Đề bài số 2: Bình luận quan điểm sau: mô hình thể chế của Liên minh châu Âu là sự kết hợp giữa mô
hình của các tổ chức quốc tế liên chính phủ truyền thống và các nhà nước liên bang.
Bài làm:
Lời mở đầu
Sau hơn 50 năm tồn tại và phát triển, Liên minh châu Âu ( EU), một mô hình liên kết đặc biệt trên sự
kết hợp giữa mô hình “ tổ chức liên chính phủ” và mô hình “ siêu quốc gia”, đã trở thành tổ chức quốc
tế khu vực thành công nhất trên thế giới với những nỗ lực không ngừng cho mục tiêu một châu Âu “
nhất thể hóa”. Trong đó chúng ta thấy tổ chức bộ máy của EU là sự kết hợp và pha trộn giữa cách thức
tổ chức bộ máy của các tổ chức quốc tế truyền thống như UN, ASEAN ( thể hiện điển hình qua sự có
mặt và thành phần, chức năng nhiệm vụ quyền hạn, hoạt động của Hội đồng châu Âu, đặc biệt là của
Council và Commission) và cách thức tổ chức bộ máy nhà nước của các quốc gia hợp bang như USA
( điển hình như sự có mặt và thành phần, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, hoạt động của Nghị viện châu
Âu, Ngân hàng trung ương châu Âu, Viện tiền tệ châu Âu). Đặc biệt hơn nữa, ngay trong chức năng,
nhiệm vụ, quyền hạn của chỉ một thiết chế khác của EU cũng đã thể hiện rõ nét sự pha trộn này: Tòa án
châu Âu vừa có tính chất như Tòa án quốc tế, vừa có tính chất như tòa án quốc gia. Chính sự kết hợp và
pha trộn trong tổ chức bộ máy của EU đã làm sáng tỏ phần nào quan điểm “mô hình thể chế của Liên
minh châu Âu là sự kết hợp giữa mô hình của các tổ chức quốc tế liên chính phủ truyền thống và các nhà
nước liên bang”.
Nội dung
I. Sự thể hiện của các tổ chức quốc tế liên chính phủ truyền thống trong mô hình thể chế của
EU.
Như chúng ta đã biết trong tổ chức bộ máy của EU thì Hội đồng châu Âu, và Ủy ban châu Âu là các cơ
quan thể hiện điển hình của một tổ chức quốc tế liên chính phủ.
1.Hội đồng Châu Âu- The European Council.
a. Thành phần
Là hôi nghị các nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu Chính phủ của các quốc gia thành viên, mỗi năm
họp ít nhất 2 lần và có sự tham gia của Chủ tịch Ủy ban Châu Âu.
b. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của hội đồng châu Âu.
Hội đồng châu Âu không phải là một cơ quan thể chế chính thức của Liên minh châu âu, mặc dù nó được
các hiệp ước nói đến như một cơ quan "sẽ đem lại cho Liên minh sự thúc đẩy cần thiết cho việc phát
triển Liên minh". Về cơ bản, nó vạch rõ chương trình nghị sự chính sách của Liên minh châu Âu và vì
mà Nghị viện và Council đã đưa ra. Commission cũng là cơ quan điều hành, quản lí ngân sách và các
quỹ của EU
+ Đảm bảo pháp chế của EU. Một khi luật pháp đã được Hội đồng và Nghị viện thông qua, thì Ủy ban
có trách nhiệm bảo đảm việc thi hành, thông qua các nước thành viên hoặc qua các cơ quan của Liên
minh. Trong chấp nhận các biện pháp kỹ thuật cần thiết, thì Ủy ban được trợ giúp bởi các ban do các đại
diện của các nước thành viên lập ra (một phương pháp mà tiếng lóng gọi là "comitology"). Nói tóm lại,
Ủy ban châu âu cùng với Tòa án châu Âu có trách nhiệm đảm bảo cho pháp luật của EU được áp dụng
một cách chính xác và đầy đủ tại tất cả các quốc gia thành viên.
