn bà bằng những trận đòn thù, người đàn
bà nhẫn nhục chịu đựng. Phùng từ sung sướng đến ngạc nhiên, sững sờ sửng sốt.
Nghịch cảnh ấy khiến lòng anh tan vỡ.
- Trong suốt câu chuyện, nguời đàn bà làng chài không có tên, chỉ được gọi là
“người đàn bà”, là “mụ”, là “ chị”_những cách gọi phiếm định. Đó là người đàn
bà vô danh. Đây là một dụng ý nghệ thuật của tác giả. Không phải nhà văn
"nghèo" ngôn ngữ đến độ không thể đặt cho chị một cái tên mà là vì chị cũng
giống như hàng trăm người đàn bà ở vùng biển nhỏ bé này. Dù vô danh, nhưng

vợ ông ta. “Chúng mày” là vợ con của ông ta.
- Dù vậy, chị lặng thầm đón nhận “với một vẻ cam chịu đầy nhẫn nhục, không
hề kêu một tiếng, không chống trả cũng không tìm cách chạy trốn”mà coi đó là
một lẽ đương nhiên. Thậm chí chị còn yêu cầu hắn “ Muốn đánh chị thì đưa chị
lên bờ để đánh vì chị không muốn để những đứa con nhìn thấy cảnh bố hành hạ
mẹ”. Vì đâu chị lại chịu đựng và cam chịu như vậy?
- Vì đó là một người đàn bà giàu đức hi sinh và thương con.
19
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
+ Khi đứa con chị là thằng Phác, vì quá thương mẹ nên đã lao vào đánh lại cha
nó, chị đã khóc, ôm chầm lấy nó mà kêu lên: “Phác, con ơi!”. Hành động ấy thể
hiện nỗi đau tột cùng của người mẹ. Chị muốn tạ lỗi với con vì đã làm tổn
thương trái tim bé bỏng của nó, và cũng van xin con đừng làm những điều có lỗi
với cha mình.
+ Ra ngoài đời, chị bộc lộ vẻ lúng túng sợ sệt thật đáng thương. Khi được mời
đến tòa án để giải quyết bi kịch gia đình, chị chỉ dám chọn một góc tường để
ngồi. Sau đó được mời chị mới dám rón rén ngồi xuống mép ghế và cố thu người
lại. Nhưng khi phải lí giải nguyên nhân không chịu từ bỏ gã chồng vũ phu hành
hạ mình, thì chị tỏ ra sắc sảo không ngờ. Chị kiên quyết từ chối lời đề nghị của
chánh án Đẩu: “quý tòa… phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó…”
Người đàn bà đau khổ kể lại câu chuyện cuộc đời mình nhằm gián tiếp đưa ra
những lí do khiến mình không thể bỏ chồng.
+ Trong cuộc mưu sinh đầy cam go: thuyền ở xa biển, cần một người đàn ông
khỏe mạnh, biết nghề, để chung tay nuôi những đứa con khôn lớn nên người.
“Mong các chú cách mạng thông cảm cho, đám đàn bà hàng chài ở thuyền
chúng tôi cần phải có người đàn ông để chèo chống phong ba, để cùng làm ăn
nuôi nấng đặng một sắp con, nhà nào cũng trên dưới chục đứa.
+ Chị cũng là người vợ luôn biết quý trọng chắt chiu những giây phút hạnh phúc
của đời thường, giản dị mà thật cảm động: “Ở trên chiếc thuyền, cũng có lúc vợ
chồng con cái chúng tôi sống hòa thuận, vui vẻ”. Và “vui nhất là lúc ngồi nhìn

vật, hiện tượng của cuộc sống mà phải có cái nhìn đa diện, nhiều chiều, phổ quát
thì mới hiểu được những sắc cạnh của cuộc đời. Vì “con người thì đa đoan, cuộc
đời thì đa sự”.
5/ Điểm nhìn trần thuật, giọng điệu trần thuật trong tác phẩm tự sự
- Trong tác phẩm văn xuôi tự sự, nội dung trần thuật phải được thể hiện từ
điểm nhìn, bằng quan điểm trần thuật nào đó. Thông thường có ba phương thức
trần thuật phổ biến trong tác phẩm tự sự:
21
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
+ Phương thức 1: theo ngôi thứ 3 của người kể chuyện giấu mình => Lời gián
tiếp.
+ Phương thức thứ 2: theo ngôi thứ nhất do nhân vật tự kể => Lời trực tiếp.
+ Phương thức 3: theo ngôi thứ ba của người kể tự giấu mình nhưng điểm nhìn,
lời kể lại theo giọng điệu của nhân vật.=> Lời nửa trực tiếp. Tác phẩm “Những
đứa con trong gia đình” của Nguyễn Thi đã kể theo phương thức này.
- Xác định điểm nhìn trần thuật nghĩa là chỉ ra vị trí từ đó người trần thuật
nhìn ra và miêu tả sự vật, tường thuật câu chuyện trong tác phẩm. Nó chính là
cách kể, phương thức kể, là tình huống diễn ngôn. Như thế, điểm nhìn trần thuật
có mối quan hệ mật thiết với cấu trúc nghệ thuật, giọng điệu của tác phẩm, với
cách cảm thụ thế giới, thái độ của nhà văn. Khi nghiên cứu một cấu trúc văn bản,
người giáo viên cần quan tâm đến điểm nhìn, chỗ đứng mà tác giả lựa chọn.
Chính điểm nhìn, chỗ đứng này chi phối cách miêu tả, đánh giá sự việc, câu
chuyện và thành cơ sở để người đọc chúng ta cân nhắc, lựa chọn thái độ đối với
hiện thực, nhân vật được phản ánh.
Chương III
Kết quả nghiên cứu
Đề tài này được thực hiện bằng hai phương pháp
1. Kết quả từ quan sát thực tế
Quan sát việc học tập trong các giờ ôn tập và vở bài tập cho về nhà của học
sinh kết quả như sau:

điều mà chúng ta đáng bàn ở đây là chất lượng bài viết, điểm thi tốt nghiệp của
học sinh như thế nào thì mới là điều chúng ta quan tâm.
Hướng dẫn học sinh học ôn tập như thế nào để khỏi gây áp lực căng thẳng
về tâm lý đạt hiệu quả cao trong thi cử xét cho cùng cũng là việc đổi mới phương
pháp dạy và học.
Với sáng kiến này, tôi chỉ mong góp một ý kiến nhỏ của mình trong quá
trình giảng dạy tích luỹ được để chia sẻ với mọi đồng nghiệp xa gần.Chắc rằng
23
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
sẽ còn nhiều thiếu sót, mong các đồng nghiệp đóng góp ý kiến để sáng kiến kinh
nghiệm của tôi được hoàn chỉnh hơn.Xin chân thành cảm ơn.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ Thanh Hóa, ngày 21 tháng 05 năm
2013
Tôi xin cam đoan đây là SKKN
của tôi viết không sao chép nội dung
của người khác.

Trần Xuân Thành
24
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
D. TÀI LIỆU THAM KHẢO
1/Phương pháp dạy học-Nhà xuất bản giáo dục- 1995
2/ Một số bài viết và ý kiến trình bày về việc ôn thi được đăng trên trang webse
Ôn thi Online.
3/Cấu trúc đề thi của BộGD& ĐT
4/Hướng dẫn ôn thi TN THPT năm học 2012-2013
25