+ Đại diện cho EU trong các quan hệ quốc tế. Commission là cơ quan phát ngôn chính thức của EU trong
các quan hệ với bên ngoài. Đồng thời theo ủy quyền của Council, commission đại diện cho EU để đàm
phán kí kết các điều ước quốc tế với bên ngoài.
II. Sự thể hiện của mô hình các Nhà nước liên bang trong mô hình thể chế của EU
1. Nghị viện châu Âu- The European parlement
Nghị viện châu Âu (Europarl hay EP) là một nghị viện với các nghị sĩ được bầu cử trực tiếp của Liên
minh châu Âu (EU). Cùng với Hội đồng liên minh châu Âu(the Council), nó tạo thành lưỡng viên cơ
quan lập pháp của các thể chế của liên minh và được mô tả là một trong những cơ quan lập pháp quyền
lực nhất thế giới.Nghị viện và Hội đồng tạo thành cơ quan lập pháp cao nhất của Liên minh. Tuy nhiên,
các quyền như thế bị giới hạn bởi quyền hạn mà các quốc gia thành viên giao cho Cộng đồng châu Âu.
a. Cơ cấu tổ chức.
Các nghị sĩ của Nghị viện được bầu theo quy tắc tỉ lệ với dân số và với hình thức phổ thông trực tiếp.
Điều này giống với cách thức tổ chức Nghị viện của một số Nhà nước liên bang. Nhiệm kì của các nghị
2
sĩ Nghị viện Châu Âu là 5 năm. Các Nghị sĩ hoạt động theo nhóm chính trị chứ không phụ thuộc vào
quốc tịch.
b. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Nghị viện châu Âu
Theo các hiệp ước Liên minh, Nghi viện châu Âu có các quyền cơ bản sau:
+ Tham gia ở mức độ khá sâu vào tiến trình lập pháp.
+ Chất vấn bằng văn bản hoặc bằng lời.
+ Có thể thành lập các ủy ban điều tra.
+ Có thể tiếp nhận đơn thư khiếu nại.
hơn, các ngân hàng được gọi là 'Eurosystem.
Nhiệm vụ:
Thiết lập mức lãi suất quan trọng cho khu vực châu Âu và kiểm soát cung tiền
3
quản lý của khu vực đồng euro ngoại tệ dự trữ và mua bán các loại tiền tệ khi cần thiết để giữ tỷ giá hối
đoái cân bằng
giúp đỡ để đảm bảo thị trường tài chính và các tổ chức được đầy đủ sự giám sát của chính quyền quốc
gia, và chức năng hệ thống thanh toán thông suốt
cho phép ngân hàng trung ương ở các nước khu vực đồng euro phát hành tiền giấy euro
theo dõi xu hướng giá cả và đánh giá các rủi ro mà họ đặt ra để ổn định giá cả.
III. Sự kết hợp và pha trộn giữa tổ chức quốc tế liên chính phủ và các nhà nước liên bang trong mô
hình thể chế của EU
1. Tòa án châu Âu
Như chúng ta đã biết Tòa án châu Âu vừa có tính chất như tòa án quốc tế( giải quyết các tranh chấp giữa
các quốc gia thành viên), vừa có tính chất như tòa án quốc gia ( trong cả lĩnh vực hiến pháp lẫn hành
chính, dân sự và thương mai).
a.Cơ cấu tổ chức
Tòa bao gồm 27 thẩm phán và 8 công tố viên có nhiệm kì 6 năm và có thể được tái bổ nhiệm. Các thẩm
phán sẽ bầu ra Chánh tòa với nhiệm kì 3 năm và có thể được tái bổ nhiệm.
Tòa án châu Âu được cơ cấu thành các phân tòa. Mỗi vụ việc sẽ được xét xử tại một trong các phân tòa.
Trong trường hợp các bên khởi kiện là các quốc gia thành viên hoặc các thiết chế của EU hoặc những
trường hợp quan trọng và phức tạp khác thì tòa xét xử với thành phần mở rộng 13 thẩm phán.
b. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Tòa án châu Âu
Thẩm quyền của Tòa án châu Âu hoàn toàn không giống như các tòa án quốc tế khác và cũng không
giống với thẩm quyền của Tòa án quốc gia. Tòa án châu âu có các chức năng cụ thể sau:
+ Tư vấn: Council, Commission hoặc các quốc gia thành viên có thể tham vấn Tòa án châu Âu về các
cam kết quốc tế mà EU có ý định cam kết đối với các chủ thể khác của Luật quốc tế. Tuy không bắt buộc
phải tham vấn Tòa, nhưng ý kiến của Tòa có tính bắt buộc.
+ Giải thích pháp luật: theo yêu cầu của các tòa án quốc gia thành viên, Tòa án châu Âu sẽ ra một phán
quyết để giải thích nội dung cũng như giá trị pháp lí của các quy định pháp luật EU.
đồng bộ trưởng châu Âu lại có thiết chế giống như các quốc gia hợp bang. Và đặc biệt hơn nữa Tòa án châu
Âu là một thể chất rất đặc thù và quan trọng của EU, nó vừa mang tính chất như Tòa án quốc gia vừa có tính
chất như tòa án quốc tế. Nhiệm vụ của Tòa án là duy trì hiệu lực của các hiệp ước, luật pháp của Cộng đồng,
xem xét sự tương thích giữa luật của EU với luật quốc gia thành viên, của các Điều ước quốc tế với Hiệp ước
của EU; giải quyết các tranh chấp liên quan đến thể chế, các nước thành viên, của cá nhân và doanh nghiệp.
EU có những thiết chế mang tính chất siêu quốc gia, tiêu biểu là Ủy ban châu Âu, mà ở đó đại diện của các
nước thành viên hoạt động vì lợi ích chung của cả cộng đồng. Tổ chức bộ máy của EU là sự kết hợp và pha
trộn giữa cách thức tổ chức bộ máy của các tổ chức quốc tế truyền thống và cách thức tổ chức bộ máy của
quốc gia hợp bang. Các thiết chế hiện nay của EU hiện nay chưa phải là một “ nhà nước” với những đặc
điểm truyền thống nhưng đã hình thành mối quan hệ chặt chẽ giữa cấp độ liên minh và các nước thành
viên, có các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp. Cách thức vận hành của hệ thống chính trị EU là
mô hình quanr trị nhiều tầng dựa trên một cấu trúc phức tạp. Trong đó Nghị viện châu Âu đại diện cho
tiếng nói của người dân, Hội đồng bộ trưởng đại diện cho tiếng nói của các nước thành viên, Ủy ban
châu Âu đại diện cho lợi ích chung của cả công đồng, Tòa án châu Âu đảm bảo hiệu lực cho pháp luật
EU, ngân hàng trung ương châu Âu có nhiệm vụ ổn định tiền tệ. Như vậy chúng ta thấy bộ máy hoạt
động của EU vận hành một cách chặt chẽ, logic và hiệu quả. Như vậy chính sự kết hợp và pha trộn trong
mô hình thể chế của liên minh châu Âu như thế đã tạo nên sự ổn định, logic và làm việc một cách có hiệu
quả như vậy.
Từ những phân tích về tổ chức bộ máy của EU đã làm sáng tỏ quan điểm “mô hình thể chế của Liên
minh châu Âu là sự kết hợp giữa mô hình của các tổ chức quốc tế liên chính phủ truyền thống và các nhà
nước liên bang”.
Kết luận
Trong khuôn khổ của một bài tập cá nhận, em chỉ xin đưa ra những ý kiến bình luận một cách khái quát
nhất về cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ của các cơ quan trong tổ chức bộ máy máy của EU để từ đó
có thể làm sáng tỏ quan điểm “mô hình thể chế của Liên minh châu Âu là sự kết hợp giữa mô hình của
các tổ chức quốc tế liên chính phủ truyền thống và các nhà nước liên bang”
5